द डून स्कूल

डून शाळा (डून स्कूल किंवा अनौपचारिकपणे डून ) ही देहरादून, उत्तराखंड, भारतातील निवडक मुलांची खाजगी बोर्डिंग शाळा आहे, ज्याची स्थापना १९३५ मध्ये झाली. भारतीय महत्त्वाकांक्षा आणि इच्छांबद्दल जागरूक राहून ब्रिटिश पब्लिक स्कूलवर आधारित शाळा म्हणून कलकत्त्याचे वकील सतीश रंजन दास यांनी याची कल्पना केली होती. १० सप्टेंबर १९३५ रोजी शाळेने आपल्या पहिल्या विद्यार्थ्यांना प्रवेश दिला आणि लॉर्ड विलिंग्डन समारंभाच्या अध्यक्षतेखाली २७ ऑक्टोबर १९३५ रोजी औपचारिकपणे उघडले. शाळेचे पहिले मुख्याध्यापक आर्थर ई. फूट हे इंग्लिश शिक्षणतज्ज्ञ होते ज्यांनी इंग्लंडच्या इटन कॉलेजमध्ये विज्ञान मास्टर म्हणून नऊ वर्षे घालवली होती. 

शाळेत १२ ते १८ वयोगटातील अंदाजे ५०० विद्यार्थी आहेत आणि प्रवेश स्पर्धात्मक प्रवेश परीक्षा आणि मुख्याध्यापकांच्या मुलाखतीवर आधारित आहे. दरवर्षी मुलांना फक्त दोन वर्षांच्या गटात प्रवेश दिला जातो: जानेवारीमध्ये सातवी इयत्ता आणि एप्रिलमध्ये आठवी इयत्ता. येथे  भारतीय, अनिवासी भारतीय आणि परदेशी नागरिक शिकतात.  शाळा पूर्णपणे निवासी आहे, आणि मुले आणि बहुतेक शिक्षक कॅम्पसमध्ये राहतात.  

दहावी इयत्तेत, विद्यार्थी केंब्रिज IGCSE परीक्षा देतात आणि शेवटच्या दोन वर्षांसाठी इंडियन सर्टिफिकेट ऑफ सेकेंडरी एजुकेशन (आईसीएसई) किंवा इंटरनॅशनल बॅकलॉरिएट (आय.बी.) यापैकी एक निवडू शकतात. राजकीय नेत्यांकडून सहशैक्षणिक होण्यासाठी सतत दबाव असूनही डून ही फक्त मुलांसाठी असलेली शाळा आहे. 

डूनला भारतातील सर्वोत्कृष्ट ऑल-बॉईज निवासी शाळा म्हणून सातत्याने स्थान देण्यात आले आहे. बीबीसी, द न्यू यॉर्क टाईम्स,  द गार्डियन, द स्पेक्टेटर, द डेली टेलिग्राफ, आणि वॉशिंग्टन पोस्ट,  यांसारख्या माध्यमांनी शाळेला 'इटॉन ऑफ इंडिया' म्हणून उद्धृत केले असले तरी  ते लेबल डून स्वतः वापरण्यास टाळते.   

 विद्यार्थी 
ह्या शाळेने राजकारणी, मुत्सद्दी, कलाकार, लेखक आणि व्यावसायिकांसह अनेक नामवंत माजी विद्यार्थ्यांना शिक्षण दिले आहे.   डूनच्या माजी विद्यार्थ्यांमध्ये भारताचे पंतप्रधान राजीव गांधी, त्यांचे पुत्र राहुल गांधी, कलाकार अनिश कपूर, लेखक विक्रम सेठ, रामचंद्र गुहा आणि अमितव घोष, फॅशन डिझायनर तरुण ताहिलियानी, गिर्यारोहक नंदू जयल, ऑलिम्पिक सुवर्णपदक विजेता अभिनव बिंद्रा आणि सामाजिक आणि पर्यावरण कार्यकर्ते, बंकर रॉय आणि ललित पांडे आहे.

 शिक्षक 
सुरुवातीच्या काळात, अनेक शिक्षक ब्रिटिश शाळांमधून आले, ज्यात इटन कॉलेजमधील पीटर लॉरेन्स,  रिपन ग्रामर स्कूलमधील जॅक गिब्सन,  हॅरो येथील जॉन ए.के. मार्टिन आणि आर.एल. होल्ड्सवर्थ यांचा समावेश आहे.  शाळेचे पहिले कला शिक्षक शांतीनिकेतनचे कलाकार सुधीर खास्तगीर होते जे १९३६ मध्ये रुजू झाले आणि वीस वर्षे शाळेत राहिले.  आज कॅम्पसमध्ये अनेक शिल्पे आणि भित्तिचित्रे त्यांनी तयार केली आहेत.  चित्रपट दिग्दर्शक चेतन आनंद यांनी १९४० ते १९४४ या काळात शाळेत शिकवले.  गिर्यारोहक गुरदियाल सिंग १९४६ मध्ये भूगोलाचे शिक्षक म्हणून रुजू झाले आणि त्यांनी अनेक मोहिमांवर मुलांचे नेतृत्व केले.   क्रिकेट खेळाडू आणि गणिताचे शिक्षक, शील वोहरा, १९५९ मध्ये रुजू झाले आणि १९९८ मध्ये निवृत्त झाल्यावर शाळेच्या इतिहासातील सर्वात जास्त काळ काम करणारे शिक्षक बनले. फिजी-भारतीय शैक्षणिक सतेंद्र नंदन यांनी १९६० च्या दशकाच्या सुरुवातीला शाळेत इतिहास शिकवला आणि सरोद वादक अशोक रॉय यांनी १९७७ ते १९८८ या काळात संगीत विभागाचे प्रमुख म्हणून काम पाहिले. लोकप्रिय विज्ञान लेखक आणि सैद्धांतिक भौतिकशास्त्रज्ञ, सायमन सिंग, यांनी त्यांच्या शैक्षणिक आणि लेखन कारकीर्दीला सुरुवात करण्यापूर्वी १९८७ मध्ये डून येथे विज्ञान शिकवले. 

 संदर्भ 

वर्ग:युनेस्को आशिया-पॅसिफिक हेरिटेज पुरस्कार विजेते
वर्ग:डेहराडून
वर्ग:भारतातील शाळा