श्रीमंत (नाटक)

श्रीमंत हे मराठी नाटककार विजय तेंडुलकर यांनी लिहिलेले पहिले पूर्ण लांबीचे नाटक आहे. १९५६ मध्ये रंगभूमीवर आलेल्या या नाटकाने मराठी रंगभूमीला एक नवा आणि वास्तववादी दृष्टिकोन दिला. मध्यमवर्गीय आणि उच्चभ्रू समाजातील नैतिकतेच्या कल्पना, पैशाचा अहंकार आणि मानवी नात्यांमधील गुंतागुंत याचे दर्शन या नाटकातून घडते.

 कथानक आणि विषय 
नाटकाचे कथानक श्रीधर या एका श्रीमंत व्यक्तीभोवती फिरते. याला आपल्या श्रीमंतीचा अत्यंत गर्व असतो आणि त्याला असे वाटते की तो पैशाने कोणतीही गोष्ट विकत घेऊ शकतो. नाटकात एक अशी परिस्थिती येते जिथे त्याची अविवाहित मुलगी गर्भवती राहते. समाजात आपली प्रतिष्ठा आणि श्रीमंती टिकवण्यासाठी श्रीधर एक गरीब तरुण विकत घेण्याचा (त्याच्याशी मुलीचे लग्न लावून देण्याचा) प्रयत्न करतो.

तेंडुलकरांनी या नाटकातून हे दाखवून दिले आहे की, पैसा माणसाला सोयीसुविधा देऊ शकतो, परंतु तो नैतिकता किंवा मनाची शांती विकत घेऊ शकत नाही. हे नाटक अशा श्रीमंतीचा बुरखा फाडून टाकते. 

 प्रयोग आणि वारसा 
हे नाटक तेंडुलकरांच्या कारकिर्दीतील एक महत्त्वाचा टप्पा मानले जाते. या नाटकाच्या यशाने त्यांना पुढे शांतता! कोर्ट चालू आहे आणि सखाराम बाईंडर यांसारखी धाडसी नाटके लिहिण्याचे बळ दिले. अनेक दशकांनंतरही हे नाटक मराठी रंगभूमीवर वेळोवेळी पुनरुज्जीवित केले जाते, कारण त्यातील श्रीमंती आणि मानवी मूल्यांचा संघर्ष आजही सुसंगत वाटतो.।

 संदर्भ आणि नोंदी 

वर्ग:मराठी नाटके
वर्ग:विजय तेंडुलकरांचे साहित्य
वर्ग:सामाजिक नाटके
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील पुस्तके