बुद्धिबळ विश्वचषक

फिडे विश्वचषक आणि फिडे महिला विश्वचषक हे दोन प्रमुख बुद्धिबळ स्पर्धा आहेत ज्यांचे आयोजन फिडे, आंतरराष्ट्रीय बुद्धिबळ संस्था करते. 

फिडे विश्वचषक

२००० आणि २००२ मध्ये फिडे, आंतरराष्ट्रीय बुद्धिबळ महासंघाने अनुक्रमे त्यांचा "पहिला बुद्धिबळ विश्वचषक" आणि "दुसरा बुद्धिबळ विश्वचषक" आयोजित केला. हे प्रमुख स्पर्धा होते, परंतु जागतिक बुद्धिबळ अजिंक्यपद स्पर्धेशी थेट जोडलेले नव्हते. दोन्ही २०००The Week in Chess 306 (web archive) 18 September 2000 आणि २००२The Week in Chess 415 (web archive) 21 October 2002 हे स्पर्धा भारतच्या विश्वनाथन आनंद ने जिंकल्या.

(२०००-२००२)
 वर्ष  तारखा  यजमान  खेळाडू  विजेते  उपविजेते  तिसरे स्थान  चौथे स्थान २००० १–१३ सप्टेंबर  शेनयांग, चीन२४  विश्वनाथन आनंद  एव्हगेनी बरीव  बोरिस गेलफांड गिल्बर्टो मिलोस २००२ ९–२२ ऑक्टोबर  हैदराबाद, भारत२४  विश्वनाथन आनंद  रुस्तम काशिम्दझानोव्ह  अलेक्झांडर बेलियाव्स्की  अलेक्झी ड्रीव्ह

दोन्ही स्पर्धा राउंड-रॉबिन पद्धतीने सुरू झाल्या, ज्यामध्ये प्रत्येकी सहा खेळाडूंचे चार गट होते. प्रत्येक गटातील अव्वल दोन खेळाडूंना नंतर आठ खेळाडूंच्या सिंगल-एलिमिनेशन ब्रॅकेटमध्ये स्थान देण्यात आले.

(२००५-सध्या)

२००५ ते २०१९ पर्यंत, १२८ खेळाडूंचे स्वरूप "मिनी-मॅचेस" च्या ७ सिंगल-एलिमिनेशन फेऱ्यांसह होते, जे प्रत्येकी २ गेम होते आणि त्यानंतर आवश्यक असल्यास जलद आणि नंतर ब्लिट्झ टायब्रेकची मालिका होते. २०२१ पासून, विश्वचषक २०६ खेळाडूंनी ८ सिंगल-एलिमिनेशन फेऱ्या खेळल्या, ज्यामध्ये ५० खेळाडूंना दुसऱ्या फेरीसाठी बाय मिळाला.

टायब्रेक सुरू होण्यापूर्वी अंतिम फेरीत सहसा ४ खेळ असतात. २०१५ पासून, अंतिम फेरीपूर्वी, उपांत्य फेरीपूर्वी अलीकडेच एक अतिरिक्त विश्रांतीचा दिवस जोडण्यात आला आहे.विश्वचषक २०१५ नियम

"क्वालिफायर" म्हणजे कॅंडिडेटस् स्पर्धेसाठी पात्र ठरणाऱ्या खेळाडूंची संख्या (हिरव्या पार्श्वभूमीसह चिन्हांकित).

 वर्ष  तारखा  यजमान  खेळाडू    विजेता  उपविजेता  तिसरे स्थान  चौथे स्थान २००५ २७ नोव्हेंबर - १७ डिसेंबर  खांटी-मानसिस्क, रशिया१२८१० लेव्हॉन अरोनियन रुस्लान पोनोमारिओव्ह एटिएन बॅक्रॉट अलेक्झांडर ग्रिस्चुक २००७ २४ नोव्हेंबर - १६ डिसेंबर  खांटी-मानसिस्क, रशिया१२८१ गाटा काम्स्की  अलेक्झी शिरोव  मॅग्नस कार्लसन  सर्गेई कर्जाकिन २००९ २० नोव्हेंबर - १४ डिसेंबर  खांटी-मानसिस्क, रशिया१२८१ बोरिस गेलफांड  रुस्लान पोनोमारिओव्ह  सर्गेई कर्जाकिन   व्लादिमिर मालाखोव्ह २०११ २६ ऑगस्ट - २१ सप्टेंबर  खांटी-मानसिस्क, रशिया१२८३ पीटर स्विडलर अलेक्झांडर ग्रिस्चुक व्हासिल इव्हानचुक  रुस्लान पोनोमारिओव्ह २०१३ १० ऑगस्ट - ४ सप्टेंबर  ट्रॉम्सो, नॉर्वे१२८२ व्लादिमिर क्रॅमनिक दिमित्री अँड्रेकिन  एव्हगेनी टोमाशेव्हस्की   मॅक्सिम वाचियर-लाग्रेव्ह २०१५ १० सप्टेंबर - ५ ऑक्टोबर  बाकू, अझरबैजान१२८२ सर्गेई कर्जाकिन पीटर स्विडलर  अनिश गिरी  पावेल एल्जानोव्ह २०१७ २–२७ सप्टेंबर  त्बिलिसी, जॉर्जिया१२८२ लेव्हॉन अरोनियन डिंग लिरेन  वेस्ली सो  मॅक्सिम वाचियर-लाग्रेव्ह २०१९ ९ सप्टेंबर - ४ ऑक्टोबर  खांटी-मानसिस्क, रशिया१२८२ तैमूर राजाबोव्ह डिंग लिरेन  मॅक्सिम वाचियर-लाग्रेव्ह  यू यांगी २०२१ १२ जुलै - ६ ऑगस्ट  सोची, रशिया२०६२ यान-क्रिस्टोफ दुडा सर्गेई कर्जाकिन  मॅग्नस कार्लसन  व्लादिमिर फेडोसेव्ह २०२३ २९ जुलै - २५ ऑगस्ट  बाकू, अझरबैजान२०६३ मॅग्नस कार्लसन आर प्रज्ञनानंद फॅबियानो कारुआना निजात अबासोव २०२५ ३१ ऑक्टोबर - २७ नोव्हेंबर  गोवा, भारत२०६३  जावोखिर सिंदारोव्ह  वेई यी  आंद्रे एसिपेंको  नोदिरबेक याकुब्बोएव्ह
२००५ पासूनचे सर्व स्पर्धा सिंगल-एलिमिनेशन स्वरूपात खेळवल्या गेल्या, जसे वरील फॉरमॅट विभागात दिसते.

फिडे महिला विश्वचषक

महिला बुद्धिबळ विश्वचषक ही १०३ खेळाडूंची एकेरी एलिमिनेशन बुद्धिबळ स्पर्धा आहे. महिला बुद्धिबळ विश्वचषकाची ही पहिली आवृत्ती, जी १२ जुलै ते ३ ऑगस्ट २०२१ दरम्यान रशियातील सोची येथे झाली. ही फिडे विश्वचषकाच्या महिलांसाठी असलेल्या आवृत्तीची पहिली आवृत्ती होती. ही स्पर्धा बुद्धिबळ विश्वचषक २०२१ च्या समांतर आयोजित करण्यात आली होती.

"क्वालिफायर" म्हणजे विश्वचषक स्पर्धेच्या निकालांवर आधारित (हिरव्या पार्श्वभूमीने चिन्हांकित केलेले) महिला कॅंडिडेटस् स्पर्धेसाठी पात्र ठरलेल्या खेळाडूंची संख्या, ज्यांनी विश्वचषक सुरू होण्यापूर्वी पात्रता मिळवली आहे (जांभळ्या पार्श्वभूमीने चिन्हांकित केलेले) वगळता.

 वर्ष  तारखा  यजमान  खेळाडू    विजेता  उपविजेता  तिसरे स्थान  चौथे स्थान २०२१  १२ जुलै - ३ ऑगस्ट  सोची, रशिया  १०३  ३  अलेक्झांड्रा कोस्टेनियुक  अलेक्झांड्रा गोऱ्याचकिना  टॅन झोंगी  एना मुझीचुक २०२३  २९ जुलै - २२ ऑगस्ट  बाकू, अझरबैजान  १०३  २  अलेक्झांड्रा गोऱ्याचकिना  नुर्ग्युल सलीमोवा  एना मुझीचुक   टॅन झोंगी २०२५  ५ जुलै - २९ जुलै  बातुमी, जॉर्जिया  १०७  ३  दिव्या देशमुख  कोनेरू हंपी  टॅन झोंगी  लेई टिंगजी

संदर्भ

वर्ग:बुद्धिबळ स्पर्धा
*