दानोली

दानोली हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सावंतवाडी तालुक्यातील एक गाव आहे. हे गाव आंबोली-सावंतवाडी रस्त्यावरील आंबोली घाटाच्या पायथ्याशी कुंभेश्वर येथेून डाव्या बाजूस घनदाट वनराईत वसलेले आहे.

 नावाची व्युत्त्पत्ती 
पूर्वी या गावात भातासह धान्याचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणात होत असे. त्यामुळे धान्याशी संबंधित धाणोली या शब्दावरून या गावाला पुढे दाणोली हे नाव पडले.

 भौगोलिक माहिती 
 गावाचे एकूण क्षेत्रफळ : ५३४४.९८ हेक्टर
 गावातून वाहणारा ओढा : वहाळ (हा पुढे तेरेखोल नदीला मिळतो.)
 नैसर्गिक रचना : दाट जंगल, वनौषधी, डोंगराळ भूप्रदेश

 प्रशासन 
इवलेसे|ग्रामपंचायत
दाणोलीची ग्रामपंचायत ही समूह ग्रामपंचायत असून नाव – देवसू-दाणोली समूह ग्रामपंचायत.  पूर्वी पारपोली, दाणोली आणि देवसू (पादादेवसू) या तीन गावांची एकत्रित ग्रामपंचायत होती.

ग्रामपंचायतीचा इतिहास :

 १९५७ – पारपोली-दाणोली-देवसू ग्रामपंचायत निर्मिती
 पहिले सरपंच : श्री. चंद्रोजी बाबू सावंत (१९५७–१९६५)
 १९७५ – देवसू-दाणोली समूह ग्रामपंचायत अस्तित्वात
 प्रशासक : श्री. एस. जे. खरे (१९/०२/१९७५–०१/११/१९७६)
 सरपंच : श्री. विश्वास लि. सावंत (०१/०६/१९७७–१५/१०/१९७९)

 लोकसंख्या 
 एकूण लोकसंख्या : ३१५
 पुरुष : १५०
 स्त्रिया : १६५
 घरे : ७९
 साक्षरता दर : १००%

 इतिहास 
इवलेसे|सह्याद्री
गावाची स्थापना अंदाजे ४०० वर्षांपूर्वी झाल्याचे सांगितले जाते. धार्मिक परंपरा, शिमगोत्सव संस्कृती आणि भाऊबंदकी ही या गावाची वैशिष्ट्ये आहेत. देवसू–दाणोली–केसरी ही तीनही गावे धार्मिक व सांस्कृतिकदृष्ट्या परस्परांशी घट्ट जोडलेली आहेत.

 मूळ देवता 
इवलेसे|माऊली मंदिर
 देवसू येथील शेंडोबा माऊली ही तीन गावांची सामाईक मूळ देवता.
 दाणोली येथील लिंग माऊली ही शेंडोबा माऊलीची बहिण मानली जाते.

गुढीपाडवा, देसरूढ, नारळी पौर्णिमा, घटस्थापना, दीपावली, जत्रोत्सव हे सर्व उत्सव तीनही गावचे मानकरी व पिलगी मिळून साजरे करतात.

 गावातील वाड्या 
 वरचीवाडी
 खालचीवाडी
 मधलीवाडी
 नानापाणी

 शिक्षण 
इवलेसे|ZP school
 स्वतंत्र शाळा स्थापना – १९५६
 पूर्ण प्राथमिक शाळा – ०१
 अंगणवाडी – ०१

पूर्वी खांडेकर यांच्या मांडवात १ली ते ४थीपर्यंत शाळा भरत असे. १९५३ नंतर १ ते ७वीपर्यंत शिक्षण सुरू झाले.
इवलेसे|Danoli
गावातील अनेक लोक सरकारी नोकरी, सैन्यसेवा, उद्योजकता आणि वैद्यकीय क्षेत्रात कार्यरत आहेत.

 लोकसंस्कृती 
 शिमगोत्सव 
नऊ दिवसांचा शिमगोत्सव तीनही गावे मिळून मोठ्या उत्साहात साजरा होतो. जती आणि राधानृत्य ही या उत्सवातील विशेष आकर्षणे आहेत.

उदा. जती :  टाकयर वासोळी भाकरेर मासोळी आमचो गांव लय भारी…

 राधानृत्य 
प्रत्येक घरासमोर केले जाणारे पारंपरिक नृत्य.

 पर्यटन स्थळे 
 श्री देवी लिंग माऊली मंदिर
 श्री सदगुरू समर्थ साटम महाराज मंदिर
 नानापाणी देवराई

 देवसू 
 नागझरी तीर्थक्षेत्र
 सतत वाहणारे पाणी
 श्री शेंडोबा माऊली मंदिर

 केसरी 
 स्वयंभू मंदिर (त्रिपुरारी पौर्णिमेची शिडी जत्रा प्रसिद्ध)
 मत्स्यालय
 गुरुत्वाकर्षणावर चालणारी पाणीपुरवठा प्रणाली

 नानापाणीची वनौषधी 
नानापाणी ही दानोलीची वाडी असून इथे धनगर समाज तीन पिढ्यांपासून वास्तव्यास होता. येथे अनेक दुर्मिळ वनौषधी आढळतात.
इवलेसे|औषधी वनस्पती
 सप्ततरंगी – कॅन्सर व मधुमेह उपचारांमध्ये उपयुक्त मानली जाणारी वनस्पती.

 साटम महाराज मंदिर 
इवलेसे|साटम महाराज
दाणोलीमधील समाधी मंदिरात त्यांच्या जीवनातील घटनांची माहिती व प्रतिमा आहेत. 
इवलेसे|साटम महाराज मंदिर
त्यांच्या जीवनातून सेवा, भक्ती, तपश्चर्या आणि आत्मसमर्पणाचे आदर्श दिसून येतात.

हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.

जवळपासची गावे
पारपोली हे फुलपाखरूचे गाव जवळ आहे.

सांगेली 

धवडकी 

संदर्भ
१.https://villageinfo.in/
२.https://www.census2011.co.in/
३.http://tourism.gov.in/
४.https://www.incredibleindia.org/
५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
६.https://www.mapsofindia.com/
 तरुण भारत – पुरवणी [दुवा पाहिजे]
 ग्रामपंचायत देवसू-दाणोली अभिलेख[दुवा पाहिजे]

वर्ग:सावंतवाडी तालुक्यातील गावे
वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे