२०२५ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक

२०२५ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक ही आयसीसी चॅम्पियन्स चषक स्पर्धेची नववी आवृत्ती होती. १९ फेब्रुवारी ते ९ मार्च २०२५ या कालावधीत पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाने याचे आयोजन केले होते आणि त्यात पाकिस्तानमधील तीन आणि संयुक्त अरब अमिरातीमधील एका ठिकाणी मिळून १५ सामने खेळवले गेले.

२०२३ क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेतून पात्र ठरलेल्या अव्वल आठ क्रमांकाच्या पुरुष राष्ट्रीय संघांनी या स्पर्धेत भाग घेतला. अफगाणिस्तानने या स्पर्धेत पदार्पण केले.

पाकिस्तान गतविजेता होता पण गट फेरीतूनच त्यांना बाहेर पडावे लागले. अंतिम सामन्यात न्यू झीलंडला हरवून भारताने तिसरे विजेतेपद पटकावले. तीन वेळा चॅम्पियन्स चषक जिंकणारा भारत पहिला संघ ठरला.

पार्श्वभूमी
आयसीसी चॅम्पियन्स चषक ही आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती (आयसीसी) द्वारे आयोजित केली जाणारी दर चार वर्षांनी होणारी एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धा आहे. सुरुवातीला १९९८ मध्ये आयसीसी नॉकआउट ट्रॉफी म्हणून त्याच्या पहिल्या आवृत्तीपासून द्वैवार्षिक स्पर्धा म्हणून आयोजित केली जात होती, परंतु २००२ मध्ये तिचे नाव आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी असे ठेवण्यात आले आणि २००९ पासून ती चार वर्षांनी होणारी स्पर्धा म्हणून आयोजित केली जात आहे.

२०१६ मध्ये, आयसीसीने २०१७ स्पर्धेनंतर चॅम्पियन्स चषकाच्या भविष्यातील स्पर्धा रद्द केल्या, आणि आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या प्रत्येक स्वरूपामध्ये फक्त एकच मोठी स्पर्धा घेण्याचे उद्दिष्ट ठेवले. नोव्हेंबर २०२१ मध्ये, तथापि, त्यांनी जाहीर केले की स्पर्धा २०२५ आयोजित करण्यात येईल.
यजमान देशाची निवड
२०२१ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषकादरम्यान १६ नोव्हेंबर २०२१ रोजी आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफीचे यजमान म्हणून पाकिस्तानची घोषणा करण्यात आली. २००९ मध्ये श्रीलंकेच्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघावर झालेल्या हल्ल्यानंतर पाकिस्तानने एकट्याने यजमानपद भूषवलेली ही पहिली जागतिक स्पर्धा असेल; देशात होणारी शेवटची मोठी स्पर्धा १९९६ क्रिकेट विश्वचषक होती, ज्यात पाकिस्तान भारत आणि श्रीलंकेसोबत सह-यजमान होते. भारताने पाकिस्तानमध्ये खेळण्यास नकार दिल्यामुळे भारतीय क्रिकेट संघाच्या सामन्यांसाठी संयुक्त अरब अमिरातीला तटस्थ स्थळ म्हणून घोषित करण्यात आले.
स्वरूप
२००६ मध्ये आठ संघांना स्पर्धेत आणल्यापासून स्पर्धेचे स्वरूप तसेच होते. सर्व आठ संघांना चार-चार जणांच्या दोन गटात विभागण्यात आले होते, प्रत्येक संघ गटातील प्रत्येक संघाविरुद्ध एक सामना खेळला. प्रत्येक गटातील अव्वल दोन संघ बाद फेरीत पोहोचले, ज्यामध्ये दोन उपांत्य सामने आणि अंतिम सामना खेळवला गेला.
भारताचा सहभाग
भारत-पाकिस्तान क्रिकेट स्पर्धा दोन्ही देशांमधील तणावपूर्ण राजकीय संबंधांमुळे गंभीरपणे प्रभावित झाली होती. नोव्हेंबर २०२३ मध्ये, पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाने (पीसीबी) आयसीसी कार्यकारी मंडळाशी भेट घेऊन भारताने पाकिस्तानमध्ये खेळण्यास नकार दिल्यास भरपाईबाबत चर्चा केली. एका वर्षानंतर, भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाने (बीसीसीआय) आयसीसीला माहिती दिली की भारत सुरक्षेच्या कारणास्तव या स्पर्धेसाठी पाकिस्तानला जाणार नाही. पाकिस्तानने लेखी स्पष्टीकरण मागितले आणि सुरुवातीला प्रस्तावित हायब्रिड मॉडेल नाकारले.
 तटस्थ ठिकाणाची व्यवस्था 
१९ डिसेंबर २०२४ रोजी, बीसीसीआय आणि पीसीबी यांच्यातील करारानंतर, आयसीसीने भारत आणि पाकिस्तानने आयसीसी स्पर्धांमध्ये सामने आयोजित करण्याबाबत सूचित केल्यानुसार, आयसीसी चॅम्पियन्स चषक २०२५ संपूर्ण पाकिस्तानमध्ये आणि तटस्थ ठिकाणी खेळवली जाईल असे जाहीर केले. आयसीसी बोर्डाने पुष्टी केली की २०२४ ते २०२७ दरम्यान आयसीसी स्पर्धांमध्ये दोन्ही देशांनी आयोजित केलेले भारत आणि पाकिस्तान सामने तटस्थ ठिकाणी खेळवले जातील. हे २०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक (भारताने आयोजित केलेला; परंतु पाकिस्तान स्पर्धेसाठी पात्र ठरल्यास) आणि २०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक (भारत आणि श्रीलंका यांनी आयोजित केलेला) यांना देखील लागू होईल. २०२८ महिला टी२० विश्वचषक स्पर्धेचे यजमानपद पाकिस्तानला देण्यात आल्याची घोषणा करण्यात आली, जिथे देखील तटस्थ स्थळ व्यवस्था लागू होईल. २४ डिसेंबर २०२४ रोजी दुबई, युएई येथील दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियमसह, सामन्यांच्या वेळापत्रकाची घोषणा करण्यात आली.
 बक्षीस रक्कम 
आयसीसीने स्पर्धेसाठी ६.९ दशलक्ष अमेरिकन डॉलर्सची बक्षीस रक्कम निश्चित केली, जी मागील आवृत्तीपेक्षा ५३ टक्के जास्त होती. विजेत्यांना २.२४ दशलक्ष डॉलर्सचे भव्य बक्षीस, तर प्रत्येक संघाला सहभागी होण्यासाठी अतिरिक्त १२५,००० डॉलर्स घोषित करण्यात आले.

+ स्पर्धेसाठी बक्षीस रकमेचे वाटप स्थान संघ रक्कम प्रति संघ एकूण विजेते  १  $२.२४ दशलक्ष  $२.२४ दशलक्ष  उपविजेते  १  $१.१२ दशलक्ष  $१.१२ दशलक्ष  उपांत्य फेरीतील संघ २  $५६०,०००  $१.१२ दशलक्ष ५वे–६वे स्थान (गट फेरी)  २   $३५०,०००  $७००,००० ७वे–८वे स्थान (गट फेरी)  २  $१४०,०००  $२८०,००० सहभागी  ८  $१२५,०००  $१ दशलक्ष एकूण  ८  $६.९ दशलक्ष
 विपणन 
२०१७ नंतर परतणाऱ्या चॅम्पियन्स चषक स्पर्धेसाठी  आयसीसीने १३ नोव्हेंबर २०२४ रोजी, ब्रँड लाँच व्हिडिओ रिलीज करून एक नवीन दृश्य ओळख सुरू केली. १४ नोव्हेंबर २०२४ रोजी, पीसीबीने पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरच्या प्रदेशात ट्रॉफी दौऱ्याचे वेळापत्रक जाहीर केले. पीसीबीने पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमधील शहरांमध्ये ट्रॉफी नेण्याच्या योजनेला बीसीसीआयने आक्षेप घेतला. १६ नोव्हेंबर २०२४ रोजी, आयसीसीने इस्लामाबादपासून सुरू होणाऱ्या चॅम्पियन्स चषक स्पर्धेच्या जागतिक चषक दौऱ्याची अधिकृत घोषणा केली, ज्यामध्ये पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमधील शहरे वगळण्यात आली. चांदीचा चषक आठ सहभागी देशांमध्ये फिरवला गेला. जानेवारीमध्ये भारतासह जागतिक चषक दौऱ्याचा समारोप झाला, आणि चषक पाकिस्तानला परतला.

३० जानेवारी २०२५ रोजी, स्पर्धेसाठी कर्णधारांचा कार्यक्रम आयोजित केला जाणार नाही अशी घोषणा करण्यात आली. अब्दुल्ला सिद्दीकी निर्मित आणि आतिफ अस्लम यांनी सादर केलेले "जीतो बाजी खेल के" हे स्पर्धेचे अधिकृत थीम सॉंग ७ फेब्रुवारी २०२५ रोजी प्रदर्शित झाले. १२ फेब्रुवारी २०२५ रोजी, आयसीसीने सरफराज अहमद, शेन वॉटसन, शिखर धवन आणि टिम साउथी यांना स्पर्धेचे अ‍ॅम्बेसेडर्स म्हणून घोषित केले. १६ फेब्रुवारी २०२५ रोजी, स्पर्धेच्या सुरुवातीच्या निमित्ताने पाकिस्तानातील लाहोर किल्ल्यावर एक भव्य कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता. तीन दिवसांनंतर १९ फेब्रुवारी २०२५ रोजी, कराची येथील नॅशनल स्टेडियममध्ये उद्घाटन समारंभ झाला. या कार्यक्रमात पाकिस्तानी हवाई दलाच्या शेरदिल्स स्क्वॉड्रनने एरोबॅटिक प्रदर्शन सादर केले ज्यामध्ये अध्यक्ष आसिफ अली झरदारी प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते.

पात्रता
यजमान म्हणून पाकिस्तान आपोआप स्पर्धेसाठी पात्र ठरला. २०२३ क्रिकेट विश्वचषकाच्या गट फेरीतील सर्वोच्च क्रमवारी असलेल्या इतर सात संघांना ते सामील झाले. माजी विजेते श्रीलंका स्पर्धेसाठी पात्र ठरण्यात अपयशी ठरण्याची ही पहिलीच वेळ होती, तर अफगाणिस्तान प्रथमच या स्पर्धेत सहभागी झाला.
पात्रता मार्गदिनांकठिकाणसंघपात्रताइतके वेळा पात्रशेवटचा सहभाग यजमान     १     ९  २०१७  २०२३ क्रिकेट विश्वचषक(यजमान वगळून स्पर्धेतील अव्वल ७ संघ) ५ ऑक्टोबर – १९ नोव्हेंबर २०२३  ७    १     ९  २०१७    ९  २०१७     ९  २०१७     ९  २०१७     ९  २०१७    ९  २०१७  एकूण    ८   

ठिकाणे
डिसेंबर २०२२ मध्ये, पाकिस्तान सरकारने पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाला या स्पर्धेसाठी इस्लामाबादमध्ये नवीन क्रिकेट स्टेडियम बांधण्यासाठी मान्यता दिली. २८ एप्रिल २०२४ रोजी, पाकिस्तानने या कार्यक्रमासाठी तीन ठिकाणे प्रस्तावित केली होती. कराची, लाहोर आणि रावळपिंडी ही ती ठिकाणे होती. भारताचे सर्व सामने लाहोरमध्ये होणार होते, परंतु सुरक्षेच्या कारणास्तव भारताने पाकिस्तानमध्ये खेळण्यास नकार दिला. त्यामुळे भारताचे सर्व सामने दुबईला खेळवले गेले.
 पाकिस्तानमधील ठिकाणे  कराची  लाहोर  रावळपिंडी राष्ट्रीय स्टेडियम  गद्दाफी स्टेडियम  रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम क्षमता: ३०,०००  क्षमता: ३४,००० क्षमता: २०,००० सामने: ३   सामने: ४ (उपांत्य २) सामने: ३ 150px 150px 
 युएई मधील ठिकाणे  दुबई दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम क्षमता: २५,००० सामने: ५ (उपांत्य १ आणि अंतिम) 200px

 सामना अधिकारी 
५ फेब्रुवारी २०२५ रोजी, आयसीसीने स्पर्धेसाठी मॅच रेफरी आणि पंचांची यादी जाहीर केली. १० फेब्रुवारी २०२५ रोजी, ग्रुप स्टेजसाठी मॅच अधिकाऱ्यांचे वेळापत्रक जाहीर करण्यात आले, आणि ३ मार्च २०२५ रोजी, दोन्ही सेमीफायनलसाठी मॅच अधिकाऱ्यांची घोषणा करण्यात आली. ६ मार्च २०२५ रोजी, आयसीसीने फायनलसाठी मॅच अधिकाऱ्यांची घोषणा केली.

 सामनाधिकारी

 पंच

 संघ 

प्रत्येक संघाला स्पर्धेसाठी पंधरा खेळाडूंचा संघ निवडण्याची मुभा होती, ज्यामध्ये ते अतिरिक्त प्रवासी राखीव खेळाडूंची नावे देखील देऊ शकत होते. २२ डिसेंबर २०२४ रोजी इंग्लंड आपला संघ जाहीर करणारा पहिला संघ ठरला. न्यू झीलंड, बांगलादेश आणि अफगाणिस्तानने १२ जानेवारी २०२५ रोजी आपले संघ जाहीर केले. ऑस्ट्रेलिया आणि दक्षिण आफ्रिकेने १३ जानेवारी रोजी आपले संघ जाहीर केले. भारताने १८ जानेवारी २०२५ रोजी आपला संघ जाहीर केला. पाकिस्तानने ३१ जानेवारी २०२५ रोजी आपले संघ जाहीर केले. प्रत्येक देशासाठी अंतिम संघ १३ फेब्रुवारी २०२५ रोजी जाहीर करण्यात आला. अनेक संघांनी त्यांच्या नियमित खेळाडूंना मूळतः तात्पुरत्या संघात स्थान दिले नाही, कारण दुखापतींमुळे त्यांना उशिरा माघार घेतल्याने त्यांची जागा घेण्यात आली होती.

गट फेरी

आयसीसीने २४ डिसेंबर २०२४ रोजी गट आणि त्यांचे वेळापत्रक जाहीर केले, गट टप्प्यातील सामने १९ फेब्रुवारी ते २ मार्च २०२५ दरम्यान खेळले गेले. आठ संघांना चार संघांच्या दोन गटात विभागण्यात आले होते, प्रत्येक संघाचे गटातील इतर तीन संघांशी एक असे एकूण १२ सामने खेळविले गेले. सुरुवातीचा सामना १९ फेब्रुवारी रोजी कराची येथील राष्ट्रीय स्टेडियमवर यजमान पाकिस्तान आणि न्यू झीलंड यांच्यात खेळला गेला. खालील तक्त्यात त्यांच्या सुरुवातीच्या गट टप्प्यातील क्रमवारीतील संघांची यादी आहे.

गट फेरीचा सारांश
सलामीचा सामना १९ फेब्रुवारी २०२५ रोजी कराची येथे यजमान आणि गतविजेते पाकिस्तान आणि न्यू झीलंड यांच्या दरम्यान खेळवला गेला. प्रथम फलंदाजी करताना, न्यू झीलंडने यंग (१०७) आणि लॅथम (११८*) यांच्या शतकांच्या मदतीने ५० षटकांत ३२०/५ धावा केल्या आणि नंतर पाकिस्तानचा डाव २६० धावांवर गुंडाळून ६० धावांनी विजय मिळवला. सामन्यादरम्यान शतकांची गती कमी राखल्याबद्दल पाकिस्तानच्या खेळाडूंच्या सामन्याच्या मानधनातील ५% रकमेइतका दंड ठोठावण्यात आला. दुसरा सामना, दुबईमध्ये भारत आणि बांगलादेश दरम्यान खेळवला गेला. प्रथम फलंदाजी करणाऱ्या बांगलादेशचा डाव शमीच्या पाचव्या पंचकामुळे (५/५३) ४९.४ षटकांत २२८ धावांवर गुंडाळला गेला. ह्रिदोयने शतक (१००) केले. गिलच्या नाबाद शतकामुळे (१०१*) च्या भारताने ६ गडी आणि ३.३ षटके राखून विजय मिळवला.

तिसरा सामना अफगाणिस्तान आणि दक्षिण आफ्रिका यांच्यात झाला. दक्षिण आफ्रिकेने रिकलटनच्या शतकाच्या (१०३) मदतीने ५० षटकांत ६ बाद ३१५ धावा केल्या, त्यानंतर अफगाणिस्तानला ४३.३ षटकांत २०८ धावांत गुंडाळून १०७ धावांनी विजय मिळवला. चौथ्या सामन्यात क्रिकेटमधील सर्वात मोठे प्रतिस्पर्धी इंग्लंड आणि ऑस्ट्रेलिया एकमेकांशी भिडले. फलंदाजी करताना इंग्लंडने ८ बाद ३५१ धावा केल्या, डकेटने १६५ धावा केल्या. प्रत्युत्तरात, इंग्लिसच्या शतकाच्या (१२०*) जोरावर,  ऑस्ट्रेलियाने ५ गडी आणि १५ चेंडू शिल्लक असताना पाठलाग करून आयसीसीच्या कोणत्याही स्पर्धेत धावांचा सर्वात मोठा यशस्वी पाठलाग केला. 

alt=विराट कोहली, जगातील आघाडीचा क्रिकेट फलंदाज|left|thumb|विराट कोहली २३ फेब्रुवारी २०२५ रोजी भारत वि पाकिस्तान सामन्यादरम्यान, (२८७ डावांत) सर्वात जलद १४,००० एकदिवसीय धावा पूर्ण करणारा फलंदाज ठरला

पाचव्या सामन्यात कट्टर प्रतिस्पर्धी भारत आणि पाकिस्तान आमनेसामने आले. प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर पाकिस्तानचा संघ २४१ धावांवर आटोपला. त्यानंतर भारताने ४२.३ षटकांत ६ गाड्यांच्या मोबदल्यात कोहलीच्या शतकाच्या (१००*) जोरावर लक्ष्य पूर्ण केले. बांगलादेश आणि न्यू झीलंड यांच्यातील सहाव्या सामन्यात बांगलादेशने २३७ धावांचे लक्ष्य ठेवले, ज्यामध्ये ब्रेसवेलने २६ धावा देत ४ गडी बाद केले. रचिनच्या शतकाच्या (११२) जोरावर न्यू झीलंडने ४६.१ षटकांत लक्ष्य पूर्ण केले, आणि ५ गडी राखून विजय मिळवला. यासह, न्यू झीलंड आणि भारत गट अ मधून उपांत्य फेरीत पोहोचले, तर बांगलादेश आणि पाकिस्तान एकाच वेळी बाहेर पडले.

 गट अ 
गुणफलक

सामने

 गट ब 

सामने

बाद फेरी

बाद फेरीत दोन उपांत्य फेरी आणि एक अंतिम सामना खेळवला गेला. पहिला उपांत्य सामना ४ मार्च रोजी दुबई येथे आणि दुसरा सामना ५ मार्च रोजी लाहोर येथे झाला. अंतिम सामना ९ मार्च रोजी दुबई येथे झाला. आयसीसीने म्हटले होते की जर भारत अंतिम फेरीसाठी पात्र ठरला तर तो दुबई किंवा लाहोरमध्ये होईल.

२४ फेब्रुवारी रोजी जेव्हा न्यू झीलंडने रावळपिंडी येथे बांगलादेशविरुद्धच्या सामन्यात स्पर्धेतील त्यांचा दुसरा विजय मिळवला तेव्हा, भारत आणि न्यू झीलंड दोघांनीही त्यांचे पहिले दोन सामने जिंकून, अ गटातून एकाच वेळी उपांत्य फेरीसाठी पात्रता निकष पूर्ण केला. ऑस्ट्रेलियाने त्यांचा पहिला सामना जिंकल्यानंतर आणि त्यांचा दुसरा सामना रद्द झाल्यानंतर, २८ फेब्रुवारी रोजी उपांत्य फेरीसाठी पात्रता मिळवली. त्यांचा लाहोर येथील अफगाणिस्तानविरुद्धचा सामना पावसामुळे अनिर्णितावस्थेत संपला. दक्षिण आफ्रिकेने त्यांचा पहिला सामना जिंकल्यानंतर आणि त्यांचा दुसरा सामना रद्द झाल्यानंतर, १ मार्च रोजी कराची येथे गट ब चा शेवटचा सामना इंग्लंडविरुद्ध जिंकला तेव्हा त्यांनी उपांत्य फेरीसाठी पात्रता मिळवली.

दुबई येथे झालेल्या गट टप्प्यातील शेवटच्या सामन्यात भारताने न्यू झीलंडला हरवल्यानंतर २ मार्च २०२५ रोजी उपांत्य फेरीच्या सामन्यांची घोषणा करण्यात आली. भारत आणि न्यू झीलंड गट अ मध्ये गुणतालिकेत पहिल्या आणि दुसऱ्या क्रमांकावर होते आणि अनुक्रमे ६ आणि ४ गुणांसह अ१ आणि अ२ म्हणून पात्र ठरले. गट ब मध्ये गुणतालिकेत पहिल्या आणि दुसऱ्या क्रमांकावर असलेल्या दक्षिण आफ्रिका आणि ऑस्ट्रेलिया अनुक्रमे ५ आणि ४ गुणांसह ब१ आणि ब२ म्हणून पात्र ठरले. ४ मार्च रोजी दुबई येथे झालेल्या पहिल्या उपांत्य सामन्यात भारत (अ१) ऑस्ट्रेलिया (ब२) विरुद्ध खेळला आणि ५ मार्च रोजी लाहोर येथे झालेल्या दुसऱ्या उपांत्य सामन्यात न्यू झीलंड (अ२) विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका (ब१) विरुद्ध खेळला.

उपांत्य सामने

अंतिम सामना

 आकडेवारी 

 सर्वाधिक धावा 

 सर्वाधिक बळी 

 स्पर्धेचा संघ 
१० मार्च २०२५ रोजी, आयसीसीने त्यांची टीम ऑफ द टूर्नामेंट म्हणजेच स्पर्धेतील सर्वोत्तम खेळाडूंचा असा एक संघ जाहीर केली. संपूर्ण स्पर्धेत त्याच्या अष्टपैलू कामगिरीसाठी रचिन रवींद्रला मालिकावीर म्हणून घोषित करण्यात आले आणि मिचेल सँटनरला संघाचा कर्णधार म्हणून घोषित करण्यात आले.
खेळाडूभूमिका  रचिन रवींद्र सलामीवीर  इब्राहीम झाद्रान सलामीवीर  विराट कोहली फलंदाज  श्रेयस अय्यर फलंदाज  लोकेश राहुल यष्टीरक्षक  ग्लेन फिलिप्स अष्टपैलू  अझमतुल्लाह ओमरझाई अष्टपैलू  मिचेल सँटनर गोलंदाज (कर्णधार)  मोहम्मद शमी गोलंदाज   मॅट हेन्री गोलंदाज   वरुण चक्रवर्ती गोलंदाज   अक्षर पटेल बारावा खेळाडू

संदर्भयादी

नोंदी

बाह्य दुवे

वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४-२५
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट
*