मेरठची लढाई

मेरठची लढाई ही सम्राट अहमद शाह दुर्राणी यांनी गोविंद पंत बुंदेले यांना पकडण्याच्या उद्देशाने छेडलेली लष्करी चकमक होती. बुंदेले यांनी मेरठ येथे आश्रय घेतला होता. अहमद शाह यांनी अता खान यांना अफगाण सैन्याच्या तुकडीसह मेरठकडे पाठवले. बुंदेले दहा हजार हलक्या घोडदळासह अफगाण सैन्याला सामोरे जाण्यास सज्ज झाले आणि मेरठ येथे दोन्ही बाजूंमध्ये तीव्र लढाई झाली.

 पार्श्वभूमी 
२६ ऑक्टोबरच्या दुपारी समालखा येथे एक महत्त्वाची लढाई झाली. अफगाण सैन्याचे नेतृत्व स्वतः सम्राट करत होते, तर मराठे सैन्याचे नेतृत्व गोविंद पंत बुंदेले करत होते. या लढाईत अफगाण विजयी झाले. त्यानंतर बुंदेले पळून जाऊन मेरठ येथे आश्रयास गेले. पुढे सम्राटांनी अता खान यांना निवडक घोडदळासह बुंदेले यांना पकडण्यासाठी मेरठ येथे पाठवले.

 लढाई 
नजीब-उद-दौला यांना अहमद शाह यांनी दिल्लीहून येणारा मराठ्यांचा रसदपुरवठा रोखण्यासाठी पाठवले आणि त्यांनी दिल्लीतील मराठा राज्यपाल नारो शंकर यांच्या सैन्याचा पराभव केला. सदाशिवराव भाऊ यांनी प्रत्युत्तरादाखल गोविंद पंत बुंदेले यांना रोहिलखंड प्रदेशात आक्रमण करून अफगाणांचा पुरवठा खंडित करण्यास पाठवले. १२,००० घोडदळासह मराठा तुकडी मेरठपर्यंत पोहोचली; मात्र १७ डिसेंबर रोजी अता खान यांच्या नेतृत्वाखाली अहमद शाह यांनी पाठवलेल्या १४,००० अफगाण सैन्याने त्यांच्यावर हल्ला केला.

या लढाईत गोविंद पंत ठार झाले आणि मराठा सैन्याचा पराभव झाला. अफगाणांच्या हाती मोठ्या प्रमाणात रसद लागली. पुढील चकमकीत बुंदेले सुमारे ५०० माणसांसह रसद गोळा करण्याच्या मोहिमेवर असताना, अनौपचारिकरीत्या प्रशिक्षित १०,००० घोडदळासह सहभागी होते. मेरठजवळ अफगाण सैन्याने त्यांच्यावर घात केला आणि त्या संघर्षात अता खान यांनी बुंदेले यांना ठार केले. यासोबतच दिल्लीहून पानिपत येथे निधी व रसद घेऊन जाणाऱ्या २,००० मराठा सैनिकांच्या तुकडीचे नुकसान झाले.

 परिणाम 
गोविंद पंत बुंदेले यांच्या निधनाने सदाशिवराव भाऊ अत्यंत दुःखी झाले. सुमारे २२,००० मराठा प्रजाजनांच्या मृत्यूबद्दल त्यांनी शोक व्यक्त केला. त्यानंतर मराठा सैन्याने पानिपत येथे अफगाण सैन्याशी सामना केला आणि त्यात ऐतिहासिक पराभव पत्करला.

 संदर्भ 

 ग्रंथसूची 





वर्ग:मराठा साम्राज्य सहभागी असलेल्या लढाया
वर्ग:पानिपतची तिसरी लढाई
वर्ग:शिंदे घराणे