कोकिसरे (वैभववाडी)

कोकिसरे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील वैभववाडी तालुक्यातील एक गाव आहे.

 भौगोलिक स्थान 
कोकिसरे हे महाराष्ट्र राज्यातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील वैभववाडी तालुक्यात असलेले एक महत्त्वाचे गाव आणि ग्रामपंचायत मुख्यालय आहे. हे गाव दक्षिण कोकण आणि सह्याद्री पर्वतरांगांच्या पायथ्याच्या प्रदेशात वसलेले आहे, ज्यामुळे या गावाला समृद्ध नैसर्गिक वारसा लाभला आहे.

 जिल्हा आणि तालुका:तालुका मुख्यालय वैभववाडी पासून हे गाव अंदाजे ५ किलोमीटर (किमी) अंतरावर आहे. सिंधुदुर्गनगरी (ओरोस ब्रुद्रुक) या जिल्हा मुख्यालयापासून हे गाव अंदाजे ६० किमी दूर आहे.

 भौगोलिक क्षेत्र: २०११ च्या जनगणनेनुसार गावाचे एकूण भौगोलिक क्षेत्र सुमारे २३५१ हेक्टर (किंवा २३.५१ चौ.किमी.) आहे.

 नैसर्गिक परिसर: कोकिसरे गाव सह्याद्री पट्ट्यात(घाटमाथा प्रदेश)मोडते.त्यामुळे या भागात घनदाट जंगल आणि डोंगर रांगा आढळतात. गावाच्या परिसरात सालवा डोंगर (Salwa Dongar)सारखे नैसर्गिक डोंगर आहेत, जे या भागाचे भूषणास्पद ठिकाण मानले जाते.
 जवळचे रेल्वे स्थानक: वैभववाडी रोड रेल्वे स्थानक(Vaibhavwadi Road Railway Station)हे गावापासून खूपच जवळ आहे.
 जवळचे शहर:आर्थिक आणि व्यापारी गरजांसाठी कणकवली (Kankavali) हे जवळचे मोठे शहर आहे.

 हवामान 
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.

 लोकजीवन 
कोकिसरे गाव हे सह्याद्री पर्वतरांगांच्या पायथ्याशी वसलेले असल्याने येथील लोकजीवन प्रामुख्याने नैसर्गिक साधनसंपत्ती आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी जोडलेले आहे.

 लोकसंख्या आणि साक्षरता (२०११) 
२०११ च्या जनगणनेनुसार कोकिसरे गावाची माहिती पुढीलप्रमाणे आहे:
 एकूण लोकसंख्या: 2522
 कुटुंबे: 661
 साक्षरता दर: 62.27
 लिंग गुणोत्तर: 1125

 प्रमुख व्यवसाय आणि जीवनशैली 
कोकिसरे येथील लोकांचा मुख्य व्यवसाय शेती (Agriculture) आणि पशुसंवर्धन (Animal Husbandry) आहे.
 शेती: येथील शेतकरी प्रामुख्याने (येथे मुख्य पिके लिहा, उदा. भात, नाचणी, आंबा, काजू) यांचे उत्पादन घेतात.
 इतर व्यवसाय: गावातील काही लोक जवळच्या रेल्वे स्थानकामुळे किंवा जवळच्या शहरांमध्ये (उदा. वैभववाडी, कणकवली) नोकरी/व्यवसायासाठी जातात.
 परंपरा: कोकणी संस्कृतीनुसार, येथे गणेशोत्सव, शिमगा (होळी) आणि अन्य स्थानिक ग्रामदेवतेचे उत्सव मोठ्या उत्साहाने साजरे केले जातात.
 भाषा: कोकिसरे आणि परिसरात प्रामुख्याने मालवणी बोली आणि मराठी भाषा बोलली जाते.

 शिक्षण आणि सुविधा 
 शिक्षण: गावात जिल्हा परिषदेची प्राथमिक शाळा उपलब्ध आहे. पुढील शिक्षणासाठी विद्यार्थी वैभववाडी किंवा आसपासच्या शिक्षण केंद्रांवर अवलंबून असतात.
 प्रशासन: कोकिसरे येथे स्वतंत्र ग्रामपंचायत कार्यालय आहे, जे गावाचा स्थानिक कारभार पाहते.

 प्रेक्षणीय स्थळे (पर्यटन) 
कोकिसरे गाव हे सह्याद्री पर्वतरांगेच्या सान्निध्यात असल्याने या परिसराला नैसर्गिक सौंदर्याची आणि धार्मिक स्थळांची देणगी लाभली आहे.

 धार्मिक वैशिष्ट्ये 
कोकिसरे गावाची ग्रामदेवता श्री महालक्ष्मी असून तिचे आकर्षक आणि पुरातन मंदिर गावात आहे. गावातील प्रत्येकाच्या मनात तिच्याविषयी अपार भक्तीभाव आहे.

गावामध्ये खालीलप्रमाणे अनेक मंदिरे आहेत:

 गांगो रवळनाथ मंदिर
 श्री सिद्धेश्वर मंदिर
 पावणाई देवी मंदिर
 श्री अंबाबाई मंदिर
 श्री दत्त मंदिर
 संत गोरोबा मंदिर

गावात दरवर्षी हेमंत नवरात्रोत्सव मोठ्या प्रमाणात साजरा केला जातो.याशिवाय गावामध्ये एक आकर्षक बुद्धविहारही आहे, जे गावाच्या धार्मिक सौंदर्याला अधिक उठाव देते. 

 पर्यटन 
 सालवा डोंगर 
खालून पाहताना तटबंदीसारखा दिसणारा हा डोंगर पर्यटकांना खुणावतो. डोंगराच्या वरच्या भागात विस्तृत पठार असून येथे समृद्ध जैवविविधता आढळते.  डोंगरावर खालील वन्यप्राणी आढळतात --

 गवरेडा
 बिबट्या
 वाघ
 वानर
 साळिंदर
 ससा
 हरिण
 भेकरे
 डुक्कर
 गेळये
 कोल्हा
 मुंगूस
 सरपटणारे विविध प्राणी

---

 २. शिंगूदेवी डोंगर 
शिंगूदेवी डोंगर हा कोकिसरे गावातील आणखी एक प्रसिद्ध डोंगर आहे. हा डोंगर नैसर्गिक साधनसंपत्तीने समृद्ध असून निसर्गप्रेमी, गिर्यारोहक आणि भटकंती करणाऱ्यांसाठी आकर्षणाचे ठिकाण आहे.

---

 ३. कातळशिल्पे 
या परिसरात आढळणारी कातळशिल्पे मानवी पाऊलखुणा नसून वेगवेगळ्या निश्चित आकृतिबंधांनी बनलेली नैसर्गिक शिल्परचना आहेत.  मोठ्या चौकोनाभोवती लहानमोठ्या आयताकृती, त्रिकोणी, चौकोनी आणि गोलाकार दगडी आकारांची रचना दिसते. दगडी बांधकामात थर रचल्यावर जसा भिंतीचा आरेख तयार होतो, त्यासारखीच रचना या कातळशिल्पांमध्ये आढळते.

या कातळशिल्पांवर अधिक संशोधन होणे गरजेचे असून संशोधक आणि अभ्यासकांसाठी हे एक महत्त्वाचे अध्ययनक्षेत्र आहे.

---

 ४. पीएमश्री श्री महालक्ष्मी शाळा (हरित शाळा) 
कोकिसरे गावातील पीएमश्री श्री महालक्ष्मी शाळा ही पर्यटनदृष्ट्या विकसित होत असलेली हरित शाळा आहे. पर्यावरणपूरक उपक्रम, शैक्षणिक वातावरण आणि हरित संकल्पनांमुळे ही शाळा पर्यटकांसाठीही आकर्षण ठरत आहे.

 जवळपासची पर्यटन केंद्रे 
 वैभववाडी शहर: (तालुका मुख्यालय) येथे असलेले अन्य धार्मिक स्थळे.
 वैभववाडी रोड रेल्वे स्थानक परिसर: दळणवळणाचे केंद्र असल्यामुळे येथील बाजारपेठ महत्त्वाची ठरते.

 नागरी सुविधा 

 जवळपासची गावे 

 संदर्भ 
१.https://villageinfo.in/
२.https://www.census2011.co.in/
३.http://tourism.gov.in/
४.https://www.incredibleindia.org/
५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
६.https://www.mapsofindia.com/

वर्ग:वैभववाडी तालुक्यातील गावे
वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे