राणी मंगम्मल

राणी मंगम्मल (मंगम्मा; मृत्यू १७०५) हिचा कार्यकाळ १६८९ ते १७०४ होता. ती मदुराई नायक राज्याची (सध्याच्या मदुराई, भारतातील ) राणी होती. तिचा नातू विजया रंगा चोक्कनाथ हा लहान असल्यामुळे तीला राज्य कारभार सांभाळावा लागला होता. ती एक लोकप्रिय प्रशासक होती. तीला रस्ते आणि रस्ते निर्माती, मंदिरे, पाण्याच्या टाक्या आणि कुंभारकाम या क्षेत्रांत केलेल्या कामांमुळे तिला आजही मानले जाते. तिच्या अनेक सार्वजनिक कामांचा अजूनही वापर केला जातो. ती तिच्या राजनैतिक आणि राजकीय कौशल्यांसाठी आणि यशस्वी लष्करी मोहिमांसाठी देखील ओळखली जाते. तिच्या काळात मदुराई राज्याची राजधानी तिरुचिरापल्ली होती. 

 जीवन 
मंगम्मल ही तुपाकुला लिंगमा नायकाची मुलगी होती. ती मदुराई शासक चोक्कनाथ नायक (१६५९-१६८२) या सेनापतीची पत्नी होती. तिने चोक्कनाथ नायक यांच्याशी लग्न केले. त्यानंतर तीने रंगकृष्ण मुथू विरप्पा नायक (१६८२-१६८९) याला जन्म दिला.

१६८२ मध्ये जेव्हा तिच्या पतीचे निधन झाले. त्यानंतर तिचा मुलगा रंगकृष्ण मुथु विरप्पा नायक याने राज्य सांभाळले. १६८९ मध्ये तिच्या मुलाच्या मृत्यूनंतर मात्र गादीला वारस नव्हता. तिच्या मुलाची विधवा गर्भवती होती. तिची सुन सती गेली. १६८९ मध्ये तिच्या नातवाच्यावतीने तिने राज्य चालवले. तिचा नातू विजया रंगा चोक्कनाथा अल्पवयीन असल्यामुळे त्या काळात मंगम्मल राणी बनली.

 रीजन्सी 
मंगम्मलच्या कारकिर्दीत, तिने अनेक सिंचन वाहिन्या दुरुस्त केल्या. नवीन रस्ते बांधण्यात आले. रस्त्यांच्या कडेला झाडे लावण्यात आली. अनेक नगरपालिकेच्या इमारती पूर्ण करण्यात आल्या. या इमारतींमध्ये मंदिरे आणि तुमकुम येथील तिचा "स्प्रिंग पॅलेस" यांचा समावेश आहे. (no preview) "स्प्रिंग पॅलेस" मध्ये आता मदुराई येथील गांधी स्मारक संग्रहालय आहे. केप कोमोरिनपासून जाणारा महामार्ग मूळतः मंगम्मलच्या काळात बांधण्यात आला होता आणि तो राणी मंगम्मल सलाई म्हणून ओळखला जात असे.N. Subrahmanian: History of Tamilnad, Koodal Publishers, 1972

जिंजीच्या वेढा (जिंजी) दरम्यान मुघल सैन्याला मदत करण्यात तिने महत्त्वाची भूमिका बजावली. राणी मंगम्मलला हे लक्षात आले होते की राजद्रोही राजारामने जिंजीत स्वतःला स्थापित केले आहे आणि जर मुघल सैन्य माघार घेत असेल तर तंजावर आणि मदुराईवर हल्ला करण्याचा त्यांचा मानस होता. मंगम्मलने लवकरच औरंगजेबाला आपला अधिपती म्हणून ओळखले आणि जिंजी किल्ल्यावर हल्ला करण्यात झुल्फिकार खानला मदत करण्यास सुरुवात केली. ८ वर्षांनंतर जेव्हा झुल्फिकार खान आणि मंगम्मल दोघांनीही किल्ला जिंकला तेव्हा मुघलांच्या नेतृत्वाखाली तिच्या आणि तिच्या कुटुंबाचा किल्ल्यावर ताबा होता.

१७०४ मध्ये जेव्हा तिचा नातू विजयरंग चोक्कनाथ नायक वयात आला तेव्हा तिने आणि तिच्या पंतप्रधान आचाय्य यांनी सत्ता सोडण्यास नकार दिला. त्यांना सैन्याच्या कमांडरने पकडून मृत्युदंड दिला.E.H.B. (1899). "Mangamma's Folly". Calcutta Review. 109 (218 (October 1899)): 350–352. (no preview)

राणी मंगम्मल यांनी सर्वप्रथम तमिळ महिन्यात अणी महिन्यात मीनाक्षी मंदिरात उंजल उत्सव साजरा केला. या उत्सवादरम्यान, सर्व राजघराणे मंदिरात भेट देतात आणि मीनाक्षी अम्मन यांना श्रद्धांजली वाहतात. आजही, उंजल मंडपात आपल्याला तिचे समकालीन चित्र दिसते.

 गॅलरी 


 संदर्भ 

 बाह्य दुवे 

 Madurai
 Meenakshi Temple
 Madurai.com - Rani Mangammal 
 The Hindu: Rani Mangammal Durbar Hall Palace at Trichy
 Tamukkam Palace at Madurai, Now Gandhi Memorial Museum

वर्ग:१७ व्या शतकातील भारतीय लोक
वर्ग:१७ व्या शतकातील भारतीय महिला
वर्ग:इ.स.च्या १७ व्या शतकातील जन्म
वर्ग:इ.स. १७०६ मधील मृत्यू

वर्ग:१७व्या शतकातील महिला राज्यकर्त्या
वर्ग:१७व्या शतकातील राज्यकर्ते
वर्ग:भारतीय राण्या
वर्ग:तेलुगू लोक
वर्ग:भारतातील राज्यकर्ते
वर्ग:मदुराई नायक
वर्ग:मदुराईमधील लोक
वर्ग:१८व्या शतकातील महिला राज्यकर्त्या
वर्ग:१८व्या शतकातील राज्यकर्ते
वर्ग:१८व्या शतकातील भारतीय महिला
वर्ग:१८व्या शतकातील भारतीय लोक
वर्ग:स्त्रीवाद आणि लोकसाहित्य २०२६ मधील लेख