चैत्राम देवचंद पवार

+ चैत्राम देवचंद पवार नाव चैत्राम देवचंद पवार जन्म १० एप्रिल १९६६ जन्मस्थान बारी, धुळे जिल्हा, महाराष्ट्र व्यवसाय शेतकरी, सामाजिक कार्यकर्ते प्रसिद्धीचे कारण वनीकरण आणि जलसंधारण (बारी मॉडेल) पुरस्कार जमनालाल बजाज पुरस्कार, पद्मश्री

चैत्राम देवचंद पवार (१० एप्रिल, १९६६:बारी, धुळे जिल्हा, महाराष्ट्र - ) हे महाराष्ट्राच्या धुळे जिल्ह्यातील एक भारतीय सामाजिक कार्यकर्ते आणि प्रगतशील शेतकरी आहेत. सातपुडा डोंगररांगांमधील आदिवासीबहुल बारी (ता. साक्री) गावाचा कायापालट करण्यासाठी त्यांनी केलेल्या जलसंधारण आणि वनीकरणाच्या कामासाठी ते ओळखले जातात. त्यांच्या या कार्याला बारी मॉडेल म्हणून ओळखले जाते. त्यांच्या कामासाठी त्यांना २०२५मध्ये पद्मश्री पुरस्कार देण्यात आला.

 सुरुवातीचे जीवन आणि शिक्षण 
चैत्राम पवार यांचा जन्म धुळे जिल्ह्यातील साक्री तालुक्यातील बारी या दुर्गम आदिवासी गावात झाला. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण गावातच झाले. उच्च शिक्षण घेतल्यानंतर त्यांनी शहरात नोकरी करण्याऐवजी आपल्या गावाची परिस्थिती सुधारण्यासाठी गावी परतण्याचा निर्णय घेतला. १९९० च्या दशकात बारी गावात पाण्याची तीव्र टंचाई, कुपोषण आणि रोजगारासाठी होणारे स्थलांतर या मोठ्या समस्या होत्या.

 बारी मॉडेल 
पवार यांनी गावकऱ्यांच्या मदतीने वनवासी कल्याण आश्रमच्या माध्यमातून सामाजिक कामाला सुरुवात केली. त्यांनी गावात लोकांचे सहकार्य घेउन अनेक वनराई बंधारे आणि दगडी बांध घातले. यामुळे जमिनीतील पाणी पातळी वाढण्यास मदत झाली आणि गाव टँकरमुक्त झाले. याचबरोबर त्यांनी सातपुड्याच्या बोडक्या डोंगरांवर लाखो वृक्षांची लागवड केली आहे. चराई बंदी आणि कुऱ्हाड बंदीची कडक अंमलबजावणी करून त्यांनी जंगलाचे पुनरुज्जीवन केले. शेतकऱ्यांना पारंपारिक शेतीसोबतच आधुनिक तंत्रज्ञान आणि फळबाग लागवडीसाठी (उदा. आंबा, काजू) प्रवृत्त केले. यामुळे गावकऱ्यांचे स्थलांतर थांबून त्यांच्या उत्पन्नात वाढ झाली. गावात मुलांच्या शिक्षणासाठी वस्तीगृहे आणि आरोग्य सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी ही त्यांनी प्रयत्न केले.

 पुरस्कार आणि सन्मान 
 पद्मश्री पुरस्कार (२०२५) -- समाजकार्यासाठी
 जमनालाल बजाज पुरस्कार (२०१३) -- ग्रामीण विकासासाठी दिलेल्या योगदानाबद्दल 
 वनश्री पुरस्कार -- महाराष्ट्र शासनाकडून वनीकरणासाठी देण्यात येणारा पुरस्कार
 कृषी भूषण पुरस्कार -- कृषी क्षेत्रातील उल्लेखनीय कामाबद्दल

 हे सुद्धा पहा 
 राळेगण सिद्धी (अण्णा हजारे)
 हिवरे बाजार (पोपटराव पवार)
 जलसंधारण

 संदर्भ 

 बाह्य दुवे 
 [(https://www.google.com/search?q=https://sakri.gov.in/) साक्री तालुका प्रशासकीय संकेतस्थळ]
 [(https://www.google.com/search?q=https://vskm.org/) वनवासी कल्याण आश्रम अधिकृत संकेतस्थळ]

वर्ग:मराठी सामाजिक कार्यकर्ते
वर्ग:भारतीय शेतकरी
वर्ग:धुळे जिल्ह्यामधील व्यक्ती
वर्ग:जमनालाल बजाज पुरस्कार विजेते
वर्ग:इ.स. १९६६ मधील जन्म
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख