नुमित काप्प

नुमित काप्प (मणिपूरी) हे प्राचीन मैतै भाषेतील पौराणिक महाकाव्य आहे. हे महाकाव्य इ. स. ३३ च्या आसपास किंवा त्यापूर्वी लिहिले गेले असे मानले जाते. ते आंशिक कविता आणि आंशिक गद्य स्वरूपात लिहिलेले आहे.
Category:Articles containing Meitei-language text
हे महाकाव्य आजही मैतै साहित्यातील सर्वात जुने महाकाव्य मानले जाते.

 सारांश 
या महाकाव्यात दोन सूर्य देवता रेखाटलेले आहेत. हे दोन्ही सुर्य जगाला प्रकाशमान करण्याचे काम करत होते. यापैकी एकाला ठार मारणे जरुरी होते की जेणेकरून रात्र होऊ शकेल. 
ख्वाई नुंगजेंग पिबा हे  तज्ज्ञ होते तिरंजातीत, ज्याने गोळी झाडली ताओथुरेंग, आकाशातील दोन सूर्यांपैकी एक.
इवलेसे|200x200अंश|एकाच वेळी आकाशात चमकणारे दोन सूर्य

 आकाशातील देवीच्या पाच मुलांपैकी दोन जिवंत राहिले 
"हे माझे आई, हे सूर्याची आई, जे जगाचे जनक आहेत, हे सर्व देवतांची आई आहेस. जगाची आई असलेल्या तिने एकाच दिवशी तीन मुलांना जन्म दिला. प्रथम जन्मलेला मुलगा वाळलेल्या धान्यासारखा नष्ट झाला. तो जुन्या कोरड्या सुकलेल्या धान्यासारखा झाला होता. तो जमिनीत गेला आणि मुंग्यांच्या ढिगाऱ्यासारखा भुसभुशीत झाला. त्यानंतर लेरेम्मा (मेईटेई साठी 'देवी') धान्याचे आणि मोठ्या धान्याचे रूपांतर मोरासी आणि इरोया धान्यामध्ये झाले. तिचा दुसरा मुलगा कोंबडीच्या अंड्याप्रमाणेच कुजलेला झाला. तो गडद इंद्रधनुष्यासारखा झाला. त्याचे डोळे हिरवे होते. तिचा तिसरा मुलगा कोइडे नगाम्बा नावाचा होता, जो सूर्याचा धाकटा भाऊ होता. तो एक गर्विष्ठ स्वभावाचा होता. तो मासेमारीच्या धरणात पडला आणि तिथेच त्याचा मृत्यू झाला. त्यानंतर त्याचे दात वन्य प्राण्यांसारखे झाले. त्याच्या कातडी-हाडे देवतांची लांब दाओ बनली. त्याच्या डोक्याचे केस पुरुषांनी अर्पण केलेल्या फुलांसारखे झाले पुरीरोम्बा आणि इतर सर्व देवांसारखे झाले." ते अगदी डिसेंबरमध्ये लुआंग्स (लहान डोंगराळ मासे) पकडण्यासाठी पुरुष त्यांच्या भालाच्या टोकांवर बांधतात त्या फुलांसारखे झाले, किंवा राजाच्या पत्नी आणि मुलांनी शेतात सादर केलेल्या फुलांसारखे, जसे की फुले अंगोम निंगथू दररोज अर्पण केले जाते. देवाचे पांढरे केस झाले.

 गुलाम ख्वाई नोंगजेंगबाचे शोषण आणि त्याचे प्रतिक्रियात्मक षडयंत्र 
"आता सूर्य आणि त्याचा भाऊ ताओहुइरेन्गा वैकल्पिकरित्या उगवले आणि सूर्यास्त झाले. एक माणूस होता खोवाई नोंगजेंगबा ज्याचा गुलाम होता, एकमा हाओडोंगला नावाचा एक आळशी चर्ल, जो रागावला होता कारण सूर्य उगवतो आणि विविध वेळी अस्ताला जातो. तो म्हणाला, ' मी गुलाम आहे आणि दोनदा मला लाकूड आणायचे आहे, दोनदा माझ्या मालकाच्या धान्याची माझ्या डोक्यावर आणायची आहे. मी माझ्या मुलांना वाढवू शकत नाही. मी माझ्या पत्नीला नीट भेटू शकत नाही. मग तो आपल्या पत्नीला म्हणाला, ' माझ्या प्रिय, जा, तुझ्या वडिलांकडून बांबू घ्या. पण तिच्या वडिलांनी तिला बांबू दिला नाही. 'आपल्या काकाकडे जा आणि थोंगखोंगखुरलमधून बांबू मागा, हा बांबू खुरल राजाच्या सोकपा चिंगवर वाढतो.'असे त्याने सांगितले आणि तिला बाहेर पाठवले. खुराल लक्पा यांनी त्याला डोंगरावरून बांबू दिला. खोवाई नोंगजेंगबा पिबाच्या गुलामाने पाच दिवसात धनुष्य आणि बाण बनवले आणि ते कोरडे झाल्यावर त्याने बाणांच्या टोकांना विषाने मळले आणि बाण कोवेरमध्ये ठेवले आणि विश्रांती घेतली. मग तो म्हणाला, ' प्रिय पत्नी, हाओनू चांगकानू, माझ्या सुंदरी, पाणी काढ आणि भांडे तुझ्या डोक्यावर ठेव. मग जेव्हा त्याची पत्नी पाण्यातून आली, तेव्हा त्याने लक्ष्य केले आणि तिच्या डोक्यावर भांडे मारले. एके दिवशी त्याने लक्ष्य केले आणि तिच्या कानात छेद केला. एक दिवस त्याने धनच्या ढिगाऱ्यावर बसलेल्या चिमणीला लक्ष्य केले आणि त्याला धडक दिली. 'बायको, जेवण तयार करा. एक मोठा डुक्कर शेतात आला आहे, एक मोठा अजगर शेतात आला आहे. मी त्या मजबूत गोष्टींशी लढेन. मी त्या बिबट्याला मारणार आहे.'तो शेतात घेऊन जाणाऱ्या गोष्टींच्या बाजूला झोपला होता, आणि या कारणास्तव त्या जागेला म्हणतात "थोंग्याला मामुंगशी".T.C. Hodson (1908). 

 विश्लेषण 
नुमित काप्प राजकीय परिस्थिती एक रूपकात्मक घटकामध्ये दर्शविते. अनेक विद्वानांच्या मते हे सर्वकाळ स्पष्ट आहे. जेव्हा महिला पुजारी आपल्या सुमधुर आवाजात तरुण सूर्याची प्रशंसा करत होती, तेव्हा ती सूर्याला लोकांच्या दुःखाची कथा सांगत होती. सूर्य यापुढे प्रतिकार करू शकला नव्हता.

ग्रंथाच्या शेवटच्या भागातील शेवटच्या ओळी, जोरदार आणि जोरदार पद्धतीने, सना खोमाडॉनच्या दुर्मिळ उत्कृष्टतेचे कौतुक करतात, ज्याची कवी, आनंदाने, अनंतकाळपर्यंत चमकणाऱ्या ज्वालाशी तुलना करतो.

 मैतै (मणिपुरी) धर्मात 

 पुरातन शब्द मैतै भाषा पुजाऱ्यांनी अजूनही गाणी गायली आहेत चुप्साबा समारंभ (मैतै ब्रह्मांडशास्त्रातील विशेष प्रकारच्या मृत्यूशी संबंधित एक विधी), स्तोत्रे स्वरूपात.

 इंग्रजी भाषांतर 

 इ.स. १९०८ मध्ये या महाकाव्य कवितेचा पहिला इंग्रजी अनुवाद पुस्तक, मेथिस,  मध्ये  प्रकाशित झाला होता. याचा लेखक टी. सी. होडसन होता.

 इतर लोकप्रिय संस्कृतीत 

 अलीकडेच, हे महाकाव्य नाटकाच्या स्वरूपात पुन्हा सादर केले गेलेहोते. ते दिल्ली मधील नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ परफॉर्मिंग आर्ट्स (एनआयपीए) सरुंगबाम बिरेनच्या मार्गदर्शनाखाली केले गेले होत.

 तुलनात्मक इतिहासात 
या कथेचा उल्लेख इतर ऐतिहासिक संदर्भात सापडतो

 चिनी पौराणिक कथा - आर्चर होउ यी ९ पैकी १० सूर्य
 जपानी पौराणिक कथा - सौर देवता अमातेरसु आत लपून अमानो-इवाटो गुहा

 अवांतर वाचन 

 भाषा, साहित्य आणि राष्ट्रीय एकात्मता
 मणिपूर, भूतकाळ आणि वर्तमान: नागा आणि कुकी-चिन

 ग्रंथसंग्रह 

 नुमित काप्प
 मेथिस

 संदर्भ 

क्ष्
वर्ग:भारतीय साहित्य
वर्ग:मैतै साहित्य