खोडाळा

खोडाळा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील मोखाडा तालुक्यातील एक गाव आहे.महाराष्ट्र राज्य सरकारच्या ग्रामीण विकास विभागातर्फे आर आर पाटील सुंदर गाव पुरस्कार योजनेअंतर्गत इसवी सन २०२३-२४ या आर्थिक वर्षासाठी ह्या गावाला तालुकास्तरीय सुंदर गाव पुरस्कार मिळाला आहे.या गावाच्या ग्रामपंचायतीला राज्य सरकारचे दहा लाख रुपयांचे बक्षीस जाहीर करण्यात आले आहे.महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, सोमवार,६ ऑक्टोबर २०२५

भौगोलिक स्थान

हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती  केली जाते.
हळद लागवड
येथील हवामान उष्ण व दमट आहे. पावसाळ्यात तापमान २०° ते ३०°सेल्सिअस असते. चांगला निचरा होणारी, चिकणमाती किंवा वालुकामय माती असते.मातीचा पीएच ६.५ ते ८.५ दरम्यान असतो. हे हवामान आणि माती हळद लागवडीसाठी फार चांगले असते.त्यामुळे राह फाऊंडेशन च्या मार्गदर्शनाखाली येथील शेतकऱ्यांनी पारंपरिक शेती बरोबर हळद लागवड सुरू केली आहे. हळद हे कमी पाणी लागणारे आणि चांगले उत्पन्न देणारे पीक आहे. येथील शेतकऱ्यांनी आपल्या अर्धा एकर शेतजमीनीपासून अनेक एकरांच्या शेतजमिनीत हळद लागवडीची सुरुवात केली आहे. हळद हे एक मुख्य नगदी पीक आहे. हळद ही दैनंदिन जीवनात आहार, औषधे, सौंदर्य प्रसाधने, जैविक कीटकनाशके, इत्यादी ठिकाणी वापरतात. पारंपरिक पिकांची लागवड करण्यासाठी भरपूर खर्च होतो आणि भरपूर मेहनत घ्यावी लागते आणि त्याप्रमाणात उत्पन्न मिळत नाही आणि बाजारभावापेक्षा उत्पादन खर्च जास्त प्रमाणात होतो.तसेच पारंपरिक शेतीत हवामानावर जास्त विसंबून राहावे लागते आणि नुकसान झाल्यास भरपाईची शक्यता कमी असते.महाराष्ट्र टाईम्स, शुक्रवार,२५ जुलै २०२५

लोकजीवन
हे मोठ्या आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ६८४ कुटुंबे राहतात. एकूण ३१७८ लोकसंख्येपैकी १५६१ पुरुष तर १६१७ महिला आहेत. मुख्यतः आदिवासी व कुणबी समाजातील लोक येथे राहतात. कुणबी समाजाचा शेती हा मुख्य व्यवसाय असून आदिवासी समाज शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, कामगार म्हणून काम करतात. ते काही प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालन सुद्धा करतात.येथील आदिवासी संस्कृतीचा शिमगा व बोहाडा उत्सव हा अविभाज्य भाग असतो.

नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बस मोखाडा बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्षा सुद्धा मोखाडावरून उपलब्ध असतात.

जवळपासची गावे
कुरलोड, केवनाळे, सुर्यमाळ, धुडगाव, गोमघर, जोगळवाडी, सायडे, वाकडपाडा, उधाळे, वाशिंद, आमाळे ही जवळपासची गावे आहेत.खोडाळा गावाची स्वतंत्र ग्रामपंचायत आहे.

संदर्भ

१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html

२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html

३.
https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/

४.
http://tourism.gov.in/

५.
http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036

६.
https://palghar.gov.in/

७.
https://palghar.gov.in/tourism/

वर्ग:मोखाडा तालुक्यातील गावे
वर्ग:पालघर जिल्ह्यातील गावे