यु.एस.एस. नॉटिलस (एसएसएन-५७१)

यूएसएस नॉटिलस (एसएसएन-५७१) ही जगातील पहिली कार्यरत आण्विक-शक्तीवर चालणारी पाणबुडी. ही ३ ऑगस्ट १९५८ रोजी उत्तर ध्रुवावरील प्रवास पूर्ण करणारी पहिली पाणबुडी बनली. तिचे सुरुवातीचे कमांडिंग ऑफिसर यूजीन "डेनिस" विल्किन्सन होते, जे एक व्यापकपणे प्रतिष्ठित नौदल अधिकारी होते ज्यांनी आजच्या यूएसच्या आण्विक नेव्हीच्या अनेक प्रोटोकॉल बनवले आणि आपली कारकीर्द गाजवली.

ज्युल्स व्हर्नच्या १९७० च्या क्लासिक सायन्स फिक्शन कादंबरीत कॅप्टन नेमोच्या काल्पनिक पाणबुडीचे नाव हेच होते. द्वितीय विश्वयुद्धात विशेष कामगिरी केलेल्या एका जहाजाचे नाव यूएसएस नॉटिलस (एसएस-१६८) होते. नवीन अणु-शक्तीयुक्त नॉटिलस ही १९५१ मध्ये अधिकृत करण्यात आले. १९५२ मध्ये बांधकामाला सुरुवात झाली आणि २१ जानेवारी १९५४ मध्ये बोट लाँच करण्यात आली, मॅमी आयझेनहॉवर, युनायटेड स्टेट्सची फर्स्ट लेडी, ३४ व्या राष्ट्राध्यक्ष ड्वाइट डी. आयझेनहॉवर यांची पत्नीकडून. पुढील सप्टेंबरमध्ये ते युनायटेड स्टेट्स नेव्हीमध्ये नियुक्त करण्यात आले.

तिच्या आण्विक प्रणोदनामुळे तिला डिझेल-इलेक्ट्रिक पाणबुड्यांपेक्षा जास्त काळ पाण्यात बुडून राहणे शक्य होते आणि पहिल्या वर्षांच्या कामामध्ये अनेक विक्रम मोडले आणि पाणबुडीच्या मर्यादेपलीकडे पूर्वीच्या ठिकाणी प्रवास केला. कामामध्ये, डिझाइन आणि बांधकामातील अनेक मर्यादा उघड झाल्या व या माहितीचा वापर त्यानंतरच्या पाणबुड्या सुधारण्यासाठी करण्यात आला.

नॉटिलस ही १९८० मध्ये सेवेतून काढण्यात आली आणि १९८२ मध्ये राष्ट्रीय ऐतिहासिक लँडमार्क म्हणून नियुक्त केली गेली. पाणबुडीचे ग्रॉटन, कनेक्टिकट येथील सबमरीन फोर्स लायब्ररी आणि संग्रहालयात एक संग्रहालय जहाज म्हणून जतन केले गेले आहे, जेथे दरवर्षी सुमारे २,५०,००० पर्यटक भेट देतात.

 संदर्भ 

वर्ग:पाणबुड्या
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील निर्मिती