भारतीय राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग

भारतीय राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग ही २८ सप्टेंबर १९९३ च्या मानवाधिकार संरक्षण अध्यादेशानुसार १२ ऑक्टोबर १९९३ रोजी स्थापन करण्यात आलेली एक वैधानिक संस्था आहे. त्याला मानवी हक्क संरक्षण कायदा, १९९३ द्वारे वैधानिक आधार दिला गेला. हे मानवी हक्कांच्या संरक्षणासाठी आणि संवर्धनासाठी जबाबदार आहे, ज्याची व्याख्या आहे की हे "व्यक्तीचे जीवन, स्वातंत्र्य, समानता आणि प्रतिष्ठेशी संबंधित अधिकार आहे जे राज्यघटनेद्वारे हमी दिलेले किंवा आंतरराष्ट्रीय करारांमध्ये मूर्त स्वरूप असलेले आणि भारतातील न्यायालयांद्वारे लागू करण्यायोग्य" असे आहे.

 राज्य मानवाधिकार आयोग 
राज्य सरकार त्या राज्याचा मानवाधिकार आयोग म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या एका संस्थेची स्थापना करू शकते, ज्याला दिलेले अधिकार वापरावेत आणि राज्य आयोगाला दिलेली कार्ये पार पाडावीत. १९९३ मध्ये आणलेल्या दुरुस्तीच्या अनुषंगाने  खाली राज्य मानवी हक्क आयोगांची यादी आहे. सध्या, २५ राज्यांनी राज्य मानवी हक्क आयोगांची स्थापना केली आहे.

राज्य आयोग शहर स्थापना दिवसपश्चीम बंगाल मानवाधिकार आयोग कोलकाता ८ जानेवारी १९९४मध्य प्रदेश राज्य मानवाधिकार आयोग भोपाळ १ सप्टेंबर १९९५आसाम मानवाधिकार आयोग गुवाहाटी १९ जानेवारी १९९६जम्मू आणि काश्मिर मानवाधिकार आयोग श्रीनगर  जानेवारी १९९७पंजाब राज्य मानवाधिकार आयोग चंदिगढ १७ मार्च १९९७तमिळनाडू राज्य मानवाधिकार आयोग चेन्नई १७ एप्रिल १९९७केरळ राज्य मानवाधिकार आयोग तिरुवनंतपुरम ११ डिसेंबर १९९८राजस्थान राज्य मानवाधिकार आयोग जयपूर १८ जानेवारी १९९९बिहार मानवाधिकार आयोग पाटणा ३ जानेवारी २०००ओडिशा मानवाधिकार आयोग भुवनेश्वर २७ जानेवारी २०००महाराष्ट्र राज्य मानवाधिकार आयोग मुंबई ६ मार्च २००१छत्तीसगढ मानवाधिकार आयोग रायपूर १६ एप्रिल २००१उत्तर प्रदेश मानवाधिकार आयोग लखनौ ७ ऑक्टोबर २००२मणिपूर राज्य मानवाधिकार आयोग इंफाळ २००३कर्नाटक राज्य मानवाधिकार आयोग बंगळूर २८ जून २००५आंध्र प्रदेश राज्य मानवाधिकार आयोग कुर्नूल २ ऑगस्ट २००६गुजरात राज्य मानवाधिकार आयोग गांधीनगर १२ सप्टेंबर २००६सिक्कीम राज्य मानवाधिकार आयोग गंगटोक १८ ऑक्टोबर २००८झारखंड राज्य मानवाधिकार आयोग रांची २०१०गोवा मानवाधिकार आयोग पणजी २०११हरियाणा मानवाधिकार आयोग चंदिगढ २०१२उत्तराखंड मानवाधिकार आयोग डेहराडून १३ मे २०१३त्रिपूरा मानवाधिकार आयोग आगरताळा २०१५मेघालय राज्य मानवाधिकार आयोग शिलाँग जुलै २०१६हिमाचल प्रदेश राज्य मानवाधिकार आयोग शिमला  २०२०तेलंगणा राज्य मानवाधिकार आयोग हैदराबाद २०१९

 अध्यक्षांची यादी 
क्रचित्रनावकार्यकाळ१83x83अंशन्यायमूर्ती रंगनाथ मिश्रा१२ ऑक्टोबर १९९३२४ नोव्हेंबर १९९६२90x90अंशन्यायमूर्ती मनेपल्ली नारायणराव वेंकटचलैया२६ नोव्हेंबर १९९६२४ ऑक्टोबर १९९९३79x79अंशन्यायमूर्ती  जगदीश वर्मा४ नोव्हेंबर १९९९१७ जानेवारी २००३४81x81अंशन्यायमूर्ती आदर्श सेन आनंद१७ फेब्रुवारी २००३३१ ऑक्टोबर २००६ -60x60अंशन्यायमूर्ती शिवराज पाटील १ नोव्हेंबर २००६१ एप्रिल २००७५77x77अंशन्यायमूर्ती एस. राजेन्द्र बाबू२ एप्रिल २००७३१ मे २००९ - न्यायमूर्ती जी.पी. माथूर  १ जून २००९६ जून २०१०६63x63अंशन्यायमूर्ती के.जी. बालकृष्णन७ जून २०१०११ मे २०१५ -81x81अंशन्यायमूर्ती सिरीयक जोसेफ ११ मे २०१५२८ फेब्रुवारी २०१६७89x89अंशन्यायमूर्ती एच.एल. दत्तू२९ फेब्रुवारी २०१६२ डिसेंबर २०२०–68x68अंशन्यायमूर्ती प्रफूल चंद्र पंत  २५ एप्रिल २०२११ जून २०२१८74x74अंशन्यायमूर्ती अरुण कुमार मिश्रा२ जून २०२११ जून २०२४_68x68अंशविजया भारती सयानी  २ जून २०२४पदस्थ
9).                   व्ही रामसुब्रमण्यम

 संदर्भ 

वर्ग:इ.स. १९९३ मधील निर्मिती
आयोग