सप्त लोक

वेदकालीन ऋषीमुनींनी सप्त लोकांची संकल्पना मांडली आहे. श्रीअरविंद यांनी वेदाध्ययन करून त्याची खुलासेवार मांडणी केली आहे. ते सात लोक पुढीलप्रमाणे - 
+क्र.लोकाचे नावव्याहृतितत्त्वइंग्रजीसंबंधित कोशअधिक माहिती०१भूर्लोक  भूःजडद्रव्य(The material World)अन्नमय कोश०२भुवर्लोक भुवःजीवन किंवा प्राणतत्त्व(World of pure vitality)प्राणमय कोशया लोकास अंतरिक्ष असेही म्हणतात.०३स्वर्लोक स्वःमन (World corresponding to the principle of pure or unobscured mind)मनोमय कोशद्यौ असे म्हणतात.०४महालोकमहा: / महस्अतिमानस (विज्ञान)(The great world, the world of Truth, Supramental, Pure idea )विज्ञानमय कोशसत्यं-रितम्-बृहत् असे याचे वर्णन केले जाते. अपरार्ध आणि परार्ध यांच्यातील दुवा असे याचे स्वरूप आहे. याला बृहत द्यौ, महो अर्णस् किंवा महाअर्णव असेही म्हणतात. विज्ञानभूमिकेत स्थित असलेल्या आत्म्याला 'महान आत्मा' म्हणतात.०५जनलोक जन:शुद्ध आनंद (The world of creative delight of existence)आनंदमय कोशशुद्ध आनंद-भूमिकेत स्थित असलेल्या आत्म्याला 'महाजन आत्मा' म्हणतात.०६तपोलोक तपःशुद्ध चिच्छक्ती (World of tapas, world of infinite Will or Consciousness-Force) -०७सत्यलोक सत्यम्शुद्ध सत्ता. (World of the highest truth of being) -याला महासत्य किंवा महाकारण असे म्हणतात.सत-चित-आनंद या त्रयींचा उल्लेख वेदान्तामध्ये ब्रह्म असा केलेला आढळतो.
ही सात तत्त्वे म्हणजे अस्तित्वाच्या विकासाच्या सात पायऱ्या आहेत किंवा चेतनेच्या क्रमशः विकासाचे ते सात टप्पे आहेत, ही गोष्ट वेद, वेदान्त व पुराणे या सर्वांनाच मान्य आहे. 

 संदर्भ 
१) श्री अरविंदांचे तत्त्वचिंतन - ले.डॉ.गजानन नारायण जोशी, पुणे विद्यापीठ, प्रकाशन वर्ष - १९८२

२) The Hour of God - Sri Aurobindo, Sri Aurobindo Ashram, Pondicherry, ISBN-13 : 978-81-7058-834-4

वर्ग:तत्त्वज्ञानविषयक संकल्पना
वर्ग:हिंदू तत्त्वज्ञान