नगर पंचायत

नगर पंचायत (Nagar Panchayat) हा एक शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्था (Urban Local Body - ULB) प्रकार आहे. महाराष्ट्रात तसेच भारतात, ही व्यवस्था ग्रामीण भाग शहरीकरणाच्या टप्प्यावर असलेल्या गावांसाठी असते.

 नगर पंचायतची वैशिष्ट्ये: 

 स्थापना: अशा गावात जिथे लोकसंख्या सुमारे 12,000 ते 25,000 दरम्यान असते आणि शहरीकरण सुरू झालेले असते.
 प्रशासन:
 एक निवडून आलेली नगर पंचायत परिषद असते.
 यामध्ये अध्यक्ष (President/Chairperson) व सदस्य (Councilors) असतात.
 काही अधिकारी शासनामार्फत नेमले जातात (उदा. मुख्याधिकारी).
 कामकाज:
 पाणीपुरवठा
 घनकचरा व्यवस्थापन
 स्वच्छता
 सार्वजनिक आरोग्य
 प्राथमिक शिक्षण
 स्थानिक रस्ते आणि गटारे

नगर पंचायत आणि नगरपरिषद/महानगरपालिका यामधील फरक:
बाबनगर पंचायतनगरपरिषदमहानगरपालिकालोकसंख्यासुमारे 12,000 ते 25,00025,000 ते 3 लाख3 लाखांहून अधिकक्षेत्रशहरी होत असलेले गावमध्यम आकाराचे शहरमोठे शहरअधिकारमर्यादितमध्यमविस्तृत

 निष्कर्ष: 

नगर पंचायत ही एक अशी व्यवस्था आहे, जी शहरी होत असलेल्या गावांच्या व्यवस्थापनासाठी असते. ही ग्रामीण व शहरी प्रशासनामधील एक संक्रमण अवस्था आहे.

वर्ग:भारतातील शासनव्यवस्था