क्रिस्टीना कोक

क्रिस्टीना कोक (मूळ नाव हॅमॉक; जन्म: २९ जानेवारी १९७९) ही अमेरिकेची अभियंता आणि नासाची अंतराळवीर आहे. तिची निवड २०१३ मध्ये झाली. तिने नॉर्थ कॅरोलिना स्टेट युनिव्हर्सिटीमधून विज्ञानात स्नातक आणि पुढची पदवी घेतली. तिने गॉडार्ड स्पेस फ्लाइट सेंटरमध्ये काम केलं आणि तिथे शिकलीही. अंतराळवीर बनण्याआधी ती NOAA मध्ये अमेरिकन सामोआ येथे स्टेशन प्रमुख होती.
ती १४ मार्च २०१९ रोजी आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर गेली. तिथे ती एक्सपेडिशन ५९, ६० आणि ६१ साठी काम करत होती. १८ ऑक्टोबर २०१९ रोजी तिने जेसिका मेर यांच्यासोबत अंतराळ स्थानकाबाहेर खराब झालेलं यंत्र बदललं. ही पहिली पूर्णपणे महिला अंतराळ चाल होती. २८ डिसेंबर २०१९ रोजी तिने अंतराळात सर्वात जास्त वेळ घालवणाऱ्या महिलेचा विक्रम केला. ती ६ फेब्रुवारी २०२० रोजी पृथ्वीवर परतली.
क्रिस्टीना कोक यांची आर्टेमिस II मोहिमेसाठी निवड झाली आहे. ही मोहीम २०२६ मध्ये चंद्राभोवती फिरेल. जर ती यशस्वी झाली तर क्रिस्टीना पृथ्वीच्या जवळच्या कक्षेपलीकडे जाणारी पहिली महिला होईल. तिचं नाव २०२० मध्ये टाइमच्या १०० प्रभावशाली लोकांमध्ये आलं.

 लहानपण आणि शिक्षण 
क्रिस्टीना कोक यांचा जन्म ग्रँड रॅपिड्स, मिशिगन येथे झाला. ती जॅक्सनव्हिल, नॉर्थ कॅरोलिना येथे मोठी झाली. तिची आई बार्बरा जॉन्सन फ्रेडरिक, मेरीलँड येथे राहते आणि वडील रोनाल्ड हॅमॉक जॅक्सनव्हिल येथे राहतात. तिला लहानपणी अंतराळवीर बनायचं होतं.
तिने १९९७ मध्ये डरहमच्या नॉर्थ कॅरोलिना स्कूल ऑफ सायन्स अँड मॅथेमॅटिक्समधून शालेय शिक्षण पूर्ण केलं. मग ती रॅले येथील नॉर्थ कॅरोलिना स्टेट युनिव्हर्सिटीमध्ये शिकली. तिथून तिने २००१ मध्ये विज्ञानात दोन स्नातक पदव्या आणि २००२ मध्ये पुढची पदवी घेतली. २००१ मध्ये ती गॉडार्ड स्पेस फ्लाइट सेंटरच्या नासा अकादमीतून शिकून बाहेर पडली.

 संशोधन आणि प्रशिक्षण 
क्रिस्टीना कोक यांनी अंतराळातली उपकरणं बनवण्याचं काम केलं. त्या गॉडार्ड स्पेस फ्लाइट सेंटरमध्ये अभियंता होत्या. तिथे त्यांनी अंतराळ मोहिमांसाठी उपकरणं बनवली. त्याच वेळी त्या मॉन्टगोमेरी कॉलेजमध्ये शिक्षक होत्या आणि विज्ञान शिकवत होत्या.
त्या २००४ ते २००७ या काळात युनायटेड स्टेट्स अंटार्क्टिक प्रोग्राममध्ये संशोधन करत होत्या. त्या साडेतीन वर्षं आर्क्टिक आणि अंटार्क्टिकमध्ये फिरल्या. त्या अमुंडसेन-स्कॉट साउथ पोल स्टेशनवर हिवाळ्यात राहिल्या, जिथे खूप थंडी (-७९.४ डिग्री सेल्सिअस) होती. त्या पामर स्टेशनवरही एक हंगाम राहिल्या. तिथे त्या आग विझवणाऱ्या पथकात आणि शोध पथकात होत्या. त्यांनी सांगितलं, "दक्षिण ध्रुवावर महिनों सूर्य दिसत नाही, एकाच लोकांबरोबर राहावं लागतं, ताजं अन्न मिळत नाही. एकटेपणा आणि कुटुंबापासून दूर राहणं कठीण होतं."

 अंतराळवीर कारकीर्द 
क्रिस्टीना कोक यांनी २००१ मध्ये गॉडार्ड स्पेस फ्लाइट सेंटरमधून नासाच्या अकादमीतून शिक्षण घेतलं. २००२ ते २००४ या काळात त्या तिथे अभियंता होत्या.
जून २०१३ मध्ये नासाने त्यांना अंतराळवीर गट २१ साठी निवडलं. त्यांनी जुलै २०१५ मध्ये प्रशिक्षण पूर्ण केलं. त्यांना विज्ञान, अंतराळ स्थानक, अंतराळ चाल, रोबोट्स, शारीरिक प्रशिक्षण आणि जंगल-पाण्यात राहण्याचं प्रशिक्षण मिळालं. thumb|एक्सपेडिशन ५९च्या लोकांनी (अ‍ॅन मॅकक्लेन, ओलेग कोनोनेन्को, डेव्हिड सेंट-जॅक्स) नवीन लोकांचं (निक हेग, अ‍ॅलेक्सी ओवचिनिन, क्रिस्टीना कोक - खालच्या उजवीकडे) स्वागत केलं. हे १४ मार्च २०१९ रोजी आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर पोहोचले.
१४ मार्च २०१९ रोजी त्या सोयुझ MS-12 वर निक हेग आणि अ‍ॅलेक्सी ओवचिनिन यांच्यासोबत आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर गेल्या. तिथे त्या एक्सपेडिशन ५९, ६० आणि ६१ मध्ये काम करत होत्या. २९ मार्च २०१९ रोजी त्या अ‍ॅन मॅकक्लेन यांच्यासोबत अंतराळ चाल करणार होत्या, पण सूटच्या आकारामुळे ती निक हेग यांच्यासोबत झाली. १८ ऑक्टोबर २०१९ रोजी तिने जेसिका मेर यांच्यासोबत पहिली पूर्णपणे महिला अंतराळ चाल केली. ही चाल अंतराळ स्थानकाच्या ऊर्जेसाठी होती. जानेवारी २०२० मध्ये त्यांनी आणखी दोन अंतराळ चाली केल्या.
१७ एप्रिल २०१९ रोजी त्यांची मोहीम फेब्रुवारी २०२० पर्यंत वाढली. त्या ३२८ दिवस अंतराळात राहिल्या आणि ६ फेब्रुवारी २०२० रोजी परतल्या. हा महिलेचा सर्वात मोठा अंतराळ विक्रम होता. ही मोहीम बदलणारी त्या पहिल्या अंतराळवीर होत्या. ही मोहीम अंतराळातले परिणाम समजण्यासाठी वापरली गेली.
तिची आर्टेमिस II मोहिमेसाठी निवड झाली आहे. ही मोहीम २०२६ मध्ये चंद्राभोवती फिरेल. ३ एप्रिल २०२३ रोजी तिला या मोहिमेसाठी निवडलं गेलं. ही मोहीम चंद्रापासून ६,४०० मैल दूर जाईल आणि परत येईल. तिच्यासोबत रीड वाइजमन, व्हिक्टर ग्लोव्हर आणि जेरेमी हॅन्सन असतील.

 खाजगी आयुष्य 
क्रिस्टीना कोक तिचा नवरा रॉबर्ट कोक याच्यासोबत टेक्सासमध्ये राहते. तिला फिरणं, चढणं, धावणं, योग, छायाचित्रण आणि समाजसेवा आवडते.

 पुरस्कार आणि सन्मान 
क्रिस्टीना कोक यांना नासाकडून अनेक पुरस्कार मिळाले: नासा ग्रुप अवॉर्ड (जुनो मिशन, २०१२), जॉन्स हॉपकिन्स युनिव्हर्सिटी इन्व्हेन्शन नामांकन (२००९), अंटार्क्टिक सर्व्हिस मेडल (२००५), नासा ग्रुप अवॉर्ड (सुझाकु मिशन, २००५), अंतराळवीर शिष्यवृत्ती (२०००-२००१). डिसेंबर २०२० मध्ये नॉर्थ कॅरोलिना स्टेट युनिव्हर्सिटीने तिला मानद पदवी दिली.

 संदर्भ 

वर्ग:अमेरिकेचे अंतराळवीर
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख