भारताची जनगणना २००१

१८७१ पासून दर दशकात भारतात होणाऱ्या जनगणनेच्या मालिकेतील २००१ची भारताची जनगणना ही १४ वी जनगणना होती. २००१ मध्ये भारताची लोकसंख्या ५३,२२,२३,०९० पुरुष आणि ४९,६५,१४,३४६ स्त्रिया अशी एकूण १,०२,८७,३७,४३६ (एक अब्ज दोन करोड सत्त्याऐंशी लाख सदतीस हजार चारशे छत्तीस) होती. एकूण लोकसंख्या ही १९९१ च्या जनगणनेत मोजलेल्या ८४,६४,२७,०३९ लोकांपेक्षा १८,२३,१०,३९७ ने अधिक वाढली, म्हणजेच २१.५% जास्त.
सर्वाधिक लोकसंख्या असलेले राज्यउत्तर प्रदेश१६६,१९७,९२१सर्वात कमी लोकसंख्या असलेले राज्यसिक्कीम५४०,८५१सर्वाधिक लोकसंख्या असलेला केंद्रशासित प्रदेशदिल्ली१३,८५०,५०७सर्वात कमी लोकसंख्या असलेला केंद्रशासित प्रदेशलक्षद्वीप६०,६५०सर्वाधिक लोकसंख्या असलेला जिल्हामिदनापूर (पश्चिम बंगाल)९,६१०,७८८सर्वात कमी लोकसंख्या असलेला जिल्हायानम (पुदुच्चेरी)३१,३९४

इवलेसे|भारताच्या लोकसंख्येच्या घनतेचा नकाशा
 राज्य निहाय लोकसंख्या 
२००१ च्या जनगणनेच्या वेळेस भारतात २८ राज्ये व ७ केंद्रशासित प्रदेश आणि एकूण ५९३ जिल्हे होती.
+भारताच्या लोकसंख्येचे राज्य निहाय विवरणक्रमांकराज्य / केंद्रशासित प्रदेशराजधानीप्रकारलोकसंख्याएकूण लोकसंख्येच्या %लिंग गुणोत्तरसाक्षरता(%)क्षेत्रफळ (कि.मी.)लोकसंख्येची घनता (१/कि.मी.)दशकातील वाढ % (१९९१-२००१)१उत्तर प्रदेशलखनौराज्य१६६,१९७,९२११६.१६८९८५६.२७२४०,९२८६९०२५.९२महाराष्ट्रमुंबईराज्य९६,८७८,६२७९.४२९२२७६.८८३०७,७१३३१५२२.७३बिहारपाटणाराज्य८२,९९८,५०९८.०७९१९४७९४,१६३८८१२८.६४पश्चिम बंगालकोलकाताराज्य८०,१७६,१९७७.७९९३४६८.६४८८,७५२९०३१७.८५आंध्र प्रदेशहैद्राबादराज्य७६,२१०,००७७.४१९७८६०.४७२७५,०४५२७७१४.६६मध्य प्रदेशभोपाळराज्य६०,३४८,०२३५.८७९८७७३.४५३०८,२४५२०२२४.३७तमिळनाडूचेन्नईराज्य६२,४०५,६७९६.०७९१९६३.७४१३०,०५८४६४११.७८राजस्थानजयपूरराज्य५६,५०७,१८८५.४९९२१६०.४१३४२,२३९१६५२८.४९कर्नाटकबंगळूरराज्य५२,८५०,५६२५.१४९६५६६.६४१९१,७९१२७६१७.५१०गुजरातगांधीनगरराज्य५०,६७१,०१७४.९३९२०६९.१४१९६,०२४२५८२२.७११ओडिशाभुवनेश्वरराज्य३६,८०४,६६०३.५८९७२६३.०८१५५,७०७२३६१६.३१२केरळतिरुवनंतपुरमराज्य३१,८४१,३७४३.१०१०५८९०.८६३८,८६३८१९९.४१३झारखंडरांचीराज्य२६,९४५,८२९२.६२९४१५३.५६७९,७१४३३८२३.४१४आसामदिसपूरराज्य२६,६५५,५२८२.५९९३५६३.२५७८,४३८३४०१८.९१५पंजाबचंदिगढराज्य२४,३५८,९९९२.३७८७६६९.६५५०,३६२४८४२०.११६छत्तीसगढरायपूरराज्य२०,८३३,८०३२.०३८६१६७.९११३५,१९११५६१८.३१७हरियाणाचंदिगढराज्य२१,१४४,५६४२.०६९८९६४.६६४४,२१२४७१२८.४१८दिल्लीदिल्लीकेंद्रशासित प्रदेश१३,८५०,५०७१.३५८२१८१.६७१,४८४९३३३४७.०१९जम्मू आणि काश्मीरजम्मू (हिवाळा)राज्य१०,१४३,७०००.९९८९२५५.५२२२२,२३६४६२९.४श्रीनगर (उन्हाळा)२०.४२०उत्तराखंडदेहरादूनराज्य८,४८९,३४९०.८३९६२७१.६२५३,४८३१५९२०.४२१हिमाचल प्रदेशशिमलाराज्य६,०७७,९०००.५९९६८७६.४८५५,६७३१०९१७.५२२त्रिपुराआगरताळाराज्य३,१९९,२०३०.३१९४८७३.१९१०,४८६३०५१६.०२३मेघालयशिलाँगराज्य२,३१८,८२२०.२३९७२६२.५६२२,४२९१०३३०.७२४मणिपूरइंफाळराज्य२,२९३,८९६०.२२९७४७०.५३२२,३२७१०३२४.९२५नागालॅंडकोहिमाराज्य१,९९०,०३६०.१९९००६६.५९१६,५७९१२०६४.५२६गोवापणजीराज्य१,३४७,६६८०.१३९६१८२.०१३,७०२३६४१५.२२७अरुणाचल प्रदेशइटानगरराज्य१,०९७,९६८०.११८९३५४.३४८३,७४३१३२७.०२८पुदुच्चेरीपाँडिचेरीकेंद्रशासित प्रदेश९७४,३४५०.०९१००१८१.२४४७९२०३४२०.६२९मिझोरमऐझॉलराज्य८८८,५७३०.०९७७७८१.९४२१,०८१४३२८.८३०चंदिगढचंदिगढकेंद्रशासित प्रदेश९००,६३५०.०९९३५८८.८११४७७९५४०.३३१सिक्कीमगंगटोकराज्य५४०,८५१०.०५८७५६८.८१७,०९६७६३३.१३२अंदमान आणि निकोबारपोर्ट ब्लेरकेंद्रशासित प्रदेश३५६,१५२०.०३८४६८१.३८,२४९४३२६.९३३दादरा आणि नगर-हवेलीसिल्वासाकेंद्रशासित प्रदेश२२०,४९००.०२८१२५७.६३४९१४४९५९.२३४दमण आणि दीवदमणकेंद्रशासित प्रदेश१५८,२०४०.०२७१०७८.१८११२१४१३५५.७३५लक्षद्वीपकवरत्तीकेंद्रशासित प्रदेश६०,६५००.०१९४८८६.६६३२१८९५१७.३एकूणभारतनवी दिल्ली३५१,०२८,७३७,४३६१००९३३६४.८%३,२८७,२४०३८२२१.५%

 धर्म निहाय लोकसंख्येचे विवरण 
२००१ च्या जनगणनेत हिंदू ८२.७५ कोटी (८०.४५%) आणि मुस्लिम १३.८ कोटी (१३.४%) होते.

+भारताची धार्मिक लोकसंख्याधर्मलोकसंख्याभारताच्या एकूण लोकसंख्येच्या (%)बहुसंख्यी राज्यसाक्षरताहिंदू (दुवा=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Om.svg|16x16अंश)८२७,५७८,८६८८०.५२७६५.१%इस्लाम (दुवा=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Star_and_Crescent.svg|18x18अंश)१३८,१८८,२४०१३.४२५९.१%ख्रिश्चन (दुवा=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Christian_cross.svg|17x17अंश)२४,०८०,०१६२.३३८०.३%शीख (दुवा=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Khanda.svg|19x19अंश)१९,२१५,७३०१.९१६९.४%बौद्ध (दुवा=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dharma_Wheel.svg|18x18अंश)७,९५५,२०७०.८०७४.७%जैन (दुवा=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jainism.svg|33x33अंश)४,२२५,०५३०.४०९४.१%अन्य धर्म६,६३९,६२६०.६० –निधर्मी७२७,५८८०.१०एकूण१,०२८,६१०,३२८१००.०३५६४.८%

 भाषा 
हिंदी ही भारताच्या उत्तर भागात सर्वाधिक बोलली जाणारी भाषा आहे. २००१ च्या जनगणनेनुसार, ५३.६% भारतीय लोकसंख्येला हिंदी भाषा बोलता येते, त्यापैकी ४१% लोकांनी हिंदीला त्यांची मातृभाषा म्हणून घोषित केले आहे. २००१ च्या जनगणनेत १२.१८% भारतीयांना इंग्रजी भाषा माहित आहे. भारतातील द्विभाषिकांची संख्या २५.५ कोटी आहे, जी २००१ मधील लोकसंख्येच्या २४.८% आहे. भाषेच्या संख्येत पापुआ न्यू गिनी (८३९) नंतर भारत (७८०) जगात दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.

+भारतातील भाषिकांच्या संख्येनुसार प्रथम, द्वितीय आणि तृतीय भाषा (२००१ जनगणना)भाषाप्रथम भाषा म्हणून बोलणारेएकूण लोकसंख्येच्या प्रथम भाषा म्हणून बोलणाऱ्यांची टक्केवारीद्वितीय भाषा म्हणून बोलणारेतृतीय भाषा म्हणून बोलणारेएकूण भाषिकएकूण भाषिकांची एकूण लोकसंख्येतील टक्केवारीहिंदी४२२,०४८,६४२४१.०३९८,२०७,१८०३१,१६०,६९६५५१,४१६,५१८५३.६इंग्रजी२२६,४४९०.०२८६,१२५,२२१३८,९९३,०६६१२५,३४४,७३६१२.१८बंगाली८३,३६९,७६९८.१६,६३७,२२२१,१०८,०८८९१,११५,०७९८.८६मराठी७१,९३६,८९४६.९९९,५४६,४१४२,७०१,४९८८४,१८४,८०६८.१८तेलुगू७४,००२,८५६७.१९९,७२३,६२६१,२६६,०१९८४,९९२,५०१८.२६तमिळ६०,७९३,८१४५.९१४,९९२,२५३९५६,३३५६६,७४२,४०२६.४९गुजराती४६,०९१,६१७४.४८३,४७६,३५५७०३,९८९५०,२७१,९६१४.८९उर्दू५१,५३६,१११५.०१६,५३५,४८९१,००७,९१२५९,०७९,५१२५.७४कन्नड३७,९२४,०११३.६९११,४५५,२८७१,३९६,४२८५०,७७५,७२६४.९४उडिया३३,०१७,४४६३.२१३,२७२,१५१३१९,५२५३६,६०९,१२२३.५६मल्याळम३३,०६६,३९२३.२१४९९,१८८१९५,८८५३३,७६१,४६५३.२८पंजाबी३३,१२४,७२६२.८३२,२३०,०००७२०,०००३६,६००,०००३संस्कृत१४,१३५<०.०११,२३४,९३१३,७४२,२२३४,९९१,२८९०.४९

 साक्षरता 
विभागसाक्षरताव्यक्तीपुरुषस्त्रियाएकूणसाक्षरांची संख्या५६०,६८७,७९७३३६,५३३,७१६२२४,१५४,०८१साक्षरता दर६४.८%७५.३%५३.७%ग्रामीणसाक्षरांची संख्या३६१,८७०,८१७२२३,५५१,६४११३८,३१९,१७६साक्षरता दर५८.७%७०.७%४६.१%शहरीसाक्षरांची संख्या१९८,८१६,९८०११२,९८२,०७५८५,८३४,९०५साक्षरता दर७९.९%८६.३%७२.९%

आलेख

संदर्भ
अंतर्गत संदर्भ
जनगणना

शासकीय संदर्भ
भारतीय जनगणना २००१ - भारतीय शासनाचे अधिकृत संकेतस्थळ
भारतीय जनगणना
वर्ग:इ.स. २००१
वर्ग:भारतातील जनगणना