कपाली शास्त्री

टी.व्ही. कपाली शास्त्री (जन्म ३ सप्टेंबर १८८६ मैलापूर - मृत्यू १७ ऑगस्ट १९५३ पाँडिचेरी येथे) संस्कृत विद्वान, लेखक, अनुवादक आणि श्रीअरविंद यांचे अनुयायी होते. P. Raja (1993), p. 21. M.P. Pandit (1987), p.157 वेदांचे भाष्यकार म्हणून ते ओळखले जातात.श्रीअरविंद क्रांतिकारक व योगी, ले. - प्रभाकर नुलकर

सीमा|इवलेसे|कपाली शास्त्री (१९२०)

 चरित्र 
शास्त्री यांचा जन्म १८८६ मध्ये मैलापूर, तामिळनाडू येथे पारंपरिक वैदिक कुटुंबात झाला. मद्रासमधील ओरिएंटल मॅन्युस्क्रिप्ट्स लायब्ररीत संस्कृतचे विद्वान असलेल्या त्यांच्या वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी संस्कृतचे प्राथमिक शिक्षण घरीच घेतले. शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर मद्रास येथील हायस्कूलमध्ये ते संस्कृतचे शिक्षक झाले.

वयाच्या विसाव्या वर्षी ते रमण महर्षींचे प्रमुख शिष्य आणि विद्वान आणि कवी गणपती मुनी यांच्या प्रभावाखाली आले. मुनी यांनी त्यांचे ज्ञान शास्त्री यांच्याकडे दिले. नंतर ते वेदाध्ययन आणि तंत्रशास्त्राच्या अभ्यासात बुडून गेले आणि त्यांनी इंग्रजी, तमिळ, तेलगू आणि संस्कृतमध्ये पुस्तके आणि लेख प्रकाशित केले. रमण महर्षी - गणपती मुनी - कपाली शास्त्री - माधव पंडित अशी ज्ञानपरंपरा आहे. K.R.Srinivasa Iyengar (1952). On the Mother. Pondicherry: Sri Aurobindo International Centre of education.

ते १९२९ मध्ये पाँडिचेरीला गेले आणि श्रीअरविंद आणि श्रीमाताजी ( मिरा अल्फासा ) यांचे अनुयायी झाले. त्यांनी श्रीअरविंदांच्या तत्त्वज्ञानाचा आणि लेखनाचा सखोल अभ्यास केला. विशेषतः श्रीअरविंद यांनी ऋग्वेदाचे जे विवेचन केले होते, त्याचा शास्त्री यांनी आपल्या अनेक पुस्तकांमध्ये विस्तृतपणे शोध घेतला. P. Raja (1993), pp. 21–26 Tribute त्यांनी श्रीअरविंदांच्या काही महत्त्वाच्या ग्रंथांचे संस्कृत तसेच तमिळ आणि तेलगूमध्ये भाषांतर केले. 

शास्त्री यांचे १७ ऑगस्ट १९५३ रोजी पाँडिचेरी येथे निधन झाले.

 निवडक ग्रंथसंपदा 

 इंग्रजी 

 लाईट्स ऑन द वेदा
 साइडलाईट्स ऑन द तंत्र 
 श्रीअरबिंदो: लाइट्स ऑन द टीचिंग्ज
 द महर्षी
 गॉस्पेल ऑफ द गीता 
 ऋग भाष्य भूमिका

 संस्कृत 

 ऋग्वेद भाष्य (सिद्धांजन) - ऋग्वेदाच्या पहिल्या अष्टकावरील हे भाष्य आहे. हे भाष्य श्रीअरविंद यांनी तपासून दिले होते, त्यावर सूचना केल्या होत्या. असा उल्लेख श्री. नारायण प्रसाद लिखित 'लाईफ इन श्रीअरविन्दो आश्रम' या पुस्तकात आला आहे.
 मातृ-तत्त्व-प्रकाशा
 सावित्री
 अहनिकस्तव
 तत्त्व-प्रभा (श्रीअरविंद यांच्या शिकवणुकीतील मूलभूत तत्त्वांचे विवरण करणारा ग्रंथ) 
 मातृ-उपनिषद (श्रीअरविंद लिखित द मदर या ग्रंथाचा संस्कृत आविष्कार) 

 तमिळ 

 अग्नि सुक्तंगळ
 श्रीअरविंदर
 वेणीरा सुदारोली

 तेलगु 

 मात्र वक्कुलु

 संदर्भ साहित्य 

 पी. राजा (१९९३), माधव पु. पंडित. अ पीप इन्टू पास्ट.   पाँडिचेरी, दिप्ती पब्लिकेशन्स, पृ.क्र.२१-२६
 एस. रानडे (१९९७), माधव पंडितजी . पाँडिचेरी, दिप्ती पब्लिकेशन्स, पृ.क्र.१०-११
 कवी योगी श्री कपाली शास्त्री, डॉ. के. वेंकटसुब्रमण्यन, कुलगुरू, पाँडिचेरी सेंट्रल युनिव्हर्सिटी यांचे उद्घाटनपर भाषण. मध्ये: माधव पंडित, सत्-संग, खंड-५, पाँडिचेरी १९८७, पृ.क्र.१५६-१६०

 पूरक वाचन 

 कपाली शास्त्री यांच्या जन्मशाताब्दी निमित्त प्रकाशित करण्यात आलेला स्मरणग्रंथ
 कपाली शास्त्री यांची संस्कृत ग्रंथसंपदा वाचनासाठी उपलब्ध
 कपाली शास्त्री यांचे ग्रंथ वाचनासाठी उपलब्ध (कलेक्टेड वर्क्स)

 संदर्भ 

वर्ग:इ.स. १९५३ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८८६ मधील जन्म
वर्ग:संस्कृत भाषेमधील विद्वान
वर्ग:भारतीय लेखक
वर्ग:पूर्णयोग
वर्ग:भाष्यकार