श्रुतकीर्ती

श्रुतकीर्ती ही हिंदू महाकाव्य रामायणातील विदेहाची राजकुमारी आहे. ती शत्रुघ्नची पत्नी आहे आणि तिला देवी लक्ष्मीच्या चक्राचा अवतार मानले जाते. श्रुतकीर्ती तिच्या दूरदृष्टी आणि समर्पणासाठी ओळखली जाते. श्रुतकीर्ती ह्या नावाचा संस्कृतमध्ये अर्थ "प्रसिद्ध आणि प्रतिष्ठित" असा होतो.

 आख्यायिका 
श्रुतकीर्तीचा जन्म राजा कुशध्वज आणि त्याची पत्नी चंद्रभागा यांची धाकटी मुलगी म्हणून झाला. ती मांडवीची धाकटी बहीण आहे. तिचे वडील समकस्याचे शासक होते, परंतु श्रुतकीर्ती आणि मांडवी यांचे संगोपन सीता आणि उर्मिला यांच्यासह मिथिलामध्ये झाले. 

रामाने सीतेच्या स्वयंवरात तिचा हात जिंकल्यानंतर, त्याचे वडील, राजा दशरथ आपल्या मुलाच्या लग्नासाठी मिथिला येथे आले. तेव्हा लक्ष्मण- ऊर्मिला, भरत-मांडवी आणि शत्रुघ्न-श्रुतकीर्ती, अशे चारही बहिणींचे चार भावांशी लग्न जुळले, ज्यामुळे दोन्ही राज्यांमधील संबंध मजबूत झाले.

शत्रुघ्न आणि श्रुतकीर्ती यांना सुबाहू आणि शत्रुघटी असे दोन पुत्र होते. सुबाहू मथुरेचा राजा झाला तर शत्रुघटीने विदिशावर राज्य केले.

तुलसीदासांच्या रामचरितमानसातील एका आख्यायिकेनुसार, मांडवी व श्रुतकीर्ती तिच्या पतीसोबत सती गेली. उर्मिला तिच्या मुलाचे अंगद आणि चंद्रकेतू आणि सीतेचे पुत्र लव आणि कुश यांची काळजी घेण्यासाठी अयोध्येत राहिली.

 पूजा 
तेलंगणातील मेदक जिल्ह्यात, श्री कल्याण रामचंद्र सन्नाधी नावाचे एक मंदिर आहे जे शत्रुघ्न आणि श्रुतकीर्ती यांना समर्पित आहे. हे मंदिर भारतातील एकमेव मंदिर आहे जिथे रामाच्या भावांच्या आणि त्यांच्या पत्नींच्या मूर्ती स्थापित केल्या आहेत.

 संदर्भ 

वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा