पूजा शर्मा (उद्योजक)

पूजा शर्मा  (जन्म:सुमारे १९८०) ही एक भारतीय उद्योजिका आहे. घराबाहेर काम करणारी ती तिच्या गावातील पहिली महिला आहे. तिने एक स्वयं-मदत गट स्थापन केला जो एका बेकरीमध्ये १५० महिलांना रोजगार देतो. तिच्या कार्याबद्दल तिला विविध पुरस्कार मिळाले आहेत. यात २०२२ सालचा महिलांसाठीचा भारतातील सर्वोच्च नागरी सन्मान, नारी शक्ती पुरस्काराचा देखील समावेश आहे.

 कारकिर्द 
शर्मा ही भारतातील हरियाणा राज्यातील गुरुग्राम जवळील चंदू गावात राहते. दहावी पास झाल्यानंतर तिच्या पालकांनी तिला पुढील शिक्षण घेण्यास नकार दर्शवला. १९९९ साली जेव्हा ती विस वर्षांची होती तेव्हा तिचे लग्न झाले. २००४ पर्यंत तिला दोन मुली आणि एक मुलगा झाला. २००५ मध्ये, शर्मा आणि तिच्या पती आर्थिक अडचणी मुळे शेतात काम करू लागले. घराबाहेर पडून काम करणारी ती गावातील पहिली महिला बनली. लवकरच तिला प्रथम प्राथमिक शाळेत शिक्षिका म्हणून नोकरी मिळाली. नंतर २०१० मध्ये तिच्या सासरच्या मालकीची हवेली घेतली. पुढे तिने गायी विकत घेतल्या आणि दूध व्यवसाय करण्यास सुरुवात केली.  एकदिवस कृषी विज्ञान केंद्राचे अधिकारी तिच्या गावात आले. त्यांनी महिलाना शिवणकाम शिकवण्याचा प्रस्ताव मांडला. परंतु शिवणकाम त्यांच्यासाठी फारसे उपयुक्त नसल्याने तिने त्यांना नकार दिला. कृषी विज्ञान केंद्राने अन्न उत्पादना संबंधित प्रशिक्षण दिले आणि भाजके सोयाबीन उत्पादन करण्यास सांगितले.

इतर महिलांच्या साह्याने शर्माने क्षितिज नावाचा एक स्वयं-मदत गट स्थापन केला. परंतु यासाठी या महिलांना आपापल्या पतींना पहिले पटवून सांगावे लागले. शर्मा म्हणाल्या की चांदू गावातील कामावर जाणारी ती पहिली महिला होती. ती दलिया (लापशी), लाडू , ज्वारी आणि सोयाबिनच्या लाह्या बनवून विकायची. २०१७ मध्ये, एका गैर-सरकारी संस्थेने शर्मा यांना एका हवेलीत बेकरी सुरू करण्यास मदत केली. सदरील हवेली मध्ये भुताटकी असल्याचे स्थानिक लोक मानत असत. परंतु शर्माने धाडसाने तेथे आपले काम सुरू केले.  आता तेथे १५० महिला कामावर आहेत. शर्मा या गुरुग्राम मधील रेस्टॉरंट्सना जवस, ओटमील आणि अक्रोडपासून बनवलेले बिस्किटे पुरवते. शर्माने हरियाणातील जवळपास १,००० हून अधिक महिलांना प्रशिक्षण दिले आहे.

 पुरस्कार आणि सन्मान
२०१५ मध्ये हरियाणा राज्य सरकारने शर्मा यांना कृषी नेतृत्वासाठी आणि त्यानंतरच्या वर्षी शेतीतील नवोपक्रमासाठी पुरस्कार प्रदान केले. २०१६ मध्ये, भारतीय कृषी संशोधन परिषदेने त्यांना पंडित दीनदयाळ उपाध्याय अंत्योदय कृषी पुरस्कार आणि नाविन्यपूर्ण कृषी सन्मान दोन्ही प्रदान केले. २०२२ च्या आंतरराष्ट्रीय महिला दिनी त्यांना महिलांसाठी भारतातील सर्वोच्च नागरी पुरस्कार, नारी शक्ती पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. 

 संदर्भ 

वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
वर्ग:भारतीय उद्योजक