गौरी मौलेखी

गौरी मौलेखी या भारतातील पशु प्रेमी कार्यकर्त्या आहेत.  त्या मनेका गांधी यांनी स्थापन केलेल्या पीपल्स फॉर ॲनिमल्स या पशुप्रेमी संस्थेच्या विश्वस्त आहेत. गांधी यांच्या शिष्या म्हणून, त्यांनी प्राण्यांच्या हक्कांसाठी यशस्वी मोहिमा राबवल्या आहेत, ज्यामध्ये गोवंश हत्या करण्याच्या प्रथेविरुद्धच्या मोहिमेचा देखील समावेश आहे. 

 पार्श्वभूमी 
मौलेखी यांनी १९९५ मध्ये लखनौमध्ये पीपल फॉर ॲनिमल्स करिता स्वयंसेविका म्हणून काम करण्यास सुरुवात केली, जिथे त्यांनी शहरातील पहिले प्राणी निवारा उभारण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. तिने निवारा संस्थेसाठी निधी उभारण्यास मदत केली, सोडून दिलेल्या कुत्र्यांच्या पुनर्वसनासाठी दत्तक कार्यक्रम राबवले आणि संकटात सापडलेल्या प्राण्यांसाठी प्राणी रुग्णवाहिका सेवेचे समन्वय साधण्यास मदत देखील केली. २००४ ते २००८ पर्यंत, त्यांनी नोएडा येथील सोसायटी फॉर प्रिव्हेन्शन ऑफ क्रुएल्टी टू ॲनिमल्स (SPCA) सोबत काम केले. या संस्थेसाठी प्राण्यांचे आश्रय स्थान निर्मितीत त्यानं योगदान दिले. २००८ मध्ये, त्यांनी देहरादूनमधील राहत या प्राणी कल्याणकारी स्वयंसेवी संस्थेत स्वयंसेवा केली. या काळात, त्यांनी स्वयंसेवी संस्थेसाठी निधी संकलनाच्या कार्यात सक्रियपणे सहभाग घेतला. २०१२ मध्ये, त्यांनी पीपल फॉर ॲनिमल्स उत्तराखंडची स्थापना केली.

मौलेखी या आंतरराष्ट्रीय स्तरावर देखील सक्रिय आहेत. नेपाळ मधील गढीमाई उत्सवात मोठ्या प्रमाणात धार्मिक पशुहत्या थांबवण्यासाठी त्यांनी तेथे सामाजिक आणि राजकीय मोहीम राबवली. २०१३ मध्ये उत्तर भारतात असामान्य मुसळधार पावसामुळे पूर आला होता. मौलेखी यांनी पूरग्रस्त केदारनाथ क्षेत्रातून ६,००० हून अधिक प्राण्यांना बाहेर काढण्यास मदत केली. या प्राण्यांना वाचवल्याने भविष्यातील आपत्तींना तोंड देण्यासाठी राष्ट्रीय धोरणावर परिणाम झाला. आता योजनांमध्ये प्राण्यांच्या कल्याणाचा विचार समाविष्ट आहे. सोनपूर पशु मेळ्यात (बेकायदेशीर) वन्यजीव व्यापार संपवण्याच्या मोहिमेत मौलेखी यांनी मदत केली. अशा कार्यासाठी मौलेखी यांना २०१७ सालचा भारत सरकार तर्फे नारी शक्ती पुरस्कार (राष्ट्रीय पुरस्कार) मिळाला.

इवलेसे|२०१७ मध्ये तत्कालीन राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्या हस्ते नारी शक्ती पुरस्कार स्वीकारताना

२०१९ मध्ये मौलेखी यांनी प्राण्यांच्या कल्याणासाठी सरकारला त्यांच्या मागील वचनबद्धतेची जाणीव करून देण्यासाठी एक मोहीम सुरू केली. त्यांनी भारतातील प्रत्येक राज्याला राज्य प्राणी कल्याण मंडळे स्थापन करण्याच्या दहा वर्षांपूर्वीच्या निर्देशांबद्दल पत्र लिहिले. अशी मंडळे  स्थापण्याचे निर्देश सर्वोच्च न्यायालयाने दिले होते. पैकी ज्या संस्था स्थापन झाल्या होत्या त्या फक्त नावापुरत्या होत्या कारण त्यांच्याकडे कर्मचारी किंवा बजेट नव्हते. २०२० मध्ये मौलेखी यांनी भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाला राज्यांना राज्य प्राणी कल्याण मंडळे तयार करण्याची आवश्यकता भासविण्यासाठी एक रिट जारी करण्याची विनंती केली.

 पुरस्कार आणि सन्मान 

 २०१३: उत्तराखंडमधील पुरादरम्यान प्राणी संरक्षण आणि आपत्ती व्यवस्थापनात उल्लेखनीय कामगिरी केल्याबद्दल उत्तराखंड सरकारने सन्मानित केले.
 २०१७: प्रयोगशाळांमध्ये प्राण्यांचा अनावश्यक वापर कमी करण्यासाठी योगदान दिल्याबद्दल लश पुरस्कार.
 ८ मार्च २०१८: नारी शक्ती पुरस्कार, भारतातील महिलांसाठीचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार.
 २०१८: प्राणी कल्याणातील गुणवंत कार्यासाठी लखनौ विद्यापीठाचा विशिष्ट माजी विद्यार्थी पुरस्कार.
 २०१८: कॅन्सस सिटी, यूएसए येथील ह्यूमन सोसायटी इंटरनॅशनल कडून उत्कृष्ट प्राणी संरक्षण पुरस्कार.

 संदर्भ 

वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:हयात व्यक्ती
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख