कोल्लक्कयिल देवकी अम्मा

कोल्लक्कयिल देवकी अम्मा (जन्म c. १९३४ ) या एक शेतकरी तथा निसर्गप्रेमी भारतीय महिला आहेत. त्यांचा अपघात झाल्यामुळे त्यांना शेती करणे शक्य होत नव्हते, सबब तेव्हापासून त्यांनी आपले लक्ष झाडे लावण्यावर केंद्रित केले. हळूहळू याचे ५ एकर हिरव्या जंगलात रूपांतरण झाले. या जंगलात ३,००० हून अधिक झाडे आहेत. देवकी अम्माच्या या कामासाठी त्यांना विविध पुरस्कार मिळाले आहेत, ज्यात नारी शक्ती पुरस्काराचा देखील समावेश आहे.

 प्रारंभिक आयुष्य 
देवकी अम्मांचा जन्म c. १९३४ मध्ये केरळमधील अलाप्पुझा जिल्ह्यातील मुथुकुलम येथे. बागायती शेतीची प्रेरणा त्यांना आपल्या आजोबांपासून प्राप्त झाली. त्यांचे लग्न शिक्षक असलेल्या गोपालकृष्ण पिल्लईशी झाले. शिक्षकी पेशा सोबत पिल्लई हे भातशेती देखील करत होते. १९८० मध्ये, देवकी अम्मा यांचा एक गंभीर कार अपघात झाला, ज्यामुळे त्या तीन वर्षे अंथरुणाला खिळून राहिल्या.

 जंगल निर्मिती 
अपघातातून बरे झाल्यानंतर, देवकी अम्मा भातशेतीत काम करू शकत नव्हत्या. म्हणून त्यांनी आपल्या घरा मागील बागेत झाडे लावण्यास सुरुवात केली. कालांतराने हा प्रकल्प ४.५ एकरच्या जंगलात विकसित झाला. यामध्ये कृष्णाल, महोगनी, आंबा, कस्तुरी, पाइन, तारा आणि चिंच यासह ३,००० हून अधिक झाडे आहेत, ज्यात काही दुर्मिळ वनस्पती देखील आहेत. तसेच अमूर ससाणा, ब्लूथ्रोट्स, शेकाटया, पॅराडाईज फ्लायकॅचर आणि पाचू कवडा यांसारखे पक्षी देखील आढळतात. देवकी अम्मा यांनी पस्तीस वर्षांहून अधिक काळ जंगलात स्वतःहून काम केले. यात त्यांनी गायी, म्हशी आणि बैलांचा वापर केला. तसेच जंगलात पावसाचे पाणी साठवले.

 पुरस्कार 
देवकी अम्मा यांना अलाप्पुझा जिल्ह्याने सामाजिक वनीकरण पुरस्कार आणि विज्ञान भारतीने भूमित्र पुरस्कार प्रदान केला. केरळ राज्याने त्यांना हरि व्यक्ती पुरस्कार प्रदान केला. राष्ट्रीय स्तरावर त्यांना इंदिरा प्रियदर्शिनी वृक्षमित्र पुरस्कार आणि नारी शक्ती पुरस्कार मिळाला आहे. हा पुरस्कार त्यांना २०१८ साली भारताचे तत्कालीन राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी प्रदान केला.

 संदर्भ 

वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:इ.स.च्या १९३० च्या दशकातील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते