घायल (१९९० चित्रपट)

घायल  हा १९९० चा हिंदी भाषेतील अ‍ॅक्शन ड्रामा चित्रपट आहे जो राजकुमार संतोषी यांनी लिहिलेला आणि दिग्दर्शित केला आहे आणि धर्मेंद्र यांनी निर्मित केला आहे. या चित्रपटात सनी देओल, मीनाक्षी शेषाद्री, राज बब्बर आणि अमरीश पुरी यांच्यासोबत मौसमी चॅटर्जी, अन्नू कपूर, ओम पुरी, शरत सक्सेना आणि सुदेश बेरी सहाय्यक भूमिकेत आहेत. या चित्रपटाने २० करोड रुपयांची कमाई केली आणि बॉक्स ऑफिस इंडियाने त्याला "सुपरहिट" घोषित केले. तसेच हा वर्षातील सर्वाधिक कमाई करणारा दुसरा चित्रपट होता. बॉक्स ऑफिस इंडियाच्या मते, " घायलने रिपीट रनिंगमध्ये विक्रम प्रस्थापित केले होते. ९० च्या दशकातील कोणताही चित्रपट रिपीट रनिंगमध्ये त्याच्या जवळपासही नव्हता आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासात फक्त शोलेने रिपीट रनमध्ये जास्त व्यवसाय केला आहे. रिलीज दरम्यान त्याने मूळ रनपेक्षा अनेक पट जास्त कमाई केली परंतु अचूक संख्या अज्ञात आहे."

या चित्रपटाला ३६ व्या फिल्मफेर पुरस्कारांमध्ये ८ नामांकने मिळाली आणि ७ पुरस्कार जिंकले ज्यात सर्वोत्कृष्ट चित्रपट, सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक (संतोषी) आणि सर्वोत्कृष्ट अभिनेता (देओल) हे होते. ३८ व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये, या चित्रपटाला संपूर्ण मनोरंजन प्रदान करणाऱ्या सर्वोत्कृष्ट लोकप्रिय चित्रपटाचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला आणि सनी देओलला राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार - विशेष उल्लेख मिळाला. 

घायलचा १९९२ मध्ये तमिळमध्ये भरतन, १९९८ मध्ये तेलुगूमध्ये गमयम आणि १९९९ मध्ये कन्नडमध्ये विश्वा  आणि मर्द म्हणून पाकस्तानी पंजाबी (१९९१) अशी पुनर्निर्मिती करण्यात आली. २०१६ मध्ये ह्याचा पुधील भाग घायल: वन्स अगेन प्रदर्शित झाला.

 गीत 
चित्रपटातील गाण्यांना संगीत बप्पी लाहिरी यांनी दिले होते. चित्रपटात "मुंगडा" हे आणखी एक गाणे थोडक्यात सादर केले आहे, जे मूळतः १९७७ च्या इंकार चित्रपटातील आहे. "सोचना क्या" च्या दोन आवृत्त्या वगळता ज्या अंजानने लिहील्या आहे, इंदीवर यांनी सर्व गाणी लिहिली आहे.
गाणे गायक "माहिया" (दुःखी) लता मंगेशकर "माहिया" (आनंदी) लता मंगेशकर, पंकज उधास "सोचना क्या" (आनंदी) आशा भोसले, शब्बीर कुमार, कुमार सानू "सोचना क्या" (दुःखी) कुमार सानू "डोन्ट से नो" अमित कुमार, एस. जानकी "प्यासी जवानी" एस. जानकी

 पुरस्कार 
३८ वे राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार:

 उत्तम मनोरंजन प्रदान करणारा सर्वोत्कृष्ट लोकप्रिय चित्रपट - धर्मेंद्र व राजकुमार संतोषी
 राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार - विशेष ज्युरी पुरस्कार - सनी देओल

३६ वे फिल्मफेर पुरस्कार:

जिंकले

 सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - धर्मेंद्र
 सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - राजकुमार संतोषी
 सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - सनी देओल
 सर्वोत्कृष्ट कथा – राजकुमार संतोषी
 सर्वोत्कृष्ट कला दिग्दर्शक - नितीश रॉय
 सर्वोत्कृष्ट सिनेमॅटोग्राफर - राजन कोठारी
 सर्वोत्कृष्ट संपादक - व्ही.एन. मयेकर

नामांकित

 सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता - ओम पुरी

 संदर्भ 

वर्ग:भारतातील पोलिस विभागाचे काल्पनिक चित्रण
वर्ग:भारतीय ॲक्शन ड्रामा चित्रपट
वर्ग:राजकुमार संतोषी दिग्दर्शित चित्रपट
वर्ग:इ.स. १९९० मधील हिंदी चित्रपट