देबश्री रॉय

देबश्री रॉय (जन्म: ८ ऑगस्ट १९६२) ही एक भारतीय अभिनेत्री, नृत्यांगना, नृत्यदिग्दर्शक, राजकारणी आणि प्राणी हक्क कार्यकर्त्या आहे. एक अभिनेत्री म्हणून, ती हिंदी आणि बंगाली चित्रपटांमधील तिच्या कामासाठी ओळखली जाते. तिला बंगाली व्यावसायिक चित्रपटसृष्टीची राजकन्या म्हणून संबोधले जाते. तिने शंभराहून अधिक चित्रपटांमध्ये काम केले आणि चाळीसपेक्षा जास्त पुरस्कार जिंकले, ज्यात एक राष्ट्रीय पुरस्कार, तीन बीएफजेए पुरस्कार, पाच कलाकार पुरस्कार आणि एक आनंदलोक पुरस्कार यांचा समावेश आहे. एक नृत्यांगना म्हणून, ती भारतीय लोकनृत्याच्या विविध प्रकारांचे रंगमंच रूपांतर तसेच भारतीय शास्त्रीय, आदिवासी आणि लोकनृत्यातील घटकांनी ओतप्रोत तिच्या नाविन्यपूर्ण नृत्यप्रकारांसाठी ओळखली जाते.  ती नटराज नृत्य मंडळ चालवते. ती देबश्री रॉय फाउंडेशनची संस्थापक आहे, जी एक ना-नफा संस्था आहे जी भटक्या प्राण्यांच्या हितासाठी काम करते. रॉय २०११ ते २०२१ पर्यंत रायदिघी मतदारसंघातून विधानसभेचे सदस्य होत्या. 

 अभिनय 
तिचा पहिला अभिनयाचा अनुभव हिरण्मय सेन यांचा बंगाली भक्तीपर चित्रपट पागल ठाकूर (१९६६) होता जिथे तिने बालपणातील रामकृष्ण परमहंसची भूमिका साकारली होती. बंगाली चित्रपटसृष्टीतील तिची पहिली प्रमुख भूमिका अरबिंदा मुखोपाध्याय यांच्या नदी थेके सागरे (१९७८) या चित्रपटात आली. तथापि, तिने याआधीही मल्याळम चित्रपट ई गणम मरक्कुमो (१९७८) मध्ये प्रेम नझीर सोबत काम केले होते.अपर्णा सेनच्या राष्ट्रीय पुरस्कार विजेत्या ३६ चौरंगी लेन (१९८१)  आणि कनक मिश्रा यांच्या जिओ तो ऐसा जिओ (१९८१) मधील तिच्या भूमिकेसाठी तिला अधिक लोकप्रियता मिळाली. बुरा आदमी (१९८२), जस्टिस चौधरी (१९८३), फुलवारी (१९८४), कभी अजनबी थे (१९८५), सीपियां (१९८६) आणि प्यार का सावन (१९८९) यांसारख्या इतर अनेक हिंदी चित्रपटांमध्येही ती दिसली. तिचा बंगाली चित्रपट ट्रॉय (१९८२) बॉक्स ऑफिसवर मोठ्या प्रमाणात यशस्वी झाल्यानंतर, तिने बंगाली चित्रपटांवर अधिक लक्ष केंद्रित केले. बॉक्स ऑफिसवर तिच्या इतर प्रमुख हिट चित्रपटांमध्ये भालोबासा भालोबासा (१९८५), लालमहाल (१९८६), चोखेर आलोय (१९८९), झंकार (१९८९), अहंकार (१९९१)  आणि युद्ध (२००५) या चित्रपटांचा समावेश आहे.

इंदर सेन यांच्या बंगाली चित्रपट ठिकाना (१९९१) मधील अभिनयासाठी रॉय यांना पहिल्यांदाच सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा बीएफजेए पुरस्कार (१९९२) देण्यात आला. ऋतुपर्णो घोष यांच्या राष्ट्रीय पुरस्कार विजेत्या बंगाली चित्रपट ऊनिशे एप्रिल  (१९९४) मधील भूमिकेसाठी तिला सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (१९९५) तसेच सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा बीएफजेए पुरस्कार (१९९७) मिळाला. तिने दुसऱ्यांदा घोष यांच्या राष्ट्रीय पुरस्कार विजेत्या बंगाली चित्रपट आसुख (१९९९) मध्ये काम केले, ज्यामुळे तिला पुन्हा एकदा सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा बीएफजेए पुरस्कार (२०००) मिळाला. अनुताप (१९९२), संध्यातारा (१९९४), काल संध्या (१९९७), प्रहोर (२००२) आणि शिल्पांतर (२००४) यांसारख्या चित्रपटांमधील तिच्या अभिनयासाठी समीक्षकांनी तिचे कौतुक केले.

रॉय यांना केलुचरण महापात्रा यांनी ओडिसी नृत्याचे प्रशिक्षण दिले. महापात्रा यांनी तिला भारतीय लोकनृत्याच्या विविध प्रकारांची ओळख करून दिली आणि त्यांना रंगमंचावर रूपांतरित करण्यात तिने प्रामाणिक रस घेतला. १९९१ मध्ये, तिने नटराज ही नृत्यसंगीताची स्थापना केली आणि त्यांचा पहिला उपक्रम वासवदत्तला  होता ज्याला प्रत्येक वेळी चांगला प्रतिसाद मिळाला आहे. त्यानंतर तिने नटराजची प्रशंसित निर्मिती असलेल्या स्वप्नेर संधाने या नाटकात बंगालच्या लोकनृत्याचे प्रकार प्रदर्शित करण्याचा प्रयत्न केला. नटराजची पहिली परदेशी निर्मिती असलेल्या बिचित्रोमध्ये भारतीय लोकनृत्याचे विविध प्रकार सादर करण्याच्या तिच्या व्यापक प्रयत्नाबद्दल तिचे सर्वाधिक कौतुक झाले. नवरस मध्ये, तिने भारतीय शास्त्रीय, आदिवासी आणि लोकनृत्यातील घटकांनी भरलेला एक नाविन्यपूर्ण नृत्यप्रकार सादर केला.

 राजकारण 
तृणमूल काँग्रेसकडून विधानसभेचे सदस्य म्हणून रॉय यांनी २०११ आणि २०१६ च्या पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीत रायदिघीमधून सीपीआय(एम) चे उमेदवार आणि माजी मंत्री कांती गांगुली यांच्या विरोधात यशस्वीरित्या निवडणूक लढवली.

१५ मार्च २०२१ रोजी, आगामी पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीसाठी तिकीट नाकारल्यानंतर तिने टीएमसी सोडली.

 वैयक्तिक जीवन 
रॉय यांचा जन्म आणि संगोपन कोलकाता येथील एका बंगाली कुटुंबात झाले. तिचे वडील बिरेंद्र किशोर रॉय हे पश्चिम बंगाल फायनान्स कॉर्पोरेशनमध्ये कर्मचारी होते. तिची आई आरती रॉय या साई नटराज शिक्षणतनच्या प्राचार्या होत्या. ती सर्वात लहान आणि सहावी अपत्य आहे. तिची मोठी बहीण पूर्णिमा लाहिरी ही माजी हेअर स्टायलिस्ट आहे. तिची दुसरी मोठी बहीण कृष्णा मुखर्जी ही माजी पार्श्वगायिका आणि चित्रपट निर्माते राम मुखर्जी यांची पत्नी आहे, जे अभिनेत्री राणी मुखर्जीचे पालक आहेत. 

१९८३ मध्ये, रॉय आणि क्रिकेट खेळाडू संदीप पाटील यांची भेट कभी अजनबी थे  या चित्रपटाच्या सेटवर झाली आणि असे म्हटले जाते की, रॉयचे त्या वेळी विवाहित असलेल्या पाटीलसोबत प्रेमसंबंध जुळले. पाटील यांच्या पहिल्या लग्नाच्या अपयशाचे एकमेव कारण ती असल्याची अफवा पसरली होती. तिने दावा केला की ती पाटीलची चांगली मैत्रीण आहे आणि त्यापलीकडे काहीही नाही. स्टारडस्ट मासिकाच्या सप्टेंबर १९८३ च्या आवृत्तीत प्रकाशित झालेल्या तिच्यावरील एका लेखाविरुद्ध तिने खटला दाखल केला कारण त्या लेखात तिचा पाटीलशी विवाह झाल्याचा दावा करण्यात आला होता. १९८५ मध्ये, कभी अजनबी  थे च्या रिलीजनंतर लगेचच, त्यांनी त्यांचे नाते संपुष्टात आणले आणि त्यांच्या विभक्ततेबद्दल कधीही सार्वजनिकपणे काहीही चर्चा केली नाही.

१९९४ मध्ये, रॉय यांनी प्रसेनजीत चॅटर्जीशी लग्न केले आणि १९९५ मध्ये ते वेगळे झाले. 

 संदर्भ 

वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय महिला कलाकार
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला कलाकार
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय नर्तक
वर्ग:भारतीय महिला शास्त्रीय नृत्यांगना
वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:कोलकाता येथील अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय महिला नृत्यांगना
वर्ग:राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील जन्म
वर्ग:बंगाली चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख