तुटेंग्लॉन

तुटेंग्लॉन हा एक प्राचीन मेईती भाषेतील ग्रंथ आहे. मेईती भाषा मणिपूरशी निगडीत आहे. ही कथा योईमोंगबा आणि ताओथिंगमंग या दोन  राजकुमारांची आहे. हे दोन राजपुत्रांनी सर्वात मोठ्या आणि सर्वात लांब नद्यांच्या पात्रातील गाळ काढण्याचे अतिमानवी कार्य स्वतःवर घेतलेले असते. प्राचीन कांगलीपाक राजा नगांगोई योइमोंगबा कारकिर्दीत आलेल्या पुराचेही त्यात वर्णन आहे. या ग्रंथात असेही नमूद केले आहे की योईमोंगबा आणि ताओथिंगमंग हे त्याचे दोन मुलगे आहेत. लैरोक्लेम्बी ही मेईतेई राजा खुयोई टॉम्पोक मुलगी आहे. राजकुमारी लैरोक्लेम्बीचा विवाह कौब्रु प्रमुखाशी झाला होता.
Category:Articles containing Meitei-language text

 कथा 
मेईटेई राजांची प्रथा होती की पावसाळ्यात नद्यांच्या प्रवाहाने खाली आणलेल्या आणि नदीच्या खालच्या भागात जमा झालेला गाळ वेळोवेळी काढून टाकणे. योइमोंगबा हा एक ज्येष्ठ राजपुत्र होता. योइमोंगबाने इरिल नदीतील गाळ काढण्याचे काम त्याच्या धाकट्या भावाला दिले. हे काम इतर नदींच्यामानाने सोपे होते. इरिल नदीच्या किनाऱ्यावर वाढलेले लांब गवत नव्हते. तिच्या पाण्यात मोठ्या वाहून आलेली लाकडे नव्हती. योइमोंगबाने स्वतःसाठी अधिक त्रासदायक काम स्वीकारले होते. ते काम म्हणजे इम्फाल नदीतील गाळ काढण्याचे होते. या कामात येणारा थकवा कमी करण्यासाठी योइमोंगबाने आपल्याबरोबर एक वेगळा चिड पाळीव पक्षी घेऊन गेला. अशा आनंददायी संगतीमुळे त्याने आपल्या धाकट्या भावापेक्षा जास्त काम केले. शेवटी दोन्ही भाऊ एका दूरच्या ठिकाणी भेटले, ज्याला नंतर "इरिल लाँग" असे नाव देण्यात आले आणि नंतर त्याचे नाव लिलोंग करण्यात आले. 

पुढे त्यांनी एकत्र काम केले. ते शेवटी शंभर कुटुंबांनी वास्तव्य केलेल्या एका वेगळ्या मानवी वसाहतीच्या क्षेत्रात पोहोचले. तिथे एका वृद्ध महिलेने त्यांना एका समस्येबद्दल सांगितले. त्या ठिकाणी एका प्रचंड आकाराच्या पक्ष्याने पुरुषांना शिकार बनवले होते. तो रक्तरंजित राक्षसी पक्षी फिरत असल्यामुळे कोणीही पुरुष त्यांच्या घराबाहेर पडत नव्हते. दोन्ही राजपुत्रांनाही चेतावणी देण्यात आली की त्यांना देखील त्या पक्षामुळे धोका आहे. जेव्हा भाऊ विचित्र पक्षी पकडण्यासाठी एक मजबूत जाळी तयार करण्याची युक्ती बोलून दाखवतात, तेव्हा ती दयाळू स्त्रीने पुन्हा त्यांना सांगते की तो  त्यांचा प्रयत्न निरुपयोगी होऊ शकतो. ती त्यांना लीमरेल सिदाबी  देवीची पूजा करावी असे सुचवते. या देवीच्या हातात तलवार आणि बाण आहेत. दोन्ही भावांनी शस्त्रे घेतली आणि त्यांना त्यांच्या बोटीवर ठेवून आणले. मात्र, ही शस्त्रे इतकी शक्तिशाली होती की ती सामान्य माणसांसाठी नव्हती. या शस्त्रांमुळे त्यांची बोट दोन भागांमध्ये विभागली जाते. पुन्हा एकदा त्या दयाळू स्त्रीच्या सूचनांवर, ते दोघे राक्षस पक्ष्याला मारण्यासाठी पुरेशी शक्ती मिळावी म्हणून संपूर्ण महिना तपश्चर्या करतात. तपश्चर्या संपल्यावर, ती दैवी शस्त्रे भावांना परत देण्यात येतात. नंतर ते त्या विशाल पक्ष्याच्या लपण्याचे ठिकाण शोधतात. धाकटा भाऊ ताओथिंगमांगने पक्ष्याला बाण मारतो, ज्यामुळे तो पक्षी यशस्वीरित्या जखमी होतो. तो प्रचंड पक्षी जमिनीवर कोसळतो. शेवटी, प्रिन्स योइमोंगबाने आपल्या तलवारीने राक्षस पक्ष्याची हत्या केली.

 हेही पहा 
 मणिपूरचा भूगोल

 ग्रंथसंग्रह 
 तुटेंगलोन

 संदर्भ 

वर्ग:मेईती साहित्य