अखिल भारतीय गणतंत्र परिषद

गणतंत्र परिषद किंवा अखिल भारतीय गणतंत्र परिषद  हा १९५० ते १९६२ या काळात पूर्व भारतातील ओरिसा राज्यात स्थित एक प्रादेशिक राजकीय पक्ष होता. या राजकीय पक्षाची स्थापना पूर्वीच्या संस्थानांतील माजी राज्यकर्ते आणि बड्या जमीनदारांनी केली होती.Chandra, Bipan and others (2000). India after Independence: 1947-2000, New Delhi, Penguin Books, , pp.135,216 याची स्थापना १९५० मध्ये झाली आणि राजेंद्र नारायण सिंह देव त्याचे अध्यक्ष झाले. १९६२ लोकसभा निवडणुकीनंतर हा राजकीय पक्ष स्वतंत्र पक्षाच्या ओरिसा युनिटमध्ये विलीन झाला.

 पार्श्वभूमी 
या पक्षाची मुळे संबलपूर येथे मुख्यालय असलेल्या ऑक्टोबर १९४८ मध्ये स्थापन झालेल्या कोशल उत्कल प्रजा परिषद  मध्ये आहे. प्रजा परिषदेची पहिली बैठक ८ ते १० ऑक्टोबर १९४८ रोजी संबलपूर येथील बळीबंध येथे झाली. ऑक्टोबर १९५० मध्ये बोलंगीर येथे प्रजा परिषदेच्या वार्षिक सभेत त्याचे रूपांतर गणतंत्र परिषद या पूर्ण राजकीय पक्षात झाले.

 निवडणुका 
१९५१ लोकसभा निवडणुकीत, पक्षाने एकूण मतांपैकी ०.९१% आणि पहिल्या लोकसभेच्या ६ जागा जिंकल्या. 

१९५२ मध्ये ओरिसा विधानसभेच्या पहिल्या सार्वत्रिक निवडणुकीत,  पक्षाला एकूण मतांपैकी २०.५% मते मिळाली आणि विधानसभेच्या ३१ जागा मिळाल्या.  त्याचे नेते, श्रद्धाकर सुपाकर हे विरोधी पक्षनेते झाले. १९५७ मध्ये ओरिसा विधानसभेच्या दुसऱ्या सार्वत्रिक निवडणुकीत,  पक्षाला एकूण मतांपैकी २८.७४% आणि ५१ जागा मिळाल्या.  त्याचे नेते राजेंद्र नारायण सिंह देव विरोधी पक्षनेते झाले. अल्पसंख्याक काँग्रेस सरकारच्या पतनानंतर, पक्षाने २२ मे १९५९ रोजी काँग्रेससोबत आघाडी सरकार स्थापन केले. राजेंद्र नारायण सिंह देव त्याचे अर्थमंत्री झाले. २१ फेब्रुवारी १९६१ रोजी युतीचे सरकार कोसळले आणि राष्ट्रपती राजवट लागू झाली. १९६१ मध्ये ओरिसा विधानसभेच्या तिसऱ्या सार्वत्रिक निवडणुकीत, पक्षाला एकूण मतांपैकी २२.३४% आणि विधानसभेत ३७ जागा मिळाल्या आणि राजेंद्र नारायण सिंह देव पुन्हा विरोधी पक्षाचे नेते बनले.

 संदर्भ 

वर्ग:भारतातील राजकीय पक्ष
वर्ग:इ.स. १९५० मधील निर्मिती
वर्ग:ओडिशामधील राजकारण
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील समाप्ती