स्वामी शिवानंद

स्वामी शिवानंद (८ ऑगस्ट, १८९६ - ३ मे, २०२५), हे एक भारतीय योग शिक्षक होते. त्यांचा जन्म ८ ऑगस्ट १८९६ रोजी ब्रिटिश भारतातील बंगाल प्रांतातील सिल्हेट जिल्ह्यात झाला होता. २१ मार्च २०२२ रोजी भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्कार देऊन सन्मानित केले.

 आयुष्य 
शिवानंद यांचा जन्म ८ ऑगस्ट १८९६ रोजी ब्रिटिश भारताच्या बंगाल प्रांतातील (सध्याचा बांगलादेशचा सिल्हेट विभाग) च्या सिल्हेट जिल्ह्यात झाला.

त्याचे आईवडील अत्यंत गरिबीत राहत होते आणि त्यांना आपला उदरनिर्वाह करण्यासाठी भीक मागावी लागत होती. शिवानंद फक्त सहा वर्षांचे असताना त्यांची बहीण, आई आणि वडील हे सर्वजण एका महिन्याच्या अंतराने वारले. नंतर ते बंगालहून काशीला गेले आणि तिथे सेवा करू लागले. गुरू ओंकारानंद यांच्याकडून शिक्षण घेतल्यानंतर स्वामी शिवानंद यांनी योग आणि ध्यानात प्रभुत्व मिळवले.

तीन दशकांहून अधिक काळ त्यांनी वाराणसी येथे गंगा नदीच्या काठावर योग शिकवला. पन्नास वर्षांहून अधिक काळ त्यांनी कुष्ठरोगाने ग्रस्त ४००-६०० भिकाऱ्यांची सेवा केली. त्यांनी त्यांच्या गरजांसाठी अन्न, फळे, कपडे, हिवाळ्यातील कपडे, ब्लँकेट, मच्छरदाणी आणि स्वयंपाकाची भांडी यांची व्यवस्था केली. त्यांनी योगाचा प्रचारही केला.

शिवानंद हे शाकाहारी होते. फळे आणि दुधाला फॅन्सी फूड असे म्हणत असत आणि ते खाणे टाळत देखील असे. त्याऐवजी ते डाळ आणि भात खाणे पसंत करत असे.

शिवानंद यांचे ३ मे २०२५ रोजी वृद्धापकाळाने निधन झाले.

 पुरस्कार 
शिवानंद यांना योगरत्न पुरस्कार, बसुंधरा रतन पुरस्कार (२०१९) यासह अनेक पुरस्कार मिळाले होते. २१ मार्च २०२२ रोजी त्यांना भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्कार देऊन सन्मानित केले.

 संदर्भ 

वर्ग:इतर क्षेत्रातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय हिंदू
वर्ग:जन्माचे वर्ष अनिश्चित