अल्पसंख्याक व्यवहार मंत्रालय (भारत)

अल्पसंख्याक व्यवहार मंत्रालय हे भारत सरकारचे एक मंत्रालय आहे जे सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालयातून कोरले गेले आणि २९ जानेवारी २००६ रोजी तयार केले गेले. भारतातील अल्पसंख्याक धार्मिक समुदायांसाठी केंद्र सरकारच्या नियामक आणि विकासात्मक कार्यक्रमांसाठी ही सर्वोच्च संस्था आहे, ज्यात मुस्लिम, शीख, ख्रिश्चन, बौद्ध, झोरोस्ट्रियन ( पारसी ) आणि जैन यांचा समावेश आहे, ज्यांना भारताच्या राजपत्रात अल्पसंख्याक समुदाय म्हणून अधिसूचित केले आहे  अंतर्गत राष्ट्रीय अल्पसंख्याक आयोग कायदा, १९९२ चे कलम २(c). 

मुख्तार अब्बास नक्वी यांनी ४ सप्टेंबर २०१७ रोजी अल्पसंख्याक व्यवहारांसाठी कॅबिनेट मंत्री म्हणून पदभार स्वीकारला.  नजमा हेपतुल्ला कॅबिनेट मंत्री असताना त्यांनी अल्पसंख्याक व्यवहार राज्यमंत्री म्हणून काम केले. १२ जुलै २०१६ रोजी नजमा हेपतुल्ला यांच्या राजीनाम्यानंतर, नक्वी यांना मंत्रालयाचा स्वतंत्र प्रभार सोपवण्यात आला.

हे मंत्रालय भाषिक अल्पसंख्याक आणि भाषिक अल्पसंख्याक आयुक्त कार्यालय, अँग्लो-इंडियन समुदायाचे प्रतिनिधित्व, पाकिस्तानमधील गैर-मुस्लिम धर्मस्थळांचे संरक्षण आणि जतन आणि पंत-मिर्झाच्या दृष्टीने भारतातील मुस्लिम धर्मस्थळांशी देखील सामील आहे. १९५५ चा करार, परराष्ट्र मंत्रालयाशी सल्लामसलत करून.  प्रभारी मंत्री हे केंद्रीय वक्फ कौन्सिल, भारताचे अध्यक्ष देखील आहेत, जे राज्य वक्फ बोर्ड चालवतात.  अल्पसंख्याक व्यवहार मंत्रालय दरवर्षी भारतातील अल्पसंख्याक समुदायाच्या विद्यार्थ्यांना मोमा शिष्यवृत्ती प्रदान करते. मोमा शिष्यवृत्ती ही अल्पसंख्याक व्यवहार मंत्रालयाची एक शिष्यवृत्ती योजना आहे जी आर्थिकदृष्ट्या मजबूत नसलेल्या आणि भारतात उच्च शिक्षण घेऊ इच्छिणाऱ्या अल्पसंख्याक समुदायाच्या विद्यार्थ्यांना आधार देण्याच्या उद्देशाने सुरू करण्यात आली आहे.   भारतातील अल्पसंख्याक समुदायांमध्ये मुस्लिम, शीख, ख्रिश्चन, बौद्ध, पारशी आणि जैन यांचा समावेश होतो. भारत सरकारकडून विद्यार्थ्यांना राज्य सरकार/केंद्रशासित प्रदेशांमार्फत शिष्यवृत्ती दिली जाते. ही शिष्यवृत्ती पदवीपूर्व आणि पदव्युत्तर अभ्यासक्रमांसाठी दिली जाते. 

भारतीय राज्यघटनेनुसार भाषिक अल्पसंख्याकांसाठी एक विशेष अधिकारी नेमला पाहिजे. 

घटनात्मक अनुच्छेद: 350B.

 राष्ट्रपतींद्वारे भाषिक अल्पसंख्याकांसाठी एक विशेष अधिकारी नियुक्त केला जाईल.
 या संविधानांतर्गत भाषिक अल्पसंख्याकांसाठी प्रदान केलेल्या सुरक्षेशी संबंधित सर्व बाबींची चौकशी करणे आणि राष्ट्रपतींना निर्देश देतील अशा अंतराने राष्ट्रपतींना अहवाल देणे हे विशेष अधिकाऱ्याचे कर्तव्य असेल आणि राष्ट्रपती असे सर्व अहवाल देतील. संसदेच्या प्रत्येक सभागृहासमोर ठेवला जाईल आणि संबंधित राज्यांच्या सरकारांना पाठवला जाईल. 

भाषिक आधारावर राज्यांची स्थापना झाल्यामुळे राज्यांच्या आधारावर निर्णय घ्यायचा आहे. 

 संदर्भ आणि नोंदी 

वर्ग:भारतातील धर्म
वर्ग:Pages with unreviewed translations
वर्ग:भारताची मंत्रालये