शिरगाव (मुरबाड)

शिरगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे. सन२०११ च्या  जनगणनेेनुसार लोकसंख्या १२४३आहे.
भौगोलिक स्थान
मुरबाड या तालुक्याच्या ठिकानापासून ५.५ किमी अंतरावर हे गाव वसले आहे. सुमारे २ किमी अंतरावर कालू नदी आहे. जवळचे रेल्वे स्थानक म्हणून शहाड व कल्याण या स्थानकाचे नाव घ्यावे लागेल. दक्षिणेला १७ किलोमीटर अंतरावर वाशिंद रेल्वे स्टेशन आहे. पर्जन्यमान सरासरी असून दरवर्षी चांगला पाऊस पडत असतो. 

हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.

लोकजीवन
गावामध्ये विविध जाती व धर्माचे लोक एकोप्याने राहत असुन यात कुणबी जातीची लोकसंख्या सर्वाधिक आहे. तसेच दलित, आदिवासी, मुस्लिम ई. लोकसंख्या देखिल आहे. शिंदे, घरत, चोरघे, डोहले, बांगर, सासे, सोकांडे, भोईर, शेख, ई. विविध आडनावाचे लोक वस्ती करून आहेत. सामाजिक दृष्ट्या विचार केल्यास या गावात कुणबी, नाभिक, आदिवासी कातकरी, नवबौद्ध, चर्मकार, मुसलमान इत्यादी समाज गुण्या गोविंदाने राहतात. होळी, दीपावली, गणपती उत्सव, गोपाळकाला, नवरात्र उत्सव, शिवजयंती या उत्सवात लोक मोठ्या उत्साहाने सहभागी होत असतात. 

भात व भाकरी हे येथील लोकांचे मुख्य अन्न आहे. मांसाहार करणाऱ्यांपेक्षा शाकाहारी लोकांची संख्या जास्त आहे. मुरबाडी भाषा व्यवहारात वापरली जाते.

प्रेक्षणीय स्थळे
शिव मंदिर: शिरगाव व आसोळे या दोन गावांच्या दरम्यान शिरगाव बंधाराजवळ असलेल्या या शिवमंदिराला प्राचीन इतिहास आहे. शिरगाव गावातील शिवभक्त या मंदिराची देखरेख करतात दरवर्षी महाशिवरात्रीला या मंदिरात मोठा सोहळा होत असतो. शिरगाव, आसोळे, वाघिवली, किशोर, करवेळे इत्यादी गावातील शिवभक्त या मंदिरात दर्शनासाठी येतात. 

काळू धरण : शिरगाव मध्ये काळू नदीवर बांधलेल्या धरणामुळे या विभागाला एक वेगळेच वैभव प्राप्त झाले आहे. मार्च ते मे या महिन्यांमध्ये जेव्हा टंचाईग्रस्त परिस्थिती असते त्यावेळेस या धरणात साठलेल्या पाण्यात पोहण्यासाठी शेजारील विविध पर्यटक भेट देत असतात.

हनुमान मंदिर: शिरगाव गावचे ग्रामदैवत म्हणून गावात प्राचीन हनुमान मंदिर आहे. जिल्हा परिषद शाळा, शिरगाव शेजारी हे मंदिर उभे आहे. ग्रामस्थांनी सरपंच श्रीमती. मनिषा चोरघे यांच्या नेतृत्वाखाली लोकवर्गणीतून या मंदिराची पुनःस्थापना करून भव्य दिव्य असे मंदिर बांधले आहे. हे मंदिर सुद्धा पाहण्यासारखे उत्तम ठिकाण आहे. 

शिव मंदिर २: शिरगाव बस स्थानकाच्या शेजारी कै. भगवान वामन चोरघे यांच्या मालकीचे एक  एक शिवमंदिर आहे. हे शिवमंदिर अतिशय पुरातन असून त्याचाही नुकताच जीर्णोद्धार करण्यात आलेला आहे. महाशिवरात्रीनिमित्त येथेही विविध धार्मिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते, तसेच आलेल्या श्रद्धाळू शिव भक्तांसाठी मोफत फराळाची व्यवस्था केली जाते.

नागरी सुविधा
शिक्षण: शिक्षण देण्यासाठी जिल्हा परिषदेची शाळा असून येथे पहिली ते सातवी पर्यंतचे शिक्षण उपलब्ध आहे. दक्ष ग्राम समिती मुळे या शाळेत शिक्षण घेतलेले विद्यार्थी विविध क्षेत्रात कार्यरत आहेत. शिक्षक, इंजिनीयर, प्राध्यापक, मॅनेजर, आर्किटेक्, समाजसेवा, चित्रकला, लेखक, कवी इत्यादी क्षेत्रात या शाळेच्या माजी विद्यार्थ्यांनी मोलाची भर घातलेली आहे. अनेक विद्यार्थ्यांनी जागतिक पातळीवर गावाचे नाव उंचावलेले आहे.

वाहतूक: प्रवासासाठी राज्य परिवहन मंडळ ची बस सेवा असून दर अर्धा तासाला बसची फेरी आहे. प्रवाशांच्या सेवेसाठी खाजगी रिक्षाने सुद्धा प्रवासी सेवा पुरवली जाते. कल्याण-मुरबाड रेल्वे सेवा झाल्यास या गावातील नागरिकांचा नोकरीचा प्रश्न कायमचा निकाली निघू शकेल.

पाणी पुरवठा: ग्राम पंचायत मार्फत शिरगाव गावाला पाणी पुरवठा केला जातो. काळू नदीवर धरण बांधलेले असून 'जल स्वराज योजना'  मार्फत काळू धरणातून पाणी गावाला पुरवले जाते. त्यासोबतच अनेक घरांनी सामूहिक रीत्या बोरवेल पद्धतीचा वापर केलेला आहे. विहिरी, कूपनलिका या मार्फत हे पाणीपुरवठ्याची उत्तम व्यवस्था केलेली आहे.

दिवाबत्ती: गावातील रस्त्यांवर ग्रामपंचायत मार्फत दिवाबत्तीची व्यवस्था केलेली आहे. याची निगराणी सुद्धा ग्रामपंचायत मार्फत केली जाते. सार्वजनिक ठिकाणी विशेषता मंदिर, अंगणवाडी , बस स्थानक, स्मशानभूमी, पानवठे या ठिकाणी दिवाबत्तीची सोय केलेली आहे.

जवळपासची गावे
मोहरई, चिखले, टेमगाव, ब्राम्हणगाव, धानिवली, वाघिवली, करवेळे, शिदगांव, किशोर.

संदर्भ
https://villageinfo.in/
https://www.census2011.co.in/
http://tourism.gov.in/
https://www.incredibleindia.org/
https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
https://www.mapsofindia.com/

वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे
वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे