निगुडे

निगुडे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सावंतवाडी तालुक्यातील एक गाव आहे.

निगुडे हे महाराष्ट्रातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सावंतवाडी तालुक्यातील निसर्गरम्य व इतिहासप्रसिद्ध गाव आहे. अंदाजे ४५० वर्षांपूर्वी स्थापन झालेले हे गाव पूर्वीच्या बांदा पेठेचा भाग होते. गावात दगडी (गुंडे) घरे नसल्यामुळे या गावाला निगुडे हे नाव पडल्याचे मानले जाते.सिंधुदुर्ग इतिहास ग्रंथ

 इतिहास 
इवलेसे|निगुडे
निगुडे गाव सावंतवाडी संस्थानाचा भाग होते. गावाचे नाव "गुढी नसलेला गाव" या संकल्पनेतून पडल्याचे म्हणतात. गुढीपाडवा सण साजरा केला जातो, पण गुढी उभारली जात नाही हे गावाचे वैशिष्ट्य आहे. नवीन वर्षाची सुरुवात श्रीदेवी माऊली मंदिरातील पूजा आणि पंचांग वाचनाने केली जाते.

 भौगोलिक रचना 
गाव निसर्गसौंदर्याने नटलेले असून –

 पश्चिमेस – डोंगर व पठार ज्याला ‘‘मराड’’ म्हणतात
 उत्तरेस – भुजेडोंगर व राखीव वनक्षेत्र
 पूर्वेस – सपाट शेतीक्षेत्र
 दक्षिणेस – भाताची शेते

सीमावर्ती गावे – शेर्ला, इन्सुली, सोनुर्ली व रोणापाल.ग्रामपंचायत सरपंच – वैयक्तिक मुलाखत

गावाकडे कोणत्याही सीमावर्ती भागातून ओढे, नद्या किंवा पावसाचे पाणी वाहत येत नाही — ही त्याची खास भौगोलिक रचना आहे.

 भूवापर आणि घरे 
इवलेसे|श्रीरामाची गादी
गावात जांभा दगडाचे पठार असूनही एकही चिरेबंदी घर नाही. जांभ्या चिरा गावात फक्त मंदिर बांधकामासाठीच वापरण्याची परंपरा आहे.गावातील जेष्ठ नागरिकांचे कथन

 प्राणीसंपदा 
येथील जंगलामुळे वाघ, बिबट्या, साळींदर, शेकरू, पिसव, कोल्हे, रानडुक्कर, माकडे, केली, गवे इत्यादी प्राणी आढळतात. केली, रावे व साळींदर यांसारख्या उपद्रवी प्राण्यांमुळे पिकांचे मोठे नुकसान होते.स्थानिक वर्तमानपत्रातील वार्तांकन

 जलस्रोत 

 खांबाचा व्हाळ (ओढा)
 कापई नदी (तेरेखोल नदीत विलीन)
 गावातील विहिरी व १९९० पासून नळयोजना
 शेतीसाठी तिलारी धरण कालव्याचे पाणी

 शेती व बागायती 
मुख्य पिके: भात, नाचणी, मका, मिरची, शेंगदाणा, चवळी, फजाव, कांदे.  बागायती पिके: नारळ, सुपारी, काजू, आंबा, जांभूळ, फणस.

 पशुधन 
गायी–म्हशींचे प्रमाण जास्त असून दुग्ध व्यवसाय व कुक्कुटपालन मोठ्या प्रमाणात केले जाते.

 प्रमुख व्यवसाय 
शेती हा मुख्य व्यवसाय असून गवंडीकाम, बांधकाम कामे आणि काही लोकांची मुंबईत नोकरी आहे.

 सरकारी कार्यालये 

 इवलेसे|Z P school
 ग्रामपंचायत
 तलाठी कार्यालय
 रेशन दुकान
 दूध डेअरी
 जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा

 मंदिरे 

 श्रीदेवी माऊली मंदिर 
इवलेसे|Temple
हे ग्रामदेवतेचे प्राचीन मंदिर कावीभित्ती चित्रकलेचे अप्रतिम उदाहरण आहे. नूतनीकरण करताना कोकणी स्थापत्यशैलीचे जतन करण्यात आले.  २१ फेब्रुवारी २०२५ रोजी पुनःप्रतिष्ठापना व कलशारोहण झाले.

 श्रीदेव गावठाणकर मंदिर 
गणेशकोंड येथे स्थित. येथे मूर्ती नाही; वनराईलाच देव मानले जाते.

 श्रीदेव विस्वाटी पिंपळेश्वर 
जागृत देवस्थान. महाशिवरात्रीस मोठा उत्सव व दसरा शिवलग्न लावून साजरा केला जातो.

 वाड्या 
एकूण १२ वाड्या – दुरेवाडी, राणेवाडी, मधलीवाडी, पाटोलवाडी, गजनेवाडी, तेलवाडी, कासकरटेंब, आरोसकरटेंब, गावठाणवाडी, देऊळवाडी, नवीन देऊळवाडी, मागासवर्गीय वाडी.

 लोकसंख्या 

 एकूण – ११६४
 पुरुष – ५४७
 महिला – ६१७

 वाहतूक 
एस.टी. बससेवा उपलब्ध; तसेच दुचाकी व चारचाकी वाहने सामान्य वापरात आहेत.

 पर्यटन व वैशिष्ट्ये 
इवलेसे|मडार निगुडे
इवलेसे|खडक किनकीना

 कावीचित्र असलेले प्राचीन श्रीदेवी माऊली मंदिर
 किणकिणा खडाप — खडकावर आघात केल्यास तांब्यासारखा ‘किणकिण’ आवाज
 रामगादी — रामायणकाळाशी संबंधित दगडी सिंहासन

 चालू समस्या 
सीमावर्ती गावांतील अवैध क्रशर खाणींमुळे –

 जलस्रोत कमी होत आहेत
 घरांना तडे जात आहेत
 स्फोटांमुळे पर्यावरणीय नुकसान होत आहे

ग्रामस्थांनी यावर उपाययोजना करण्याची मागणी केली आहे.

संदर्भ

भौगोलिक स्थान
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.

लोकजीवन
प्रेक्षणीय स्थळे
नागरी सुविधा
जवळपासची गावे
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/
२.https://www.census2011.co.in/
३.http://tourism.gov.in/
४.https://www.incredibleindia.org/
५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
६.https://www.mapsofindia.com/

वर्ग:सावंतवाडी तालुक्यातील गावे
वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे