श्रीगौरी सावंत

श्रीगौरी सावंत किंवा गौरी सावंत (२ जुलै, १९७९:पुणे, महाराष्ट्र, भारत - हयात) या मुंबई येथे राहणाऱ्या भारतीय ट्रान्सजेंडर कार्यकर्त्या आहेत. सावंत या 'सखी चार चौघी' च्या संचालिका आहेत. ही  संस्था ट्रा्सजेंडर लोकांना आणि एचआयव्ही/एड्स ग्रस्त लोकांना मदत करते. सावंत यांनी विक्सच्या जाहिरातीत देखील काम केले आहे. त्यांना २०१९ साली महाराष्ट्रातील निवडणूक आयोगाची सदिच्छा दूत म्हणून नियुक्त करण्यात आले होते.

 प्रारंभिक जीवन 
सावंत यांचा जन्म २ जुलै १९७९ रोजी पुणे येथील एका पोलीस अधिकाऱ्याच्या घरी गणेश म्हणून  झाला. गणेश सात वर्षांचा असताना त्याच्या आईचा मृत्यू झाला, ज्यामुळे त्याचे संगोपन आजीने (आईच्या आईने) केले. तृतीयपंथी असल्याची जाणीव झाल्या नंतर वडिलांच्या अवहेलनेमुळे गणेशने वयाच्या १४-१५व्या वर्षी आपले घर सोडले.

 चळवळ आणि कार्य 
सावंत यांनी २००० साली 'सखी चार चौघी ट्रस्ट'ची स्थापना केली. ही सामाजिक संस्था सुरक्षित लैंगिक संबंधांना प्रोत्साहन देते आणि ट्रान्सजेंडर लोकांना समुपदेशन देखील प्रदान करते. २०१४ मध्ये, गौरी ह्या, ट्रान्सजेंडर लोकांच्या दत्तक हक्कांसाठी भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयात याचिका दाखल करणारी पहिली ट्रान्सजेंडर व्यक्ती बनली. सावंत ह्या राष्ट्रीय विधी सेवा प्राधिकरण (NALSA) खटल्यात याचिकाकर्ता होती (राष्ट्रीय विधी सेवा प्राधिकरण वि. युनियन ऑफ इंडिया) ज्यामध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने तृतीय लिंग म्हणून लिंगबदलाला मान्यता दिली होती. एका देहविक्रय करणाऱ्या महिलेचा एड्समुळे मृत्यू झाल्यानंतर सावंत यांनी २००८ मध्ये तिच्या गायत्री नावाच्या मुलीला दत्तक घेतले.

 वैयक्तिक जीवन आणि कुटुंब 
सावंत यांना गायत्री नावाची एक दत्तक मुलगी आहे. सावंत यांनी एका मुलाखतीत सांगितले की, गायात्रीची जन्मदात्री आई, एड्समुळे मरण पावलेली सेक्स वर्कर होती. अवघ्या चार वर्षाच्या गायत्रीला लैंगिक तस्करी उद्योगात विकण्यासाठी नेण्यात आले होते. तेथून सावंत यांनी तिला दत्तक घेतले होते.

 लोकप्रिय संस्कृतीत 
 २०१७ मध्ये, विक्स कंपनीच्या "टच ऑफ केअर" मोहिमेचा भाग म्हणून सावंत यांना एका जाहिरातीत दाखवण्यात आले. त्यात सावंत आणि त्यांच्या दत्तक मुलीची कथा दाखवण्यात आली होती.

 जिओसिनेमा वरील 'ताली' नावाची एक दूरचित्रवाहिनी मालिका प्रसारित झाली होती, ज्यामध्ये सुश्मिता सेनने गौरी सावंतची भूमिकेत निभावली.

 संदर्भ 

वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय एलजीबीटी लोक
वर्ग:तृतीयपंथी कार्यकर्त्या
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
वर्ग:मराठी लोक