लज्जा (चित्रपट)

लज्जा  हा २००१ चा भारतीय हिंदी भाषेतील गुन्हेगारी नाट्यपट आहे जो राजकुमार संतोषी निर्मित आणि दिग्दर्शित आहे. भारतातील महिलांच्या दुर्दशेवर आणि स्त्रीवादावर आधारित, हा चित्रपट समाजात महिलांना मिळणाऱ्या सन्मानावर आणि त्यांच्यावर लादलेल्या निर्बंधांवर व्यंग करतो. हा चित्रपट विवाहबाह्य संबंध, हुंडा, बलात्कार, अवैध जन्म, अशा विविध सामाजिक समस्यांना संबोधित करतो.

चार प्रमुख महिला पात्रांची नावे (मैथिली, जानकी, रामदुलारी आणि वैदेही) ही सर्व आदर्श हिंदू देवी सीताच्या नावाची रूपे आहेत, हा स्वतःच एक संदेश आहे. यात मनीषा कोईराला ही वैदेही या अत्याचारित महिलेची मुख्य भूमिका साकारत आहे, तर रेखा (रामदुलारी), अनिल कपूर, माधुरी दीक्षित (जानकी), अजय देवगण, जॅकी श्रॉफ, महिमा चौधरी (मैथिली), जॉनी लिव्हर, सुरेश ओबेरॉय, शर्मन जोशी, डॅनी डेन्झोंग्पा, रझाक खान, गुलशन ग्रोव्हर आणि आरती छाब्रिया हे कलाकार सहाय्यक भूमिकेत आहेत.

लज्जा हा चित्रपट भारतात व्यावसायिकदृष्ट्या अयशस्वी झाला, परंतु परदेशात तो एक मोठा व्यावसायिक यश होता. या चित्रपटाला संमिश्र प्रतिसाद मिळाला, कथा आणि पटकथेसाठी टीका झाली, परंतु मुख्य कलाकारांच्या अभिनयाचे खूप कौतुक झाले.

४७ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये, लज्जाला ३ पुरस्कारांसाठी नामांकन मिळाले - सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता (देवगण) आणि सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री (रेखा आणि दीक्षित). २००२ च्या झी सिने पुरस्कारांमध्ये, सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री (दीक्षित) पुरस्कार मिळाला.

 गीत 
ही गाणी प्रामुख्याने अनू मलिक यांनी संगीतबद्ध केली होती. सुरुवातीला ए.आर. रहमान यांना संगीतकार म्हणून साइन केले होते; परंतु नंतर ते त्यांच्या आंतरराष्ट्रीय असाइनमेंट, बॉम्बे ड्रीम्समध्ये खूप व्यस्त झाल्यानंतर त्यांनी या गाण्यापासून माघार घेतली. चित्रपटाचे पार्श्वसंगीत इलैयाराजाने केले. प्रसून जोशी यांनी लिहिलेल्या "कौन डगर कौन शहर" या गाण्यांव्यतिरिक्त, सर्व गाण्यांचे बोल समीर यांनी लिहिले आहे. हे गाणे देखील इलैयाराजा यांनी संगीतबद्ध केले होते आणि लता मंगेशकर यांनी गायले होते.

 संदर्भ 

वर्ग:राजकुमार संतोषी दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. २००१ मधील हिंदी चित्रपट