अनिता गुहा

अनिता गुहा (१७ जानेवारी १९३९ - २० जून २००७) एक भारतीय अभिनेत्री होत्या ज्यानी सहसा चित्रपटांमध्ये पौराणिक पात्रे साकारली होती. १९७५ च्या जय संतोषी माँ  चित्रपटामध्ये संतोषी माताची मुख्य भूमिका साकारण्यासाठी त्या ओळखल्या गेल्या. यापूर्वी त्यांनी इतर पौराणिक चित्रपटांमध्ये सीतेची भूमिका केली होती; संपूर्ण रामायण (१९६१), श्री राम भरत मिलाप (१९६५) आणि तुलसी विवाह (१९७१). याशिवाय त्यांनी गुंज उठी शहनाई (१९५९), पूर्णिमा (१९६५), प्यार की राहें (१९५९), गेटवे ऑफ इंडिया (१९५७), देख कबीरा रोया (१९५७), लुकोचुरी (१९५८) आणि संजोग (१९६१) यांसारख्या पौराणिक कथांवर आधारीत नसलेल्या चित्रपटांमध्येही उल्लेखनीय भूमिका साकारल्या.

 कारकीर्द 
१९५० च्या दशकात, त्या १५ वर्षांच्या असताना एका सौंदर्य स्पर्धा स्पर्धक म्हणून त्या मुंबईत आल्या होत्या.  त्या तिथे अभिनेत्री बनल्या आणि टोंगा-वाली (१९५५) मधून हिंदी चित्रपटात पदार्पण केले. त्याआधी त्यांनी एका बंगाली चित्रपटात लहान भूमीका केली होती. त्यांनी देख कबीरा रोया (१९५७), शारदा (१९५७) आणि गूंज उठी शहनाई  (१९५९) सारख्या हिट चित्रपटांकडे वाटचाल केली. गूंज उठी शहनाईसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री श्रेणीसाठी फिल्मफेअर पुरस्कारात नामांकन मिळवले. हे त्यांच्या कारकीर्दीतील एकमेव पुरस्काराचे नामांकन होते. १९६१ मध्ये, त्या बाबूभाई मिस्त्रींच्या संपूर्ण रामायणमध्ये सीतेच्या रूपात दिसल्या, ज्यामुळे त्यांचे घराघरात नाव झाले.

पण जय संतोषी माँ (१९७५) मधील त्यांच्या मुख्य भूमिकेने त्यांना सर्वाधिक प्रसिद्धी मिळवून दिली. त्यांनी ही भूमिका घेईपर्यंत संतोषी देवीबद्दल कधीच ऐकले नव्हते, कारण ही अल्प-ज्ञात देवी होती. त्यांची ही फक्त पाहुण्या कलाकाराची भूमिका होती आणि त्यांचे भाग हे १०-१२ दिवसात शूट झाले. शूटिंगदरम्यान त्यांनी श्रद्धेने उपवास केला होता. ह्या कमी-गुंतवणूकीच्या चित्रपटाने आश्चर्यचकित केले आणि एक सांस्कृतिक घटना बनत असताना बॉक्स ऑफिसचे रेकॉर्ड तोडले. संतोषी देवी आता एक प्रसिद्ध देवी बनली आणि संपूर्ण भारतातील स्त्रिया तिची पूजा करतात. लोकांनी जय संतोषी माँ दाखवणाऱ्या  चित्रपटगृहांमध्ये मंदिरासारखे अन्नाचा प्रसाद आणले व दारात चपला काढल्या. गुहा यांनी असा दावा केला की लोक आशीर्वाद घेण्यासाठी तिच्याकडे आले, कारण त्यांना ती खरी देवी असल्याचे वाटत असे. तथापि, त्या देवी कालीच्या भक्त असल्याचा दावा करून त्या कधीही संतोषी देवीच्या भक्त नाही बनल्या. 

त्यांनी अभिनय केलेल्या इतर पौराणिक चित्रपटांमध्ये कवी कालिदास (१९५९), जय द्वारकादेश (१९७७) आणि कृष्णा कृष्णा (१९८६) यांचा समावेश होतो. पौराणिक अभिनेत्री म्हणून त्या प्रचलीत झाल्या याचा त्यांना आनंद नव्हता, कारण अभिनयाच्या इतर भूमीका त्यांच्या वाट्याला येणे बंद झाले. त्यांच्या आधीच्या कामांमध्ये संगीत सम्राट तानसेन (१९६२), कण कण में भगवान (१९६३) आणि वीर भीमसेन (१९६४) या कालखंडातील चित्रपटांचा समावेश आहे. आराधना (१९६९) मध्ये त्यांनी राजेश खन्नाच्या दत्तक आईची भूमिका केली होती.

 वैयक्तिक जीवन 
अनिता गुहांचा विवाह अभिनेता माणिक दत्तशी झाला होता. त्यांना मुले नव्हती. त्यांनी नंतर एक मुलगी दत्तक घेतली. त्यांच्या पतीच्या मृत्यूनंतर, त्या मुंबईत एकट्या राहिल्या व २० जून २००७ रोजी त्यांचा हृदयविकाराने मृत्यू झाला. अनिता गुहा या अभिनेते प्रेमा नारायण यांच्या मावशी आहेत. प्रेमा ही तिची बहीण अनुराधा गुहा यांची मुलगी आहे. प्रेमा ह्या अमानुष (१९७५) चित्रपटात दिसल्या व ज्यासाठी त्यांना पण सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री श्रेणीसाठी फिल्मफेअर पुरस्कारात नामांकन मिळाले होते.

 फिल्मोग्राफी 
वर्षचित्रपटभूमीका१९५३बन्शेर केला१९५५टोंगा-वालीदुनीया गोल हैंदिया कुमारी१९५६यहुदी की बेटीआंख का नशाआशाचिरकुमार सभाछु मंतररत्नावली१९५७हर्जीतउस्तादसौ. रोजीशारदापद्मापवन पुत्र हनुमानगेटवे ऑफ इंडियाकिशोरची प्रियकरएक झलकदेख कबीरा रोयारेखा१९५८कल क्या होगालुकोछोरी स्टॅन्डमाया बाजार सुरेखाफरिश्ताबग्गाची मुलगीभला आदमी१९५९टिपू सुल्तानसम्राट पृथ्वीराज चौहानकर्नाटकी नर्तकीमहारानी पद्मीनीप्यार की राहेकवी कालिदासपुष्पावलीगुंज उठी शहनाईरामकलीचाचा जिंदाबादरेणू१९६०रिक्षावालामूड मूड के ना देखअनिता सिंहअंगुलीमालगुरू माता१९६१संजोगलालीसंपुर्ण रामायणसीता१९६२संगीत सम्राट तानसेनहंसा१९६३नाग ज्योतीकण कण में भगवानरूपादेव कन्या१९६४वीर भिमसेनरूप सुंदरीमहासती अनुसया१९६५शाही रक्षासंत तुकारामश्रीराम भरत मिलनसीताशंकर सीता अनुसयासीतासती नारीमालावतीपुर्णीमावंदना मेहरामहाराजा विक्रमजहां सती वहां भगवानमंदाकिनी१९६६लव कुश१९६९हनुमान चालिसाआराधनासुरजची सावत्र आईसती सुलोचनासुलोचना१९७१तुलसी विवाहलक्ष्मी१९७२अनुरागराजेशची आई१९७३झुम उठा आकाशगरिबी हाटाओ१९७४जब अंधेरा होता हैमनोरमा भारद्वाज१९७५महापावन तिर्थ यात्राजय संतोषी माँसंतोषी देवीबिवी किराये कीबदनाम१९७६लडकी भोली भालीराजूची आईनागीनसुनीताची बहीणजय महालक्ष्मी माँ दो खिलाडीममता सिंह१९७७आनंद आश्रमचंद्रमुखीसोलह शुक्रवारकौशल्याजय द्वारकाधीशरेवतीजय अंबे माँ १९७८तुम्हारे लियेशिला१९७९गुरू हो जा शुरूशिलाची आई१९८१संपुर्ण संतोषी माँ की महिमाफिफ्टी फिफ्टीरानी मा१९८३नवरात्रीसती नाग कन्यासती अनसूया१९८४प्रार्थना१९८६कृष्णा-कृष्णारेवती१९८९सोचा ना था१९९१लखपतीरंभा

 नामांकन 

 १९६०: फिल्मफेअर पुरस्कार
 सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी फिल्मफेअर पुरस्कार : गुंज उठी शहनाई : नामांकित

 संदर्भ 

वर्ग:बंगाली अभिनेत्री
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. २००७ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री