दीप्ती नवल

दीप्ती नवल (जन्म ३ फेब्रुवारी, १९५२) ही भारतीय वंशाची अमेरिकन अभिनेत्री, दिग्दर्शक आणि लेखिका आहे, जी प्रामुख्याने हिंदी चित्रपटसृष्टीत सक्रिय आहे. भारतातील महिलांच्या बदलत्या भूमिकांवर भर देणाऱ्या तिच्या संवेदनशील आणि कलात्मक चित्रपट क्षेत्रात तिचे मोठे योगदान आहे.

 प्रारंभिक जीवन 
नवल चा जन्म ३ फेब्रुवारी १९५१ साली पंजाब मधील अमृतसर येथे झाला होता. कालांतराने तिच्या वडिलांना 'सिटी युनिव्हर्सिटी ऑफ न्यू यॉर्क' येथे नोकरी मिळाली आणि तिचे कुटुंब न्यू यॉर्क येथे स्थायिक झाले. तिने हंटर कॉलेजमध्ये फाइन आर्ट्सचे शिक्षण घेतले.

नवलने १९७८ मध्ये श्याम बेनेगल यांच्या जुनून या चित्रपटातून हिंदी चित्रपट सृष्टीत पदार्पण केले. दोन वर्षांनंतर, तिने एक बार फिर या चित्रपटात मुख्य भूमिका साकारली. स्मिता पाटील आणि शबाना आझमी यांच्यासोबत, ती १९८० च्या समांतर सिनेमात अभिनेत्री बनली. कमला (१९८४) तसेच अनकही (१९८५) सारख्या चित्रपटांमध्ये तिने भूमिका जोरदार साकारल्या.

इवलेसे|चश्मेबद्दुर चित्रपटाच्या प्रमोशनसाठी फारूख शेख आणि राकेश  बेदी सह दीप्ती नवल
२०१९ मध्ये, ती झोया अख्तर दिग्दर्शित अमेझॉन प्राइम वरील वेब सिरीज 'मेड इन हेवन'च्या एका भागामध्ये ती दीर्घकालाने दिसली.

नवल ने 'दो पैसे की धूप चार  आने की बारिश' या मनीषा कोइराला आणि रजित कपूर अभिनित चित्रपटाचे प्रथमच दिग्दर्शन केले. २००९ च्या न्यू  यॉर्क इंडियन फिल्म फेस्टिव्हलमध्ये या चित्रपटाला बेस्ट स्क्रीन प्ले पुरस्कार प्राप्त झाला. हा चित्रपट २०१९ साली नेटफ्लिक्स वर प्रदर्शित झाला. नवल 
ने थोडासा आसमान या दूरचित्रवाहिणी मालिकेचे लेखन आणि दिग्दर्शन केले. याशिवाय द पाथ लेस ट्रॅव्हल हा कार्यक्रम देखील दिग्दर्शित केला.

 वैयक्तिक जीवन 
नवलचे लग्न चित्रपट निर्माते प्रकाश झा यांच्याशी झाले होते आणि दोघांना दिशा झा ही दत्तक मुलगी देखील आहे. कालांतराने नवलचे पंडित जसराज यांचे पुतणे दिवंगत विनोद पंडित यांच्याशी नातेसंबंधात होते. ती पूर्वीपासून अमेरिकन नागरिक आहे.

 पुरस्कार 
 1988, बंगाल फिल्म जर्नालिस्ट असोसिएशन पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री, मिर्च मसाला 
 2003, कराची फिल्म फेस्टिव्हलमध्ये सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीचा पुरस्कार 
 2012, इमॅजिन इंडिया फिल्म फेस्टिव्हल (स्पेन) मध्ये सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा पुरस्कार
 2013, न्यू यॉर्क इंडियन फिल्म फेस्टिव्हलमध्ये सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा पुरस्कार 

 चित्रपट कारकीर्द 
 चित्रपट 
 वर्ष चित्रपटभूमिकानोंदी१९७८जुनूनराशिद ची पत्नी१९७९ जालियान वाला बाग१९८०हम पांचलजिया१९८० एक बार फिरकल्पना कुमार१९८१चश्मे बद्दूरनेहा राजन१९८१ चिरुटा१९८२अंगूरतनु१९८२साथ साथ गीतांजली गुप्ता १९८२ श्रीमान श्रीमतीवीणा१९८३ रंग बिरंगीअनिता सूद १९८३ एकबार चले आओ गुलाब दयाल १९८३ कथासंध्या सबनीस१९८३ किसीसे ना केहना डॉ रमोला शर्मा१९८४मोहन जोशी हाजिर हो!१९८४ कानुन क्या करेगाअंजू मेहरा१९८४ कमलाकमला१९८४ हिप हिप हूर्रे१९८४ये इश्क नही आसान साहिरा१९८४वॉन्टेड अँजेला १९८४आंधी गली१९८५ दामुल१९८५फासलेशीतल१९८५ टेलिफोन १९८५ होलीप्रो. सहगल१९८५ अनकही इंदू अग्निहोत्री१९८५ औरत पैर की जुती नहीं है१९८६ आशियाना १९८६ बेगाना आशा माथूर/आशा कुमार१९८६ नसिहत१९८७मेरा सुहाग अतिथी कलाकार १९८७ मिर्च मसाला सरस्वती१९८८अभिषप्त१९८८ शूरवीर नंदा1988Main Zinda HoonBina Tiwari1989DidiDidiDirected by Tapan Sinha1989Marhi Da DeevaBhan Kaur/BhaniPunjabi film1989Jism Ka Rishta1990Ghar Ho To AisaSharda V. Kumar1991ManeGeetaKannada film1991Ek Ghar1991सौदागरAarti1992CurrentSita1992YalgaarSunita (Deepak's wife)1994Bollywood1994Mr. AzaadRajlaxmi1995Dushmani: A Violent Love StoryRama Oberoi1995Jai VikraantaHarnam's Wife1995GudduKavita Bahadur1996Sautela BhaiSaraswati1998Aie Sangharsha1999Kabhi Pass Kabhi Fail2000BawandarShobha Devi2002LeelaChaitaliWinner – Best Supporting Actress Award at the 2003 Karachi Film Festival2002Shakti - The PowerShekhar's mother2003Freaky ChakraMs. Thomas2004अनाहतMahattarikaMarathi film2006YatraSmita D. Joglekar/Sharda2008FiraaqArati2011Tell Me O KkhudaMrs. R. Kapoor2010Memories in MarchArati S. MishraWinner – Best Actress Award at the 2012 ImagineIndia Film Festival (Spain)2011Trapped in Tradition: RivaazParo2011जिंदगी ना मिलेगी दोबाराRahila Qureshi2011Bhindi Baazaar Inc.Bano2013Mahabharatकुंतिvoice role2013B.A. PassMrs. SuhasiniSpecial appearance2013AurangzebMrs. Ravikant Phogat2013InkaarMrs. KamdharNominated – Apsara Award for Best Actress in a Supporting Role2013Listen... AmayaLeelaWinner – Best Actress Award at the 2013 New York Indian Film Festival2014YaariyanGirls hostel warden 2014Bang Bang!Jai and Viren's mother (Shikka Nanda2015NH10Ammaji2015HeartlessMother of the protagonist2015TevarPintoo's mother2016लायनSaroj Sood

 दूरदर्शन 
वर्ष दाखवा भूमिका नोंदी 1985 आपली जहाँ शांती ए सहानी दूरदर्शन चित्रपट 1991-1992 काहकाशन 1992 सौदा 1994 तनाव सौ मलिक 2003-2004 मुकम्मल सुमिषा 2011 मुक्ती बंधन परिमिता 2016 मेरी आवाज ही पेहचान है कल्याणी गायकवाड 2017 The Boy with the Topknot सथनामची आई दूरदर्शन चित्रपट 2019 स्वर्गात केले गायत्री माथूर पाहुणे 2020 पवन आणि पूजा पूजा कालरा फौजदारी न्याय: बंद दाराच्या मागे विजया 'विज्जी' चंद्रा

 संदर्भ 

वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म