कामिनी रॉय

कामिनी रॉय (१२ ऑक्टोबर १८६४ - २७ सप्टेंबर १९३३) ह्या एक बंगाली कवयित्री, सामाजिक कार्यकर्त्या आणि ब्रिटिश भारतातील स्त्रीवादी होती. त्या ब्रिटिश भारतातील पहिल्या महिला पदवीधर होत्या.

 सुरुवातीचे जीवन 
१२ ऑक्टोबर १८६४ रोजी बंगाल प्रेसिडेन्सीच्या बाकरगंज जिल्ह्यातील आणि आता बांगलादेशच्या झलोकाटी जिल्ह्यातील बासुंदा गावात रॉय यांचा जन्म झाला. १८८३ मध्ये बेथ्यून शाळेत त्या दाखल झाल्या. ब्रिटिश भारतातील शाळेत जाणाऱ्या पहिल्या मुलींपैकी एक असलेल्या तिने १८८६ मध्ये कलकत्ता विद्यापीठाच्या बेथ्यून कॉलेजमधून संस्कृत मध्ये  कला शाखेची पदवी मिळवली. त्याच वर्षी त्यांनी तिथे अध्यापन देखिल सुरू केले. देशातील दुसऱ्या महिला ऑनर्स पदवीधर कादंबिनी गांगुली  यांनी रॉय यांच्यापेक्षा तीन वर्षांनी मोठ्या वर्गात त्याच संस्थेत शिक्षण घेतले.

त्यांचा भाऊ निशीथ चंद्र सेन, हे कलकत्ता उच्च न्यायालयात एक प्रसिद्ध बॅरिस्टर होते आणि नंतर कलकत्त्याचे महापौर झाले. त्यांची बहीण जामिनी सेन ह्या नेपाळी राजघराण्याची चिकित्सक होत्या आणि ग्लासगोच्या रॉयल कॉलेज ऑफ फिजिशियन अँड सर्जनच्या पहिल्या महिला फेलो होत्या. १८९४ मध्ये कामिनी यांनी केदारनाथ रॉय सोबत लग्न केले.

 लेखन आणि स्त्रीवाद 
रॉय यांना बेथ्यून स्कूलमधील सहकारी विद्यार्थिनी अबला बोसकडून स्त्रीवादाची शिकवण मिळाली. भारती रे यांनी स्पष्टीकरण दिल्याप्रमाणे कलकत्त्यातील एका मुलींच्या शाळेत बोलताना रॉय म्हणाल्या की, "महिलांच्या शिक्षणाचे उद्दिष्ट त्यांच्या सर्वांगीण विकासात आणि त्यांच्या क्षमतेच्या पूर्ततेत योगदान देणे हे होते".

एका निबंधात "द फ्रुट ऑफ द ट्री ऑफ नॉलेज" मध्ये त्यांनी लिहिले आहे की; "पुरुषांची राज्य करण्याची इच्छा ही महिलांच्या ज्ञानप्राप्तीतील मुख्य, जर एकमेव नाही तर, अडथळा आहे... त्यांना महिलांच्या मुक्ततेबद्दल अत्यंत संशय आहे. का? तीच जुनी भीती - 'की नाहीतर त्या आपल्यासारख्या होतील'."This has been included in an English book Talking of Power - Early Writings of Bengali Women from the Mid-Nineteenth Century to the Beginning of the Twentieth Century edited by Malini Bhattacharya and Abhijit Sen.

१९२१ मध्ये, महिलांच्या मताधिकारासाठी लढण्यासाठी स्थापन झालेल्या बंगिया नारी समाजाच्या कुमुदिनी मित्रा (बसू) आणि मृणालिनी सेन यांच्यासह त्या नेत्यांपैकी एक होत्या. १९२५ मध्ये बंगाल विधान परिषदेने महिलांना मर्यादित मताधिकार दिला, ज्यामुळे १९२६ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत बंगाली महिलांना पहिल्यांदाच त्यांचा हक्क बजावता आला. त्या १९२२ ते १९२३ महिला कामगार चौकशी आयोगाच्या सदस्या होत्या.

 सन्मान 
रॉय यांनी तरुण लेखक आणि कवींना पाठिंबा दिला, ज्यात सुफिया कमाल यांचा समावेश होता, ज्यांना त्यांनी १९२३ मध्ये भेट दिली होती. त्या १९३० मध्ये बंगाली साहित्य परिषदेच्या अध्यक्षा आणि १९३२ ते १९३३ मध्ये बंगीय साहित्य परिषदेच्या उपाध्यक्षा होत्या.

कवी रवींद्रनाथ टागोर आणि संस्कृत साहित्याचा तिच्यावर प्रभाव होता. कलकत्ता विद्यापीठाने त्यांना जगतारिणी सुवर्णपदकाने सन्मानित केले होते.

१२ ऑक्टोबर २०१९ रोजी, गुगलने रॉय यांच्या १५५ व्या जयंतीनिमित्त गुगल डूडलद्वारे त्यांचे स्मरण केले. सोबतच्या लेखनाची सुरुवात तिच्या या वाक्याने झाली, "एखाद्या महिलेला घरात बंदिस्त करून समाजात तिचे योग्य स्थान का नाकारले पाहिजे?"

 कामे 
रॉय यांनी लिहीलेल्या निवडक कामांमध्ये खालील समाविष्ट आहे: 

 महाश्वेता, पुंडोरिक
 पौराणिकी
 द्विप ओ धुप
 जिबोन पाथे
 निर्माल्य
 माल्या किंवा निर्माल्य
 अशोक संगीत
 गुंजन (लहान मुलांचे पुस्तक)
 बालिका सिक्खर आदर्श (निबंधसंग्रह)

 संदर्भ 

वर्ग:बारीसालमधील लोक
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लेखक
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लेखिका
वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी लेखिका
वर्ग:कलकत्ता विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:बेथून कॉलेजचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८६४ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय कवयित्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख