सावर्णे

सावर्णे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे.

सावर्णे गाव ठाणे, पुणे आणि नगर या तीन जिल्ह्यांच्या सीमेवर आहे 

भौगोलिक स्थान

पुर्वी हा गाव जुन्नर तालुक्यात होता 1972 साली जवळच असलेल्या दौंड्या डोंगरावर इटालियन विमान अपघात झाला होता. त्यामुळे जुन्नर तालुक्याचे आमदार कृष्णाराव मुंढे हे आदिवासी आमदार होते. आणी त्यावेळी माळशेज घाट खोद्ण्याचा काम चालू असता खुप सारे दगड, कडे, मातीचे मोठ मोठे ढिगारे हे तुटले जायचे आणीबाणीच्या काळात येण्या जाण्याचा संपर्क तुटला जात असे सावर्णे गावचे त्यावेळचे पोलीस पाटील देऊ शंकर गोडे हे होते आणि त्यांच्या मृत्यू नंतर पांडूरंग महादू बांगर हे होते या दोन्ही पाटलांच्या सल्ल्याने सावर्णे गाव जुन्नर तालुक्यातून मुरबाड तालुक्यात टाकला गेला.

पूर्वेकडे माळशेज घाट,काळु धबधबा,घोन्या, आडुळकी, सिनलोप सारखे कोकणकडे

पश्चिम दिशेला मुंबई दर्शन 

दक्षिणेला अजस्त्र दौंड्या डोंगर 

उत्तरेला हरिश्चंद्रगड, सादडा घाट, क्रांतिकारक  राघोजी भांगरे व क्रांतिकारक खेवजी गोडे यांचे रहाण्याचे ठिकाण कांबळा

हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.

लोकजीवन

सावर्णे गावात आदिवासी जमाती पैकी Schedule Tribes sr.no 29 कोळी महादेव हे व schedule tribes at.no 34 ठाकर(ठाकुर) ही लोक राहतात 
यांचा पोशाख हा साधारणत धोतर, पायजमा,सदरा,फेटा हा पुरुषांत तर
फडकी,लुगडा हा स्त्रियांमधे करतात.
काळुनदीचे मासे हा या गावचा मुख्य आहार आहे.
गाई, शेळी, बैल,कोंबड्या यांचा पालन व खरेदी विक्री केली जाते.

आदिवासी गाव असल्यामूळे या गावात आदिवासी कूळसाय असलेले ज्या दैवताना 3 व 7 क्रमांकाचा मान आहे असे माळशेज घाटातील चडोबा आणि काळुआई तसेच वाघोबा, मरीआई यांची मनोभावी सेवा केली जाते.
शेती कामाच्या अगोदर सात हा शेतीचा सण केला जातो या मधे जे काही आदिवासी दैवत असतात त्यांच्या नावाने कोंबडे,बकरे कापून हा सण साजरा केला जातो

इतिहास

तसं पाहता या गावाला ऐतिहासिक पार्श्वभूमी लाभली आहे.
छ. संभाजी राजे बलिदान नंतर आपल्या राजाचा बदला घेण्यासाठी अनेक शूरवीर मावळे पुढे आले पण तो कालखंड पेशवाईचा होता आणि आदिवासी समाजाकडून किल्लेदारी, वतनदारी काढून घेऊन त्यांना शुद्रांची वागणूक पेशवाई साम्राजाकडून भेटू लागली म्हणून सह्याद्रीच्या कडे-कपारी अनेक शिलेदार, बंडकरी हे जन्माला आले यामध्ये किल्लेदार खेवजी खंडुजी गोडे-पाटील, सक्रूजी मेंगाळ यांचे जन्म याच मातीत झालं.
जेव्हा तळ-कोकण प्रांत पेशवाई कालखंडात सावकारांच्या ताब्यात गेले तेव्हा सुभेदार राघोजी रामजी भांगरे यांच्या नेतृत्वाखाली तळ-कोकण प्रांतात सावकारानी आदिवासी समाजाच्या हडप केलेल्या जमिनी सोडवण्यासाठी १८४५ साली जुन्नरचा उठाव झाला. तेव्हा खेवजी गोडे यांनी सहा हजार इंग्रज आपल्या युक्तीने चिंतामण खिंड या ठिकाणी कापले होते. माळशेज घाटात आजपण हा ठिकाण सहा हजार म्हणून ओळखले जाते. खेवजी गोडे याला पकडण्यासाठी इंग्रज अधिकाऱ्यांना सांगून लॉर्ड कर्झन व रॉबर्ट वडेरा आपल्या इंग्रज पोलीस तुकड्या घेऊन काली घाटी पासून (काळूनदीच्या नावावरून या घाटाला काळूघाट म्हणत असत पण इंग्रज या घाटाला काली घाटी म्हणत असत हे ठिकाण म्हणजे आताचा जुना माळशेज घाट) ते भैरवगड (मोरोशी) पर्यंत फौज तैनात करण्यात आली होती. पण इंग्रजाना खेवजी गोडे सापडला नाही. दाट जंगलात जाऊन इंग्रजना पण सापडणार नाहीत अशा ठिकाणी म्हणजेच शिवकालीन हौद आणि जिवंत पाण्याचे ठिकाण असलेली जागा म्हणजे बाडगीचा पाणी येते होते. कोणीतरी पोलिसांना फितूर झाला आणि क्रांतिवीर खेवजी गोडे- पाटील पकडला गेला.
इंग्रज पकडून घेऊन जात असताना शेवटची इच्छा म्हणून खेवजी गोडे पाटील यांनी सांगितले की तुम्हाला मला न्यायचं असेल तर माझा हात, पाय, धड घेऊन जा पण माझे मस्तक माझ्या जन्म भूमीत राहू द्या तेच ठिकाण म्हणजे पाटलाचा मोढा अर्थात खेवजी गोड्याचा मोढा म्हणून सुद्धा आज सुद्धा ओळखला जातो

प्रेक्षणीय स्थळे
1) काळु धबधबा
2) हरिश्चंद्रगड
3) car washing waterfall 
4) सुर्यास्त पाइंट आडुळकी व शीनलोप 
5) दार्या दरी ( darya valley)

नागरी सुविधा
गावात अन्न वस्त्र निवारा या मुलभुत गरजा असलेले गोष्टी गावातच मिळतात पण फक्त आधुनिक तंत्रज्ञान व बँकिंग व्यवस्था, दवाखाने यांची कोणतीही सोय नाही.

जवळपासची गावे
थिदबी, कोंभाळपाडा,वाल्हिवरे, चिंचवाडी, साखरवाडी, आंबेमाळी, 

खुबी, खिरेश्वर, तळेरान,तळमाच, देवळे (जुन्नर तालुका पुणे)

लव्हाळी, पाचनई, तळे, कोथळे (अकोले तालुका अ.नगर)

 संदर्भ 
https://villageinfo.in/
https://www.census2011.co.in/
http://tourism.gov.in/
https://www.incredibleindia.org/
https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
https://www.mapsofindia.com/

वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे
वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे