ब्राघा बेसेल

ब्राघा बेसेल (२७ नोव्हेंबर, १९५४:चेन्नई, तमिळनाडू, भारत - ) एक तमिळनाडूतील चेन्नई येथील भारतीय भरतनाट्यम नृत्यांगना, गुरू, आणि नृत्यदिग्दर्शिका आहेत. त्यांना भारतीय शास्त्रीय नृत्य क्षेत्रातील सर्वोत्कृष्ट आणि यशस्वी नृत्यांगनांपैकी एक मानले जाते. चार दशकांहून अधिक काळ चाललेल्या त्यांच्या नृत्य कारकीर्दीत त्यांनी पौराणिक, ऐतिहासिक, आणि समकालीन विषयांवर आधारित अनेक सादरीकरणे आणि नृत्यनाटिका सादर केल्या आहेत. त्यांना नृत्य कलानिधी पुरस्कार (२०२२) या सह अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत. 

 जन्म आणि पार्श्वभूमी 
ब्राघा बेसेल यांचा जन्म १९६४ मध्ये भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील चेन्नई येथे झाला. त्या एक प्रसिद्ध भारतीय शास्त्रीय नृत्यांगना, कोरिओग्राफर, आणि शिक्षिका आहेत, ज्यांनी भरतनाट्यम या नृत्यशैलीत आपली ओळख निर्माण केली आहे. चेन्नई हे भारतीय शास्त्रीय कलेसाठी एक महत्त्वपूर्ण केंद्र असल्याने, ब्राघा यांच्या लहानपणापासूनच या शहराच्या सांस्कृतिक वातावरणाने त्यांच्या कलेकडे ओढ निर्माण केली. त्यांच्या कुटुंबात कला आणि संगीताची परंपरा नसली तरी, त्यांच्या पालकांनी तिच्या नृत्यप्रतिभेला प्रोत्साहन दिले, ज्यामुळे ती लहान वयातच नृत्याकडे आकर्षित झाली. चेन्नईच्या समृद्ध सांस्कृतिक वातावरणात वाढताना, ब्राघा यांनी भारतीय शास्त्रीय नृत्याची मूल्ये आत्मसात केली, ज्याने त्यांच्या कारकीर्दीचा पाया घातला. त्या वेळी, चेन्नईतील कला समुदायात त्यांच्या कुटुंबीयांनी तिला नृत्य सभांमध्ये भाग घेण्यास प्रोत्साहित केले, ज्यामुळे तिच्या नृत्यप्रतिभेची ओळख झाली.

शिक्षण
ब्राघा बेसेल यांनी आपले प्राथमिक शिक्षण चेन्नई येथे पूर्ण केले, जिथे त्यांनी लहानपणापासून भरतनाट्यमचे प्रशिक्षण घेतले. त्यांनी प्रसिद्ध गुरू श्रीमती यामिनी कृष्णमूर्ती यांच्याकडून भरतनाट्यमचे गहन शिक्षण घेतले, ज्यांनी तिला नृत्याची शास्त्रीय खोली, भावभावना, आणि तालाचा अभ्यास शिकवला. त्या वेळी, त्या चेन्नईच्या कला अकादम्यांमध्ये अनेक कार्यशाळा आणि प्रशिक्षण सत्रांमध्ये सहभागी झाल्या, जिथे त्यांनी कर्नाटक संगीत, साहित्य, आणि नृत्याच्या ऐतिहासिक संदर्भांचा अभ्यास केला. या शिक्षण कालावधीत, ब्राघा यांनी गुरूंच्या मार्गदर्शनाखाली अनेक पारंपरिक सादरीकरणे शिकली, ज्यामुळे त्या भरतनाट्यमच्या क्षेत्रात निपुण झाल्या. त्या वेळी, त्या यामिनी कृष्णमूर्ती यांच्या शिष्यवर्गातून बाहेर पडून स्वतःच्या शैलीचा विकास करू लागल्या, ज्याने त्या नृत्य क्षेत्रात वेगळी ओळख निर्माण केली.

कारकीर्द
ब्राघा बेसेल यांनी भरतनाट्यम क्षेत्रात चार दशकांहून अधिक काळ उल्लेखनीय काम केले आहे. त्या एक नृत्यांगना, कोरिओग्राफर, आणि शिक्षिका म्हणून ओळखल्या जातात, ज्यांनी भारतीय शास्त्रीय नृत्याला नवीन आयाम दिले आहेत. त्यांच्या कारकीर्दीच्या सुरुवातीला, त्यांनी यामिनी कृष्णमूर्ती यांच्या मार्गदर्शनाखाली अनेक पारंपरिक भरतनाट्यम सादरीकरणे केली, ज्यामुळे त्यांना राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवर ओळख मिळाली. त्यांच्या सादरीकरणांमध्ये "रिफ्लेक्शन ऑफ हर गुरूज", "व्हिंटेज मार्गम", आणि "द पावर ऑफ व्हिज्युअलायझेशन" यांसारख्या नृत्यनाटिकांचा समावेश होता, ज्याने भारतीय शास्त्रीय नृत्याला आधुनिक संदर्भ दिला. त्या राष्ट्रीय महोत्सवांमध्ये (उदा. खजुराहो, कोनार्क) आणि आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठांवर (उदा. लंडन, न्यू यॉर्क) सादरीकरणे देतात, ज्यामुळे भारतीय संस्कृतीचा प्रसार होतो. २०१५ मध्ये, त्यांच्या "आर्ट ऑफ अभिनय" सादरीकरणाने न्यू यॉर्क टाइम्सने त्यांच्या नृत्यशैलीचे कौतुक केले, ज्यामुळे त्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रसिद्ध झाल्या. त्या चेन्नई येथे आपली नृत्य अकादमी चालवतात आणि युवा नृत्यांगणांना प्रोत्साहन देतात. त्या अभिनय (Abhinaya) या नृत्याच्या भावनिक बाजूवर विशेष भर देतात, ज्यामुळे त्यांच्या सादरीकरणांना अनोखी गती मिळते.

वैयक्तिक जीवन
ब्राघा बेसेल यांचे वैयक्तिक जीवन पूर्णपणे कलेसाठी समर्पित आहे. त्या चेन्नई येथे राहतात, जिथे त्या नृत्य आणि शिक्षण या दोन्ही क्षेत्रांत सक्रिय आहेत. त्या आपल्या नृत्य अकादमीत नवीन पिढीला भरतनाट्यम शिकवतात आणि तिच्या शिष्यांना भारतीय शास्त्रीय कलेतील परंपरा जपण्यास प्रोत्साहन देतात. त्या संगीतकार आणि गायकांबरोबर सहकार्य करतात, ज्यामुळे त्यांच्या सादरीकरणांना संगीताची जोड मिळते आणि ते अधिक समृद्ध होतात. तिच्या आयुष्यात नृत्य हा केवळ व्यवसाय नव्हे, तर जीवनशैली आहे. ती भारतीय शास्त्रीय कलेसाठी प्रेरणा बनली आहे आणि तिच्या कार्यातून ती युवा नृत्यांगणांना प्रोत्साहन देते. तिच्या जीवनात चेन्नईच्या कला वातावरणाचा प्रभाव स्पष्टपणे दिसतो, जिथे ती सांस्कृतिक कार्यक्रमांतून सामाजिक संदेशही देत असते.

योगदान आणि पुरस्कार
ब्राघा बेसेल यांनी भारतीय शास्त्रीय नृत्य क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे. त्यांच्या उल्लेखनीय सादरीकरणे आणि नृत्यदिग्दर्शनामुळे त्या राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर गौरवल्या गेल्या आहेत. २०२३ मध्ये, त्या म्युझिक अकादमी, चेन्नई यांनी नृत्य कलानिधी पुरस्काराने सन्मानित केल्या, जो भारतीय शास्त्रीय नृत्य क्षेत्रातील सर्वोच्च पुरस्कारांपैकी एक आहे. तसेच, २०१६ मध्ये, त्यांच्या "रिफ्लेक्शन ऑफ हर गुरूज" सादरीकरणाबद्दल त्यांना म्युझिक अकादमीच्या विशेष गौरवाने सन्मानित करण्यात आले. ब्राघा यांनी भरतनाट्यमच्या संवर्धनासाठी आणि प्रसारासाठी अनेक कार्यशाळा, सेमिनार, आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले आहे, ज्यामुळे त्या युवा नृत्यांगणांसाठी प्रेरणा बनल्या आहेत. त्यांच्या आंतरराष्ट्रीय सादरीकरणांनी (उदा. न्यू यॉर्क, लंडन) भारतीय संस्कृतीचा प्रसार केला आहे.

संदर्भ

वर्ग:चेन्नईतील व्यक्ती
वर्ग:तमिळनाडूतील कलाकार
वर्ग:नृत्य कलानिधी पुरस्कार विजेते
वर्ग:भरतनाट्यम नृत्यांगना
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय नृत्य
वर्ग:भारतीय नृत्यदिग्दर्शक
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख