सप्तचतुष्टय

सप्तचतुष्टय म्हणजे आत्म-पूर्णत्व योगाची मूलभूत तत्त्वे आहेत. श्रीअरविंद लिखित 'रेकॉर्ड ऑफ योग' या ग्रंथामध्ये त्यांनी स्वतः जी सप्तचतुष्टयात्मक साधना केली त्याचे सविस्तर वर्णन केले आहे.

 रचना 
+क्र.नाव सूत्रचार घटक१सिद्धि-चतुष्टयशुद्धिर्मुक्तीर्भुक्ति: सिद्धिरिति योगचतुष्टयम्शुद्धि,मुक्ती, भुक्ती, सिद्धी२ब्रह्म-चतुष्टयसर्वमनन्तं ज्ञानमानन्दं ब्रह्मेति ब्रह्मचतुष्टयम्सर्व, अनंत, ज्ञान, आनंद३कर्म-चतुष्टयकृष्ण: काली काम कर्मेति कर्मचतुष्टयम्कृष्ण, काली, कर्म, काम४शांती-चतुष्टयसमता शांति: सुखं हास्यमिति शान्तिचतुष्टयम्समता, शांति, सुख, हास्य (आत्मप्रसाद)५शक्ति-चतुष्टयवीर्यं शक्तिश्चण्डीभाव: श्रद्धेति शक्तिचतुष्टयम्वीर्य, शक्ती, चण्डीभाव, श्रद्धा६विज्ञान-चतुष्टयज्ञानं त्रिकालदृष्टिरष्टसिद्धि: समाधिरिति विज्ञानचतुष्टयम्ज्ञान, त्रिकालदृष्टी, अष्टसिद्धी, समाधी७शरीर-चतुष्टयआरोग्यमुत्थापना सौन्दर्यं विविधानंद इति शरीरचतुष्टयम्आरोग्य, उत्थापना, सौंदर्य, विविधानंद

 संदर्भ 

वर्ग:पूर्णयोग