रशियाची लोकसांख्यिकी

क्षेत्रफळानुसार जगातील सर्वात मोठा देश असलेल्या रशियाची २०२१ च्या जनगणनेनुसार याची लोकसंख्या १४.४७ करोड होती. यात संलग्न क्रिमिया द्वीपकल्पात राहणाऱ्या २४,८२,४५० लोकांचा समावेश नाही. २०१० च्या जनगणनेत १४.२८ करोड लोकसंख्या होती. हा युरोपमधील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेला देश आहे. आणि जगातील नवव्या क्रमांकाचा लोकसंख्या असलेला देश आहे. लोकसंख्येची घनता ९ रहिवासी प्रति चौरस किलोमीटर (२३ प्रति चौरस मैल) इतकी आहे. रशियामध्ये जन्माच्या वेळी सरासरी आयुर्मान ७०.१ वर्षे आहे. पुरुषांसाठी ६५.५ वर्षे आणि महिलांसाठी ७४.५ वर्षे आहे. 

१९९० ते २००१ पर्यंत, रशियाच्या मृत्यू दराने जन्मदर ओलांडला होता. ज्याला विश्लेषकांनी लोकसंख्याशास्त्रीय संकट म्हणून नोंदवले होते. देशाची लोकसंख्या वृद्ध  आहे. देशाचे सरासरी वय ४०.३ वर्षे आहे. २००९ मध्ये, रशियाने पंधरा वर्षांत प्रथमच वार्षिक लोकसंख्या वाढ नोंदवली होती. २०१० च्या दशकाच्या मध्यात, रशियामध्ये मृत्यूचे घटते प्रमाण, वाढलेला जन्मदर आणि वाढलेले स्थलांतर यामुळे लोकसंख्या वाढ झाली होती. तथापि, २०२० पासून, कोविड-19 साथीच्या आजारामुळे झालेल्या जास्त मृत्यूमुळे, रशियाच्या लोकसंख्येमध्ये रेकॉर्ड केलेल्या इतिहासातील सर्वात मोठी शांतता काळातील घट झाली आहे. २०२० मध्ये, संपूर्ण रशियामध्ये एकूण प्रजनन दर प्रति स्त्री १.५ मुले जन्माला येण्याचा अंदाज आहे. जो २.१ च्या बदली दरापेक्षा कमी आहे आणि युरोपियन सरासरीच्या जवळपास आहे.

रशिया हे एक बहुराष्ट्रीय राज्य आहे. देशभरात १९३ पेक्षा जास्त वांशिक गट आहेत. २०१० च्या जनगणनेत, अंदाजे ८१% लोकसंख्या जातीने रशियन होती आणि उर्वरित १९% लोकसंख्या वांशिक अल्पसंख्याक होती. रशियाच्या लोकसंख्येच्या चार-पंचमांश पेक्षा जास्त लोकसंख्या युरोपियन वंशाची होती. ज्यात बहुसंख्य पूर्व स्लाव्ह होते. फिनिक आणि जर्मनिक लोकांचे लक्षणीय अल्पसंख्याक होते. युनायटेड नेशन्सच्या मते, रशियाची स्थलांतरित लोकसंख्या जगातील तिसरी सर्वात मोठी आहे. त्यांची संख्या १.१६ करोड पेक्षा जास्त आहे. त्यापैकी बहुतेक सोव्हिएतोत्तर राज्यांतील आहेत.

 लोकसंख्या 
खालील तक्ता नवीनतम रोस्टॅट महत्वाच्या आकडेवारीनुसार लोकसंख्याशास्त्रीय आकडेवारी आणि २०१९ मधील जागतिक लोकसंख्या पुनरावलोकन नुसार आहे.

 दर 22 सेकंदाला एक जन्म 
 दर १३ सेकंदाला एक मृत्यू 
 दर ३० सेकंदात एकूण एका व्यक्तीचे निधन
 दर ४ मिनिटांनी एकूण एका व्यक्तीचे स्थलांतर  
टीप: क्रूड मायग्रेशन चेंज (प्रति १०००) हे ट्रेंड ॲनालिसिस आहे, एक्सट्रापोलेशन Note: Crude migration change (per 1000) is a trend analysis, an extrapolation, based the calculation average population change (current year minus previous) minus natural change of the current year (see table vital statistics). 

 प्रजननक्षमता 
प्रजनन दर म्हणजे प्रत्येक स्त्रीला जन्मलेल्या मुलांची संख्या. हे संपूर्ण कालावधीसाठी बऱ्यापैकी चांगल्या डेटावर आधारित आहे. स्रोत: अवर वर्ल्ड इन डेटा आणि गॅपमिंडर फाउंडेशन.
दुवा=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Fertility_rate_of_Russia_from_1843_to_2016.svg/435px-Fertility_rate_of_Russia_from_1843_to_2016.svg.png|इवलेसे|435x435अंश| १८४३ ते २०१६ पर्यंत रशियाचा प्रजनन दर
पुढील अनेक वर्षांमध्ये, रशियामध्ये जगातील सर्वाधिक प्रजनन दर होता. रशियन राज्यक्रांती, दोन महायुद्धे आणि राजकीय हत्येमुळे या वाढलेल्या प्रजनन दरांमुळे लोकसंख्या वाढली नाही.
TFRYears18401841184218431844184518461847184818497777.017.027.037.057.067.087.0818501851185218531854185518561857185818597.077.077.077.067.057.037.0176.986.9718601861186218631864186518661867186818696.956.936.956.966.986.997.017.026.516.8718701871187218731874187518761877187818796.747.036.857.247.177.157.026.876.586.9818801881188218831884188518861887188818896.86.667.036.896.836.746.476.616.966.818901891189218931894189518961897189818996.717.446.577.177.187.347.437.527.287.3619001901190219031904190519061907190819097.367.27.367.27.246.727.047.087.447.1219101911191219131914191519161917191819197.27.27.26.966.883.365.25.045.723.4419201921192219231924192519266.724.7266.486.726.86.72
वर्षे 1941 1942 1943 1944 १९४५ ४.६० २.९६ १.६८ १.७२ १.९२
दुवा=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Natural_Population_Growth_of_Russia.PNG/232px-Natural_Population_Growth_of_Russia.PNG|डावे|इवलेसे|232x232अंश| जन्म आणि मृत्यू दर आणि नैसर्गिक वाढ, १९५० - २०१४

 ऐतिहासिक क्रूड जन्मदर 
दुवा=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/RUS_births_deaths_195601-202202.png/425px-RUS_births_deaths_195601-202202.png|इवलेसे|425x425अंश| रशियामधील जन्म आणि मृत्यू: अ) १२ महिन्यांची बेरीज, ब) दररोज सरासरी, जानेवारी १९५६ - फेब्रुवारी २०२२
वर्षे 1801-1810 1811-1820 १८२१-१८३० १८३१-१८४० १८४१-१८५० १८५१-१८६०  रशियाचा क्रूड जन्मदर ४३.७ 40.0 ४२.७ ४५.६ ४९.७ ५२.४
वर्षे 1861-1870 1871-1880 1881-1890 १८९१-१९०० 1901-1910 1911-1914 18 वे शतक</br> (केवळ ऑर्थोडॉक्स) 1801-1860</br> (फक्त ऑर्थोडॉक्स)  रशियाचा क्रूड जन्मदर ५०.३ ५०.४ ५०.४ ४९.२ ४६.८ ४३.९ ५१.० ५०.०

 वयाची रचना 

 वयाची सरासरी 

 एकूण: ३९.८ वर्षे. जगाच्या तुलनेत देश: ५२ वा
 पुरुष: ३६.९ वर्षे
 महिला: ४२.७ वर्षे (२०१८ अंदाजे. )

 आयुर्मान 
दुवा=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Russia_e0_by_sex_1920-2021.png/327px-Russia_e0_by_sex_1920-2021.png|इवलेसे|327x327अंश| रशियामध्ये लिंग आणि त्यातील इंटरसेक्स फरक, १९२० - २०२१ द्वारे जन्माच्या वेळी आयुर्मान

 एकूण लोकसंख्या: ७०.१ वर्षे. जगाच्या तुलनेत देश: १५५ वा
 पुरुष: ६५.५ वर्षे
 महिला: ७४.५ वर्षे (२०२१)

बालमृत्यू दर

 एकूण: ६.८ मृत्यू/१००० जन्म
 पुरुष: ७.६ मृत्यू/१००० जन्म
 महिला: ५.९ मृत्यू/१००० जन्म (२०१७अंदाजे. ) जगाच्या तुलनेत देश: १६३वा

दुवा=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Life_expectancy_in_Russia.svg/350px-Life_expectancy_in_Russia.svg.png|इवलेसे|350x350अंश| रशियामधील आयुर्मान, १८९६ - २०१९

 धर्म 

 हे सुद्धा पहा 

 रशियाचा लोकसंख्याशास्त्रीय इतिहास
 सायबेरियाची लोकसंख्या
 रशियाचे लोकसंख्याशास्त्रीय संकट
 एकूण प्रजनन दरानुसार रशियाच्या संघीय विषयांची यादी
 आयुर्मानानुसार रशियाच्या संघीय विषयांची यादी
 रशियन लोकांवर अनुवांशिक अभ्यास
 रशिया मध्ये आरोग्य
 उत्तर, सायबेरिया आणि सुदूर पूर्वेकडील स्थानिक अल्पसंख्येचे लोक
 रशियन क्रॉस
 रशियन राष्ट्रीयत्व कायदा

जनगणना माहिती:

 सोव्हिएत जनगणना
 रशियन साम्राज्याची जनगणना (१८९७)
 रशियन जनगणना (2002)
 रशियन जनगणना (2010)
 रशियन जनगणना (२०२०)
 लोकसंख्येनुसार रशियामधील शहरे आणि शहरांची यादी

 संदर्भ 

 बाह्य दुवे 

 इगोर बेलोबोरोडोव्ह, 1992-2010 मध्ये रशियामधील लोकसंख्याशास्त्रीय परिस्थिती  (मॉस्को डेमोग्राफिक समिटमधील अहवाल - जून 2011)
 निकोलस एबरस्टॅड, रशियाचे पीसटाइम डेमोग्राफिक क्रायसिस: आयाम, कारणे, परिणाम ( नॅशनल ब्यूरो ऑफ एशियन रिसर्च प्रोजेक्ट रिपोर्ट, मे 2010)
 ज्युली डाव्हान्झो, ग्वेन फार्न्सवर्थ रशियाचे लोकसंख्याशास्त्रीय "संकट" 1996 रँड द्वारा संपादित
 जेसिका ग्रिफिथ रशियाच्या डेमोग्राफिक क्रायसिस  युनिव्हर्सिटी ऑफ लीसेस्टरचे प्रादेशिक परिणाम
 लोकसंख्या धोरण आणि वर्तमान लोकसंख्याशास्त्रीय परिस्थितीचे परिणाम (2008)
 सर्व देशांसाठी परस्परसंवादी आकडेवारी, युनायटेड स्टेट्स सेन्सस ब्युरोची साइट.
 2009 जागतिक लोकसंख्या डेटा शीट    लोकसंख्या संदर्भ ब्युरो द्वारे
 लोकसंख्येची घनता आणि वितरण नकाशे (मजकूर रशियन भाषेत आहे; सर्वात वरचा नकाशा 1996 डेटावर आधारित लोकसंख्येची घनता दर्शवितो)
 रशियाचे वांशिक गट
 रशियामधील मृत्यू डेटासह समस्या
 व्ही. बोरिसोव्ह "रशियामधील लोकसंख्याशास्त्रीय परिस्थिती आणि लोकसंख्येच्या पुनरुत्पादनात मृत्यूची भूमिका" , 2005 (इंग्रजीमध्ये)
 रशियामधील लोकसंख्येच्या समस्येचे संभाव्य निराकरण म्हणून मोठ्या प्रमाणावर स्थलांतर आणि जन्मदर वाढ यातील निवड (रशियन भाषेत)


वर्ग:रशियन लोकसंख्या गट