व्ही. नानम्मल

व्ही. नानम्मल (२४ फेब्रुवारी, १९२० - २६ ऑक्टोबर, २०१९) ह्या भारतातील सर्वात वयस्कर योग शिक्षीका होत्या. त्यांनी ४५ वर्षांत जवळपास दहा लाख विद्यार्थ्यांना योग प्रशिक्षण दिले आणि दररोज शंभर विद्यार्थ्यांना शिकवले. त्यांचे सहाशे विद्यार्थी जगभरात योग प्रशिक्षक म्हणून कार्यरत आहेत.

त्यांच्या कार्याला २०१६ मध्ये भारताचा राष्ट्रीय नारी शक्ती पुरस्कार आणि २०१८ मध्ये देशाचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार पद्मश्रीने सन्मानित करण्यात आले.

 वैयक्तिक जीवन 
नानम्मल यांचा जन्म २४ फेब्रुवारी १९२० रोजी कलियापुरम, कोइंबतूर, येथील 'जमीन' या गावी एका शेतकरी कुटुंबात झाला. वयाच्या आठव्या वर्षी त्यांनी  आपल्या वडिलांकडून योग प्रशिक्षण घेण्यास सुरुवात केली. ज्यात त्यांनी ४० हून अधिक योगासने आत्मसात केली.

नानम्मलचे वडील आणि आजोबा दोघेही 'नोंदणीकृत भारतीय वैद्यकीय व्यावसायिक (RIMP)' होते. योग ही या घरची कौटुंबिक परंपरा होती. कुटुंबाबाहेरील इतर कोणालाही हा योग शिकवला जात नव्हता. त्या काळात, कुटुंबाचा प्राथमिक व्यवसाय पारंपारिक सिद्ध औषधी आणि शेती हा होता. केरळ राज्यात त्यांचे नारळ आणि काजूचे शेत होते.

नानाम्मल यांचे पती देखील सिद्ध औषधी साधक होते आणि ते शेती देखील करत होते. आपल्या 
पती सोबत त्या नेगमम आणि नंतर गणपती या 
गावी राहायला गेल्या. लग्नानंतर त्यांना निसर्गोपचाराची आवड निर्माण झाली. त्यांना एकून पाच मुले, १२ नातवंडे आणि ११ पणतवंडे आहेत.

 योग 
इवलेसे|२०१६ साली राष्ट्रपती प्रणब मुखर्जी यांच्या हस्ते नानम्मल यांना नारी शक्ती पुरस्कार प्रदान करण्यात आला

नानम्मल यांनी ८व्या वर्षी योगाभ्यास सुरू केला. नानाम्मलच्या मते, त्यांच्या वडिलांना मार्शल आर्ट्स माहित होते आणि त्यांनी तिला योगा शिकवला होता. नानम्मलने पुढे आयुष्यभर योगाभ्यास सुरू ठेवला.

१९७२ मध्ये त्यांनी कोइंबतूरमध्ये "ओझोन योग केंद्र" स्थापन केले. नानम्मल आणि त्यांचे कुटुंब, पिढीदरपिढी हस्तांतरित केल्या जाणाऱ्या परंपरांचे पालन करतात. या केंद्राने त्यांची पारंपारिक योग शैली सर्व सामान्य लोकांना शिकवली.'ओझोन योगा स्कूल' स्थापन केल्यापासून, नानाम्मल आणि त्यांच्या कुटुंबाने १,००,००० हून अधिक लोकांना योग शिकवला आहे.

गेल्या पाच दशकांत, नानाम्मल यांनी दहा लाखांहून अधिक विद्यार्थ्यांना प्रशिक्षण दिले आणि आयुष्यभर 'ओझोन योग केंद्र' येथे दररोज १०० विद्यार्थ्यांना शिकवण्याचे काम केले. त्यांच्या कुटुंबातील ३६ सदस्यांसह सुमारे ६०० विद्यार्थी जगभरातील विद्यार्थ्यांना योग शिकवणारे 'योग प्रशिक्षक' बनले आहेत. त्यांचा मुलगा बालकृष्णन यांच्या मते, त्यांनी त्यांच्या आयुष्यात ६० हून अधिक कुटुंबातील सदस्यांना योग शिक्षक म्हणून प्रशिक्षण दिले आहे.

 पुढील आयुष्य आणि मृत्यू 
नानाम्मल यांनी कोइम्बतूरमधील २०,००० हून अधिक विद्यार्थ्यांना आणि उत्साही लोकांना योग शिकवून गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्डमध्ये नाव नोंदवण्याचा प्रयत्न केला. महिलांमध्ये, विशेषतः मुलींमध्ये, योग तंत्रांबद्दल जागरूकता निर्माण करणे हा त्यांचा प्रमुख उद्देश होता. त्यांनी विविध शैक्षणिक संस्थांमध्ये जाऊन सर्व सामान्य लोकांच्या आरोग्याशी संबंधित अनेक समस्या सोडवल्या. त्या 'इंडियाज गॉट टॅलेंट' या भारतीय वास्तव प्रदर्शनीमध्ये स्पर्धक म्हणून भाग घेणार होत्या. नानम्मल यांना यूट्यूब वर देखील चांगली लोकप्रियता मिळाली होती. यात कठीण योगासनांचे व्हिडिओ समाविष्ट आहेत.

२०१९ च्या शरद ऋतूमध्ये नानम्मल आपल्या पलंगावरून खाली पडल्या आणि तेव्हापासून त्या अंथरुणावर खिळून होत्या. शेवटी २६ ऑक्टोबर २०१९ रोजी कोइम्बतूर येथे त्यांचे निधन झाले.

 सन्मान 
नानम्मल यांना प्रेमाने लोक "योगा आजी" म्हणून ओळखत असत.योगातील त्यांच्या कामगिरीबद्दल, त्यांना पुढील पुरस्कार आणि प्रशस्तिपत्रे देण्यात आली:

 २०१६ – भारताचे राष्ट्रपती प्रणब मुखर्जी यांच्याकडून नारी शक्ती पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.
 २०१६ – श्वास योग संस्थेचा योग रत्न पुरस्कार दिल्या गेला.
 २०१८ - भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार पद्मश्री पुरस्कार देण्यात आला.  हा पुरस्कार मिळवणारी ती सर्वात वयस्कर व्यक्ती असल्याचे वृत्त वाहिन्यांवर घोषित करण्यात आले.
 २०१८ – रोटरी क्लबचा जीवनगौरव पुरस्कार.

 संदर्भ 

वर्ग:इतर क्षेत्रातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय शिक्षक
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला
वर्ग:तमिळनाडूतील महिला
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म
वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख