सुनीती देवी

सुनीती देवी सीआयई (३० सप्टेंबर १८६४ – १० नोव्हेंबर १९३२) या ब्रिटिश भारतातील कूच बिहार या संस्थानाच्या महाराणी होत्या.

 सुरुवातीचे जीवन 
त्या प्रसिद्ध ब्राह्मो समाज सुधारणावादी, कलकत्त्याचे केशवचंद्र सेन आणि जगन्मोहिनी सेन यांच्या कन्या होत्या. १८७८ मध्ये, जेव्हा त्या केवळ चौदा वर्षांच्या होत्या, तेव्हा त्यांचा विवाह कूचबिहारचे महाराजा नृपेंद्र नारायण (१८६३-१९११) यांच्याशी झाला. लग्नानंतर त्या दोन वर्षे तिच्या वडिलांकडे राहिल्या, कारण नारायण लग्नानंतर लगेचच उच्च शिक्षणासाठी लंडनला गेले होते.

त्या चार मुले आणि तीन मुलींच्या आई होत्या: राजेंद्र नारायण (जन्म १८८२), जितेंद्र नारायण (जन्म १८८६), व्हिक्टर नित्येंद्र नारायण (जन्म १८८८), आणि हितेंद्र नारायण (जन्म १८९०)/ आणि त्यांच्या मुली सुकृती देवी (जन्म १८८४), प्रतिभा देवी (जन्म १८९१) आणि सुधीरा देवी (जन्म १८९४) होत्या. 

तिच्या मुली सुधीरा आणि प्रतिभा यांनी इंग्लंडमधील विटविक मॅनर येथील दोन भाऊ, ॲलन मँडर आणि माइल्स मँडर यांच्याशी लग्न केले. विटविक मॅनर हा राष्ट्रीय ट्रस्टचा भाग आहे आणि भेट देण्यासाठी खुला आहे. सुकृती देवी यांनी ज्योत्स्ना नाथ घोषाल यांच्याशी विवाह केला. ज्योत्स्ना नाथ घोषाल हे स्वर्णकुमारी देवी (रवींद्रनाथ टागोर यांची बहीण) आणि जानकी नाथ घोषाल यांचा मोठा मुलगा आहे. सुनीती देवी यांच्या मुलांपैकी राजेंद्र नारायण आणि जितेंद्र नारायण हे नंतर कूचबिहारचे महाराज झाले. गायत्री देवी आणि इला देवी या त्यांचा मुलगा जितेंद्र नारायण भूप बहादूर यांच्या मुली होत्या.

 कार्य 
१८८७ मध्ये, त्यांचे पती निपेंद्र नारायण यांना ऑर्डर ऑफ द इंडियन एम्पायर देण्यात आले आणि सुनीती देवींना ऑर्डर ऑफ द इंडियन एम्पायर देण्यात आले. सुनीती देवी हा पुरस्कार मिळवणाऱ्या पहिल्या भारतीय महिला ठरल्या. १८९८ मध्ये राणी व्हिक्टोरियाच्या डायमंड ज्युबली सोहळ्याला आणि १९११ च्या दिल्ली दरबारला तिचे पती, कूचबिहारचे महाराजा यांच्यासोबत तिने हजेरी लावली. ती, तिची बहीण, सुचारु देवी यांच्यासह, त्यांच्या सुंदर पोशाखासाठी प्रसिद्ध झाल्या.

१८८१ मध्ये तिच्या पतीने तिच्या नावाने मुलींची शाळा सुरू केली होती ज्याचे नाव नंतर सुनीती अकादमी असे ठेवण्यात आले. शाळेच्या स्थापनेमागे सुनीती देवी यांची इच्छा होती.

त्या मनापासून शिक्षणतज्ज्ञ आणि महिला हक्क कार्यकर्त्या होत्या व त्यासाठी त्या संस्थेला वार्षिक अनुदान देत असत. त्यांनी मुलींना शिक्षण शुल्क भरण्यापासून सूट दिली होती आणि त्या यशस्वी विद्यार्थ्यांना बक्षीसही देत असत. तिने मुलींना घरून शाळेत आणण्यासाठी आणि परतीसाठी पॅलेसच्या गाड्यांची व्यवस्था केली होती. कोणताही वाद टाळण्यासाठी, तिने  गाड्यांच्या खिडक्या पडद्यांनी झाकण्याचा आदेश दिला.

१९०८ मध्ये तिने, तिची बहीण सुचारु देवी (मयूरभंजची महाराणी) सोबत दार्जिलिंगमधील महाराणी गर्ल्स हायस्कूलच्या पायाभरणीसाठी आर्थिक मदत केली. १९३२ मध्ये त्या  ज्य परिषदेच्या अध्यक्षा आणि ऑल बंगाल महिला संघाच्या पहिल्या अध्यक्षा होत्या. त्यांनी चारुलता मुखर्जी, सरोज नलिनी दत्त, टी. आर. नेली आणि त्यांची बहीण सुचारु देवी यांसारख्या बंगालमधील इतर महिला हक्क कार्यकर्त्यांसोबत काम केले होते.

त्यांनी द ब्युटीफुल मोगल प्रिन्सेसेस हे पुस्तक लिहिले, जे १९१८ मध्ये डब्ल्यू. थॅकर अँड कंपनी, लंडन यांनी प्रकाशित केले. या पुस्तकात मुघल राजकन्या मुमताज महल, रेबा, झेबुनिस्सा आणि नूरजहाँ यांच्या जिव्हाळ्याच्या जीवनकथा आहेत. त्यांनी बंगाल डॅकॉइट्स अँड टायगर्स हा लघुकथा संग्रह देखील लिहिला, जो १९१६ मध्ये कलकत्ता येथील ठाकर, स्पिंक अँड कंपनीने प्रकाशित केला. त्यांचे शेवटचे प्रकाशन द लाइफ ऑफ प्रिन्सेस यशोदरा: वाईफ अँड डिसायपल ऑफ द लॉर्ड बुद्ध हे होते, जे लंडन: एल्किन मॅथ्यूज अँड मॅरोट लिमिटेड यांनी १९२९ पहिले प्रकाशित केले व त्यानंतर केसिंगर लेगसी रिप्रिंट्सद्वारे हे पुनर्मुद्रित केले गेले आहे.

१९३२ मध्ये रांची येथे सिनीती देवींचे अचानक निधन झाले.

 संदर्भ 

वर्ग:बंगाल प्रेसिडेन्सीमधील व्यक्ति
वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी लेखिका
वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी
-वर्ग:भारतीय समाज सुधारक
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय शिक्षक
वर्ग:बंगाली हिंदू लोक
वर्ग:बंगाली शास्त्रज्ञ
वर्ग:भारतीय महिला परोपकारी
वर्ग:भारतीय शाळा आणि महाविद्यालयांचे संस्थापक
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला शैक्षणिक सिद्धांतकार
वर्ग:भारतीय महिला हक्क कार्यकर्ते
वर्ग:भारतीय महिला रॉयल्टी
वर्ग:कूच बिहार संस्थान
वर्ग:इ.स. १८६४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख