दानशूर रन्तिदेव (लोककथा)

सर्वांभूती ईश्वर पाहणाऱ्या एका राजाची ही कहाणी आहे. भागवत पुराणामध्ये ही कहाणी आलेली आहे.

 कथेचा आशय 
रन्तिदेव नावाचा एक राजा होता, तो विष्णूभक्त होता. त्याने अरण्यवास पत्करला आणि ऋषी बनला. त्याने त्याची सारी संपत्ती गरिबांना वाटून टाकली आणि अरण्यातच एकांतवासात तो साधे जीवन जगत असे. आता त्याच्याकडे आणि त्याच्या कुटुंबीयांकडे अगदी जीवनावश्यक तेवढ्याच गोष्टी होत्या.

एकदा अठ्ठेचाळीस तासांचा त्याचा उपास सोडण्यासाठी म्हणून त्याच्यासाठी दूध, साखर, भाताचा हलका आहार तयार करण्यात आला होता. त्याच्या झोपडीच्या दाराशी एक गरीब ब्राह्मण आला आणि भिक्षा मागू लागला. रन्तिदेवाने त्याला निम्मा भात दिला. त्यानंतर एक याचक आला आणि भीक मागू लागला. रन्तिदेवाने त्याला शिल्लक राहिलेला भातही देऊन टाकला. नंतर त्याला कुत्र्याचे भुंकणे ऐकू आले; ते कुत्रं भुकेले असल्याचे दिसत होते. रन्तिदेवाने त्याच्यापाशी जे उरलेसुरले होते तेही देऊन टाकले. सरतेशेवटी एक बहिष्कृत माणूस त्याच्या दाराशी येऊन थांबला आणि मदतीची याचना करू लागला. रन्तिदेवाने त्याला दूध आणि साखर दिली आणि स्वतःचा उपास तसाच चालू ठेवला.

त्यानंतर तेथे चार देवता आल्या आणि त्याला म्हणू लागल्या, “रन्तिदेवा, तू आम्हाला अन्न देऊ केले आहे, कारण आम्ही ब्राह्मणाचा, याचकाचा, कुत्र्याचा आणि गरीब अशा बहिष्कृत माणसाचे रूप धारण केले होते. तू आमच्या सर्वांशीच चांगला वागलास. आम्ही तुझ्या प्रेमळ विचारांबद्दल तुझे गुणगान करतो.” त्या देवतांपाशी कोणतेही वरदान न मागता राजा रन्तिदेव पुन्हा आपल्या साधनेमध्ये निमग्न झाला.

 तात्पर्य 
दयाळू अंतःकरणाची माणसं सर्व माणसांना आणि प्राणिमात्रांनासुद्धा एका कुटुंबाचे, मानवतेचे सदस्य असल्याप्रमाणे वागणूक देतात.The Mother (2004). Words of Long Ago. COLLECTED WORKS OF THE MOTHER. 02 (2nd ed.). Pondicherry: Sri Aurobindo Ashram. ISBN 81-7058-670-4.

 संदर्भ 

वर्ग:भारतातील लोककथा
वर्ग:भारतीय लोककथा