प्रच्छिद्रण यंत्र

प्रच्छिद्रण यंत्र(बोरिंग मशीन). अभियांत्रिकी कामात छिद्रण यंत्राने एखाद्या तयार (निर्मित) यंत्रभागात किंवा वस्तूत पाडलेले छिद्र किंवा मूळचेच असलेले भोक एकतर मोठ्या व्यासाचे करण्यासाठी किंवा त्याचे अचूक वर्तुळाकार अंत्यरूपण करण्यासाठी ज्या यंत्राचा उपयोग करतात त्यास प्रच्छिद्रण यंत्र व या यंत्रणाच्या (कातण्याच्या) क्रियेस प्रच्छिद्रण म्हणतात. 

या यंत्राचे वर्गीकरण दोन मुख्य वर्गांत केले जाते : 

  आडवे प्रच्छिद्रण यंत्र 
  उभे प्रच्छिद्रण यंत्र

आडवे प्रच्छिद्रण यंत्र
आडवे प्रच्छिद्रण यंत्र केवळ प्रच्छिद्रण कामासाठी वापरावयाचे यंत्र इंग्लंडमध्ये जॉन विल्किन्‌सन यांनी प्रथम १७७५ साली तयार केले व त्यामुळेच जेम्स वॉट यांच्या पहिल्या वाफेच्या एंजिनाचे काम होऊ शकले. या यंत्राच्या साहाय्याने १४३ सेंमी. व्यासाच्या सिलिंडराचे प्रच्छिद्रण करता येत असे. फक्त प्रच्छिद्रण कामासाठी बनविलेल्या यंत्रावर मोठ्या निर्मित भागांचे प्रच्छिद्रण केल्यावर जर त्यावर छिद्रण व चक्री कर्तन क्रिया करावयाच्या असल्यास असे भाग स्वतंत्र ⇨ छिद्रणयंत्रावर व ⇨ चक्रीकर्तनयंत्रावर हलवून पुन्हा बसवावे लागतात. यात वेळ तर जास्त जातोच पण त्या भागाचे पुनर्योजन करताना स्वतंत्र यंत्रांतील सूक्ष्म दोषांमुळे किंवा त्रुटींमुळे निर्मित भागाचे अचूक यंत्रण होत नाही. यासाठी बहुधा संयुक्तपणे प्रच्छिद्रण, छिद्रण व चक्री कर्तन क्रिया करता येतील अशी एकाच यंत्रात रचना केलेली असते. अशा संयुक्त यंत्राचे तीन प्रकार असतात : (१) कार्यपट (कार्यमंच) प्रकार, (२) रधित्र-पट प्रकार व (३) भू-पट प्रकार.

उभे प्रच्छिद्रण यंत्र 

उभे प्रच्छिद्रण  यंत्राचा साटा (सांगाडा) व माथ्याची कमान बिडाची ओतीव असून साट्याच्या दोन्ही बाजूंच्या दर्शनी उभ्या स्तंभांच्या पृष्ठभागावर अंगचे सरकमार्ग असून त्यावर काटकोनात एक आडवा बिडाचा ओतीव सरकपाट वर-खाली सरकवून हव्या त्या ठिकाणी पक्का करता येतो. या आडव्या सरकपाटाच्या पृष्ठभागावर अंगचे सरकमार्ग असून त्यावर बिडाची दोन उभी कर्तक शीर्षे हव्या त्या अंतरावर सरकवून पक्की करता येतात. ही कर्तक शीर्षे बिडाच्या रेटकाने वर-खाली सरकविण्याची योजना केलेली असते. उजव्या बाजूच्या स्तंभावर एक जादा आडवे सरकणारे कर्तक शीर्ष बसविलेले असते. उभी कर्तक शीर्षे उभ्या पातळीत हव्या त्या कोनात फिरवून चालविता येतात. साट्याच्या दोन दर्शनी स्तंभातील पोकळीला तळाला बिडाची ओतीव बैठक बसविलेली असून तिच्या वरच्या पृष्ठभागावर आडव्या पातळीत उभ्या आसावर फिरणारा बिडाचा कार्यपट धारव्यांत बसविलेला असतो. ज्या निर्मित भागाचे किंवा वस्तूचे प्रच्छिद्रण करावयाचे असते त्याची पक्की बांधणी या कार्यपटावर करतात. त्याचे कर्तन (यंत्रण) उभ्या खाली-वर सरकणाऱ्या कर्तक शीर्षातील कर्तकांनी केले जाते. हे यंत्र विद्युत् चलित्रावर चालते. थोड्या जागेत मोठाले अवजड निर्मित भाग यावर कातले जातात व त्यांचे वजन पायावर सारखे विभागले जाऊन त्यांचा समतोल राखला जातो.
वर्ग:यंत्र