अग्रसेन

अग्रसेन हे व्यापाऱ्यांचे शहर असलेल्या अग्रोहा येथील प्रख्यात भारतीय राजा होता. तो हिंदू देवता श्री रामचंद्राचा मोठा मुलगा कुशाच्या वंशजांपैकी एक आहे. त्याला उत्तर भारतात अग्रोहा नावाचे व्यापाऱ्यांचे राज्य स्थापन करण्याचे श्रेय दिले जाते आणि यज्ञांमध्ये प्राण्यांची कत्तल करण्यास नकार दिल्याबद्दल त्याच्या करुणेसाठी ओळखले जाते. देवी महालक्ष्मी ही क्षत्रिय राजाची कुल देवी (मुख्य देवी) होती आणि तिने त्याला आणि त्याच्या वंशजांना तेथे समृद्धी देण्याचे वचन दिले. 

महाराजा अग्रसेन हे सूर्यवंशात जन्मलेले होते, जे क्षत्रिय राजवंशातील होते. ते हिंदू देवता श्री रामचंद्र यांच्या पुत्र कुश यांचे वंशज मानले जातात. महाराजा अग्रसेन यांच्या वंशजांनी मुख्यत्वे व्यापारी आणि आर्थिक क्षेत्रात आपली ओळख निर्माण केली. त्यांच्या कार्याने आणि तत्त्वज्ञानाने त्यांचे वंशज म्हणजेच अग्रवाल समाजाने व्यापारी आणि सामाजिक क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण स्थान प्राप्त केले.

अग्रोहा आणि राज्य स्थापनेची कथा
महाराजा अग्रसेन यांनी उत्तर भारतात अग्रोहा नावाचे व्यापारी राज्य स्थापन केले. अग्रोहा हे आजच्या हरियाणामध्ये स्थित आहे, आणि ते अग्रवाल समाजाचे सांस्कृतिक केंद्र म्हणून ओळखले जाते. महाराजा अग्रसेन यांनी आपल्या राज्यात न्याय, समानता, आणि सहकार्याचे तत्त्वज्ञान राबवले. त्यांनी आपल्या राज्यातील प्रत्येक नवागत कुटुंबास "एक रुपया आणि एक वीट" देण्याचे धोरण सुरू केले, ज्यामुळे नवीन कुटुंबांना आपले घर बांधण्यासाठी आवश्यक संसाधने मिळत असत.

करुणा आणि यज्ञांचा विरोध
महाराजा अग्रसेन हे आपल्या करुणे आणि दयाळूपणासाठी प्रसिद्ध होते. त्यांनी यज्ञांमध्ये प्राण्यांची कत्तल करण्यास नकार दिला होता, जे त्यांच्या संवेदनशीलतेचे आणि शांतीप्रिय स्वभावाचे प्रतीक होते. या निर्णयामुळे त्यांनी आपल्या राज्यात एक नवीन सामाजिक दृष्टिकोन मांडला, ज्यामुळे प्राण्यांच्या हक्कांची देखील जाणीव झाली.

देवी महालक्ष्मीची उपासना
महाराजा अग्रसेन हे देवी महालक्ष्मीचे उपासक होते. त्यांच्या राज्यात देवी महालक्ष्मी ही कुलदेवी म्हणून पूजली जात असे. असे मानले जाते की देवी महालक्ष्मीने महाराजा अग्रसेन यांना आणि त्यांच्या वंशजांना समृद्धी आणि संपत्तीचा आशीर्वाद दिला होता. यामुळे अग्रवाल समाजाने आर्थिक क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर प्रगती केली.

वारसा
महाराजा अग्रसेन यांचे तत्त्वज्ञान आणि विचार आजही अग्रवाल समुदायामध्ये जपले जातात. त्यांनी मांडलेले सहकार्य, समानता, आणि करुणेचे तत्त्वज्ञान समाजात आदर्श मानले जाते. अग्रसेन जयंती हा दिवस अग्रवाल समाजात मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो, जिथे त्यांच्या कार्याचे स्मरण केले जाते आणि त्यांचे योगदान सन्मानाने मानले जाते.

भारत सरकारने १९७६ मध्ये महाराजा अग्रसेन यांच्या सन्मानार्थ एक टपाल तिकीट जारी केले. हे टपाल तिकीट महाराजा अग्रसेन यांच्या योगदानाचे प्रतीक आहे, ज्यांनी आपल्या तत्त्वज्ञानाने आणि सामाजिक धोरणांनी भारतीय समाजावर चिरस्थायी प्रभाव टाकला. टपाल तिकीटाच्या माध्यमातून त्यांच्या स्मृतींना आदरांजली अर्पण करण्यात आली आणि त्यांच्या वारशाचे महत्व अधोरेखित करण्यात आले.

महाराजा अग्रसेन हे एक अद्वितीय पौराणिक आणि ऐतिहासिक व्यक्तिमत्त्व आहेत, ज्यांच्या कार्याने भारतीय समाजात एक नवीन मार्ग दाखवला. त्यांच्या तत्त्वज्ञानाने आणि विचारांनी अग्रवाल समाजाला एक नवीन दिशा दिली, ज्यामुळे त्यांनी व्यापार, अर्थ आणि समाजसेवेच्या क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. महाराजा अग्रसेन यांचा वारसा आजही जीवंत आहे, आणि त्यांच्या विचारांची प्रेरणा घेऊन समाजात एक सकारात्मक बदल घडविण्याचे प्रयत्न केले जातात.

संदर्भMittal, J.P. (2006), History of Ancient India (4250 BC to 637 AD) page 675, ISBN 978-81-269-0616-1 (This author considers King Agrasen an actual historical figure)