माणगाव (कुडाळ)

✅ Mangaon (Kudal, Sindhudurg) – Wikitext Article Codeमाणगाव हे महाराष्ट्र राज्यातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कुडाळ तालुक्यातील एक महत्त्वाचे आणि ऐतिहासिक गाव आहे. निसर्गरम्य सह्याद्री पर्वतरांगांमध्ये वसलेले आणि निर्मला नदीच्या काठी वसलेले हे गाव दत्तसंप्रदायातील एक प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्र आहे.

 इतिहास 
माणगाव हे श्री वासुदेवानंद सरस्वती टेंब्ये स्वामी यांचे जन्मस्थान म्हणून प्रसिद्ध आहे. येथे टेंब्ये स्वामींचे भव्य मंदिर आहे. तसेच त्यांनी स्थापन केलेले श्री दत्त मंदिर हे दत्तसंप्रदायातील एक महत्त्वाचे स्थान आहे.

गावातील श्री देवी यक्षिणी माता मंदिरही अत्यंत प्रसिद्ध आहे. भारतभरातील दत्तभक्त दरवर्षी मोठ्या संख्येने या पावन स्थळी भेट देतात.

 परिचय 
सह्याद्रीच्या हिरव्यागार कुशीत वसलेले माणगाव हे निसर्गसौंदर्य, आध्यात्मिकता आणि संस्कृतीचा संगम असलेले गाव आहे. निर्मला नदी हे टेंब्ये स्वामींनी नामकरण केलेले असून तिच्यामुळे या प्रदेशात समृद्धी नांदते.

देशभरातून, विशेषतः इंदौर, गरुडेश्वर, नृसिंहवाडी या तीर्थस्थळांवरील भक्त येथे दर्शनासाठी येतात.

 भौगोलिक स्थान 

 जिल्हा मुख्यालय ओरोस – 25 किमी

 कुडाळ – 15 किमी

 सावंतवाडी – 14 किमी

जवळची गावे : नानेली, कालेली, आंबेरी, साळगाव, आकेरी

जवळची शहरे : कुडाळ, सावंतवाडी

जवळची विमानतळे :

 चिपी विमानतळ, सिंधुदुर्ग

 मोपा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, गोवा

 हवामान 
माणगावमध्ये पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडतो. हिवाळा थंड आणि आल्हाददायक असतो, तर उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पाणथळ जमीन असल्याने वर्षभर शेती केली जाते. भातशेती पावसाळ्यात मोठ्या प्रमाणात होते.

 अर्थकारण 
गावातील प्रमुख व्यवसाय शेती आहे.

मुख्य पिके : भात, तांदूळ, नाचणी, कुळीथ, चवळी, मूग, उडीद

फळे व अन्य पिके : काजू, नारळ, सुपारी, पपई, केळी, आंबा, मिरची, पालेभाज्या, मका, वाली, साग

कांदा आणि मिरचीची रोपे (अवान) घेण्यासाठी आसपासच्या गावांमधून लोक येथे येतात. शेतीसोबतच दुग्धव्यवसाय व पशुपालनही मोठ्या प्रमाणात केले जाते.

गावातील प्रमुख उद्योग :

 Thermal Instrument Company

 फळ प्रक्रिया उद्योग

 आईस्क्रिम उद्योग

 सॉ मिल

 शीतपेय उद्योग

 वीटभट्ट्या

 हॉटेल व्यवसाय

 कुंभारकाम, बुरुडकाम

पवित्र तीर्थक्षेत्रामुळे दुकाने आणि हॉटेल उद्योगाला चांगली चालना मिळते. गावात विविध बँका आणि सहकारी संस्था कार्यरत आहेत.

 ग्रामपंचायत व प्रशासन 

 स्थापना – 1 ऑक्टोबर 1956

 सरपंच व 15 सदस्यांची कार्यकारिणी

 महसूल गावे – 7

 तलाठी – 3

 पोलीस पाटील – 5

 वाड्या – 29

 वॉर्ड – 5

 मतदार – 5683

लोकसंख्या : 6794 (स्त्रिया – 3503, पुरुष – 3291)

कुटुंबे : 1568

ग्रामपंचायत व प्राथमिक आरोग्य केंद्र या दोन्ही इमारती सौरऊर्जेवर चालतात.

 शिक्षण 
माणगाव हे सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक दृष्ट्या समृद्ध गाव आहे. येथे मंदिरे, मस्जिद, चर्च तसेच जैन संस्कृतीच्या खुणा दिसून येतात. भारतीय सैन्यात गावातील अनेक तरुण कार्यरत आहेत.

गावातील शैक्षणिक संस्था विद्यार्थ्यांना पुस्तकी शिक्षणाबरोबरच संस्कार आणि सामाजिक जबाबदारीचे धडे देतात. अनेक वाड्या असूनही गाव तंटामुक्त आहे.

 प्राथमिक शाळा 

 माणगाव नं. 1

 सेंट जोसेफ शाळा

 माणगाव भटगाव

 माणगाव ढोलकरवाडी

 साळगाव नं. 2

 नानेली नं. 1

 आंबेडकरनगर

 आकेरी नं. 1

 आकेरी हुमरस

 नानेली ढेपगाळू

 माणगाव नं. 2

 माणगाव तळीवाडी

 कोटीची राई

 माणगाव उर्दू

 इंग्लिश मिडियम स्कूल, माणगाव

 माध्यमिक शाळा व महाविद्यालये 

 श्री वासुदेवानंद सरस्वती विद्यालय, माणगाव

 श्री देवी यक्षिणी विद्यालय, बेनगाव

 श्रीमती पार्वतीबाई धुरी कला महाविद्यालय, माणगाव   

 संदर्भ : 
१. स्थानिक लोक, ग्रामपंचायत 

२. नावांच्या गावा पुस्तक

३. श्री वासुदेवानंद सरस्वती चरित्र व शिकवण पुस्तक

 https://villageinfo.in  https://www.census2011.co.in  https://tourism.gov.inस्थानिक लोक, ग्रामपंचायत 

नावांच्या गावा पुस्तक

श्री वासुदेवानंद सरस्वती चरित्र व शिकवण 

https://villageinfo.in 

https://www.census2011.co.in 

https://tourism.gov.in