मिझोरम विद्यापीठ

मिझोरम विद्यापीठ हे भारत सरकारच्या विद्यापीठ अनुदान आयोगाच्या अंतर्गत असलेले केंद्रीय विद्यापीठ आहे आणि त्याची स्थापना भारताच्या संसदेच्या मिझोरम विद्यापीठ कायदा (२०००) द्वारे २ जुलै २००१ रोजी करण्यात आली.The Mizoram University Act of 25 April 2000  

 इतिहास 
मिझो नॅशनल फ्रंट आणि भारत सरकार यांच्यात ३० जून १९८६ रोजी झालेल्या मिझोरम शांतता कराराचे फळ हे विद्यापीठ आहे. तथापि, ते नवीन तयार केले गेले नाही. शिलाँग येथे मुख्यालय असलेल्या नॉर्थ-ईस्टर्न हिल विद्यापीठाने १९७८ पासून मिझोरम कॅम्पस आधीच चालवला होता. इथेच नवे विद्यापीठ स्थापना झाले. त्यामुळे विद्यापीठाचे कार्यक्षेत्र संपूर्ण मिझोरमपर्यंत पसरलेले आहे. सुरुवातीला, विद्यापीठात NEHU कडून सात शैक्षणिक विभाग होते, परंतु आता त्यात एकूण १८ शैक्षणिक विभाग आहेत.

 कॅम्पस 
 जमिनीचा भूखंड हिरवेगार आणि निसर्गरम्य टेकड्या असलेले, मिझोरम सरकारने तान्हरील येथे भाड्याने दिलेले जागेत मिझोरम विद्यापीठ आहे.

वनस्पतींच्या जीवनामध्ये २९० प्रजाती आणि १०७ कुटुंबांमध्ये संवहनी वनस्पतींच्या ३८४ प्रजाती समाविष्ट आहेत.Lalchhuanawma (2008) Ecological studies on plant diversity and productivity of herbaceous species in Mizoram university campus at Tanhril, Aizawl, Mizoram (N.E. India). कॅम्पसमध्ये प्राण्यांच्या प्रजातींची समृद्ध विविधता देखील आहे. सरपटणाऱ्या प्राण्यांमध्ये २३ प्रजाती आहेत.Laltanpuia TC, Lalrinchhana C, Lalnunsanga, Lalrotluanga, Hmingthansanga R, Kumari A, Renthlei V, Lalrintluangi S, Lalremsanga HT (2008) Snakes of Mizoram University Campus, Tanhril, Aizawl with notes on their identification keys.  कॅम्पसमध्ये सुमारे ६० प्रजाती सूचीबद्ध पक्षी आहेत. 

 संस्था आणि प्रशासन 
विद्यापीठात ९ शाळा कार्यरत आहेत.

स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स मॅनेजमेंट अँड इन्फॉर्मेशन सायन्सेस स्कूल ऑफ अर्थ सायन्सेस अँड नॅचरल रिसोर्सेस मॅनेजमेंट वाणिज्य विभाग
 अर्थशास्त्र विभाग
 व्यवस्थापन विभाग
 ग्रंथालय आणि माहिती विज्ञान
 जनसंवाद विभाग
 पर्यटन आणि आतिथ्य व्यवस्थापन विभाग भूविज्ञान विभाग
 वनीकरण (कृषी वनीकरण) विभाग
 भूगोल विभाग
 फलोत्पादन, सुगंधी व औषधी वनस्पती विभाग
 पर्यावरण विज्ञान विभाग
 विस्तार शिक्षण व ग्रामविकास विभाग स्कूल ऑफ लाइफ सायन्सेस स्कूल ऑफ फिजिकल सायन्सेस वनस्पतिशास्त्र विभाग
 प्राणीशास्त्र विभाग
 जैवतंत्रज्ञान विभाग भौतिकशास्त्र विभाग
 रसायनशास्त्र विभाग
 औद्योगिक रसायनशास्त्र विभाग
 गणित, आणि संगणक विज्ञान विभाग स्कूल ऑफ सोशल सायन्सेस शिक्षण आणि मानविकी शाळा मानसशास्त्र विभाग
 सामाजिक कार्य विभाग
 समाजशास्त्र विभाग
 राज्यशास्त्र विभाग
 इतिहास आणि मानववंशशास्त्र विभाग
 सार्वजनिक प्रशासन विभाग
 आदिवासी अभ्यास आणि एथनोमेडिसिन विभाग मिझो विभाग
 इंग्रजी विभाग
 शिक्षण विभाग
 हिंदी विभाग अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञान शाळा संगणक अभियांत्रिकी विभाग ( यूजी )इलेक्ट्रॉनिक्स आणि कम्युनिकेशन अभियांत्रिकी विभाग ( यूजी आणि पीजी ) इलेक्ट्रिकल अभियांत्रिकी विभाग ( यूजी ) माहिती तंत्रज्ञान विभाग ( UG ) स्थापत्य अभियांत्रिकी विभाग ( यूजी ) अन्न तंत्रज्ञान विभाग स्कूल ऑफ फाइन आर्ट्स, आर्किटेक्चर आणि फॅशन स्कूल ऑफ मेडिकल आणि पॅरामेडिकल नियोजन आणि स्थापत्य विभाग
 फॅशन डिझाईन विभाग (लवकरच सुरू होणार आहे) क्लिनिकल मानसशास्त्र विभाग
नॅशनल इन्स्टिट्यूशनल रँकिंग फ्रेमवर्क (NIRF) द्वारे २०२० मध्ये भारतातील विद्यापीठांमध्ये विद्यापीठ ६७ व्या स्थानावर होते आणि एकूण १०० व्या क्रमांकावर होते.

मिझोरम विद्यापीठात पाच (५) मुलींचे वसतिगृह आणि सात (७) मुलांचे वसतिगृह आहे.

 संदर्भ 

वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे