सुधारानी रघुपती

जन्म 
प्रोफेसर सुधरानी रघुपती यांचा जन्म १९४४ साली बंगलोर येथे झाला. त्यांचे मूळ नाव सुधा वेंकटरमण असे होते. त्यांचे वडील बंगलोरमधील एका बँकेत नोकरी करत होते आणि आई गृहिणी होत्या.

 शिक्षण 
सुधरानी यांनी आपले प्रारंभिक शिक्षण बेंगलुरुमध्ये घेतले. त्यांना लहानपणापासूनच नृत्याची आवड होती. वयाच्या सातव्या वर्षी त्यांनी भरतनाट्यम शिकायला सुरुवात केली. त्यांनी नृत्य गुरू किट्टप्पा पिल्लई आणि वळवूर रामय्या पिल्लई यांच्याकडून भरतनाट्यमचे प्रशिक्षण घेतले. त्यांनी मद्रास विद्यापीठातून संगीत आणि नृत्याचा अभ्यास केला आणि नंतर तिथेच प्राध्यापक म्हणूनही काम केले.

 कार्य 
सुधरानी रघुपती या भरतनाट्यमच्या क्षेत्रातील एक थोर नृत्यांगना, गुरू आणि संशोधक म्हणून ओळखल्या जातात. त्यांनी १९७० साली चेन्नई येथे श्री भरतालय ही नृत्य संस्था स्थापन केली, जिथे त्यांनी अनेक विद्यार्थ्यांना भरतनाट्यम शिकवले. त्यांनी भारताबाहेरही भरतनाट्यमचा प्रसार केला आणि अनेक देशांमध्ये नृत्याचे कार्यक्रम केले. त्यांचे नृत्य हे अभिजातता, शालीनता आणि भावनिकतेचे सुंदर मिश्रण मानले जाते. त्यांनी भरतनाट्यमच्या पारंपरिक शैलीला आधुनिकतेची जोड देत नवीन प्रयोगही केले. त्या संगीत नाटक अकादमीच्या अध्यक्षा म्हणूनही कार्यरत होत्या.

 पुस्तके 
सुधरानी यांनी भरतनाट्यम आणि भारतीय नृत्यकलेसंबंधी काही महत्त्वाची पुस्तके लिहिली आहेत. त्यापैकी "लघु नाट्य प्रयोग" हे त्यांचे एक प्रसिद्ध पुस्तक आहे, ज्यामध्ये नृत्यनाट्याच्या लहान स्वरूपांचा अभ्यास आहे. त्यांनी अनेक संशोधन लेखही लिहिले, जे नृत्याच्या इतिहासावर आणि तंत्रावर प्रकाश टाकतात.

 पुरस्कार 
सुधरानी यांना त्यांच्या नृत्य क्षेत्रातील योगदानासाठी अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत.१९८४ साली त्यांना संगीत नाटक अकादमीचा सर्वोच्च पुरस्कार मिळाला   आणि भारत सरकारने १९८८ साली पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले. तसेच, २०१७ साली त्यांना संगीत नाटक अकादमीचा संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप हा सन्मान मिळाला.याशिवाय, त्यांना तमिळनाडू सरकारचा "कलैमामणि" पुरस्कार आणि इतर अनेक पुरस्कारांनी गौरवण्यात आले आहे.

संदर्भ

वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख