घग्गर-हकरा नदी

घग्गर-हकरा नदी ही भारत आणि पाकिस्तानमधील एक अधूनमधून वाहणारी नदी आहे जी फक्त पावसाळ्यात वाहते. ओट्टू बंधाऱ्यापूर्वी ही नदी घग्गर म्हणून ओळखली जाते व नंतर ती हकरा म्हणून ओळखली जाते. हडप्पापूर्व काळात घग्गर ही सतलजची उपनदी होती. 

सतलज नदीने सुमारे ८,०००-१०,००० वर्षांपूर्वी आपला मार्ग बदलला, ज्यामुळे घग्गर-हक्रा ही मान्सून नद्यांची एक प्रणाली म्हणून थार वाळवंटात संपली. सुमारे ५,००० वर्षांपूर्वी नद्यांना पाणी देणारे मान्सून कमी झाले जिथे सिंधू संस्कृतीची भरभराट झाली होती. प्रौढ सिंधू संस्कृती (२६००-१९०० ईसापूर्व) मधील मोठ्या संख्येने स्थळे पाकिस्तानमधील (कोरड्या) हाक्राच्या मधल्या प्रवाहात आढळतात. सुमारे ४,००० वर्षांपूर्वी, पावसाळा आणखी कमी झाल्यामुळे सिंधू संस्कृतीचा ऱ्हास झाला आणि घग्गर-हकरा नदी सुकून एक लहान हंगामी नदी बनली.

१९ व्या आणि २० व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या विद्वानांनी, तसेच काही अलीकडील लेखकांनी असे सुचवले आहे की घग्गर-हकरा ही ऋग्वेदात उल्लेख केलेल्या सरस्वती नदीचे अवशेष असू शकतात, ज्यांना हिमालयीन नद्यांनी पाणी दिले जात होते.

 संदर्भ 

संदर्भग्रंथ


वर्ग:पाकिस्तानमधील नद्या
वर्ग:हरियाणामधील नद्या
वर्ग:राजस्थानमधील नद्या
वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या
वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील नद्या
वर्ग:पंजाब (भारत)मधील नद्या
वर्ग:सिंधु संस्कृती
वर्ग:हडप्पा संस्कृती