नेहा किरपाल

नेहा किरपाल ह्या एक भारतीय सामाजिक उद्योजिका आहेत. कला आणि मानसिक आरोग्य क्षेत्रातील त्यांचे योगदान हे त्यांची ओळख आहे. त्यांनी २००८ मध्ये इंडिया आर्ट फेरची स्थापना केली, याच बरोबर त्या अमाहा नामक मानसिक आरोग्य संस्थेच्या सह-संस्थापिका देखील आहेत. भारत सरकार तर्फे त्यांना महिलांसाठीचा भारतातील सर्वोच्च नागरी सन्मान, नारी शक्ती पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

 प्रारंभिक आयुष्य आणि शिक्षण 
किरपाल यांचा जन्म नवी दिल्ली, भारत येथे झाला. दिल्लीतच त्या लहानाच्या मोठ्या झाल्या. इथून त्यांनी सरदार पटेल विद्यालय येथून आपले शालेय शिक्षण पूर्ण केले. नंतर दिल्लीतील लेडी श्री राम कॉलेजमध्ये राज्यशास्त्राचे शिक्षण घेतले. त्या आपल्या शालेय आणि विद्यापीठाच्या काळात SPIC MACAY मध्ये सहभागी होत्या. त्यांनी लंडन विद्यापीठातून मार्केटिंगमध्ये पदव्युत्तर पदवी प्राप्त केली आहे.

किरपाल यांनी २००८ मध्ये इंडिया आर्ट फेर (पूर्वीचे इंडिया आर्ट समिट) ची स्थापना केली. हा मेळा समकालीन कलेवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी ओळखला जातो. भारतातील कला बाजारपेठ पुनरुज्जीवित करण्याचे श्रेय किरपाल यांना दिले जाते. ऑगस्ट २०१७ मध्ये, त्यांनी कंपनीतील १०% हिस्सा आपल्याकडे राखून राजीनामा दिला. एका दशकानंतर, त्यांनी आपला कला व्यवसाय स्वित्झर्लंड मधील एमसीएच ग्रुपला विकला.

किरपाल यांनी फेडरेशन ऑफ इंडियन चेंबर्स ऑफ कॉमर्स अँड इंडस्ट्री (FICCI) च्या कलाविषयक राष्ट्रीय सल्लागार समितीवर देखील काम केले.

२०१९ मध्ये, किरपाल अमित मलिकसोबत अमाहा हेल्थ (पूर्वीचे इनरअवर) मध्ये सामील झाल्या. अमाहा हेल्थ ही एक मानसिक आरोग्य संस्था आहे जी संपूर्ण भारतात मानसिक उपचार प्रदान करते.

२०२४ मध्ये किरपाल यांनी डॉ. नंदिनी मुरली यांच्यासोबत "मेंटल हेल्थ: लिव्हड एक्स्पेरियन्स ऑफ  रेसिलेन्स अँड होप" या पुस्तकाचे सह-लेखन केले.. 

 पुरस्कार आणि सन्मान 
२०१२ मध्ये, किरपालचा इंडिया टुडेच्या २५ पॉवर वुमनच्या यादीत समावेश करण्यात आला. २०१४ आणि २०१५ मध्ये, फॉर्च्यून इंडियाने किरपाल यांना त्यांच्या ४० वर्षांखालील ४० च्या यादीत समाविष्ट केले.  २०१४ मध्ये, त्यांना इंडिया टुडे कडून सर्वात शक्तिशाली महिला पुरस्कार मिळाला.  बिझनेस टुडे मासिकाने किरपाल यांना २०१२-१४ साठी "व्यवसायातील सर्वात शक्तिशाली महिला" म्हणून घोषित केले. २०१४ साली, फोर्ब्स इंडिया आर्ट अवॉर्ड्समध्ये किरपाल यांना वर्षातील सर्वोत्तम कला उद्योजक म्हणून गौरवण्यात आले.

२०१५ मध्ये किरपाल यांना नारी शक्ती पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. हा पुरस्कार भारत सरकारच्या महिला आणि बाल विकास मंत्रालयातर्फे दिला जातो. जागतिक महिला दिनी भारताचे तत्कालीन राष्ट्रपती प्रणव मुखर्जी यांच्या हस्ते हा पुरस्कार त्यांना प्रदान करण्यात आला. त्याच वर्षी त्यांनावर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमने भारतातील यंग ग्लोबल लीडर म्हणून घोषित केले आणि   त्यांनाएनडीटीव्ही ने २०१५ चा इंडियन ऑफ द इयर पुरस्काराने सन्मानित केले. २०१७ मध्ये, किरपाल अपोलो मासिकाच्या "४० अंडर ४० ग्लोबल" मध्ये होत्या.

किरपाल ह्या अनंता अस्पेन सेंटरच्या कमलनयन बजाज फेलोशिपची फेलो आहे. २०१८ मध्ये, त्यांची आयझेनहॉवर इनोव्हेशन फेलो म्हणून निवड झाली.  सीएनबीसी टीव्ही१८ने २०२४ मध्ये 'फ्यूचर फीमेल फॉरवर्ड' च्या दुसऱ्या सीझनमध्ये लिंग समानतेला प्रोत्साहन दिल्याबद्दल त्यांची दखल घेतली.

 संदर्भ 

वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)
वर्ग:नवी दिल्लीतील लोक
वर्ग:लेडी श्री राम महाविद्यालयाचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय उद्योगिनी