रचनात्मक भारत, अभिनव भारत

रचनात्मक भारत, अभिनव भारत हा भारत सरकारने आत्मनिर्भर भारत मोहिमेच्या अनुषंगाने सुरू केलेला एक महत्वाचा उपक्रम आहे. याचा मुख्य उद्देश देशातील नाविन्यपूर्ण तंत्रज्ञानाला चालना देणे, उद्योजकतेला प्रोत्साहन देणे, आणि विज्ञान-तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने भारताचे जागतिक स्तरावर नेतृत्व प्रस्थापित करणे हा आहे.

 उद्दिष्टे 

 नाविन्यपूर्ण तंत्रज्ञान विकसित करणे:  देशातील संशोधक, शास्त्रज्ञ, आणि उद्योजकांना प्रेरित करून नवीन तंत्रज्ञान आणि साधनांचा विकास.
 उद्योजकतेस चालना:  स्टार्टअप्सना प्रोत्साहन देऊन त्यांना आर्थिक आणि तांत्रिक साहाय्य पुरविणे.
 कौशल्य विकास:  तरुणांना तंत्रज्ञानाशी संबंधित कौशल्य शिकवून त्यांना रोजगारासाठी सक्षम करणे.
 आत्मनिर्भरता:  आयातीवरील अवलंबित्व कमी करून स्वदेशी उत्पादनांना चालना देणे.

 प्रमुख क्षेत्रे 

 शिक्षण आणि संशोधन:  नाविन्यपूर्ण शिक्षण पद्धती, संशोधन केंद्रांची स्थापना, आणि शाळांपासूनच विज्ञान-तंत्रज्ञानात रुची निर्माण करणे.
 कृषी क्षेत्र:  स्मार्ट तंत्रज्ञानाचा उपयोग करून शाश्वत शेतीसाठी उपाय शोधणे, नवीन वाणांची निर्मिती करणे, आणि अन्न उत्पादन वाढवणे.
 औद्योगिक उत्पादन:  आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने उत्पादन प्रक्रियेला जलद, स्वस्त आणि कार्यक्षम बनवणे.
 आरोग्य क्षेत्र:  वैद्यकीय उपकरणे आणि औषधनिर्मितीमध्ये स्वदेशी संशोधन वाढवणे.

 उपक्रम आणि योजना 

 स्टार्टअप इंडिया:  नवीन उद्योजकांना आर्थिक, तांत्रिक, आणि मार्गदर्शन मिळवून देण्यासाठी उपक्रम.
 मेक इन इंडिया:  उत्पादन क्षेत्रात भारताला जागतिक नेतृत्वात आणण्यासाठी स्वदेशी तंत्रज्ञानाचा विकास.
 अटल इनोव्हेशन मिशन:  शाळा, महाविद्यालये, आणि संशोधन संस्था यांच्यात नाविन्यपूर्ण संशोधन प्रकल्पांना चालना.
 डिजिटल इंडिया:  भारताला डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर नेऊन सर्वांपर्यंत सेवा पोहोचवणे.

 महत्त्व 
रचनात्मक भारत, अभिनव भारत हा दृष्टिकोन फक्त आर्थिक विकासाला चालना देत नाही तर सामाजिक प्रगती आणि शाश्वत विकासासाठी देखील महत्त्वाचा ठरतो. यामुळे भारताला एक विज्ञान आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील जागतिक केंद्र म्हणून ओळख निर्माण करण्यास मदत होईल.

 संदर्भhttps://aatmanirbharbharat.mygov.in/https://www.startupindia.gov.in/https://www.undp.org/indiahttps://www.wipo.int/portal/en/index.htmlhttps://www.niti.gov.in/