हुतात्मा स्तंभ (पालघर)

हुतात्मा स्मारक, पालघर हे इसवी सन १९४२ च्या आंदोलनात सहभाग घेऊन बलिदान दिलेल्या स्वातंत्र्य सैनिकांच्या स्मरणार्थ बांधलेले स्मारक आहे.
चले जाव चळवळ
इसवी सन १९४२ मध्ये महात्मा गांधीजीनी नऊ ऑगस्ट रोजी गोवालिया टँक येथे ब्रिटिश सरकारविरुद्ध चले जाव चळवळीचा नारा दिला होता. भारतातील लाखो देशभक्त ह्या चळवळीत सामील झाले होते.पालघर तालुक्यातील हजारो लोक सुद्धा ह्या देशव्यापी चळवळीत सामील झाले होते. ह्या चळवळीत महिकावती, केळवे, सातपाटी, शिरगाव, मुरबे, दातिवरे, टेंभोडे, नवापूर, अल्याळी, दांडी, पाम, नंडोरे, इत्यादी विविध गावांमधील लोकांनी सहभाग घेतला होता.जसजसा लोकांचा मोर्चा पालघर येथील सरकारी कचेरीकडे कूच करण्यासाठी वळला तसा इंग्रज सरकारने केलेल्या पोलीस बंदोबस्तातील शिपायांनी मोर्चात सहभागी झालेल्या लोकांवर लाठीमार करण्यास सुरुवात केली. त्या लाठीमाराला झुगारून नांदगाव येथील राष्ट्र सेवा दलाचे प्रमुख असलेल्या गोविंद गणेश ठाकूर ह्यांनी वंदे मातरम् च्या घोषणा देण्याची सुरुवात केली आणि भारताचा तिरंगा फडकावत कचेरीकडे मार्गक्रमण केले. त्याचवेळी इंग्रज अधिकाऱ्याने गोळी घातली आणि त्याच ठिकाणी स्वातंत्र्य सैनिक गोविंद गणेश ठाकूर धारातीर्थी पडले. त्यांनी तिरंगा आपल्या छातीशी कवटाळतच प्राणत्याग केला. त्यांच्या मागोमाग असणारे काशिनाथ हरी पागधरे, रामप्रसाद तिवारी, रामचंद्र चुरी, सुकूर मोरे ह्यांनीही इंग्रजांचा गोळीबार चालू असताना सुद्धा कचेरीकडे कूच केले आणि त्या गोळीबारात चौघेही हुतात्मा झाले. पालघर शहरातील प्रसन्न नाईक ह्यांनी धारातीर्थी पडलेल्या गोविंद गणेश ठाकूर ह्यांच्या छातीवर असलेला ध्वज पोलिस जप्त करण्याअगोदरच तो स्वतःच्या ताब्यात घेतला आणि ते तिथून निघून गेले. नंतर तो स्वातंत्र्य सैनिकाच्या रक्ताने पवित्र झालेला तिरंगा पालघर ग्रामपंचायतीमध्ये जमा करण्यात आला होता.दरवर्षी १४ ऑगस्टला स्वातंत्र्य सैनिकाच्या रक्ताने पवित्र झालेला हा तिरंगा हुतात्मा स्तंभाच्या ठिकाणी ठेवून तिथे पुष्पचक्र वाहून पाचही हुतात्म्यांना आदरांजली वाहण्यात येते.

स्वातंत्र्य सैनिक
पालघर येथे इंग्रज सरकारविरुद्ध लढताना १४ ऑगस्ट, १९४२ रोजी खालील पाच स्वातंत्र्य सैनिकांनी आपले प्राणार्पण केले होते.पालघर येथे पालघर रेल्वे स्थानकापासून माहीमला जाणाऱ्या रस्त्यावर एक मिनिटाच्या अंतरावर हुतात्मा स्मारक बांधलेले आहे.
गोविंद गणेश ठाकूर - नांदगाव
काशिनाथ हरी पागधरे - सातपाटी
रामप्रसाद तिवारी - पालघर
रामचंद्र चुरी - मुरबे
सुकूर मोरे - सालवड

हुतात्मा दिवस
स्वातंत्र्यासाठी बलिदान देणाऱ्या हुतात्म्यांना आदरांजली वाहण्यासाठी आणि त्यांच्या बलिदानाचे स्मरण करण्यासाठी दरवर्षी १४ ऑगस्ट ला पालघर शहरातील संपूर्ण बाजारपेठ बंद ठेवली जाते आणि हुतात्म्यांना आदरांजली वाहिली जाते.
प्रत्येक वर्षी १४ ऑगस्ट ह्या दिवशी दुपारी १२.३९ वाजता पालघर जिल्ह्यातील, ठाणे जिल्ह्यातील आणि मुंबई येथील सामाजिक क्षेत्रातील, राजकीय क्षेत्रातील नागरिक,तसेच शाळा, विद्यालयातील विद्यार्थी, विविध संस्था व संघटना ह्यांचे प्रतिनिधी पालघर हुतात्मा स्मारक, पाचबत्ती येथे हुतात्म्यांना आदरांजली वाहण्यासाठी उपस्थित राहतात आणि दिन खून के हमारे यारो हे गीत वाजवून मूक श्रद्धांजली अर्पण करतात.
ह्या हुतात्मा दिवशी पालघर येथील खासदार, पालघर जिल्ह्यातील आमदार, नगराध्यक्ष, नगरसेवक, ग्रामपंचायत प्रतिनिधी, सामाजिक कार्यकर्ते, राजकीय पक्षांचे नेते, जिल्हाधिकारी, तहसीलदार, पोलीस अधीक्षक, जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी, अग्निशमन दलाचे अधिकारी, विविध संस्थांचे प्रतिनिधी आवर्जून उपस्थित असतात.
हा हुतात्मा बलिदान दिवस पालघर जिल्ह्यातील प्रत्येक नागरिकांसाठी अभिमानाचा सोहळा असतो.

महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, गुरुवार,१४ ऑगस्ट २०२५

संदर्भ व नोंदी
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक स्मारक
वर्ग:पालघर