एकलव्य इंडिया फाउंडेशन

एकलव्य इंडिया फाउंडेशन भारतातील एक स्वयंसेवी व सामाजिक संस्था आहे.   फाउंडेशनची स्थापना मे २०१७ मध्ये झाली.  एकलव्य इंडिया फाऊंडेशनचे संस्थापक राजू केंद्रे आहेत. 

एकलव्य इंडिया फाउंडेशन ऐतिहासिकदृष्ट्या दुर्लक्षित व वंचित असलेल्या आदिवासी, दलित, भटक्या जाती, विमुक्त जमाती आणि इतर मागासवर्गीय घटकांमधील पहिल्या पिढीतील शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांसोबत काम करते  वंचित घटकातील विद्यार्थ्यांना राष्ट्रीय व जागतिक पातळीवर दर्जेदार उच्च शिक्षण मिळावे, त्यांनी पिढ्यानपिढ्या चालत आलेले गरिबीचे चक्र तोडावे आणि आपल्या समुदायांसाठी प्रेरणादायी आदर्श (रोल मॉडेल) म्हणून उभे राहावे, यासाठी संस्था प्रयत्नशील आहे.  

 संस्थेचे कार्यक्रम आणि उपक्रम 
एकलव्य इंडिया फाउंडेशन ही संस्था महाराष्ट्रातील ऐतिहासिकदृष्ट्या कमी प्रतिनिधित्व असलेल्या समुदायांमधील पहिल्या पिढीतील विद्यार्थ्यांसाठी एक आधार प्रणाली म्हणून कार्य करते. संस्था या विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन, प्रशिक्षण आणि सहाय्य उपलब्ध करून देते, ज्यामुळे ते प्रमुख उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये (HEI) शिक्षण घेण्यास सक्षम होतात तसेच शैक्षणिक, धोरण, कायदा, माध्यम आणि विकास या क्षेत्रांत तळागाळातील नेतृत्वाला चालना देतात. एकलव्य विद्यार्थ्यांना पदवीपूर्व आणि पदव्युत्तर शैक्षणिक संधींसाठी प्रशिक्षण देते आणि पदवीधरांसाठी करिअर-विकास प्रशिक्षण कार्यक्रमही आयोजित करते.   

२०१७ पासून, ग्रामीण आणि आदिवासी भागातील ५,००,००० हून अधिक विद्यार्थ्यांनी फाउंडेशनने आयोजित केलेल्या करिअर-जागरूकता कार्यशाळांमध्ये सहभाग नोंदवला आहे. या उपक्रमांच्या मदतीने २००० पहिल्या पिढीतील विद्यार्थ्यांना केंद्रीय विद्यापीठे, टाटा सामाजिक विज्ञान संस्था (TISS), भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (IIT), भारतीय व्यवस्थापन संस्था (IIM) यांसह १०० हून अधिक विद्यापीठांमध्ये आणि फेलोशिप कार्यक्रमांमध्ये प्रवेश घेता आला. एकूणच, संस्थेने विद्यार्थ्यांना एक दशलक्ष तासांचे करिअर सल्ला व मार्गदर्शन प्रदान केले आहे.     आणि ७ दशलक्ष अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा जास्त किमतीच्या शिष्यवृत्ती मिळवण्यासाठी वेगवेगळ्या माध्यमातून प्रयत्न केले आहेत.  
 ग्लोबल स्कॉलर्स प्रोग्राम 
इवलेसे|एकलव्य इंडिया फाऊंडेशनचे संस्थापक राजू केंद्रे यांनी लंडन मधील आंबेडकर हाऊस येथे ग्लोबल स्कॉलर्स प्रोग्रॅमला सुरुवात केली  (१४ एप्रिल २०२२)एकलव्य ग्लोबल स्कॉलर्स प्रोग्राम (GSP) विद्यार्थ्यांना जगभरातील प्रतिष्ठित विद्यापीठांमध्ये मास्टर्स आणि पीएचडी अभ्यासक्रमांसाठी तयारी करण्यास मार्गदर्शन करतो, ज्यामध्ये मानविकी, सामाजिक विज्ञान आणि विज्ञान, तंत्रज्ञान, अभियांत्रिकी आणि गणित (STEM) क्षेत्रांवर विशेष लक्ष केंद्रित केले जाते.    हा कार्यक्रम जागतिक स्तरावर भारतातील दुर्लक्षित समुदायांमधील विद्यार्थ्यांच्या कमी प्रतिनिधित्वाला संबोधित करतो, सुरुवातीच्या पहिल्या तुकडीमध्ये (कोहार्ट) ६० हून अधिक पहिल्या पिढीतील विद्यार्थी होते, त्यापैकी ५० जणांना युरोप आणि युनायटेड स्टेट्समधील आयव्ही लीग आणि टियर-२ विद्यापीठांकडून प्रवेश (ऑफर) मिळवला होता.   

एकलव्य फाउंडेशनने त्यांच्या पहिल्या दोन पदव्युतर (मास्टर्स) आणि पीएचडी प्रोग्राम्समध्ये १५० हून अधिक विद्यार्थ्यांसोबत काम केले आणि त्यांना अर्ज प्रक्रियेत संपूर्ण मार्गदर्शन दिले. यातील विद्यार्थ्यांपैकी ७५ स्कॉलर्सला अमेरिकेतील हार्वर्ड विद्यापीठ, कोलंबिया विद्यापीठ, जॉर्जटाऊन आणि युनायटेड किंग्डम मधील युनिव्हर्सिटी ऑफ ऑक्सफर्ड,  युनिव्हर्सिटी ऑफ केंब्रिज, लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स, युनिव्हर्सिटी कॉलेज ऑफ लंडन, एडिनबर्ग या विद्यापीठांसह जगभरातील प्रतिष्ठित विद्यापीठांमध्ये प्रवेश मिळाला आहे.. 

एकलव्य संस्थेने अमेरिकेच्या इकोइंग ग्रीन, युनिव्हर्सिटी ऑफ लंडन,   भारतीय व्यवस्थापन संस्था (बंगळूर) आणि बंगळुरू येथील द नज इन्स्टिट्यूट येथे संस्थात्मक बांधणीचे प्रशिक्षण घेतले आहे.  

 पुरस्कार आणि सन्मान 
 शैक्षणिक कार्य श्रेणीत झी युवा पुरस्कार. 

 २०२२ मध्ये फोर्ब्स ३० वर्षांखालील ३०.  
 इकोइंग ग्रीन फेलोशिप 
 इनलॅक्स शिवदासानी फेलोशिप फॉर सोशल एंगेजमेंट 
 अशोका ग्लोबल इनोव्हेटर्स - संलग्न फेलोशिप 
 झी महाराष्ट्र रत्न - राज्यस्तरीय पुरस्कार 
 लोकसत्ता तरुण तेजंकित 
 लिंक्डइन टॉप व्हॉइस अवार्ड 

 संदर्भ यादी 

वर्ग:भारतातील स्वयंसेवी संस्था
वर्ग:स्वयंसेवी संस्था
वर्ग:शैक्षणिक संस्था
वर्ग:सामाजिक संस्था
वर्ग:भारतीय संस्था