भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी

भारतीय राष्ट्रीय विकास समावेशी आघाडी (इंग्रजी मध्ये: Indian National Developmental Inclusive Alliance I.N.D.I.A) किंवा इंडिया (ब्लॉक) ही भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या नेतृत्वाखालील २७ भारतीय राजकीय पक्षांची एक मोठी  राजकीय आघाडी आहे. २०२४ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाच्या नेतृत्वाखालील सत्ताधारी राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीचे सरकार पाडणे हे ह्या युतीचे प्राथमिक उद्दिष्ट आहे.

काही स्त्रोतांनी ह्या आघाडीच्या नावाच्या सूचनेचे श्रेय भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस चे नेते राहुल गांधी यांना दिले आहे,  तर इतरांनी असे नमूद केले आहे की ते तृणमूल काँग्रेसच्या आणि पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी सुचवले होते.

 इतिहास 

 पहिली बैठक: पाटणा, बिहार: एकतेसाठी समन्वय 
पाटणा, बिहार येथे २३ जून २०२३ रोजी बिहारचे मुख्यमंत्री नितीश कुमार यांच्या अध्यक्षतेखाली विरोधी पक्षांची पहिली बैठक झाली, जेव्हा नवीन युतीचा प्रस्ताव ठेवण्यात आला होता. या बैठकीला १६ विरोधी पक्ष उपस्थित होते. 

 दुसरी बैठक: बेंगळुरू, कर्नाटक: औपचारिक स्थापना 
बंगळूर, कर्नाटक येथे झालेल्या दुसऱ्या विरोधी पक्षांची बैठक यूपीए अध्यक्षा सोनिया गांधी यांच्या अध्यक्षतेखाली झाली, जेव्हा युतीचा प्रस्ताव स्वीकारण्यात आला आणि यादीत आणखी १० पक्ष जोडले गेले. युतीचे नाव निश्चित करण्यात आले आणि त्याला इंडियन नॅशनल डेव्हलपमेंटल इन्क्लुझिव्ह अलायन्स असे नाव देण्यात आले.

 तिसरी बैठक: मुंबई, महाराष्ट्र: प्राथमिक योजना 
३१ ऑगस्ट ते १ सप्टेंबर २०२३ दरम्यान मुंबईत विरोधी पक्षांची तिसरी बैठक झाली. शिवसेना अध्यक्ष उद्धव ठाकरे यांनी या बैठकीचे आयोजन केले होते आणि सोनिया गांधी, राहुल गांधी आणि ५ राज्यांचे मुख्यमंत्री उपस्थित होते. दोन दिवसांच्या चर्चेमध्ये, युतीने आगामी सार्वत्रिक निवडणुकांसाठी प्रमुख निवडणूक मुद्द्यांवर चर्चा केली, समन्वय समिती तयार केली आणि २०२४ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुका 'शक्यतोपर्यंत' एकत्र लढण्यासाठी तीन कलमी ठराव मंजूर केला.  

 सदस्य पक्ष 

युतीचे ४० सदस्य पक्ष आहेत: 

पक्ष नेता चिन्ह / झेंडा लोकसभा राज्यसभा मूळ भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस डावे|विनाचौकट|122x122अंश मल्लिकार्जुन खरगे मध्यवर्ती|75x75अंश   राष्ट्रीय पक्ष द्रविड मुन्नेत्र कळघम एम.के. स्टॅलिन मध्यवर्ती|75x75अंश   पुडुचेरी, तमिळनाडू अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस  108x108अंशममता बॅनर्जी मध्यवर्ती|75x75अंश   पश्चिम बंगाल, मेघालय, त्रिपुरा शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) 130x130अंशउद्धव ठाकरे मध्यवर्ती|75x75अंश   महाराष्ट्र राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष (शरदचंद्र पवार)  शरद पवार   महाराष्ट्र भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी) सीताराम येचुरी 75x75अंश   राष्ट्रीय पक्ष समाजवादी पक्ष अखिलेश यादव मध्यवर्ती|76x76अंश   उत्तर प्रदेश इंडियन युनियन मुस्लिम लीग 104x104अंशके.एम. कादर मोहिद्दीन मध्यवर्ती|75x75अंश   केरळजम्मू आणि काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्स118x118अंशफारुख अब्दुल्लामध्यवर्ती|75x75अंश   जम्मू आणि काश्मीर भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष 107x107अंशदोराईसामी राजा मध्यवर्ती|75x75अंश   केरळ, तमिळनाडू, मणिपूरआम आदमी पक्ष110x110अंशअरविंद केजरीवालमध्यवर्ती|75x75अंश   राष्ट्रीय पक्षझारखंड मुक्ति मोर्चामध्यवर्ती|114x114अंशहेमंत सोरेनमध्यवर्ती|विनाचौकट|75x75अंश   झारखंड केरळ काँग्रेस (मणी)126x126अंशजोस के. मणीमध्यवर्ती|75x75अंश   केरळ विदुतलै चिरुतैगल कच्ची120x120अंशथोल. थिरुमावलवनमध्यवर्ती|75x75अंश   तमिळनाडूक्रांतिकारी समाजवादी पक्षमनोज भट्टाचार्यमध्यवर्ती|75x75अंश   केरळ राष्ट्रीय जनता दल 104x104अंशलालू प्रसाद यादव मध्यवर्ती|75x75अंश  बिहार, झारखंड मारूमालारची द्रविड मुन्नेत्र कळघम 137x137अंशवैकोमध्यवर्ती|75x75अंश  तमिळनाडू भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (एम.एल.) लिबरेशन दिपंकर भट्टाचार्य मध्यवर्ती|75x75अंश  बिहार केरळ काँग्रेस 120x120अंशपी. जे. जोसेफ मध्यवर्ती|75x75अंश केरळ अपना दल (कमेरावादी) 91x91अंशकृष्णा पटेल उत्तर प्रदेश फॉरवर्ड ब्लॉक जी. देवराजन पश्चिम बंगाल जम्मू आणि काश्मीर पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी 118x118अंशमेहबूबा मुफ्ती जम्मू आणि काश्मीर मनिथनेय मक्क्ल कच्चीएम.एच. जवाहिरुल्ला तमिळनाडूकोंगुनाडू मक्कल देसिया कच्ची114x114अंशइ.आर. इश्वरनमध्यवर्ती|75x75अंश तमिळनाडू शेतकरी कामगार पक्ष जयंत प्रभाकर पाटील मध्यवर्ती|75x75अंश महाराष्ट्रइंडियन नॅशनल डेव्हलपमेंटल इंक्लूझिव अलायन्स   -

 संदर्भ 

वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
वर्ग:२०२३ मधील भारत
वर्ग:भारतातील राजकारण