मोहरा (१९९४ हिंदी चित्रपट)

मोहरा  हा १९९४ चा भारतीय हिंदी भाषेतील अ‍ॅक्शन थ्रिलर चित्रपट आहे जो राजीव राय यांनी सह-लेखन, संपादन आणि दिग्दर्शित केला आहे आणि त्याचे वडील गुलशन राय यांनी निर्मित केला आहे. यात नसीरुद्दीन शाह, अक्षय कुमार, सुनील शेट्टी, रवीना टंडन, पूनम झावर, रझा मुराद, परेश रावल, गुलशन ग्रोव्हर आणि सदाशिव अमरापूरकर यांच्या भूमिका आहेत. हा चित्रपट अक्षय कुमार, सुनील शेट्टी आणि परेश रावल या तिघांचा पहिलाच एकत्र चित्रपट होता, ज्यांनी नंतर अनेक वेळा सोबत काम केले.

सुरुवातीला दिव्या भारती ही मुख्य  भूमिकेत होती पण निर्मितीच्या अगदी सुरुवातीच्या काळात तिचे निधन झाले. तिच्या जागी रवीना टंडनला निवडण्यात आले, तसेच त्याच वर्षीच्या सुरुवातीला प्रदर्शित झालेल्या <i>दिलवाले</i> चित्रपटाच्या बाबतीतही असेच झाले. हा चित्रपट १९८७ च्या डेथ विश ४: द क्रॅकडाउन या अमेरिकन चित्रपटापासून प्रेरित असल्याचे वृत्त आहे, तर शेवट हा १९९२ च्या हाँगकाँग चित्रपट हार्ड बॉयल्ड पासून प्रेरित होता. हा चित्रपट बांगलादेशात गुप्तो घटक (१९९८) या नावाने रिमेक करण्यात आला.

हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर मोठा यशस्वी ठरला आणि हम आपके हैं कौन...! नंतर त्या वर्षीचा दुसरा सर्वाधिक कमाई करणारा भारतीय चित्रपट ठरला. १९९५ मध्ये या चित्रपटाला सर्वोत्कृष्ट चित्रपट, सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक आणि सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शक असे नऊ फिल्मफेर नामांकने मिळाली. त्या वर्षी चित्रपटातील गाणीही प्रचंड लोकप्रिय झाली. 

 संगीत 
चित्रपटाचे संगीत विजू शाह यांनी दिले होते, तर गीते इंदीवर आणि आनंद बक्षींनी लिहिली होती. मोहरा हा १९९४ च्या सर्वात यशस्वी अल्बमपैकी एक होता, विशेषतः "तू चीज बडी है मस्त" हे गाणे. हे गाणे राग भीमपलासीवर (कर्नाटिक संगीतात अभेरी) आधारित आहे आणि नुसरत फतेह अली खान यांच्या "दम मस्त कलंदर मस्त मस्त" या लोकप्रिय कव्वाली गाण्यावर आधारित आहे. सुरुवातीला विजू शाहला सपना मुखर्जीने "तू चीज बडी है मस्त" गाण्याची इच्छा होती पण, राजीव रायच्या आग्रहास्तव, त्याऐवजी कविता कृष्णमूर्तीची निवड केली गेली. "ना कजरे की धार" हे गाणे १९७० च्या दशकात विजू शाहचे वडील आणि काका कल्याणजी-आनंदजी यांनी रचले होते आणि मुकेश यांनी एका रखडलेल्या चित्रपटासाठी गायले होते, जे प्रकाशित झाले नाही. विजू शाह यांनी या चित्रपटात हे गाणे जोडले आणि गायक पंकज उधास आणि साधना सरगमने ते गायले.

आनंद बक्षी यांनी दिलीप कुमार यांच्या "कलिंगा" या अर्धवट चित्रपटासाठी "ए काश कहीं ऐसा होता" हे गाणे लिहिले होते, परंतु शेवटी ते मोहरा मध्ये वापरले गेले.

चित्रपटाच्या साउंडट्रॅक अल्बमने ४.५ दशलक्ष युनिट्स विकले, हा १९९४ मध्ये हम आपके हैं कौन..! नंतर सर्वाधिक विक्री होणारा बॉलीवूड साउंडट्रॅक अल्बम बनला. प्लॅनेट बॉलीवूडने संकलित केलेल्या "सर्वकालीन १०० सर्वोत्कृष्ट बॉलीवूड साउंडट्रॅक" च्या यादीत हा साउंडट्रॅक #८१ व्या क्रमांकावर होता. २०१७ च्या मशीन या हिंदी चित्रपटासाठी "तू चीज बडी है मस्त मस्त" हे गाणे "चीज बडी" म्हणून रिमेक करण्यात आले. "टिप टिप बरसा पानी" हे गाणे २०२१ च्या सूर्यवंशी चित्रपटासाठी  रिमेक करण्यात आले.
 गीत गायक गीतकार "ना कजरे की धार" पंकज उधास, साधना सरगम, सुनील शेट्टी, पूनम झावर इंदीवर "सुबाह से लेकर" उदित नारायण, साधना सरगम आनंद बक्षी "काश कही ऐसा होता" कुमार सानू आनंद बक्षी "दिल हर कोई" कुमार सानू, अलका याज्ञिकइंदीवर "टिप टिप बरसा पाणी" उदित नारायण, अलका याज्ञिक आनंद बक्षी "तू चीज बडी है मस्त" उदित नारायण, कविता कृष्णमूर्ती आनंद बक्षी "ना कजरे की तसवीर तेरी" (पुरुष) पंकज उधासइंदीवर "ना कजरे की कोई और नहीं" (स्त्री) साधना सरगमइंदीवर "मैं चीज बडी हूं" कविता कृष्णमूर्ती आनंद बक्षी

 पुरस्कार 

 ४० वे फिल्मफेर पुरस्कार :

जिंकले

 सर्वोत्कृष्ट नृत्यदिग्दर्शन - चिन्नी प्रकाश, "तू चीज बडी है"

नामांकित

 सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - गुलशन राय
 सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - राजीव राय
 सर्वोत्कृष्ट विनोदी कलाकार - परेश रावल
 सर्वोत्कृष्ट खलनायक - नसीरुद्दीन शाह
 सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शक - विजू शाह
 सर्वोत्कृष्ट गीतकार - आनंद बक्षी, "तू चीज बडी है"
 सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायक - उदित नारायण "तू चीज बडी है"
 सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका - कविता कृष्णमूर्ती "तू चीज बडी है" 

 संदर्भ 

वर्ग:भारतीय अ‍ॅक्शन थ्रिलर चित्रपट
वर्ग:राजीव राय दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील हिंदी चित्रपट