बाबूराव जंगलूजी काळे

बाबूराव जंगलूजी काळे, हे महाराष्ट्र विधानसभा आणि लोकसभा सदस्य होते. ते आप्पासाहेब  या टोपणनावानेही ओळखल्या जातात. लोकनेते, थोर स्वातंत्र्यसेनानी, महाराष्ट्र राज्याचे माजी मंत्री, जालना लोकसभेचे माजी खासदार, महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेसचे माजी उपाध्यक्ष, आणि अजिंठा शिक्षण संस्थेचे संस्थापक अध्यक्ष. मराठवाड्याच्या विकासासाठी लढणारा मोठा नेता.    


 जीवन  

बाबुरावजी काळे यांचा जन्म २५ ऑगस्ट १९२६ रोजी जळगाव तालुक्यातील खारचणे येथे झाला. त्यांनी त्यांचे शिक्षण सोयगाव येथे पूर्ण केले. त्यांना शेती आणि सामाजिक कार्यात खूप रस होता. १९४०-४१ मध्ये त्यांनी राजकारणात सक्रिय सहभाग घेण्यास सुरुवात केली.ते सोयगाव स्कूल बोर्ड सचिव होते. त्यांनी सोयगाव विकास सहकारी सोसायटीचे अध्यक्ष म्हणून काम केले. सीमा छावण्यांच्या योजनेनुसार त्यांना शेंदुर्णी येथील छावणीत सैनिक म्हणून प्रवेश मिळाला. १९४६-४७ मध्ये त्यांनी हैदराबाद मुक्ती संग्राम मध्ये मोठी भूमिका बजावली आणि सोयगाव येथील पोलिस स्टेशनवर हल्ला झाला.  पोलिस तपासात त्यांनी हैदराबाद मुक्तीसंग्रामात सहभाग घेतला म्हणून तुरुंगवास भोगावा लागला. पुढे त्यांची सुटकाही झाली. हैदराबाद मुक्ती संग्राम नंतर त्यांनी शिक्षण सहकार कामगार चळवळी अशा विविध क्षेत्रात  १९४८-५० आपला कार्याचा ठसा उमटवला.  पुढे ते हैदराबाद राज्य शांततेचे सदस्य देखील होते. १९५८ मध्ये ते मराठवाडा शिक्षण प्रसारक मंडळा  सदस्य होते आणि शिक्षणातूनच बदल होऊन शकतो हे लक्षात आल्याने त्यांनी  अजिंठा शिक्षण संस्था छ.संभाजीनगर येथे  स्थापना केली आणि संस्थेचे अध्यक्ष झाले. त्यांनी औरंगाबाद येथे पंडित जवाहरलाल नेहरू, महाविद्यालय आणि सोयगाव येथे  संत ज्ञानेश्वर महाविद्यालय सुरू केले.सहकार क्षेत्रातील त्यांचे अमूल्य योगदान तितकेच गौरवशाली आहे. १९६०-६१ मध्ये ते जिल्हा सहकारी मंडळ  अध्यक्ष होते. तथापि, त्यांनी १९६१ मध्ये औरंगाबाद जिल्हा भूविकास सहकारी बँके ची स्थापना केली. १९६१-७२ मध्ये ते बँकेचे अध्यक्ष होते. ते जिल्हा सहकारी कापूस गिरणी चे अध्यक्ष होते. शिवाय, ते एसटी कामगार संघचे सदस्य, सरकारी मुद्रणालय संघाचे अध्यक्ष आणि जिल्हा सैनिक मंडळ, जिल्हा विकास मंडळ, अंमलबजावणीसाठी नियुक्त केलेल्या समितीचे सदस्य होते. ते जिल्हा काँग्रेसचे अध्यक्ष होते. ते महाराष्ट्र विधानसभा  सिल्लोड येथून आणि पुन्हा १९६७ मध्ये भोकरदन येथून निवडून आले. १९७१ मध्ये श्री. बाबुराव काळे जालना मतदार  लोकसभा निवडून आले. १९७६ मध्ये ते मराठवाडा प्रदेश काँग्रेसचे संघटक होते. १९७६ मध्ये औरंगाबाद जिल्हा स्थानिक स्वराज्यातून विधान परिषदेत त्यांची एकमताने निवड झाली. इंदिरा काँग्रेसच्या स्थापनेनंतर त्यांनी त्या पक्षात प्रवेश घेतला. त्यासाठी त्यांनी मंत्रीपदाचा राजीनामा दिला होता. इंदिरा काँग्रेस पक्षातील त्यांचे काम उल्लेखनीय असल्याने, १९८० मध्ये ते महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेसचे उपाध्यक्ष झाले.

 कारकीर्द  
          १९४२ स्वातंत्र्य लढ्यात सहभाग
          १९४६ हैदराबाद मुक्तिसंग्रामात सक्रिय सहभाग]]
          १९४८ हैदराबाद शांतता समितीचे अध्यक्ष
          १९५१ जिल्हा सहकारी बोर्डाचे अध्यक्ष
          १९५८ मराठवाडा शिक्षण प्रसारक मंडळाचे सदस्य
          १९६१ मराठवाड्यात सर्वप्रथम  औरंगाबाद जिल्हा सहकारी बँक
                व भूविकास बँकेची स्थापना ( संस्थापक अध्यक्ष )
          १९६१ औरंगाबाद जिल्हा काँग्रेसचे अध्यक्ष
          १९६२ सिल्लोड विधानसभा मतदार संघातून् विधानसभेवर निवड
          १९६५ जिल्हा सहकारी सूतगिरणीचे अध्यक्ष
          १९६६ शिवबा साप्ताहिकाची सुरुवात ( स्थंस्थापक )
          १९६७ भोकरदन विधानसभा मतदारसंघातून् विजयी.
          १९७१ अजिंठा शिक्षण संस्थाची स्थापना
          १९७१ जालना मतदार संघातून् खासदार
          १९७६ विधान परिषदेसाठी औरंगाबाद जिल्हा स्थानिक स्वराज्य मतदार संघातून् बिनविरोध निवड.
          १९७६ शंकरराव चव्हाण मंत्रिमंडळात गृह, परिवहन, व विधमंडळ खात्याचे उपमंत्री
          १९७८ वसंतदादा मंत्रिमंडळात ग्रामीण् विकास,परिवहन व कॅबीनेटम मंत्री.
          १९८० महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेसच्या उपाध्यक्षपदी निवड
          १९८० बॅ.अंतुले मंत्रिमंडळात ग्रामविकास व तुरुंग कॅबीनेट मंत्री
          १९८२ महाराष्ट्र विधानसभेवर दुस-यांदा निवड
                बाबासाहेब भोसले मंत्रीमंडळात सहकारमंत्री
          १९८५  १८ ऑक्टोबर १९८५ आकस्मिक निधन

संदर्भ

१.स्व.बाबूरावजी काळे यांच्याबद्दल