हेन्री हाइमलिख

हेन्री ज्युडाह हाइमलिख (३ फेब्रुवारी, १९२०:विल्मिंग्टन, डेलावेर, अमेरिका – १७ डिसेंबर, २०१६ (वय ९६):सिनसिनाटी, ओहायो, अमेरिका) हे एक अमेरिकन वक्षस्थळ शल्यचिकित्सक (थोरॅसिक सर्जन) आणि वैद्यकीय संशोधक होते. श्वसनमार्गात अडकलेला बाह्य पदार्थ बाहेर काढण्यासाठी त्यांनी विकसित केलेल्या हाइमलिख मॅन्युव्हर या पद्धतीमुळे ते जगभर प्रसिद्ध झाले. या साध्या पण प्रभावी पद्धतीमुळे आजवर जगभरात हजारो लोकांचे प्राण वाचले आहेत.

 सुरुवातीचे जीवन आणि शिक्षण 
हाइमलिख यांचा जन्म अमेरिकेच्या डेलावेर राज्यातील विल्मिंग्टन येथे झाला. त्यांनी १९४१ मध्ये कॉर्नेल विद्यापीठातून पदवी पूर्ण केली आणि १९४३ मध्ये कॉर्नेल मेडिकल कॉलेजमधून त्यांची वैद्यकीय पदवी (एमडी) मिळवली. दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान त्यांनी अमेरिकन नौदलात सेवा बजावली होती.

 हाइमलिख मॅन्युव्हर  
१९७० च्या दशकापर्यंत घशात घास अडकल्यास पाठीवर जोरात मारणे हाच एकमेव उपाय मानला जात असे. मात्र, हाइमलिख यांचे मत होते की यामुळे अडकलेला पदार्थ अधिक खाली जाऊ शकतो. १९७४ मध्ये त्यांनी इमर्जन्सी मेडिसिन मासिकात आपली नवीन पद्धत प्रकाशित केली. यामध्ये रुग्णाच्या पोटावर (नाभीच्या वर) जोरात दाब देऊन फुफ्फुसातील हवा बाहेर ढकलली जाते, ज्यामुळे घशात अडकलेला पदार्थ तोंडावाटे बाहेर येतो. अमेरिकन रेड क्रॉस आणि अमेरिकन हार्ट असोसिएशनने या पद्धतीचा समावेश प्राथमिक उपचारांच्या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये केला.

 इतर योगदान 
हाइमलिख यांनी प्रथमोपचारांबरोबरच इतर अनेक वैद्यकीय उपकरणांचा शोध लावला:
 हाइमलिख चेस्ट झडप -- रणांगणावर छातीला झालेल्या जखमांमुळे फुफ्फुस निकामी होऊ नये म्हणून वापरली जाणारा एक झडप.
 मायक्रो-ट्रॅकियल कॅथेटर -- रुग्णांना एके ठिकाणी जखडून न ठेवता ऑक्सिजन पुरवण्यासाठी विकसित केलेले साधन.

 हे सुद्धा पहा 
 प्राथमिक उपचार
 श्वसन संस्था
 सीपीआर

 संदर्भ 

 बाह्य दुवे 
 हाइमलिख इन्स्टिट्यूटचे अधिकृत संकेतस्थळ
 एन्सायक्लोपीडिया ब्रिटानिका - हेन्री हाइमलिख

वर्ग:अमेरिकन शल्यचिकित्सक
वर्ग:वैद्यकीय संशोधक
वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख