२०२४ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक

२०२४ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक ही आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक स्पर्धेची नववी आवृत्ती असेल. सदर स्पर्धा ही ३ ते २० ऑक्टोबर २०२४ दरम्यान बांगलादेशमध्ये आयोजित केली जाणार होती. परंतु, बांगलादेशमधील राजकीय अशांततेमुळे स्पर्धा त्याच वेळापत्रकानुसार संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये हलवण्यात आली, तरीही यजमानपदाचे अधिकार बांगलादेश क्रिकेट बोर्डाकडे ठेवण्यात आले. दुबई येथे झालेल्या अंतिम सामन्यात न्यू झीलंडने दक्षिण आफ्रिकेचा ३२ धावांनी पराभव करत पहिले विजेतेपद पटकावले.

या स्पर्धेत यजमानांसह १० संघ सहभागी झाले होते. ज्यामध्ये २०२३ आवृत्तीतील अव्वल सहा संघ, आयसीसी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० संघ क्रमवारीमधील पुढील सर्वोच्च स्थानी असलेला संघ आणि जागतिक पात्रता फेरीद्वारे निर्धारित इतर दोन संघांचा समावेश होता. स्कॉटलंड प्रथमच महिला टी२० विश्वचषक स्पर्धेसाठी पात्र ठरला.

गतविजेत्या ऑस्ट्रेलियाला उपांत्य फेरीत दक्षिण आफ्रिकेकडून पराभूत स्वीकारावा लागला. न्यू झीलंडने उपांत्य फेरीत वेस्ट इंडीज आणि अंतिम फेरीत  दक्षिण आफ्रिकेचा पराभव करून पहिले विजेतेपद पटकावले.

पार्श्वभूमी
आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक ही आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद (ICC) द्वारे आयोजित महिलांच्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघांदरम्यान आयोजित एक व्यावसायिक आंतरराष्ट्रीय टी२० स्पर्धा आहे. आता दर दोन वर्षांनी होणारी ही स्पर्धा २००९ मध्ये पहिल्यांदा इंग्लंडमध्ये खेळवली गेली. २०२३ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेत झालेल्या मागीलच्या स्पर्धेत १० संघ सहभागी झाले होते. गतविजेता ऑस्ट्रेलिया होता, ज्याने मागील आवृत्तीच्या अंतिम फेरीत दक्षिण आफ्रिकेचा पराभव केला होता.
यजमानांची निवड
ऑगस्ट २०२४ मध्ये, आयसीसीने घोषणा केली की २०२४ महिला टी२० विश्वचषक संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये खेळवला जाईल आणि बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड (BCB) अधिकृत यजमान राहील.
स्वरूप
१० पात्र संघांना प्रत्येकी ५ संघांच्या २ गटांमध्ये विभागण्यात आले; एका गटातील सर्व ५ संघ इतर सर्व संघांसोबत सामने  खेळतील. प्रत्येक गटामध्ये १० सामने खेळविले जातील आणि प्रत्येक गटातील अव्वल दोन संघ बाद फेरीत प्रवेश करतील.
वेळापत्रक
२८ जुलै २०२४ रोजी, आयसीसीने घोषणा केली की ही स्पर्धा ३ ते २० ऑक्टोबर २०२४ या कालावधीत खेळवली जाईल. ती बांगलादेशमध्ये आयोजित केली जाणार होती. तथापि, ऑगस्ट २०२४ रोजी आयसीसीने जाहीर केल्यानुसार, बांगलादेशच्या सध्याच्या राजकीय स्थितीमुळे कारण काही सहभागी संघांच्या देशांतर्फे लागू करण्यात आलेल्या प्रवास सल्ल्यामुळे सदर स्पर्धा आता त्याच तारखांनुसार संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये स्थलांतरित करण्यात आली आहे. 

१६ ऑगस्ट २०२४ रोजी, आयसीसीने जाहीर केले की सराव सामने २७ सप्टेंबर ते १ऑक्टोबर दरम्यान आयोजित केले जातील. परंतु, २६ ऑगस्ट २०२४ रोजी, सुधारित वेळापत्रकाच्या घोषणेनंतर, सराव सामने २८ सप्टेंबर ते १ ऑक्टोबर या कालावधीत खेळविले जातील.
पारितोषिक रक्कम
स्पर्धेसाठी US$७,९५८,०८० ची एकूण बक्षीस रक्कम उपलब्ध होती आणि संघाच्या कामगिरीनुसार खालीलप्रमाणे रकमेची विभागणी  करण्यात आली

+ पारितोषिक रक्कम टप्पा संघ रक्कम (USD) एकूण (USD) विजेते १ $२,३४०,००० $२,३४०,००० उपविजेते १ $१,१७०,००० $१,१७०,००० उपांत्य सामन्यातील पराभूत संघ २ $६७५,००० $१,३५०,००० गट फेरीतील प्रत्येक विजेता २० $३१,१५४ $६२३,०८० ५ ते ८ व्या स्थानावरील संघ ४ $६७,५०० $२७०,००० ९व्या आणि १०व्या स्थानावरील संघ २ $६७,५०० $१३५,००० एकूण $७,९५८,०८०

पात्रता 

एप्रिल २०२२ मध्ये, आयसीसीने स्पर्धेसाठी पात्रता प्रक्रियेची पुष्टी केली. यजमान म्हणून बांगलादेश या स्पर्धेसाठी आपोआप पात्र ठरला. पात्रता स्पर्धेच्या पहिल्या उपांत्य फेरीत आयर्लंडचा पराभव करून स्कॉटलंडने प्रथमच महिला टी२० विश्वचषकासाठी पात्रता मिळवली. श्रीलंका दुसरा पात्र संघ ठरला. त्यांनी दुसऱ्या उपांत्य फेरीत संयुक्त अरब अमिरातीचा पराभव करून नवव्यांदा टी२० विश्वचषक गाठला.एकंदरीत, २०२३ मधील दहा पैकी नऊ संघ २०२४ टी२० विश्वचषक स्पर्धेत पोहोचले, फरक इतकाच की फक्त स्कॉटलंडने आयर्लंडची जागा घेतली. 
330x330px|right|thumb|२०२४ महिला टी२० विश्वचषक स्पर्धेसाठी पात्र संघ.
पात्रता निकषजागा पात्र संघयजमान१२०२३ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक(यजमान वगळून मागील स्पर्धेतील ६ अव्वल संघ)६आयसीसी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० संघ क्रमवारी(२७ फेब्रुवारी २०२३ रोजी पुढील अव्वल क्रमांकाचा संघ)१२०२४ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक पात्रता२ एकूण१०

ठिकाणे
जुलै २०२२ मध्ये, बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड (BCB) ने जाहीर केले की ढाका आणि सिलहट या दोन ठिकाणी विश्वचषक सामने आयोजित केले जातील. जरी सिलहट हे मूळतः अंतिम सामन्याचे यजमानपद भूषवणार होते, तरी ते यजमानपद ढाकाला मिळणार होते. नंतर, ऑगस्ट २०२४ मध्ये, आयसीसीने घोषणा केली की बांगलादेश ऐवजी संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये महिला टी२० विश्वचषक खेळवला जाईल, परंतु तरीही या स्पर्धेचे आयोजन बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड (BCB) करेल. हे सामने दुबई आणि शारजा येथे होणार आहेत.

मधील ठिकाणे दुबई शारजा दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियमप्रेक्षक क्षमता: २५,०००प्रेक्षक क्षमता: १६,०००240px250pxसामने: १२ (उपांत्य आणि अंतिम सामना)सामने: ११ (उपांत्य सामना)

मधील मूळ ठिकाणेढाकासिलहटशेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियमसिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियमप्रेक्षक क्षमता: २५,४१६प्रेक्षक क्षमता: १८,५०० 250px 250pxसामने: १२ (उपांत्य आणि अंतिम सामना)सामने: ११ (उपांत्य सामना)
संघ

प्रत्येक संघाने स्पर्धेपूर्वी १५ खेळाडूंचा एक संघ निवडला आणि कोणत्याही जखमी खेळाडूच्या जागी नवीन नेमणूक करण्याची संघाला मुभा होती. पाकिस्तानने 25 ऑगस्ट 2024 रोजी त्यांच्या संघाचे नाव जाहीर केले. तर दुसऱ्यादिवशी ऑस्ट्रेलियाने संघ जाहीर केला. २७ ऑगस्ट रोजी भारत आणि इंग्लंडने त्यांच्या संघांची घोषणा केली. वेस्ट इंडीजने २९ ऑगस्ट २०२४ रोजी त्यांचा संघ जाहीर केला. स्कॉटलंडने २ सप्टेंबर २०२४ रोजी त्यांच्या संघाची घोषणा केली. त्यानंतर ३ सप्टेंबर २०२४ रोजी दक्षिण आफ्रिकेने त्यांच्या संघाची घोषणा केली. न्यू झीलंडने १० सप्टेंबर २०२४ रोजी त्यांच्या संघाची घोषणा केली.
सामना अधिकारी
२४ सप्टेंबर २०२४ रोजी, आयसीसीने स्पर्धेसाठी सर्व-महिला मॅच अधिकाऱ्यांची नियुक्ती केली. दहा पंचांसोबत, जी.एस. लक्ष्मी, शांड्रे फ्रित्झ आणि मिशेल परेरा यांनाही सामनाधिकारी म्हणून नियुक्त करण्यात आले.

सामना अधिकारी

पंच

सराव सामने
टी२० विश्वचषकापूर्वी, सहभागी राष्ट्रे २८ सप्टेंबर ते १ ऑक्टोबर २०२४ या कालावधीत खेळल्या जाणाऱ्या दहा सराव सामन्यांमध्ये भाग घेतील. या सामन्यांना महिला ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय दर्जा किंवा महिला टी२० दर्जा नसेल.

फेरी १

फेरी २

गट फेरी
आयसीसीने ५ मे २०२४ रोजी स्पर्धेचे वेळापत्रक जाहीर केले. स्पर्धेचे संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये स्थलांतर केल्यानंतर, २६ ऑगस्ट २०२४ रोजी नवीन वेळापत्रक जाहीर करण्यात आले.

गट अ

गट ब

बाद फेरी

उपांत्य सामने
पहिला उपांत्य सामना, १७ ऑक्टोबर रोजी दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियमवर ऑस्ट्रलिया आणि दक्षिण आफ्रिके दरम्यान झाला. बेथ मूनीच्या ४४ धावांच्या जोरावर ऑस्ट्रेलियाने निर्धारित २० षटकांत ५ बाद १३४ धावा केल्या. प्रत्युत्तरात दक्षिण आफ्रिकेने १७.२ षटकांत आव्हानाचा यशस्वी पाठलाग केला. ॲनेके बॉशच्या नाबाद ७४ आणि लॉरा वोल्वार्डच्या ४२ धावांच्या जोरावर ८ गडी राखून विजय मिळवत न्यू झीलंडने सलग दुसऱ्यांदा विश्वचषक स्पर्धेची अंतिम फेरी गाठली. 

१८ ऑक्टोबर रोजी शारजा क्रिकेट स्टेडियमवर दुसऱ्या उपांत्य फेरीत वेस्ट इंडीजचा न्यू झीलंडविरुद्ध सामना झाला. प्रथम फलंदाजी करताना, डिआंड्रा डॉटिनने २२ धावांत ४ गडी बाद केल्याने न्यू झीलंडला केवळ ९ बाद १२८ धावांची मजल मारता आली. परंतु त्यानंतर इडन कार्सनच्या २९ धावांत ३ गडी बाद करण्याने न्यू झीलंडला वेस्ट इंडीजला ८ बाद १२० धावांपर्यंत रोखण्यात यश मिळाले. सामन्यात ८ धावांनी विजय मिळवून न्यू झीलंडने २०१० नंतर प्रथमच अंतिम फेरी गाठली.
उपांत्य सामना १

उपांत्य सामना २

अंतिम सामना

दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, दुबई येथे दक्षिण आफ्रिकेचा न्यू झीलंडविरुद्ध सामना पार पडला. हा सामन्यातील विजय म्हणजे दोन्ही संघांसाठी त्यांचे पहिले आयसीसी पुरुष किंवा महिला टी२० विजेतेपद असणार होते.

आमेलिया केरला तिच्या ४३ (३८) आणि २४ धावांत ३ बळी अशा अष्टपैलू कामगिरीबद्दल अंतिम सामन्यात सामनावीर पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
फलंदाजीसाठी आमंत्रित केल्यानंतर, न्यू झीलंडच्या जॉर्जिया प्लिमरने पहिल्याच षटकात दोन चौकार मारले आणि पुढच्याच षटकात अयाबाँगा खाकाने तिला बाद केले. सुझी बेट्सने ३२ धावा केल्या मात्र तिला नॉनकुलुलेको म्लाबाने बाद केले. त्यानंतर सोफी डिव्हाइनला नेडीन डि क्लर्कने अवघ्या ६ धावांवर बाद केले. त्यानंतर हालीडे बाद होण्यापूर्वी आमेलिया केर आणि ब्रुक हालीडे यांच्या ५७ धावांच्या भागीदारीने संघाची धावसंख्या १२७ पर्यंत नेली. केर ४३ धावांवर बाद झाली. मॅडी ग्रीनने शेवटच्या षटकात मारलेल्या षटकारामुळे निर्धारित २० षटकांत न्यू झीलंडचा संघ ५ बाद १५८ धावसंख्येपर्यंत मजल मारू शकला. म्लाबाने ४ षटकात ३१ धावा देत २ गडी बाद केले तर खाका, डी क्लार्क आणि ट्रायॉन यांनी प्रत्येकी एक गडी बाद केला.

दक्षिण आफ्रिकेने डावाची सुरुवात जोरदार केली. लॉरा वॉल्व्हार्ड आणि तझमिन ब्रिट्स यांनी ४१ चेंडूत ५१ धावांची भागीदारी केली. ब्रिट्सला फ्रान जोनसने ७व्या षटकात बाद केले. १०व्या षटकात, आमेलिया केरने न्यू झीलंडला दोन झटके दिले. तिने षटकाच्या पहिल्याच चेंडूवर वोल्वार्डला ३३ धावांवर आणि शेवटच्या चेंडूवर ॲनेके बॉशला ९ धावांवर बाद केले. मेरिझॅन कॅपला इडन कार्सनने ८ धावांवर बाद केले आणि पुढच्याच चेंडूवर रोझमेरी मायरने नेडीन डि क्लर्कला ६ धावांवर बाद करून दक्षिण आफ्रिकेची अवस्था ५ बाद ७७ अशी केली. त्यानंतर, दक्षिण आफ्रिकेने नियमित अंतराने विकेट गमावल्या, सुने लूसने ८ धावांवर, ॲनेरी डेर्कसेनने १० धावांवर आणि ट्रायॉनने १४ धावांवर बाद झाली. न्यू झीलंडचा डाव २० षटकांत ९ बाद १२६ धावांवर संपला आणि न्यू झीलंडने सामना ३२ धावांनी जिंकला. न्यू झीलंडकडून अमेलिया केर आणि रोझमेरी मायर यांनी प्रत्येकी ३ गडी बाद केले.

२००९ आणि २०१० असे दोनवेळा अंतिम सामने गमावल्यानंतर अखेर तिसऱ्यावेळेस  न्यू झीलंड भाग्यवान ठरले आणि त्यांनी त्यांचा पहिला आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक जिंकला. पुरुष आणि महिला क्रिकेटमधील न्यू झीलंडचे हे पहिले टी२० विश्वचषक विजेतेपद देखील होते.

संदर्भयादी

बाह्यदुवे
 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर (सराव सामने)
 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर (महिला टी२० विश्वचषक २०२४)

वर्ग:२०२४ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक
वर्ग:आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक
वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट
वर्ग:महिला क्रिकेट