पारसिक बोगदा

पारसिकचा बोगदा महाराष्ट्राच्या ठाणे शहराजवळील पारसिकाच्या डोंगरात केलेला बोगदा आहे. मुंबई कल्याण रेल्वेमार्गाच्या दोन मुख्य मार्गिका यातून जातात. हा बोगदा १.३१७ किमी लांबीचा असून भारतीय रेल्वेवरील एक किमीपेक्षा जास्त लांबीचा हा पहिला बोगदा होता व बांधला गेला तेव्हा आशियातील तिसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक लांबीचा बोगदा होता. या बोगद्यामुळे मुंबई ते कल्याणमधील अंतर ९.६ किमीने कमी झाले आहे.

पारसिकाच्या डोंगरातून अधिक दोन बोगदे बांधण्याचे नियोजन आहे. यातील एक बोगदा सध्याच्या बोगद्याला समांतर असेल व यातून मालगाड्या धावतील तर दुसरा बोगदा मुंब्रा आणि कळवा रेल्वे स्थानकांच्या मध्ये असेल.TWO MORE TUNNELS THROUGH PARSIK HILLS

 इतिहास 
मुंबई जवळील ठाणे आणि मुंब्रा दरम्यान असलेला हा बोगदा हा भारतीय रेल्वेच्या इतिहासातील एक मैलाचा दगड मानला जातो. या बोगद्याचे बांधकाम ग्रेट इंडियन पेनिनसुला रेल्वे (जीआयपीआर) द्वारे १९१३ ते १९१६ या काळात करण्यात आले. हा बोगदा पारसिक टेकडी ओलांडण्यासाठी तयार करण्यात आला होता, ज्यामुळे मध्य रेल्वेवरील मुंबई ते कल्याण दरम्यानचे अंतर कमी झाले. १.३ किलोमीटर लांबीचा हा बोगदा आशियातील तत्कालीन सर्वात लांब बोगद्यांपैकी एक होता."Parsik Tunnel: A historical marvel", The Free Press Journal, 2021.

या बोगद्याच्या बांधकामामुळे रेल्वे मार्ग मुंब्रा खाडीच्या वळणावरून जाण्याऐवजी थेट टेकडीखालून काढल्याने प्रवासाचा वेळ कमी झाला. ब्रिटिश स्थापत्यशास्त्राचा उत्तम नमुना असलेल्या या बोगद्याचे बांधकाम कठीण खडकात पूर्णपणे हाताने आणि स्फोटकांचा वापर करून करण्यात आले होते. आजही मध्य रेल्वेच्या मुख्य मार्गावरील जलद लोकल आणि लांब पल्ल्याच्या गाड्या याच बोगद्यातून धावतात."100 years of Parsik Tunnel", Indian Railways Heritage Journal, 2017.

संदर्भ

वर्ग:ठाणे जिल्हा
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक‎
वर्ग:भुयारे
वर्ग:मुंबईचा इतिहास
वर्ग:भारतीय रेल्वेचे बोगदे