विजयकुमार विनायक डोंगरे

+ डॉ. विजयकुमार विनायक डोंगरे जन्म १९४५ (अंदाजे) मृत्यू ८ ऑक्टोबर २०२३ राष्ट्रीयत्व भारतीय व्यवसाय वैद्यकीय डॉक्टर, कुष्ठरोग तज्ज्ञ प्रसिद्धीचे कारण कुष्ठरोग निर्मूलन आणि सामाजिक कार्य पुरस्कार आंतरराष्ट्रीय गांधी पुरस्कार (२०१२)
डॉ. विजयकुमार विनायक डोंगरे (अंदाजे १९४५ – ८ ऑक्टोबर, २०२३:मुंबई, महाराष्ट्र - ) हे एक भारतीय कुष्ठरोग तज्ज्ञ आणि सामाजिक कार्यकर्ते होते. त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य कुष्ठरुग्णांची सेवा, त्यांचे पुनर्वसन आणि समाजातील कुष्ठरोगाशी निगडित असलेले गैरसमज दूर करण्यासाठी समर्पित केले होते. त्यांनी प्रामुख्याने मुंबई आणि महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागात मोठे कार्य केले आहे.

 कारकीर्द आणि सामाजिक योगदान 
डॉ. डोंगरे यांनी वैद्यकीय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर कुष्ठरोग निर्मूलनाच्या क्षेत्रात काम करण्यास सुरुवात केली. त्यांनी सरकारी सेवा आणि स्वयंसेवी संस्था अशा दोन्ही माध्यमांतून कुष्ठरुग्णांसाठी काम केले. कुष्ठरोग हा दैवी शाप नसून तो एका जीवाणूमुळे होतो आणि पूर्णपणे बरा होऊ शकतो, हा विचार त्यांनी जनसामान्यांपर्यंत पोहोचवला. त्यांनी हजारो पथनाट्ये, व्याख्याने आणि शिबिरांच्या माध्यमातून या रोगाबद्दलची भीती कमी करण्याचा प्रयत्न केला. त्यांनी ग्रेटर बॉम्बे लेप्रसी कंट्रोल फाउंडेशन द्वारे  मुंबईतील झोपडपट्टी परिसरात कुष्ठरुग्णांचा शोध घेणे आणि त्यांना औषधोपचार मिळवून देणे यासाठी काम केले होते. सातपुड्याच्या डोंगराळ भागातील आणि पालघरमधील आदिवासींसाठी त्यांनी आरोग्य सेवा पुरवण्याचे काम केले. कुष्ठरोगासोबतच त्यांनी लैंगिक आरोग्य आणि एचआयव्ही/एड्स बद्दलही समाजात जागृती केली.

 सन्मान आणि पुरस्कार 
डॉ. डोंगरे यांना त्यांच्या निस्वार्थी सेवेसाठी अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पुरस्कारांनी गौरवण्यात आले:

 आंतरराष्ट्रीय गांधी पुरस्कार (२०१२) -- कुष्ठरोग निर्मूलनासाठी दिला जाणारा हा अत्यंत मानाचा पुरस्कार त्यांना भारताच्या राष्ट्रपतींच्या हस्ते प्रदान करण्यात आला.
 धन्वंतरी पुरस्कार -- वैद्यकीय क्षेत्रातील उल्लेखनीय योगदानासाठी.
 महाराष्ट्र शासनाचे विविध आरोग्य पुरस्कार.

 मृत्यू 
८ ऑक्टोबर २०२३ रोजी मुंबईत त्यांचे वृद्धापकाळाने निधन झाले.

 हे सुद्धा पहा 
 बाबा आमटे
 कुष्ठरोग
 आनंदवन

 संदर्भ 

 बाह्य दुवे 
 डॉ. विजयकुमार डोंगरे यांची मुलाखत आणि कार्य

वर्ग:भारतीय डॉक्टर
वर्ग:मराठी सामाजिक कार्यकर्ते
वर्ग:कुष्ठरोग तज्ज्ञ
वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख