मालविका सरुक्कई

मालविका सरुक्कई (जन्म: १९५९) या भारतातील एक प्रख्यात भरतनाट्यम नृत्यांगना, नृत्यदिग्दर्शिका आणि गुरू आहेत. त्यांनी ५० वर्षांहून अधिक काळ भरतनाट्यम या शास्त्रीय नृत्यप्रकाराला आपले जीवन समर्पित केले आहे. त्यांची नृत्यशैली पारंपरिकता आणि नवकल्पनांचा सुंदर संगम दर्शवते, ज्यामुळे त्यांनी भरतनाट्यमला एक नवे रूप दिले आहे. त्यांनी आपल्या सर्जनशीलतेने ही कला जागतिक स्तरावर नेली आणि मानवी भावना, सामाजिक संदेश आणि पर्यावरण संरक्षण यांचे चित्रण केले.

जन्म
मालविका सरुक्कई यांचा जन्म १९५९ मध्ये चेन्नई, तमिळनाडू येथे झाला. त्यांचे कुटुंब हे कलाप्रेमी होते आणि त्यांच्या आई, सरोजा कामाक्षी, यांनी त्यांना लहानपणापासूनच नृत्याची आवड निर्माण करून दिली.चेन्नईच्या सांस्कृतिकदृष्ट्या समृद्ध वातावरणात त्यांचे बालपण गेले, जिथे त्यांना संगीत आणि नृत्य यांचा प्रभाव जाणवला. वयाच्या सातव्या वर्षापासून त्यांनी नृत्याला सुरुवात केली. "मला उडायचे होते," असे त्यांनी सांगितले, आणि त्यांनी आपल्या नृत्यातून हे स्वप्न साकार केले.

शिक्षण
मालविका सरुक्कई यांनी आपले भरतनाट्यमचे प्रारंभिक शिक्षण चेन्नईतील गुरू टी. कल्याणसुंदरम पिल्लई आणि गुरू राजरत्नम यांच्याकडून घेतले. त्यानंतर त्यांनी गुरू मीनाक्षी सुंदरम पिल्लई आणि गुरू केलुचरण मोहपात्रा यांच्याकडूनही मार्गदर्शन घेतले. गुरू मीनाक्षी सुंदरम पिल्लई यांनी त्यांना नृत्यातील भावनांचे सूक्ष्म चित्रण शिकवले, तर गुरू केलुचरण मोहपात्रा यांनी संगीत आणि नृत्याचा संनाद साधण्याची कला शिकवली. त्यांचे शिक्षण पारंपरिक पद्धतीने झाले, परंतु त्यांनी आधुनिक विचारांचाही स्वीकार केला. या शिक्षणाने त्यांना एक बहुआयामी नृत्यांगना बनवले.

कार्य
मालविका सरुक्कई यांनी १९७० च्या दशकात आपला नृत्यप्रवास सुरू केला आणि देश-विदेशात अनेक सादरीकरणे केली. त्यांच्या प्रमुख नृत्यनिर्मितींमध्ये "थारी - द लूम" ही हातमागकामगारांच्या जीवनावर आधारित आहे, ज्यात त्यांनी हातमाग आणि नृत्याचा सुंदर संगम सादर केला. "अनुबंध - कनेक्टेडनेस" या निर्मितीत त्यांनी नातेसंबंधांचे गहन चित्रण केले, जे आजच्या काळात लोकांना जोडण्याची गरज अधोरेखित करते. "द अनसीन सिक्वेन्स" ही त्यांची आणखी एक उल्लेखनीय निर्मिती आहे, ज्यात त्यांनी नृत्याच्या माध्यमातून अमूर्त संकल्पना मांडल्या.

त्यांनी "डान्स फॉर डान्स" हा नृत्य महोत्सव सुरू केला, ज्याद्वारे नव्या आणि ज्येष्ठ कलाकारांना आपली कला सादर करण्याची संधी मिळते. या उपक्रमातून त्यांनी नृत्याच्या परंपरेचे जतन आणि नवकल्पना यांचा समतोल साधला. त्यांच्या नृत्यांतून सामाजिक संदेश, पर्यावरण संरक्षण आणि सांस्कृतिक वारसा यावर भर दिसतो.त्यांनी अनेक नव्या नृत्यांगनांना प्रेरणा दिली आणि नृत्याच्या क्षेत्रात नवे प्रयोग केले.

आयुष्य
मालविका सरुक्कई यांचे वैयक्तिक आयुष्य त्यांच्या कलेइतकेच प्रेरणादायी आहे. त्या स्वतःला एक शोधक मानतात आणि नृत्यातून सतत नवीन गोष्टी शिकत राहतात. "नृत्यामुळे मला गहन शांती मिळते," असे त्या म्हणतात, आणि त्यांच्यासाठी नृत्य हे आत्म्याला समाधान देणारे साधन आहे. त्यांना निसर्ग आणि पर्यावरण यांच्याबद्दल विशेष प्रेम आहे, जे त्यांच्या अनेक निर्मितीतून दिसते. त्यांचे नृत्य हे त्यांच्या अंतर्मनाचा आणि बाह्य जगाचा संवाद आहे. त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य नृत्याला समर्पित केले आहे आणि आजही त्या नवे प्रयोग करतात.

पुरस्कार
मालविका सरुक्कई यांना त्यांच्या कलेची दखल म्हणून अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत. त्यांना भारत सरकारने २००३ मध्ये "पद्मश्री" पुरस्काराने सन्मानित केले. याशिवाय, त्यांना संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार (१९९६), कालिदास सम्मान आणि नृत्य कला आचार्य पुरस्कार (२०१६) मिळाले आहेत. त्यांच्या ५० वर्षांच्या नृत्यप्रवासाला अनेक संस्थांनी गौरवले आहे. त्यांचे कार्य आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही ओळखले गेले आहे.

संदर्भ

वर्ग:भरतनाट्यम नृत्यांगना
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय नृत्य
वर्ग:भारतीय नृत्यदिग्दर्शक
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख