नेपाळचे पंतप्रधान

नेपाळचे पंतप्रधान  हे नेपाळ देशाचे प्रमुख आहेत. त्यांच्या मंत्रिमंडळासह, पंतप्रधान हे देशात कार्यकारी अधिकार वापरतात.

राष्ट्रपतींद्वारे नियुक्त होण्यापूर्वी पंतप्रधानांनी प्रतिनिधी सभेचा विश्वास दाखवला पाहिजे आणि जर ते सभागृहात बहुमत टिकवून ठेवू शकले नाहीत तर त्यांनी राजीनामा द्यावा.

नेपाळच्या पंतप्रधानांचे निवासस्थान बालुवाटार, काठमांडू येथे आहे.

 इतिहास 
नेपाळमध्ये शाह घराण्याच्या काळात पंतप्रधानपद अस्तित्वात नव्हते. शाह घराणे नेपाळचे शासक/राजा म्हणून राहिले. तथापि, १८०६ ते १८४६ या काळात मुल्काजी किंवा मुख्तियार यांना पंतप्रधानाप्रमाणेच पद आणि शक्ती बहाल करण्यात आल्या होत्या.

१८४६ पासून, राणा घराण्याने सत्ता ताब्यात घेतली आणि शाह घराणे नावाचे प्रमुख म्हणून राहिले. राणा घराण्याने पंतप्रधानपद स्वीकारले आणि ते वंशपरंपरागत स्थान बनले.

१९५१ च्या क्रांतीनंतर, मातृका प्रसाद कोईराला सारख्या गैर-कुलीन नागरिकांनी नेपाळच्या राजाच्या अधिकाराखाली पंतप्रधानपद भूषवले. १९५९ मध्ये पहिली सार्वत्रिक निवडणूक झाली आणि विश्वेश्वर प्रसाद कोईराला नेपाळचे पहिले निवडून आलेले पंतप्रधान बनले. 

तथापि, राजा महेंद्र यांनी १९६० च्या सत्तापालटात त्यांना पदच्युत केले आणि तुरुंगात टाकले, ज्यांनी पंचायत प्रणालीची स्थापना केली आणि नेपाळमध्ये १९९० पर्यंत लोकशाही सरकार नव्हते. १९९० मध्ये जनआंदोलनानंतर, देश घटनात्मक राजेशाही बनला. तथापि, राजा ज्ञानेंद्र यांच्या २००५ च्या सत्तापालटामुळे यात व्यत्यय आला. २००६ मधील लोकतांत्रिक आंदोलनानंतर, २८ मे २००८ रोजी पहिल्या संविधान सभेने राजेशाही संपुष्टात आणली आणि देशाला संघीय संसदीय प्रजासत्ताक घोषित करण्यात आले. सध्याची राज्यघटना २० सप्टेंबर २०१५ रोजी स्वीकारण्यात आली होती आणि या नवीन संविधानाअंतर्गत पहिले पंतप्रधान केपी शर्मा ओली होते.

 यादी 
 मुल्काजी किंवा मुख्तियार 
 क्र चित्र नाव (जन्म-मृत्यू) कार्यकाळ पद सांभाळले  पद सोडले  कालावधी १  85x85अंश दामोदर पांडे(१७५२-१८०४) १७९९  १८०४  सुमारे ५-६ वर्षे २  75x75अंश भीमसेन थापा(१७७५-१८३९) १८०६  जुलै १८३७  सुमारे ३२-३३ वर्षे ३  69x69अंश राणाजंग पांडे(१७८९-१८४३) १८३७  १८३७  सुमारे १ वर्ष ४  81x81अंश रंगनाथ पौडेल(१७७३-१८४६) १८३७  १८३८  सुमारे १ वर्ष ५  69x69अंश चौतरिया पुष्कर शाह(१७८४-१८४६) १८३८  १८३९  सुमारे १-२ वर्ष (३)  69x69अंश राणाजंग पांडे(१७८९-१८४३) १८३९  १८४०  सुमारे १-२ वर्ष (४)  81x81अंश रंगनाथ पौडेल(१७७३-१८४६) १८४०  १८४०  सुमारे १ वर्ष ६  69x69अंश फत्तेजंग शाह(१८०५-१८४६) नोव्हेंबर १८४०  जानेवारी १८४३  सुमारे २ वर्ष ७  69x69अंश मथवरसिंग थापा (१७९८-१८४५) २८ नोव्हेंबर १८४३  १७ मे १८४५   (६)  69x69अंश फत्तेजंग शाह(१८०५-१८४६) सप्टेंबर १८४५  १४ सप्टेंबर १८४६  

 राणा काळातील पंतप्रधान (१८४६-१९५१) 
 क्र चित्र नाव (जन्म-मृत्यू) कार्यकाळ पद सांभाळले  पद सोडले  कालावधी ८  96x96अंश जंग बहादूर राणा (१८१७-१८७७) १५ सप्टेंबर १८४६  १ ऑगस्ट १८५६   ९  69x69अंश बमबहादूर कुंवर राणा (१८१८-१८५७) १ ऑगस्ट १८५६  २५ मे १८५७   -  - कृष्णबहादूर कुंवर राणा(१८२३-१८६३) २५ मे १८५७  २८ जून १८५७   (८)  96x96अंश जंग बहादूर राणा (१८१७-१८७७) २८ जून १८५७  २५ फेब्रुवारी १८७७   १०  - रणोदीप सिंग कुंवर (१८२५-१८५५) २७ फेब्रुवारी १८७७  २२ नोव्हेंबर १८८५    ११  69x69अंश वीर शमशेर जंगबहादुर राणा(१८५२-१९०१) २२ नोव्हेंबर १८८५  ५ मार्च १९०१   १२  69x69अंश देव शमशेर जंगबहादुर राणा(१८६२-१९१४) ५ मार्च १९०१  २७ जून १९०१  १३  - चन्द्र शमशेर जंगबहादुर राणा(१८६३-१९२९) २७ जून १९०१  २६ नोव्हेंबर १९२९   १४  60x60अंश भीम समशेर जंगबहादूर राणा(१८६५-१९३२) २६ नोव्हेंबर १९२९  १ सप्टेंबर १९३२   १५  60x60अंश जुद्ध शमशेर जंगबहादुर राणा(१८७५-१९५२) १ सप्टेंबर १९३२  २९ नोव्हेंबर १९४५   १६  60x60अंश पद्म समशेर जंगबहादूर राणा(१८८२-१९६१) २९ नोव्हेंबर १९४५  ३० एप्रिल १९४८   १७  60x60अंश मोहन समशेर जंगबहादूर राणा(१८८५-१९६७) ३० एप्रिल १९४८  १२ नोव्हेंबर १९५१  

 संक्रमण काळात पंतप्रधान (१९५१-१९६०) 
 क्र चित्र नाव (जन्म-मृत्यू) कार्यकाळ राजकीय पक्ष पद सांभाळले  पद सोडले  कालावधी १८  60px मातृका प्रसाद कोईराला(१९१२-१९९७) १६ नोव्हेंबर १९५१  १४ ऑगस्ट १९५२     नेपाळी काँग्रेस -  60px राजा त्रिभुवन वीर विक्रम शाहचे राज्य(१९०६-१९५५) १४ ऑगस्ट १९५२  १५ जून १९५३    — (१८)  60px मातृका प्रसाद कोईराला(१९१२-१९९७) १५ जून १९५३  ११ एप्रिल १९५५     राष्ट्रीय प्रजा पार्टी  -  60px सूर्य बहादूर थापा ११ एप्रिल १९५५  १४ एप्रिल १९५५     राष्ट्रीय प्रजा पार्टी -  79x79अंश राजा महेंद्र वीर विक्रम शाहचे राज्य (१९२०-१९७२) १४ एप्रिल १९५५  २७ जानेवारी १९५६    — १९  60px टंकप्रसाद आचार्य(१९१२-१९९२) २७ जानेवारी १९५६  २६ जुलै १९५७     नेपाळ प्रजा परिषद २०  60px कुंवर इंद्रजीत सिंग (१९०६-१९८२) २६ जुलै १९५७  १५ मे १९५८     संयुक्त लोकतान्त्रिक पार्टी २१  - सुवर्ण शमशेर राणा(१९१०-१९७७) १५ मे १९५८  २७ मे १९५९     नेपाळी काँग्रेस २२  60x60अंश विश्वेश्वर प्रसाद कोईराला(१९१४-१९८२) 2७ मे १९५९  १५ डिसेंबर १९६०      नेपाळी काँग्रेस

 पंचायत काळात पंतप्रधान (१९६०-१९९०) 
 क्र चित्र नाव (जन्म-मृत्यू) कार्यकाळ पद सांभाळले  पद सोडले  कालावधी -  79x79अंश राजा महेंद्र वीर विक्रम शाहचे राज्य (१९२०-१९७२) १५ डिसेंबर १९६०  २ एप्रिल १९६३   २३  60px तुळशी गिरी(१९२६-२०१८) २ एप्रिल १९६३  २३ डिसेंबर १९६३   २४  80x80अंश सूर्यबहादुर थापा(१९२८-२०१५) २३ डिसेंबर १९६३  २६ फेब्रुवारी १९६४   (२३)  60px तुळशी गिरी(१९२६-२०१८) २६ फेब्रुवारी १९६४  २६ जानेवारी १९६५   (२४)  80x80अंश सूर्य बहादूर थापा(१९२८-२०१५) २६ जानेवारी १९६५  ७ एप्रिल १९६९   २५   कीर्तिनिधी बिष्ट(१९२७-२०१७) ७ एप्रिल १९६९  १३ एप्रिल १९७०   -   - गेहेंद्र बहादूर राजभंडारी <small>(१९२३-१९९४) १३ एप्रिल १९७०  १४ एप्रिल १९७१   (२५)   कीर्तिनिधी बिष्ट(१९२७-२०१७) १४ एप्रिल १९७१  १६ जुलै १९७३   २६  - नागेंद्रप्रसाद रिजाल(१९२७-१९९४) १६ जुलै १९७३  १ डिसेंबर १९७५   (२३)  60px तुळशी गिरी(१९२६-२०१८) १ डिसेंबर १९७५  १२ सप्टेंबर १९७७   (२५)   कीर्तिनिधी बिष्ट(१९२७-२०१७) १२ सप्टेंबर १९७७  ३० मे १९७९   (२४)  80x80अंश सूर्यबहादुर थापा(१९२८-२०१५) ३० मे १९७९  १२ जुलै १९८३   २७  60px लोकेंद्र बहादुर चंद(जन्म १९४०) १२ जुलै १९८३ २१ मार्च १९८६  (२६)  - नागेंद्रप्रसाद रिजाल(१९२७-१९९४) २१ मार्च १९८६  १५ जून १९८६   २८ 60px मरीचमानसिंग श्रेष्ठ(१९४२-२०१३) १५ जून १९८६  ६ एप्रिल १९९०   (२७)  60px लोकेंद्र बहादुर चंद(जन्म १९४०) ६ एप्रिल १९९०  १९ एप्रिल १९९०  

 घटनात्मक राजेशाहीतील पंतप्रधान (१९९०-२००८) 
 क्र चित्र नाव (जन्म-मृत्यू) कार्यकाळ राजकीय पक्ष पद सांभाळले  पद सोडले  कालावधी २९  60px कृष्णप्रसाद भट्टराई (१९२४-२०११) १९ एप्रिल १९९०  २६ मई १९९१     नेपाळी काँग्रेस ३०  64x64अंश गिरिजाप्रसाद कोईराला (१९२५-२०१०) २६ मई १९९१  ३० नोव्हेंबर १९९४     नेपाळी काँग्रेस ३१  60px मन मोहन अधिकारी(१९२०-१९९९) ३० नोव्हेंबर १९९४  १२ सप्टेंबर १९९५    कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ नेपाळ (एकीकृत मार्क्सिस्ट-लेनिनिस्ट) ३२  91x91अंश शेरबहादुर देउबा(जन्म १९४६) १२ सप्टेंबर १९९५  १२ मार्च १९९७     नेपाळी काँग्रेस (२७)  60px लोकेंद्र बहादुर चंद(जन्म १९४०) १२ मार्च १९९७  ७ ऑक्टोबर १९९७     राष्ट्रीय प्रजातन्त्र पार्टी (चंद) (२४)  80x80अंश सूर्यबहादुर थापा(१९२८-२०१५) ७ ऑक्टोबर १९९७  १५ एप्रिल १९९८     राष्ट्रीय प्रजातन्त्र पार्टी (३०)  64x64अंश गिरिजाप्रसाद कोईराला (१९२५-२०१०) १५ एप्रिल १९९८  ३१ मई १९९९     नेपाळी काँग्रेस २९  60px कृष्णप्रसाद भट्टराई (१९२४-२०११) ३१ मई १९९९  २२ मार्च २०००     नेपाळी काँग्रेस (३०)  64x64अंश गिरिजाप्रसाद कोईराला (१९२५-२०१०) २२ मार्च २०००  २६ जुलाई २००१     नेपाळी काँग्रेस (३२)  91x91अंश शेरबहादुर देउबा(जन्म १९४६) २६ जुलाई २००१  ४ ऑक्टोबर २००२     नेपाळी काँग्रेस -   राजा ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाहचे राज्य (जन्म १९४७) ४ ऑक्टोबर २००२ ११ ऑक्टोबर २००२    — (२७)  60px लोकेंद्र बहादुर चंद(जन्म १९४०) ११ ऑक्टोबर २००२  ५ जून २००३     राष्ट्रीय प्रजातन्त्र पार्टी (२४)  80x80अंश सूर्यबहादुर थापा(१९२८-२०१५) ५ जून २००३  ३ जून २००४     राष्ट्रीय प्रजातन्त्र पार्टी (३२)  91x91अंश शेरबहादुर देउबा(जन्म १९४६) ३ जून २००४  १ फेब्रुवारी २००५     नेपाळी कांग्रेस (लोकतान्त्रिक) -   राजा ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाहचे राज्य (जन्म १९४७)१ फेब्रुवारी २००५ २५ एप्रिल २००५   — (३०)  64x64अंश गिरिजाप्रसाद कोईराला (१९२५-२०१०) २५ एप्रिल २००६  २८ मई २००८     नेपाळी काँग्रेस

 फेडरल डेमोक्रॅटिक रिपब्लिकचे पंतप्रधान (२००८ पासून) 
 क्र चित्र नाव (जन्म-मृत्यू) कार्यकाळ राजकीय पक्ष नेपाळचे राष्ट्रपती  पद सांभाळले  पद सोडले  कालावधी (३०)  64x64अंश गिरिजाप्रसाद कोईराला (१९२५-२०१०) २८ मे २००८   १८ ऑगस्ट २००८     नेपाळी काँग्रेस रामवरण यादव100x100अंश ३३  80x80अंश पुष्पकमल दाहाल(जन्म १९५४) १८ ऑगस्ट २००८  २५ मे २००९     नेपाळ कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) ३४  60x60अंश माधवकुमार नेपाळ(जन्म १९५३) २५ मे २००९  ६ फेब्रुवारी २०११     कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ नेपाळ (एकीकृत मार्क्सिस्ट-लेनिनिस्ट) ३५  80x80अंश झलनाथ खनाल(जन्म १९५०) ६ फेब्रुवारी २०११  २९ ऑगस्ट २०११     कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ नेपाळ (एकीकृत मार्क्सिस्ट-लेनिनिस्ट) ३६  65x65अंश बाबुराम भट्टराई(जन्म १९५४) २९ ऑगस्ट २०११  १४ मार्च २०१३     नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) -  60x60अंश खिलराज रेग्मी(जन्म १९४९) १४ मार्च २०१३  १० फेब्रुवारी २०१४     अपक्ष ३७  60x60अंश सुशील कोइराला(जन्म १९३९) ११ फेब्रुवारी २०१४  १२ ऑक्टोबर २०१५     नेपाळी काँग्रेस ३८  80x80अंश खड्गप्रसाद शर्मा ओली(जन्म १९५१) १२ ऑक्टोबर २०१५  ४ ऑगस्ट २०१६     कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ नेपाळ (एकीकृत मार्क्सिस्ट-लेनिनिस्ट) विद्यादेवी भंडारी108x108अंश (३३)  80x80अंश पुष्पकमल दाहाल(जन्म १९५४) ४ ऑगस्ट २०१६  ७ जून २०१७     नेपाळ कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) (३२)  91x91अंश शेरबहादुर देउवा(जन्म १९४६) ७ जून २०१७  १५ फेब्रुवारी २०१८    नेपाळी काँग्रेस (३८)  80x80अंश खड्गप्रसाद शर्मा ओली(जन्म १९५१) १५ फेब्रुवारी २०१८  १३ मे २०२१     कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ नेपाळ (एकीकृत मार्क्सिस्ट-लेनिनिस्ट) (३२)  80x80अंश शेरबहादुर देउवा (जन्म १९४६) १३ जुलै २०२१  २६ डिसेंबर २०२२     नेपाळी काँग्रेस (३३)  80x80अंश पुष्पकमल दाहाल(जन्म १९५४) २६ डिसेंबर २०२२  १५ जुलाई २०२४     नेपाळ कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)रामचंद्र पौडेल80px (३८)  80x80अंश खड्गप्रसाद शर्मा ओली(जन्म १९५१) १५ जुलाई २०२४  पदस्थ     कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ नेपाळ (एकीकृत मार्क्सिस्ट-लेनिनिस्ट)

 संदर्भ 

वर्ग:देशानुसार पंतप्रधान
वर्ग:नेपाळचे पंतप्रधान