अण्णा साळुंके

अण्णा हरी साळुंके (१८९७ -१९४४), ज्यांना ए. साळुंके आणि अण्णासाहेब साळुंके म्हणूनही ओळखले जाते, ते एक भारतीय अभिनेता होते ज्यांनी अगदी सुरुवातीच्या भारतीय चित्रपटात महिला भूमिका केल्या. ते एक छायांकनकार देखील होते. दादासाहेब फाळके यांच्या पहिल्या पूर्ण-लांबीच्या चित्रपट, राजा हरिश्चंद्र (१९१३) मध्ये राणी तारामतीची भूमिका साकारताना ते भारतीय चित्रपटात नायिका म्हणून काम करणारे पहिले व्यक्ती होते. १९१७ मध्ये, साळुंके यांनी लंका दहन मध्ये नायक आणि नायिका दोन्ही भूमिका साकारून भारतीय चित्रपटात दुहेरी भूमिका साकारणारे पहिले व्यक्ती बनले.

 कारकिर्द 
इवलेसे|अण्णा साळुंके हे तारामती आणि दत्तात्रय दामोदर दाबके हे हरिश्चंद्राच्या भूमिकेत राजा हरिश्चंद्र (१९१३) मधील दृश्य.
साळुंके यांनी राजा हरिश्चंद्र (१९१३) या पहिल्या पूर्ण-लांबीच्या भारतीय चित्रपटात नायिकेची भूमिका साकारली होती. त्यांनी राजा हरिश्चंद्राची पत्नी राणी तारामतीची भूमिका साकारली होती, ज्याची कथा हिंदू पौराणिक कथांमध्ये सांगितली जाते. साळुंके हे मुंबईतील ग्रँट रोडवरील एका रेस्टॉरंटमध्ये स्वयंपाकी किंवा वेटर म्हणून काम करत असत. चित्रपटाचे दिग्दर्शक आणि निर्माता धुंडिराज गोविंद फाळके (दादासाहेब फाळके) इथे वारंवार येत असत. फाळके यांना चित्रपटात काम करण्यास सहमती देणारी महिला सापडली नाही; वेश्या आणि नाचणाऱ्या मुलींनीही नकार दिला होता. फाळके यांनी साळुंके यांना पाहिले, ज्यांचे हात स्त्रीयांसारखे  व बारीक होते, आणि त्यांनी त्यांना महिला भूमिका करण्यास राजी केले. साळुंके मासिक १० रुपये पगारावर काम करत असताना, फाळके यांनी त्यांना १५ रुपये देऊ केले आणि साळुंके यांनी ते मान्य केले.

साळुंके यांनी फाळके यांच्या लंका दहन (१९१७) या चित्रपटातही काम केले, जो हिंदू महाकाव्य रामायणावर आधारित होता. साळुंके यांनी भारतीय चित्रपटसृष्टीतील पहिली दुहेरी भूमिका साकारली, ज्यामध्ये त्यांनी नायक रामाची पुरुष भूमिका आणि त्यांची पत्नी सीता यांची स्त्री भूमिका साकारली होती.

साळुंके यांनी व्ही.एस. निरंतर दिग्दर्शित सत्यनारायण (१९२२) आणि फाळके यांच्या बुद्ध देव (१९२३) या चित्रपटांमध्येही काम केले. दोन्ही चित्रपटांचे ते छायाचित्रकारही होते. नंतर साळुंके यांनी त्यांची अभिनय कारकीर्द सोडून दिली आणि पूर्णपणे छायाचित्रणावर लक्ष केंद्रित केले. निरंतर आणि फाळके व्यतिरिक्त, त्यांनी जी.व्ही. साने (ज्यांनी राजा हरिश्चंद्रमध्ये साळुंकेसोबत काम केले होते) आणि गणपत जी. शिंदे (जे लंका दहनमध्ये साळुंकेसोबत सह-कलाकार होते) यांच्यासोबत दिग्दर्शक म्हणून काम केले. छायाचित्रकार म्हणून त्यांचे शेवटचे चित्रपट १९३१ मध्ये आले.CITWF 

 संदर्भ 

वर्ग:इ.स. १९४४ मधील मृत्यू
वर्ग:जन्माचे वर्ष अनिश्चित
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख