मकरध्वज

मकरध्वज (किंवा मगरध्वज) हा हिंदू देवता हनुमानाचा पुत्र आहे जो त्याच्या घामातून जन्मला आला आहे. रामायणाच्या विविध प्रादेशिक आवृत्त्यांमध्ये मकरध्वजाचे दर्शन घडते.Lord Hanuman and Makardhwaja, his son  त्याच्या जन्माच्या अनेक अतुलनीय कथा आहेत, परंतु त्या सर्व कथांमध्ये हनुमानाने समुद्रात डुबकी मारल्यानंतर आणि त्याच्या घामाचा थेंब मकराच्या मुखात पडल्यानंतर तो एका मकर (किंवा मगर) च्या पोटी जन्माला आल्याचा उल्लेख आहे. मकरापासून मकरध्वज जन्मतो ज्याचे पालनपोषण नंतर रावणाच्या पुत्रांपैकी एक असलेल्या पाताळावर राज्य करणाऱ्या अहिरावण या राक्षस राजाने केले. जेव्हा तो मोठा झाला तेव्हा अहिरवणाने मकरध्वजाचे सामर्थ्य आणि पौरुषत्व पाहून त्याला त्याच्या राज्याच्या दाराचे रक्षण करण्याचे काम दिले. SRI HANUMAN By SRI SWAMI SIVANANDA  

 रामायणातील कथा 
मकरध्वजाची कथा मूळ रामायणात आढळत नाही. तथापि, स्थानिक लोककथांमध्ये ही कथा आहे. जेव्हा अहिरावण राम आणि लक्ष्मणांना पाताळाला घेऊन गेले तेव्हा हनुमान त्यांच्या मदतीसाठी त्यांच्या मागे गेला. पाताळाच्य दारावर त्याला एका प्राण्याकडून आव्हान देण्यात आले, जो काही भाग वानर आणि काही भाग मकर होता. त्याने स्वतःची ओळख पराक्रमी योद्धा हनुमानाचा मुलगा मकरध्वज म्हणून करून दिली.Lord Hanuman and Makardhwaja, his son 

हनुमानाला मजा आली आणि तो म्हणाला की, तो स्वतः हनुमान आहे पण तो त्याचा मुलगा असू शकत नाही, कारण तो जन्मापासूनच ब्रह्मचारी होता. तथापि, नंतर हनुमानाने डोळे मिटून ध्यान केले व मकरध्वजाच्या जन्माचे वर्णन त्याला दिसले.Lord Hanuman and Makardhwaja, his son 

मकरध्वजाने त्याला आशीर्वाद मागितला, परंतु त्याने हनुमानाला सांगितले की, पाताळात प्रवेश करण्यासाठी त्याला त्याच्याशी लढावे लागेल, कारण तो त्याचा गुरू अहिरावणाचा विश्वासघात करू शकत नाही. हनुमान मकरध्वजाला द्वंद्वयुद्धात पराभूत करतो आणि नंतर त्याला पाठीशी बांधतो जेणेकरून तो शेवटी अहिरावणाचा वध करून राम आणि लक्ष्मणाची सुटका करतो.Lord Hanuman and Makardhwaja, his son 

 वंशावळ 
जेठवा लोक मकरध्वजापासून वंशज असल्याचा दावा करतात. त्यांच्या कुळातील लोककथेनुसार, मकरध्वजाला मोद-ध्वज नावाचा मुलगा होता ज्याला जेठी-ध्वज नावाचा मुलगा होता. जेठवा लोक जेठी-ध्वजाचे वंशज असल्याचा दावा करतात आणि हनुमानाची इष्टदेवता म्हणून पूजा करतात. गुजरातच्या जेठवा राजवंशाने काठियावाड आणि नंतर पोरबंदरच्या संस्थानावर राज्य केले. त्यांच्या शाही ध्वजावर हनुमानाची प्रतिमा होती.

 संदर्भ 

वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा