छांव फाउंडेशन

छांव फाउंडेशन ही एक गैर-सरकारी संस्था (एनजीओ) आहे जी २०१३ मध्ये आलोक दीक्षित आणि आशिष शुक्ला यांनी अ‍ॅसिड हल्ल्यातील पीडितांना मदत करण्यासाठी स्थापन केली. ही संस्था आग्रा, लखनौ आणि नोएडा येथे सामाजिक उपक्रम अंतर्गत शेरोज हँगआउट नावाचे कॅफे चालवते. हा 
कॅफे अ‍ॅसिड हल्ल्यातील पीडितांचे पुनर्वसन आणि रोजगार या कामासाठी चालवला जातो. या स्वयंसेवी संस्थेने २०२० मध्ये अ‍ॅसिड हल्ल्यातील १०० हून अधिक महिलांना मदत केल्याची नोंद आहे. या 
कामासाठी सदरील स्वयंसेवी संस्थेला नारी शक्ती पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

 संस्था 
२०१३ मध्ये आलोक दीक्षित आणि आशिष शुक्ला यांनी अ‍ॅसिड हल्ल्यातील पीडितांना मदत करण्यासाठी छांव फाउंडेशनची स्थापना केली. अ‍ॅसिड हल्ल्यातील व्यक्तीच्या आुष्यात दिलासा आणण्याचा, त्यांना वैद्यकीय मदत मिळवून देण्याचा आणि जलद न्याय मिळावा यासाठी विविध मार्गाने मदत करण्याचा त्यांचा विचार आहे. २०२१ मध्ये राष्ट्रीय गुन्हे नोंद ब्युरोने घोषित केले की २०१४ ते २०१८ दरम्यान जवळजवळ १,६०० हल्ले झाले आहेत.

 कॅफे 
अ‍ॅसिड हल्ल्यातील पीडितांना समाजातील विविध क्षेत्रांमधून दूर ठेवले जाते. ज्यामुळे त्यांना रोजगार मिळणे कठीण जाते. छांव संस्थेने २०१४ मध्ये आग्रा येथे पहिला कॅफे उघडला जिथे अशा पिडीतांना रोजगार दिल्या गेला. याला शेरोज हँगआउट म्हणून ओळखले जात असे. लवकरच या कॅफेच्या लखनौ आणि नोएडा येथे नवीन शाखा उघडण्यात आल्या.

भारतातील कोविड-१९ महामारीच्या काळात, आग्रा आणि लखनौमधील कॅफे बंद करावे लागले. हल्ल्यातील बळींच्या उपचार आणि पुनर्वसनासाठी कॅफेचे उत्पन्न वापरले जात असे. आता तर कॅफे बंद झाले, सबब याचा फाउंडेशनच्या कामावर परिणाम झाला. त्यानंतर दीक्षितने 'गिफ्ट अ स्टोरी' नावाचे एक इंटरनेट रिटेल प्लॅटफॉर्म सुरू केले. या प्लॅटफॉर्म वर अ‍ॅसिड  हल्ल्यातून बचावलेल्या पीडितांद्वारे मेणबत्त्या आणि  हस्तकला यासारख्या उत्पादनांची विक्री केली जात असे. याव्यतिरिक्त, आग्रा येथील कॅफे कर्मचाऱ्यांनी देणग्यांमधून निधी मिळवून शहरातील सर्वात गरीब रहिवाशांना अन्न पुरवण्यास सुरुवात केली. डिसेंबर २०२१ मध्ये शेरोज आग्रा पुन्हा उघडले. सात महिन्यांनंतर, नोएडामध्ये दोन शेरोज किओस्क उघडण्यात आले.

 पुरस्कार आणि सन्मान 
२०१४ मध्ये मिशेल ओबामा यांनी या संस्थेला आंतरराष्ट्रीय महिला धाडस पुरस्कार प्रदान केला. एम्मा मेसी स्टॉर्च यांनी गीता हा चित्रपट गीता माहोर यांच्यावर बनवला होता. १९९२ मध्ये गीतावर तिच्या पतीने अ‍ॅसिड हल्ला केला होता. नंतर माहोरने आग्रा येथे शेरोज कॅफे उघडण्यास मदत केली. छपाक हा २०२० चा अ‍ॅसिड हल्ल्यातील पीडित लक्ष्मी अग्रवालच्या जीवनावर आधारित चित्रपट आहे. या चित्रपटात दीपिका पडुकोण या अभिनेत्रीने मुख्य भूमिका साकारली आहे. चित्रपटात दिसलेल्या एका हल्ल्यातून वाचलेल्या व्यक्तीला जीवनरक्षक किडनी उपचारांसाठी पदुकोणने १५ लाख रुपये दान केले.

या संस्थेच्या कार्याची दखल घेत, २०१७ सालचा नारी शक्ती पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. २०२२ पर्यंत, त्यांनी अ‍ॅसिड हल्ल्यातील १०० हून अधिक वाचलेल्यांना मदत केली आहे. २०२२ मध्ये फाउंडेशनने वैद्यकीय उपचारांसाठी  १ कोटी रुपयांचा निधी उभारण्याची घोषणा केली.

 संदर्भ 

वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील निर्मिती