उपकार (हिंदी चित्रपट)

उपकार  हा १९६७ चा मनोज कुमार दिग्दर्शित भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. १९६५ च्या भारत-पाकिस्तान युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर आधारित, उपकार  हा गावातील जीवन आणि भारतातील शेतकरी आणि सैनिकांच्या योगदानाचे कार्य साजरा करतो. हा चित्रपट भारतीय पंतप्रधान लाल बहादूर शास्त्री यांच्या प्रेरणेने बनवण्यात आला होता, ज्यांनी कुमार यांना भारताचे ब्रीदवाक्या "जय जवान जय किसान" यावर चित्रपट बनवण्याचे सुचवले होते. यात कुमार, प्रेम चोप्रा, आशा पारेख, कामिनी कौशल, प्राण आणि मदन पुरी यांच्या भूमिका आहेत.

हा कुमारचा दिग्दर्शनातील पहिला चित्रपट होता. १९६७ मध्ये हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर अव्वल स्थानावर होता आणि त्या वर्षीचा सर्वाधिक कमाई करणारा भारतीय चित्रपट होता. उपकारने सर्वोत्कृष्ट चित्रपटासह सात फिल्मफेर पुरस्कार जिंकले. या चित्रपटाला दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वोत्कृष्ट फीचर फिल्मचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारही मिळाला.

 संगीत 
ह्या चित्रपटाचे संगीत कल्याणजी आनंदजी यांनी दिले आहे. कमर जलालाबादी, इंदीवर, गुलशन बावरा आणि प्रेम धवन यांनी या गाण्याचे बोल लिहिले आहेत. देशभक्तीपर गीत "मेरे देश की धरती" हे भारतात प्रजासत्ताक दिन आणि स्वातंत्र्य दिनाच्या उत्सवाचा एक प्रमुख भाग बनले आहे.
क्र. गीत गीतकार गायक १ "दीवानों से ये मत पूछो" कमर जलालााबादी मुकेश २ "कसमे वादे प्यार वफा" इंदीवर मन्ना डे ३ "मेरे देश की धरती " गुलशन बावरा महेंद्र कपूर ४ "आयी झूमके बसंत" प्रेम धवन आशा भोसले, शमशाद बेगम, महेंद्र कपूर आणि मन्ना डे ५ "गुलाबी रात गुलाबी" इंदिवर आशा भोसले ६ "हर खुशी हो वहा" गुलशन बावरा लता मंगेशकर ७ "ये कली रात कली" इंदीवर मोहम्मद रफी 

 पुरस्कार आणि नामांकने 

१५ वे फिल्मफेर पुरस्कार
 जिंकले 
 सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - व्हीआयपी फिल्म्स
 सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक - मनोज कुमार
 सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता - प्राण
 सर्वोत्कृष्ट गीतकार - गुलशन बावरा " मेरे देश की धरती " साठी
 सर्वोत्कृष्ट कथा - मनोज कुमार
 सर्वोत्कृष्ट संवाद - मनोज कुमार
 सर्वोत्कृष्ट संपादन - बीएस ग्लेड

 नामांकन 
 सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - मनोज कुमार
 सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शक - कल्याणजी-आनंदजी
 सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायक - "मेरे देश की धरती" साठी महेंद्र कपूर

 इतर पुरस्कार 
 दुसऱ्या क्रमांकाच्या सर्वोत्कृष्ट चित्रपटासाठी राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार - मनोज कुमार 
 "मेरे देश की धरती" या गाण्यासाठी महेंद्र कपूर यांना सर्वोत्कृष्ट पुरुष पार्श्वगायकाचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार 
 सर्वोत्कृष्ट संवाद (हिंदी) साठी BFJA पुरस्कार - मनोज कुमार 

 संदर्भ 

वर्ग:इ.स. १९६७ मधील हिंदी चित्रपट
वर्ग:मनोज कुमार दिग्दर्शित चित्रपट