महाराष्ट्र विधानसभा अध्यक्ष

महाराष्ट्र विधानसभेचे अध्यक्ष हे महाराष्ट्र राज्याची मुख्य कायदा बनवणारी संस्था महाराष्ट्र विधानसभेचे पीठासीन अधिकारी आहेत. सार्वत्रिक निवडणुकीनंतर विधानसभेच्या पहिल्याच बैठकीत सदस्यांच्या बहुमताने ५ वर्षांच्या कालावधीसाठी विधानसभा अध्यक्षाची निवड केली जाते. या कालावधीमध्ये विधानसभेचे सदस्यत्व सोडेपर्यंत किंवा पदाचा राजीनामा देईपर्यंत अध्यक्ष पद धारण करता येते, परंतु विधानसभा सदस्यांच्या प्रभावी बहुमताने मंजूर केलेल्या ठरावाद्वारे विधानसभा अध्यक्षांना पदावरून दूर केले जाऊ शकते. अध्यक्षांच्या अनुपस्थितीत, महाराष्ट्र विधानसभेची बैठक विधानसभा उपाध्यक्षांच्या अध्यक्षतेखाली होते.

विधानसभेचे अध्यक्ष हे विधानसभा सभागृहातील कामकाज चालवतात आणि सभागृहात सादर केलेले विधेयक हे धन विधेयक आहे की नाही हे ठरवतात. ते सभागृहामध्ये शिस्त आणि शिष्टाचार राखतात आणि सदस्यांना त्यांच्या अनियंत्रित वर्तनासाठी त्यांना निलंबित करून शिक्षा देखील करू शकतात. ते नियमांनुसार अविश्वास प्रस्ताव, स्थगन प्रस्ताव, निंदा प्रस्ताव आणि लक्षवेधी सूचना यांसारखे विविध प्रकारचे ठराव सभागृहात मांडण्यास परवानगी देतात. चर्चा सत्रात चर्चेसाठी कोणत्या विषयपत्रिकेवर निर्णय घ्यायचा ते देखील अध्यक्ष ठरवतात. अध्यक्ष निवडीची तारीख महाराष्ट्राचे राज्यपाल निश्चित करतात. सभागृहाच्या सदस्यांनी केलेल्या सर्व टिप्पण्या आणि भाषणे ही अध्यक्षांना उद्देशून असतात, अध्यक्ष हा सभागृहाला उत्तरदायी असतो. 

राहुल सुरेश नार्वेकर हे महाराष्ट्र विधानसभेचे विद्यमान अध्यक्ष आहेत.

 पात्रता 
भारताचे नागरिक असणे आवश्यक आहे;
वय २५ वर्षांपेक्षा कमी नसावे
महाराष्ट्र शासनाच्या अंतर्गत लाभाचे कोणतेही पद धारण करू नये.

 महाराष्ट्र विधानसभा अध्यक्षांची यादी 

राज्य विधानसभा अध्यक्ष (सन १९३७ ते वर्तमान).
#नावमतदारसंघकालावधीविधानसभापक्षस्वातंत्र्यपूर्व मुंबई राज्य विधानसभा (१९३७–४७)१गणेश वासुदेव मावळणकर२१ जुलै १९३७२० जानेवारी १९४६भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस२कुंदनमल सोभाचंद फिरोदिया३० जानेवारी १९४६१४ ऑगस्ट १९४७स्वातंत्र्योत्तर मुंबई राज्य विधानसभा (१९४७–५६)(२)कुंदनमल सोभाचंद फिरोदिया१५ ऑगस्ट १९४७३१ जानेवारी १९५२भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस३दत्तात्रय काशिनाथ कुंटे५ मे १९५२३१ ऑक्टोबर १९५६द्विभाषिक मुंबई राज्य विधानसभा (१९५६ ते १९६०)४सयाजी लक्ष्मण सिलम२१ नोव्हेंबर १९५६३० एप्रिल १९६०भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमहाराष्ट्र विधानसभा (स्थापना १९६०)(४)सयाजी लक्ष्मण सिलम१ मे १९६०१२ मार्च १९६२पहिली
(१९५७)भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस५त्र्यंबक (उर्फ बाळासाहेब) शिवराम भारदेअहमदनगर दक्षिण१७ मार्च १९६२१३ मार्च १९६७दुसरी
(१९६२)पाथर्डी१५ मार्च १९६७१५ मार्च १९७२तिसरी
(१९६७)६शेषराव कृष्णराव वानखेडेकळमेश्वर२२ मार्च १९७२२० एप्रिल १९७७चौथी
(१९७२)७दौलतराव श्रीपतराव उर्फ बाळासाहेब देसाई४ जुलै १९७७१३ मार्च १९७८८शिवराज विश्वनाथ पाटीललातूर१७ मार्च १९७८६ डिसेंबर १९७९पाचवी
(१९७८)९प्राणलाल हरकिशनदास व्होराविलेपार्ले१ फेब्रुवारी १९८०२९ जून १९८०१०शरद शंकर दिघेवरळी२ जुलै १९८०११ जानेवारी १९८५सहावी
(१९८०)११शंकरराव चिमाजी जगतापकोरेगाव२० मार्च १९८५१९ मार्च १९९०सातवी
(१९८५)१२मधुकरराव धनाजी चौधरी२५ मार्च १९९०२२ मार्च १९९५आठवी
(१९९०)१३दत्ताजी शंकर नलावडेवरळी२४ मार्च १९९५१९ ऑक्टोबर १९९९नववी
(१९९५)शिवसेना१४अरुणलाल गोवर्धनदास गुजरातीचोपडा२२ ऑक्टोबर १९९९१७ ऑक्टोबर २००४दहावी
(१९९९)भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस१५कृष्णराव रखमाजीराव देसाई उर्फ बाबासाहेब कुपेकरगडहिंग्लज६ नोव्हेंबर २००४३ नोव्हेंबर २००९अकरावी
(२००४)राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष१६दिलीप दत्तात्रय वळसे-पाटीलआंबेगाव११ नोव्हेंबर २००९८ नोव्हेंबर २०१४बारावी
(२००९)१७हरिभाऊ किसनराव बागडेऔरंगाबाद पूर्व१२ नोव्हेंबर २०१४२५ नोव्हेंबर २०१९तेरावी
(२०१४)भारतीय जनता पक्ष१८नाना फाल्गुनराव पटोलेसाकोली१ डिसेंबर २०१९४ फेब्रुवारी २०२१चौदावी
(२०१९)भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस१९राहुल सुरेश नार्वेकरकुलाबा३ जुलै, २०२२ऑक्टोबर, २०२४भारतीय जनता पक्ष२०ॲड.राहुल नार्वेकरकुलाबा१२ नोव्हेंबर २०२४विद्यमानपंधरावी
(२०२४)भारतीय जनता पक्ष

 हंगामी अध्यक्ष 

#नावकालावधीस्वातंत्र्यपूर्व मुंबई राज्य विधानसभा (१९३७–४७)१रावबहादुर गणेश कृष्णा चितळे१९ जुलै १९३७२१ जुलै १९३७२सोराबजी दोराबजी सकलटवाला२० मे १९४६२१ मे १९४६स्वातंत्र्योत्तर मुंबई राज्य विधानसभा (१९४७–५६)३डॉ. एम. यु. मास्कोरेन्हस०३ मे १९५२०५ मे १९५२द्विभाषिक मुंबई राज्य विधानसभा (१९५६ ते १९६०)४एम.सी. शहा७ नोव्हेंबर १९५६२१ नोव्हेंबर १९५६५कल्याणजीभाई मेहता१८ जून १९५७१९ जून १९५७महाराष्ट्र विधानसभा (स्थापना १९६०)६ भानुशंकर याज्ञिक१५ मार्च १९६२१७ मार्च १९६२७ वसंत नारायण नाईक१३ मार्च १९६७१५ मार्च १९६७८ रत्नाप्पा भरमाप्पा कुंभार२० मार्च १९७२२२ मार्च १९७२९ डी.एस. उर्फ बाळासाहेब देसाई२५ एप्रिल १९७७०१ जुलै १९७७१० पी. के. देशमुख०१ जुलै १९७७०५ जुलै १९७७११डी.एस. उर्फ बाळासाहेब देसाई१४ मार्च १९७८१७ मार्च १९७८१२डी.एस. उर्फ बाळासाहेब देसाई३० जून १९८००२ जुलै १९८०१३ केशवराव शंकरराव धोंडगे१६ मार्च १९८५२० मार्च १९८५१४ गणपतराव अण्णासाहेब देशमुख१८ मार्च १९९०२१ मार्च १९९०१५ रत्नाप्पा भरमाप्पा कुंभार२२ मार्च १९९५२४ मार्च १९९५१६ शंकरराव गेणुजी कोल्हे२० ऑक्टोबर १९९९२२ ऑक्टोबर १९९९१७ गणपतराव अण्णासाहेब देशमुख०४ नोव्हेंबर २००४०६ नोव्हेंबर २००४१८ गणपतराव अण्णासाहेब देशमुख०९ नोव्हेंबर २००९११ नोव्हेंबर २००९१९ जिवा पांडू गावित१० नोव्हेंबर २०१४१२ नोव्हेंबर २०१४२० कालिदास निळकंठ कोळंबकर२६ नोव्हेंबर २०१९२९ नोव्हेंबर २०१९२१ दिलीप दत्तात्रय वळसे-पाटील३० नोव्हेंबर २०१९०१ डिसेंबर २०१९ नरहरी सिताराम झिरवळ,(तत्कालीन उपाध्यक्ष)०४ फेब्रुवारी २०२१०३ जुलै २०२२

 बाह्य दुवे 

 महाराष्ट्र विधानमंडळाचे अधिकृत संकेतस्थळ

 हे सुद्धा पहा 

 महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री
 महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांची यादी
 महाराष्ट्राचे राज्यपाल
 महाराष्ट्र शासन
 महाराष्ट्र विधानसभा
 महाराष्ट्र विधानसभा अध्यक्ष

 संदर्भ 

अध्यक्ष