Сократ

Сокра́т (кугезӹ грек: Σωκράτης, лат.: Sokrates, 469 и Х.ш.я., Афины — 399 и Х.ш.я. тӹшток) — кугезӹ грек философ, кыдым Вадывел Европыштыш философилӓн негӹцӹм пиштӹшеш шотлаш лиэш. Сократ философиштӹ пӧрттӱ дон йӹрвӓш ылшы тӱнымбалым веле агыл шотыш нӓлӹн, тӹдӹ эдемӹмӓм шӹмлӓш дӓ ынгылаш ӱжӹн, тенге эткым ынгылымаш шачын. Философ семӹнь Сократ эдемӹн пӧрттӱ дон кайышыжым яжоэмдӹмӹ верц ылын. Эдемвлӓ гӹц ядыштмаш ти шотышты яжо кӹцкӹвлӓм канден кердеш: эдем гӹц философи дӓ этика ядмаш гишӓн иктӓмам ядат гӹнь, тӹдӹ ядмашеш вӓшештӹмӹжӹ анзыц шаналта дӓ тенге ти ядмаш ӓшешӹжӹ вазеш. Шамаклан, эдем пуры ылмы дӓ пурым ӹштӹмӹ гишӓн пӓлӓ гӹнь, тидӹм тӹдӹ автоматически ӹштӓ. Сократ ӹшке тымдымашвлӓжӹм пумагаэш сирӹде, но диалектикын йӧнвлӓжӹ доно ӹшке шанымашвлӓжӹм ӹшке тыменьшӹвлӓлӓнжӹ пуэн. Тыменьшӹвлӓжӹ логӹц Платон тӹдӹн шанымашвлӓжӹм диалогвлӓш пиштен, кышты Сократын лӹмжӹ ӓшӹндӓрӓлтеш. 399-шӹ ин Х.ш.я. Сократым халан йымывлӓжӹм ваштылеш дӓ критикуя, ӹшкӹлӓнжӹ у йымывлӓм шанен лыктын дӓ самӹрӹквлӓн вуйыштым пыдырата манын, тӹдӹм вуйнаматеш лыктыт дӓ суят. Афины халан ирӹкӓн гражданинжӹ ылынат, тӹдӹм казньыделыт, тӹдӹ ӹшке ӹшкӹмжӹм ядым нӓлӹн, пуштын. 

 Ӹлӹмӓшӹжӹ 
 Сократ – скульптор, салтак дӓ философ 

 Сократын судшы 

 Колымыжы 

 Сократ гишӓн сатирывлӓ 

 Сократ лачокат ӹлен ӓль уке, тидӹ гишӓн ядмаш 

 Сократын йӧнвлӓжӹ 

 Философижӹ 
 Пӓлӹмӓш 

 Пуры ылмаш 

 Сократ политика гишӓн 

 Мистикыжы 

 Метафизика, космологи дӓ пӧрттӱ гишӓн тымдымашыжы 

 Диалогвлӓжӹ 

 Сократын философин кишӓвлӓжӹ 
 Сократиквлӓ дон вес тӹдӹн тымдымашыжым шӓрӹшӹвла 

 Сократ философын примержӹ семӹнь 

 Тенгеок анжы 
 Anthon, Charles: A Manual of Greek Literature, 1853.
 Aristoteles: Metafysiikka, I.6 ja XIII.4. Teokset 6. Suomennos Tuija Jatakari, Kati Näätsaari, Petri Pohjanlehto, selitykset Simo Knuuttila. Helsinki: Gaudeamus, 1990.
 Aristoteles: Nikomakhoksen etiikka, VI.13. Teokset 7. Suomennos ja selitykset Simo Knuuttila. Gaudeamus, Helsinki 1989.



 Ksenofon: Muistelmia, Pidot ja Sokrateen puolustuspuhe. Teoksessa 
 Giannantoni, Gabriele: Socratis et Socraticorum Reliquiae. 4 vols, Elenchos 18, Napoli, 1983–1990. Tärkein sokraatikkojen tekstien kokoelma.



 Platon: Apologia, Kriton ja Euthyfron. Teoksessa 
 Platon: Menon. Teoksessa 
 Platon: Faidon ja Theaitetos. Teoksessa 


 Shelley, Percy Bysshe: Epipsychidion teoksessa Posthumous Works, toinen painos, 1839.
 Sihvola, Juha: ”Hellenistinen filosofia: epikurolaisuus, stoalaisuus ja skeptisismi”, teoksessa 


 Ажедмашвлӓ 

 Тидӹмӓт анжал 
 Diogenes Laertios: Merkittävien filosofien elämät ja opit:
 Sokrateen elämäkerta 
 Kuuskoski, Martti-Tapio: Sokrateen viimeinen vitsi. Niin & näin 2/1997.

С
С
С
C