वेदवती

वेदवती ही हिंदू धर्मातील देवी सीतेचा मागील जन्म आहे. ती माता लक्ष्मीचा अवतार आहे.

 आख्यायिका 
वेदवती ही देवांचे गुरू बृहस्पती यांचे पुत्र ब्रह्मऋषी कुशध्वज यांची कन्या होती. त्यांनी आपले आयुष्य वेदांचे जप आणि अभ्यास करण्यात घालवल्यानंतर, वेदांचे सर्व ज्ञान असलेली म्हणून त्यांनी आपल्या मुलीचे नाव वेदवती ठेवले. वेदवतीने जन्माच्या क्षणीच वैदिक मंत्र उच्चारले होते, ज्यामुळे तिच्या पहिल्या श्वासापासूनच दैवी पवित्रता आणि तप पसरवले होते.

वेदवतीच्या वडिलांना त्यांच्या मुलीने विष्णू हा पती म्हणून स्वीकारावा अशी इच्छा होती. अशाप्रकारे त्यांनी त्यांच्या मुलीचा हात अनेक शक्तिशाली राजांना आणि स्वर्गीय देवतांना नाकारले. त्यांच्या नकारामुळे संतप्त होऊन, राजा शंभूने एका रात्री तिच्या पालकांची हत्या केली.

एके दिवशी लंकेचा राजा आणि राक्षस वंशाचा रावणाला, वेदवती ध्यानस्थ बसलेली आढळली आणि तिच्या अविश्वसनीय सौंदर्याने तो मोहित झाला. त्याने तिच्यासमोर लग्नाचा प्रस्ताव ठेवला. त्याने तिचे केस धरले आणि तिच्यावर हल्ला करण्याचा प्रयत्न केला.  क्रोधित वेदवतीने रावणाला शाप दिला की ती पुन्हा एकदा जन्म घेईल आणि त्याच्या मृत्युचे कारण होईल. त्यानंतर तिने हवनात उडी मारली आणि स्वतःला दहन केले. वेदवती पुन्हा सीतेच्या रूपात जन्माला आली आणि घोषित केल्याप्रमाणे, ती रावण आणि त्याच्या नातेवाईकांच्या मृत्यूचे कारण झाली.

 पुनर्जन्म 
ब्रह्मवैवर्त पुराणानुसार, वेदवतीचा तपश्चर्येच्या काळात तिला देवी पार्वती भेटल्या. तिच्या भक्तीने प्रसन्न होऊन, देवीने वेदवतीला तिच्या पसंतीचे वरदान दिले. वेदवतीने पृथ्वीवरील प्रत्येक अवतारात नारायणाला तिचा पती म्हणून आणि त्याच्या चरणकमलांची भक्ती मागितली. लक्ष्मीचे प्रकटीकरण म्हणून वेदवतीची खरी ओळख ओळखून पार्वतीने तिला वचन दिले. त्रेता युगात नारायण रामाचा अवतार घेतील आणि ती त्याची पत्नी होईल. लक्ष्मीने मिथिला राज्यातील एका शेतात पुनर्जन्म घेतला, जिथे राजा जनकाला ती सापडली. सोन्यासारख्या चमकणाऱ्या बाळाला पाहून स्तब्ध झालेल्या जनकाने आकाशवाणी ऐकली, की ती मुलगी नारायणाची वधू होईल. आनंदाने जनकाने तिला जानकी म्हणून वाढवले, जी सीता म्हणून ओळखली जाते.

 माया सीता 
ब्रह्मवैवर्त पुराण, देवी भागवत पुराण, तमिळ भाषेतील श्री वेंकटचला महात्यम  आणि मल्याळम मधीलअध्यात्म रामायण  हे वेदवतीला माया सीतेशी जोडतात, जी सीतेची भ्रामक प्रतिकृती आहे. जेव्हा वेदवती स्वतःला जाळण्यासाठी अग्नीत प्रवेश करते तेव्हा अग्नि देव तिला आश्रय देतात. जेव्हा सीतेचे रावण अपहरण करतो तेव्हा सीता अग्नीत आश्रय घेते आणि माया सीतेशी जागा बदलते. रावण माया सीतेला सीता समजून तिचे अपहरण करतो. रावणाच्या मृत्यूनंतर, सीता आणि माया सीता परत अग्नि परीक्षेत जागा बदलतात.

 संदर्भ 

 संदर्भयादी 




वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा
वर्ग:लक्ष्मी