बिनाका गीतमाला

बिनाका गीतमाला हा हिंदी चित्रपटातील टॉप फिल्मी गाण्यांचा एक साप्ताहिक काउंटडाउन शो होता. हा एक प्रदीर्घ काळ चाललेला लोकप्रिय कार्यक्रम होता ज्याचे लाखो श्रोते होते. बिनाका गीतमाला १९५२ ते १९८८ पर्यंत रेडिओ सिलोनवर प्रसारित करण्यात आला आणि नंतर १९८९ मध्ये ऑल इंडिया रेडिओ नेटवर्कच्या विविध भारती सेवेमध्ये स्थलांतरित झाली जिथे त्याचे प्रसारण १९९४ पर्यंत चालले होते. हा भारतीय चित्रपट गाण्यांचा पहिला रेडिओ काउंटडाउन शो होता, Back on air with Geetmala. Bella Jaisinghani. The Financial Express (India), Sunday, 11 March 2001. Transcript available online at , accessed online on 29 July 2006 आणि तो भारतातील सर्वात लोकप्रिय रेडिओ कार्यक्रम म्हणून ओळखला जातो.

 इवलेसे| अमीन सयानी (२०१२)
या कार्यक्रमाचे हे नाव त्याचे प्रायोजकत्व असलेल्या बिनाका टूथ पेस्ट च्या कंपनी वरून पडले होते.   बिनाका गीतमाला, आणि त्याचे नंतरचे नामांतर सिबाका - सिबाका संगीतमाला, सिबाका गीतमाला, आणि कोलगेट सिबाका संगीतमाला - १९५४ ते १९९४ पर्यंत रेडिओ सिलोनवर आणि नंतर विविध भारतीवर चालले. ते १९५४ ते १९९३ पर्यंत वार्षिक वर्ष-अखेरीच्या याद्या देखील प्रसारित करतात.

 गायकांची सर्वाधिक गाणी 
गायक गाण्यांची संख्या वर्षे लता मंगेशकर 19 १९५३, १९५७, १९६३, १९६७, १९६८, १९६९, १९७०, १९७५, १९७६, १९७७, १९८०, १९८२, १९८३, १९८५, १९८६, १९९०, १९०, १९५ मोहम्मद रफी 8 1956, 1957, 1960, 1961, 1962, 1963, 1966, 1980 किशोर कुमार 6 1959, 1971, 1974, 1979, 1982, 1983 मुकेश 6 1955, 1964, 1965, 1967, 1975, 1976 अलका याज्ञिक ५ 1981, 1991, 1993, 1996, 1999 उदित नारायण 4 1988, 1996, 1999, 2000 आशा भोसले 3 1959, 1971, 1972

 अमीन सयानी आणि रेडिओ सिलोन 
या कार्यक्रमाचे संपूर्ण संचालन अमीन सयानी यांनी केले होते. ९,००,००० ते २०,००,००० पर्यंत अंदाजे श्रोत्यांची संख्या असलेला हा कार्यक्रम, भारतात खूप लोकप्रिय होता. यामुळे रेडिओ सिलोनची लोकप्रियता मोठ्या प्रमाणात वाढली, ज्यामुळे ते भारतीय उपखंडातील रेडिओवरील लोकप्रिय चित्रपट संगीताचे प्राथमिक स्रोत बनले.  १९९८ नंतर, हा कार्यक्रम विधान भारतीवर प्रसारित झाला आणि सोमवारी रात्री अर्धा तास चालू होता. 

 लोकप्रियता पडताळणी पद्धत 
इस १९५२ मध्ये सुरू झाल्यावर, सुरुवातीला कार्यक्रमात गाण्यांना क्रमांक दिले नाही, तर सात समकालीन गाणी कोणत्याही विशिष्ट क्रमाने वाजवली जात असत. नंतर कालांतराने या कार्यक्रमात सर्वाधिक लोकप्रिय हिंदी चित्रपट गाण्यांची क्रमवारी सुरू झाली. सुरुवातीला भारतात विकल्या गेलेल्या रेकॉर्डची संख्या आणि श्रोत्यांची मते यांच्या संयोगाने गाण्यांची क्रमवारी लावली गेली.  विक्रमी विक्री, रेकॉर्ड स्टोअर मालकांचे निर्णय आणि 'श्रोता संघ' किंवा 'श्रोता क्लब' मधील लोकप्रियता यावरून लोकप्रियता मोजली गेली. दर आठवड्याला श्रोता संघ त्यांच्या लोकप्रिय गाण्यांची यादी रेडिओ स्टेशनला पाठवत असत. क्लबची स्थापना केली गेली कारण स्टोअरमध्ये रेकॉर्ड विकले जाणे शक्य होते आणि अधिक खरेदी करण्यात रस असला तरी, विक्रमी विक्रीमध्ये स्वारस्य दिसून येणार नाही.

वर्षभरातील गाण्यांनी मिळवलेल्या गुणांच्या आधारे वर्षअखेरीच्या याद्या संकलित केल्या गेल्या. १९६६ आणि १९७० च्या दरम्यान काही वेळा साप्ताहिक प्रक्षेपणावर कोणतेही गुण नसायचे, परंतु वर्षाच्या शेवटीचा कार्यक्रम पॉइंट सिस्टमवर आधारित झाला. Reliving the Geetmala lore. 
S.K. Screen, Friday, 22 September 2000, transcript available online at , accessed online on 29 July 2006

 प्रति वर्ष शीर्ष गाण्यांच्या याद्या 

वर्षगाणेचित्रपटसंगीतकारगीतकारगायक१९५३ये जिंदगी उसी की हैअनारकलीरामचंद्र चितळकरराजिंदर किशनलता मंगेशकर१९५४जाये तो जाये कहाटॅक्सी ड्रायव्हरसचिनदेव बर्मनसाहिर लुधियानवीतलत मेहमूद१९५५मेरा जुता है जापानीश्री ४२०शंकर-जयकिशनशैलेंद्रमुकेश१९५६ऐ दिल है मुश्कील जिना यहासी.आय.डी.ओंकार प्रसाद नय्यरमजरूह सुलतानपुरीमोहम्मद रफी, गीता दत्त१९५७जरा सामने तो आओ छलियेजनम जनन के फेरेएस एन त्रिपाठीभारत व्यासलता मंगेशकर, मोहम्मद रफी1958Hai Apna Dil Toh AwaraSolva SaalS. D. BurmanMajrooh SultanpuriHemant Kumar1959Haal Kaisa Hai Janaab KaChalti Ka Naam GaadiS. D. BurmanMajrooh SultanpuriKishore Kumar, Asha Bhosle1960Zindagi Bhar Nai Bhoolegi Wo Barsaat Ki RaatBarsaat Ki RaatRoshanSahir LudhianviMohammed Rafi1961Teri Pyaari Pyaari Surat KoSasuralShankar JaikishanHasrat JaipuriMohammed Rafi1962Ehsaan Tera Hoga Mujh ParJungleeShankar JaikishanHasrat JaipuriMohammed Rafi 1963Jo Wada Kiya Woh NibhanaTaj MahalRoshanSahir LudhianviLata Mangeshkar, Mohammed Rafi1964Mere Man ki Ganga aur tere man ki Jamuna kaSangamShankar JaikishanShailendraMukesh, Vyjayanthimala1965Jis dil mein basa tha pyaar teraSaheliKalyanji AnandjiIndeevarMukesh1966Baharon phool barsao mera mehboob aaya haiSurajShankar JaikishanHasrat JaipuriMohammed Rafi1967Saawan ka mahina pawan kare sorMilanLaxmikant–PyarelalAnand BakshiLata Mangeshkar, Mukesh1968Dil wil pyar vyar main kya jaanu reShagirdLaxmikant-PyarelalMajrooh SultanpuriLata Mangeshkar1969Kaise rahoon chup ki meine pee hi kya haiInteqamLaxmikant-PyarelalRajendra KrishnaLata Mangeshkar1970Bindiya chamkegi choodi khankegiDo RaasteLaxmikant-PyarelalAnand BakshiLata Mangeshkar1971Zindagi ek safar hai suhanaAndazShankar JaikishanHasrat JaipuriKishore Kumar, Asha Bhosle1972Dum Maro DumHare Raama Hare KrishnaR. D. BurmanAnand BakshiAsha Bhosle, Usha Iyer1973Yaari hai imaan mera yaar meri zindagiZanjeerKalyanji AnandjiGulshan BawraManna Dey1974Mera jeewan koraa kaagaz koraa hi rah gayaKora KagazKalyanji AnandjiM. G. HashmatKishore Kumar1975Baaki kuchh bacha to mahangaai maar gayeeRoti Kapada Aur MakaanLaxmikant-PyarelalVarma MalikLata Mangeshkar, Mukesh, Jaani Babu Qawwal, Narendra1976Kabhi kabhi mere dil mein khayaal aataa haiKabhi KabhiKhayyamSahir LudhianviLata Mangeshkar, Mukesh 1977Husn haazir hai mohabbat ki sazaa paane koLailaa MajnuMadan MohanSahir LudhianviLata Mangeshkar1978Ankhiyon ke jharokhon se, mainen dekha joAnkhiyon Ke Jharokhon SeRavindra JainRavindra JainHemlata1979O Saathi ReMuqaddar Ka SikandarKalyanji AnandjiAnjaanKishore Kumar1980Dafli Wale Dafli BajaSargamLaxmikant-PyarelalAnand BakshiLata Mangeshkar, Mohammed Rafi1981Mere Angane MeinLaawarisKalyanji AnandjiAnjaanAmitabh Bachchan, Alka Yagnik1982Angrezi Mein Kehte HainKhud-DaarRajesh RoshanMajrooh SultanpuriLata Mangeshkar, Kishore Kumar1983Shayad Meri ShaadiSoutenUsha KhannaSaawan KumarLata Mangeshkar, Kishore Kumar1984Tu Mera Hero HaiHeroLaxmikant-PyarelalAnand BakshiAnuradha Paudwal, Manhar Udhas1985Sun Sahiba SunRam Teri Ganga MailiRavindra JainRavindra JainLata Mangeshkar1986Yashoda Ka NandlalaSanjogLaxmikant-PyarelalAnjaanLata Mangeshkar1987Chitthi Aayi HaiNaamLaxmikant-PyarelalAnand BakshiPankaj Udhas1988Papa Kehte HainQayamat Se Qayamat TakAnand–MilindMajrooh SultanpuriUdit Narayan1989My Name Is LakhanRam LakhanLaxmikant-PyarelalAnand BakshiMohammed Aziz1990Gori Hai KalaiyaanAaj Ka ArjunBappi LahiriAnjaanLata Mangeshkar, Shabbir Kumar1991Dekha Hai Pehli BaarSaajanNadeem-ShravanSameerAlka Yagnik, S P Balasubramaniam1992Maine Pyar Tumhi SePhool Aur KaanteNadeem-ShravanSameerKumar Sanu, Anuradha Paudwal1993Choli Ke PeechheKhalnayakLaxmikant-PyarelalAnand BakshiAlka Yagnik, Ila Arun1994Didi tera dewarHum Apke Hain KonRaamlaxmanDev KohliLata Mangeshkar, S P Balasubramaniam1995Tujhe dekha tau ye jana sanamDilwale Dulhaniya LejaingeJatin–LalitAnand BakshiLata Mangeshkar, Kumar Sanu1996Pardesi Jana nahinRaja HindustaniNadeem-ShravanSameerAlka Yagnik, Udit Narayan1997Sandese Aatay HainBorderAnu MalikJaved AkhtarSonu Nigam, Roop Kumar Rathod1998Chaiya ChaiyaDil SeAR RahmanGulzarSukhwinder Singh, Sapna Awasthi1999Taal Se TaalTaalAR RahmanAnand BakshiUdit Narayan, Alka Yagnik2000Humko Hame Sey Churra LoMohabbateinJatin–LalitAnand BakshiLata Mangeshkar, Udit Narayan

 रौप्य महोत्सवी आणि एलपी रेकॉर्ड 
१३ डिसेंबर १९७७ रोजी बिनाका गीतमालाने बॉम्बे येथे आयोजित एका सामाजिक मेळाव्यात आपला २५ वर्षांचा वर्धापन दिन साजरा केला. अनेक सुप्रसिद्ध संगीतकार, कवी आणि गायक या कार्यक्रमाला उपस्थित होते. 

१९५३ ते १९७७ मधील शीर्ष गाणी दोन रेकॉर्ड व्हॉल्यूम सेटमध्ये संकलित आणि रिलीज करण्यात आली. खंड १ मध्ये १९५३ ते १९६४ पर्यंतची गाणी आहेत; खंड २ मध्ये १९६५ ते १९७७ पर्यंतची गाणी आहेत. व्हॉल्यूम सेटवरील गाण्यांमध्ये, अमीन सयानीचे निवेदन आहे. 

 हे सुद्धा पहा 

 आमिन सयानी
 बॉलिवूड गाणी
 रेडिओ सिलोन

 संदर्भ 

वर्ग:मनोरंजन उपक्रम
वर्ग:रेडिओ