भारतीय गायीच्या विविध जाती

इवलेसे
उपयुक्ततेच्या आधारावर राष्ट्रीय पशु आनुवंशिक संशोधन संस्था ने भारतीय गोवंश तीन वर्गात विभाजित केला.
१. मशागतीचा गोवंश 
२. दुभत्या जातीचा गोवंश
३. दुहेरी हेतूचा गोवंश

सध्या अस्तित्वात असलेल्या भारतीय गायींच्या जाती आणि त्यांची वर्गवारी पुढीलप्रमाणे आहे.

 भारत 
 अ. क्र.  गोवंश  इतर नावे/टोपण नावे आढळस्थान  उपयोग  चित्र  अभिग्रहन क्रमांक १   अमृतमहाल  डोड्डा दाना, जवारी दाना, नंबर दानाकर्नाटक  मशागतीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_0800_AMRITMAHAL_03001 २  आलमपाटी  आलंबडी गाय तामिळनाडू दुहेरी हेतूचा गोवंश   अनोंदनिकृत ३  उंबलाचेरी  मोट्टाईमाडू, गणपतीमाडू, तंजावुर तामिळनाडू मशागतीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_1800_UMBLACHERY_03029४  ओंगल  नेल्लूर आंध्र प्रदेश  दुहेरी हेतूचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_0100_ONGOLE_03020५  कठाणी   महाराष्ट्र  दुहेरी हेतूचा गोवंश   INDIA_CATTLE_1100_KATHANI_03051६  कोंकण कपिलासुवर्ण कपिला कोंकणदुभत्या जातीचा गोवंश   INDIA_CATTLE_1135_KONKANKAPILA_03043७  कंगायम कंगनाड, कोंगु तामिळनाडूमशागतीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_1800_KANGAYAM_03010८  कासारगोड  केरळ,  कर्नाटकदुभत्या जातीचा गोवंश 220px अनोंदनिकृत ९  कांकरेजबन्नी, नागर, तलबडा, वढीयार, वागड  गुजरात,  राजस्थानदुहेरी हेतूचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_0417_KANKREJ_03011 १०  केनकाथाकेनवारीया  उत्तर प्रदेश,  मध्यप्रदेशमशागतीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_2010_KENKATHA_03012 ११  कोसली छत्तीसगडमशागतीचा गोवंश   INDIA_CATTLE_2600_KOSALI_03036 १२  कृष्णा महाराष्ट्र, कर्नाटकमशागतीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_0800_KRISHNAVALLEY_03015 १३  खेरीअरदेसी ओडिशामशागतीचा गोवंश   INDIA_CATTLE_1500_KHARIAR_03034 १४  खेरीगढखेरी, खारी उत्तर प्रदेशमशागतीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_2000_KHERIGARH_03013 १५  खिल्लारीमाणदेशी, शिकारी, थिल्लार  महाराष्ट्र,  कर्नाटकशर्यतींसाठी वापर, मशागतीचा गोवंश,   INDIA_CATTLE_1108_KHILLAR_03014 १६  गवळाऊ आरवी, गौळंगनी महाराष्ट्र, मध्यप्रदेशदुहेरी हेतूचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_1110_GAOLAO_03006 १७  गंगातिरीपूर्वी हरियाणा, शहाबादी  बिहार,  उत्तर प्रदेशदुहेरी हेतूचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_2003_GANGATIRI_03039  १८  गीरभोदली, देसण, गुजराती, काठियावाडी, सोरटी, सुरती गुजरातदुभत्या जातीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_0400_GIR_03007 १९  घुमुसरीदेशी, गुमसुर, घुमसुर ओडिशामशागतीचा गोवंश    INDIA_CATTLE_1500_GHUMUSARI_03032 २०  जवारी गाय कडूदाना  कर्नाटकदुहेरी हेतूचा गोवंश 220px अनोंदनिकृत २१  थारपारकरसफेद सिंधी, थारी   गुजरात,  राजस्थानदुहेरी हेतूचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_1700_THARPARKAR_03028 २२  थुथोअमेशी, शियापी, चोकरू, त्सेसो नागालँड मशागतीचा गोवंश,  मांसाहार   INDIA_CATTLE_1400_THUTHO_03047 २३  दज्जल    पंजाब (पाकिस्तान), पंजाब  दुहेरी हेतूचा गोवंश   अनोंदनिकृत २४  देवणीसुरती, डोंगरपट्टी, डोंगरी, वन्नेरा, वाघ्याड, बालंक्या, शेवेरा  महाराष्ट्र,  कर्नाटकदुहेरी हेतूचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_1108_DEONI_03005 २५  धन्नी पंजाबमशागतीचा गोवंश  अनोंदनिकृत २६  नागोरी राजस्थानमशागतीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_1700_NAGORI_03018 २७  नारी सिरोही  गुजरात, राजस्थान दुहेरी हेतूचा गोवंश    INDIA_CATTLE_1704_NARI_03045 २८  निमारी निमाडी, खरगाव, खरगोनी, खुरगोनी मध्यप्रदेशमशागतीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_1000_NIMARI_03019 २९  डागरीगुजरात माळवी गुजरातमशागतीचा गोवंश   INDIA_CATTLE_0400_DAGRI_03046 ३०  डांगी कंदाडी महाराष्ट्र,  गुजरातमशागतीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_1104_DANGI_03004 ३१  पुंगनुर आंध्रप्रदेशदुहेरी हेतूचा गोवंश,  (बुटका गोवंश) 220px  INDIA_CATTLE_0100_PUNGANUR_03022 ३२  पुलिकुलमपलिंगुमाडू, जलीकट्टूमाडू, मनीमाडू, किलाकट्टूमाडू, मट्टूमाडू तामिळनाडू मशागतीचा गोवंश,  जल्लीकट्टू   INDIA_CATTLE_1800_PULIKULAM_03035 ३३  पोंवारपुर्नियाउत्तर प्रदेशमशागतीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_2000_PONWAR_03021 ३४  पोडा थिरूपा तेलंगणादुहेरी हेतूचा गोवंश   INDIA_CATTLE_3600_PODATHURPU_03044 ३५  बरगूर तामिळनाडूमशागतीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_1800_BARGUR_03003 ३६  बद्री उत्तराखंडदुहेरी हेतूचा गोवंश   INDIA_CATTLE_2400_BADRI_03040 ३७  बचौरसीतामढी, भुटीया बिहारदुहेरी हेतूचा गोवंश   INDIA_CATTLE_0300_BACHAUR_03002 ३८  बिंझारपुरी ओडिशादुहेरी हेतूचा गोवंश   INDIA_CATTLE_1500_BINJHARPURI_03033 ३९   बेलाही हरियाणा, चंदीगडदुहेरी हेतूचा गोवंश   INDIA_CATTLE_0532_BELAHI_03038 ४०  मलनाड गिड्डा कर्नाटकमशागतीचा गोवंश,  (बुटका गोवंश) 220px  INDIA_CATTLE_0800_MALNADGIDDA_03037 ४१  मासिलम    मेघालय  मशागतीचा गोवंश   INDIA_CATTLE_1300_MASILUM_03053 ४२  मालवी मध्यप्रदेशमशागतीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_1000_MALVI_03016 ४३  मेवाती  राजस्थान, हरियाणा, उत्तर प्रदेश मशागतीचा गोवंश  INDIA_CATTLE_1705_MEWATI_03017 ४४  मोतू ओडिशामशागतीचा गोवंश   INDIA_CATTLE_1526_MOTU_03031 ४५  राठी राजस्थानदुभत्या जातीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_1700_RATHI_03023 ४६  लडाखी  जम्मू काश्मीर,  लडाखदुहेरी हेतूचा गोवंश   INDIA_CATTLE_0700_LADAKHI_03042 ४७  लखमी आसाममशागतीचा गोवंश   INDIA_CATTLE_0200_LAKHIMI_03041 ४८  लाल कंधारी महाराष्ट्रमशागतीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_1100_REDKANDHARI_03024  ४९  लाल पूर्णिया बिहारदुहेरी हेतूंचा गोवंश    INDIA_CATTLE_0300_PURNEA_03050 ५०  लाल सिंधी  ओडिशा,  बिहार,आसाम, केरळदुभत्या जातीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_0000_REDSINDHI_03025 ५१  लोहानी अच्छाई गाय  बलुचिस्तान, पाकिस्तानचा सीमावर्ती प्रांत  दुहेरी हेतूंचा गोवंश  अनोंदनिकृत ५२  वेचुर केरळ दुभत्या जातीचा गोवंश,  बुटका गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_0900_VECHUR_03030 ५३  श्वेत कपिला गोवादुभत्या जातीचा गोवंश   INDIA_CATTLE_3500_SHWETAKAPILA_03048 ५४  साहिवाल  पंजाब, राजस्थानदुभत्या जातीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_1617_SAHIWAL_03026 ५५  सांचोरी मारवाडी   राजस्थान  दुहेरी हेतूचा गोवंश  INDIA_CATTLE_1700_SANCHORI_03052 ५६  सीबी भगनारी   बलुचिस्तान, वायव्य भारत  मशागतीचा गोवंश अनोंदनिकृत ५७  सिरी  सिक्कीम, बंगालमशागतीचा गोवंश   INDIA_CATTLE_2221_SIRI_03027 ५८  हल्लीकर कर्नाटकमशागतीचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_0800_HALLIKAR_03008 ५९  हरियाना हरियाणादुहेरी हेतूंचा गोवंश 220px  INDIA_CATTLE_0520_HARIANA_03009 ६०  हिस्सार पंजाबदुहेरी हेतूचा गोवंश  अनोंदनिकृत ६१  हिमाचली पहाडी हिमाचल प्रदेशदुहेरी हेतूचा गोवंश   INDIA_CATTLE_0600_HIMACHALIPAHARI_03049

 भारताबाहेर 
 अ. क्र.  विदेशातील भारतीय गोवंश  इतर नावे  आढळस्थान  उपयोग  चित्र१  ब्राह्मण गाय   अमेरिका,ऑस्ट्रेलिया, ब्राझील  दुधदुभते  मांसाहार 220px २  गुझेरातगुझेरा, अझुलेगो, कांकरेज ब्राझील दुधदुभते  मांसाहार220px ३  गिरोलँडो  ब्राझील दुधदुभते 220px ४  नेल्लूर  ब्राझील, अर्जेन्टिना, पेराग्वे, व्हेनेझुएला, मध्य अमेरिका, मेक्सिको, उत्तर अमेरिकामांसाहार220px

हे सुद्धा पहा
 भारतीय गाय
 कंपोस्ट खत
 जनावरांचे वजन मोजणे
 जनावरांचा चारा
 ए २ दूध

 संदर्भ 

बाह्य दुवे
 Department of Animal Husbandry, Dairying & Fisheries, Government of India, New Delhi

 ICAR-Indian Agricultural Research Institute

 Cattle — Breeds of Livestock, Department of Animal Science

  Zebu Cattle of India and Pakistan. An FAO Study Prepared by N.R. Joshi ... and R.W. Phillips. [With Illustrations.]

 पशुपालन से कमाई करना है तो इन बातों का रखें हमेशा ध्यान

वर्ग:याद्या
वर्ग:भारतीय गायीच्या प्रजाती