देवी (२०२० चित्रपट)

देवी हा एक भारतीय हिंदी भाषेतील थरार-नाट्य लघुपट आहे जो पहिल्यांदाच दिग्दर्शिन करणाऱ्या प्रियंका बॅनर्जी यांनी दिग्दर्शित केला आहे आणि निरंजन अय्यंगार आणि रायन इव्हान स्टीफन यांनी निर्मित केली आहे, ज्यांची निर्मिती कंपनी इलेक्ट्रिक अ‍ॅपल्स एंटरटेनमेंट म्हणून कार्यरत आहे. काजोल आणि श्रुती हासन यांच्या पहिल्या डिजिटल उपक्रमामध्ये, देवी  हा समाजातील वेगवेगळ्या स्तरातील नऊ महिलांना त्यांच्या अत्याचाराच्या कथा सांगण्यास भाग पाडणाऱ्या कथेचे चित्रण केले गेले आहे. या चित्रपटात नेहा धुपिया, नीना कुलकर्णी, मुक्ता बर्वे, शिवानी रघुवंशी, यशस्विनी दायमा, संध्या म्हात्रे आणि रमा जोशी यांच्याही भूमिका आहेत.

 कथानक 
वेगवेगळ्या क्षेत्रातील मृत महिलांचा एक गट एका छोट्या खोलीत एकत्र राहत आहे. ते सर्व आपापल्या कामात व्यस्त आहेत. ज्योती नावाची एक हिंदू महिला प्रार्थना करत आहे; लॅब कोटमध्ये अभ्यास करणारी एक वैद्यकीय विद्यार्थिनी आहे; पत्ते खेळणाऱ्या ३ वृद्ध मराठी महिलांचा गट आहे ज्यात संध्या म्हात्रे व रमा जोशी आहे; डोलणाऱ्या खुर्चीवर एक करिअर-केंद्रित सूट घातलेली महिला आहे; माया नावाची एक आधुनिक मुलगी, दारू पित आहे; बुरखा घातलेली मुस्लिम महिला, आरझू, पायाचे केस काढत आहे आणि टीव्ही दुरुस्त करण्याचा प्रयत्न करणारी एक मूक मुलगी आहे. ती टीव्ही चालू करण्यात यशस्वी होते, "देशाच्या विवेकाला हादरवून टाकणाऱ्या" एका भयानक प्रकरणाची ब्रेकिंग न्यूज प्रसारित होत असते पण प्रकरणाची माहिती उघड होण्यापूर्वीच टीव्ही पुन्हा सिग्नल गमावतो. सर्व महिला एकमेकांकडे घाबरून पाहतात जणू त्यांना काय घडले आहे हे माहित आहे.

काही क्षणांनंतर, दाराची बेल वाजते ज्यामुळे महिलांमध्ये वाद सुरू होतो की खोली खूप लहान आहे आणि जास्त लोकांना सामावून घेण्यासाठी जागा नाही. पण काही महिलांना वाटते की बाहेर असलेल्या मुलीला आत येऊ द्यावे कारण तिला इतरत्र जाण्याची सोय नाही. वैद्यकीय विद्यार्थ्याने सुचवले की प्रत्येकजण खोलीत राहू शकत नाही, नवीन येणाऱ्यासाठी जागा बनवण्यासाठी कोणाला तरी बाहेर जावे लागेल. कोण जागा सोडेल हे ठरवण्याचा प्रयत्न करत असताना, ते सर्व एकमेकांना त्यांच्या अत्याचाराचा इतिहास आणि त्यांचा बलात्कारी कोण आणि किती वर्षांचा होता हे सांगतात. आरझू तिला जाळून मारल्याचे उघड करते. ज्योती सांगते की तिचा गळा दाबून खून करण्यात आला होता आणि माया त्यांना सांगते की तिच्या बलात्कारीने तिच्यात बिअरची बाटली घुसवली आणि नंतर तिला महामार्गावर फेकून दिले. या दुर्घटनेनंतर आत्महत्या केल्याचे उघड करणाऱ्या करिअर-केंद्रित महिलेचा अपवाद वगळता, त्या सर्वांमध्ये एक गोष्ट समान होती की त्या सर्वांवर बलात्कार करून त्यांची हत्या करण्यात आली होती. कोणताही निर्णय न होता आणि वाद हाताबाहेर जात असताना, ज्योती त्यांना शांत करते आणि घोषणा करते की कोणीही बाहेर जाणार नाही आणि गैरवर्तनाच्या जीवनात परत जाण्यापेक्षा गर्दीच्या खोलीत राहणे चांगले.

दार उघडण्यापूर्वी, ज्योती सर्वांना आठवण करून देते की जेव्हा ते पहिल्यांदा खोलीत आले तेव्हा ते किती घाबरले होते. ती दार उघडते आणि एका लहान मुलीला खोलीत आणते, यामुळे सर्व महिलांना धक्का बसतो, लाज वाटते आणि त्यांच्या डोळ्यात पाणी येते. टीव्हीवर एक रिपोर्टर भारतात महिलांच्या सुरक्षिततेबद्दल बोलत असताना, ती मुलगी सावित्रीकडे धावतो आणि तिला मिठी मारतो. चित्रपटाचा शेवट भारतातील बलात्काराच्या घटनांची संख्या आणि देवींची पूजा करणाऱ्या देशात महिलांवर कसे बलात्कार होतात हे सांगणाऱ्या कॅप्शनने होतो, म्हणूनच चित्रपटाचे नाव देवी असे आहे.

 कलाकार 
 ज्योतीच्या भूमिकेत काजोल 
 मायाच्या भूमिकेत श्रुती हासन
 नेहा धुपिया
 सावित्रीच्या भूमिकेत नीना कुळकर्णी
 आरझूच्या भूमिकेत मुक्ता बर्वे
 यशूच्या भूमिकेत शिवानी रघुवंशी
 झुनीच्या भूमिकेत यशस्विनी दयामा
 लक्ष्मीच्या भूमिकेत संध्या म्हात्रे
 बाळाच्या भूमिकेत रमा जोशी

 प्रकाशन व आलोचन 
हा चित्रपट २ मार्च २०२० रोजी रॉयल स्टॅग बॅरल सिलेक्ट लार्ज शॉर्ट फिल्म्सने प्रदर्शित केला. प्रदर्शनाच्या दिवशी एक विशेष स्क्रिनिंग कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता.

देवी ला २४ तासांत २० लाखांहून अधिक व्ह्यूज मिळाले आणि एका आठवड्यात १ कोटींहून अधिक व्ह्यूज मिळाले, जे अलिकडच्या काळात लघुपटासाठी सर्वाधिक होते. २०२१ च्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये या चित्रपटाने सर्वोत्कृष्ट लघुपटाचा पुरस्कार जिंकला.

प्रदर्शित होताना, चित्रपटाला समीक्षकांकडून बहुतेक सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला. पीपिंग मून मधील तन्मयी सावदी यांनी लिहिले, "महिलांवरील बलात्कार आणि लैंगिक छळाला अनेक प्रकल्पांनी संबोधित केले आहे, परंतु देवी वेगळी आहे. सक्षमीकरण आणि भावनांचे परिपूर्ण संतुलन साधणारा हा चित्रपट प्रासंगिक, स्तरित आणि निश्चितच लक्ष देण्याजोगा उत्कृष्ट नमुना आहे." तिने सर्व अभिनेत्रींच्या अभिनयाचे तसेच प्रियांका बॅनर्जीचे कौतुक केले की त्यांनी इतक्या महत्त्वाच्या विषयावर इतक्या "सूक्ष्म आणि प्रभावी पद्धतीने" चित्रपट तयार केला आहे. तिने विशेषतः काजोल आणि नीना कुलकर्णी यांच्या अभिनयाचे कौतुक केले.

चित्रपट निर्माते अभिषेक राय यांनी देवी निर्मात्यांनी त्यांच्या फोर या लघुपटाची संकल्पना कॉपी केल्याचा आरोप केला, जो यूट्यूब वर देखील उपलब्ध आहे. "राय यांचा चित्रपट तीन बलात्कार पीडितांच्या मृत्यूनंतर एका खोलीत बोलताना दाखवण्यात आला होता. राय यांनी सांगीतले की त्यांनी अंडाकरी प्रॉडक्शनमध्ये दोन वर्षांपूर्वी फिल्म स्कूलमध्ये असताना फोर नावाचा लघुपट बनवला होता. राय यांनी फेसबुक पोस्टमध्ये म्हटले की देवीच्या निर्मात्यांनी राय यांचे काम स्वतःचे असल्याचे म्हणणे "निर्दयी" आहे. इंडिया टुडे ला दिलेल्या एका खास मुलाखतीत, अभिषेक राय यांनी आपल्याला सार्वजनिक माफीची आवश्यकता आहे असे म्हटले.

 संदर्भ 

वर्ग:इ.स. २०२० मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी चित्रपट
वर्ग:लघुपट
वर्ग:थरारपट