सचिन लोकापुरे

सचिन गंगाधर लोकापुरे  (११ ऑक्टोबर, १९८६:सोलापूर, महाराष्ट्र - ) हे एक भारतीय सूक्ष्मदर्शक उपकरण शास्त्रज्ञ व औषधनिर्माण शास्त्रज्ञ आहेत.
https://www.etvbharat.com/marathi/maharashtra/videos/state/sachin-lokapure-have-a-75-petant-and-his-name-is-in-limka-and-india-book-of-record-special-report-1/mh20190601133210874 त्यांनी शिवाजी विद्यापीठातून बीफार्म व राजीव गांधी आरोग्य विज्ञान विद्यापीठ, बंगळुरु मधून एम.फार्मा पदवी घेतली. त्यानंतर लोकापुरे यांनी श्री अप्पासाहेब बिरनाळे फार्मसी महाविद्यालयात अध्यापन आणि संशोधनाचे पायाभूत काम केले. तसेच त्यांनी सॅगलो रीसर्च इंडस्ट्रीची स्थापना  सूक्ष्मदर्शक उपकरण तंत्रज्ञान विकास या साठी केली.

संशोधन
बॅक्टेरियाच्या हालचाली शोधण्याचे साधन, मायक्रोबियल इलेक्ट्रोलायझिस बॅटरी आणि डिजिटल मिक्रोस्कोपी अँड अडॅप्टर शोधणारा भारतीय शोधकर्ता आहे. २०१३ मध्ये त्यांच्या शोधासाठी त्यांना पेटंट मिळाला होता.त्यानंतर त्यांनी बॅक्टेरिया मूव्हमेंट डिटेक्शन डिव्हाइस, लवचिक मायक्रोबायल इंधन सेल आणि डिजिटल होलोग्राफिक मायक्रो-इमेजिंग डिव्हाइसचे १००हून अधिक भारतीय युटिलिटी आणि डिझाईन पेटंट्स प्राप्त केले. त्याच्या शोधाव्यतिरिक्त, ते  संश्लेषण आणि फार्मास्युटिकल ड्रग्सच्या पॉलिमॉर्फिक फॉर्मसाठी नवीन शैली विकसित केले आहे.त्यांनी एकूण ४० शोधनिबंध लिहिले. असून वेगवेगळली  १०० पेक्षा अधिक व्याख्याने दिली आहेत.

वाटचाल
भारतात असणारे मायक्रोस्कॉपी उपकरणे ही काही प्रमाणात परदेशातून म्हणजेच जपान आणि चीनमधून मागवली जातात. आयात केलेले हे उपकरणे महागडीसुद्धा आहेत. तर याद्वारे अहवाल बनवण्याच्या काही तांत्रिक त्रुटी देखील आहेत. यामुळे लोकापुरे यांनी संशोधन करत स्वतः भारतीय बनावटीचे मायक्रोस्कॉपीची डिजिटल उपकरणे तयार केली. वयाच्या अवघ्या २२ व्या वर्षी लोकापुरे यांनी संशोधनाला सुरुवात केली आणि पहिले पेटंट दखल केले होते. लोकापुरे यांनी वैद्यकीय क्षेत्रातील सूक्ष्म रोगनिदानात उपयोगात येणारी डिजिटल यंत्रे विकसित केली आहेत. इतकेच नव्हे तर सचिन यांनी याची नोंद सुद्धा भारतीय पेटंट कार्यालयाकडे केली आहेत. त्यामुळे त्यांच्या नावे तब्बल ७५ पेटंटची नोंद झाली आहे. सचिन लोकापुरे यांनी आतापर्यंत तब्बल १७ उत्पादनांची निर्मिती करून या सर्वांची नोंद भारतीय पेटंट कार्यालयाकडे केली आहे.

इंडिया आणि लिमका बुक ऑफ रेकॉड मधील नोंद 
सचिन लोकापुरे यांना त्यांच्या कामाबद्दल आणि त्यांचा पेटंट्सची इंडिया बुक ऑफ रेकॉड आणि लिमका बुक ऑफ रेकॉर्ड यांनी नोंद घेतली आहे.

 पुस्तके 
भारतीय बौद्धिक संपदा हक्कांचे तत्व - कायदा आणि सराव या विषयावर पुस्तक प्रकाशित केले आहे.
 एकाधिकार (पेटंट्स) 
 बॅक्टेरियाच्या हालचाली शोधण्याचे मशीनसाठी भारतीय एकाधिकार (पेटंट) २९४२७४ ( ११ फेब्रुवारी, इ.स. २००९ला मागणी केली व १४ मार्च, इ.स. २०१८ रोजी भारतीय एकाधिकार (पेटंट) मिळाला). यामध्ये विशेष रचनेच्या डिस्क-प्रकारच्या नमुना धारकाचा वापर करून जीवाणूंची हालचाल (bacterial motility) ओळखण्यासाठी एक किफायतशीर पद्धत आणि उपकरण विकसित करण्यात आले आहे. या पद्धतीत पातळ गोलाकार डिस्क ही नमुना आधार तसेच हालचाल संवेदन करणारा घटक म्हणून कार्य करते. जेव्हा जीवाणूंचे द्रावण या डिस्कवर किंवा तिच्या आत टाकले जाते, तेव्हा हालचाल करणारे जीवाणू सूक्ष्मदर्शक किंवा कमी आवर्धनाच्या प्रकाशीय निरीक्षणाखाली ठराविक कालानुसार बदलणारे प्रकाशीय नमुने निर्माण करतात. हे नमुने सामूहिक जीवाणू हालचाल, सूक्ष्म पातळीवरील द्रव प्रवाह आणि डिस्कच्या पृष्ठभागावरील जीवाणू घनतेच्या पुनर्वितरणामुळे तयार होतात. या तंत्रामुळे रंगकरण, लेबलिंग किंवा महागड्या उच्च-स्तरीय प्रतिमांकन प्रणालींची गरज न पडता जीवाणूंची हालचाल ओळखणे शक्य होते. उपकरणाची रचना साधी, पुनरुत्पादक आणि सहज तयार करता येण्यासारखी असल्याने ती नियमित प्रयोगशाळा वापरासाठी तसेच संसाधन-मर्यादित ठिकाणी उपयुक्त ठरते. अभ्यासातून हे स्पष्ट झाले आहे की डिस्क-प्रकारचा नमुना धारक हालचाल करणारे आणि न करणारे जीवाणू जलदपणे वेगळे ओळखण्यास सक्षम आहे, कारण त्यांच्या हालचालींशी संबंधित स्पष्ट दृश्य किंवा प्रतिमाधारित संकेत मिळतात. “मोटिलोस्कोप” (Motiloscope) या संकल्पनेअंतर्गत विकसित केलेली ही पद्धत पारंपरिक जीवाणू हालचाल चाचण्यांना एक प्रभावी पर्याय ठरते आणि स्वयंचलित विश्लेषण, पॉइंट-ऑफ-केअर निदान तसेच संक्षिप्त प्रकाशीय प्रणालींमध्ये एकत्रीकरणासाठी नवीन संधी निर्माण करते. thumb|Indian Patent 294274: Bacterial movement detection device: Apparatus for detection of bacterial movement and method of sample preparation. Issued March 14, 2018.
 कॉम्पॅक्ट एल-आकाराचे डिजिटल मायक्रोस्कोपसाठी भारतीय एकाधिकार (पेटंट) २८९२९४ (२८ जानेवारी, इ.स. २००८ला मागणी केली व ०७ नोव्हेंबर, इ.स. २०१७ रोजी भारतीय एकाधिकार (पेटंट) मिळाला). कॉम्पॅक्ट एल-आकाराचे डिजिटल मायक्रोस्कोप हे लहान आकाराचे, हलके आणि पोर्टेबल सूक्ष्मदर्शक उपकरण आहे, ज्याची रचना ‘एल’ (L-shaped) स्वरूपाची असते. या रचनेमुळे प्रकाश स्रोत, नमुना धारक आणि प्रतिमांकन सेन्सर यांचे कार्यक्षम मांडणी साध्य होते तसेच उपकरणाचा एकूण आकार कमी ठेवता येतो. डिजिटल कॅमेऱ्याच्या साहाय्याने नमुन्याची प्रतिमा थेट संगणक, लॅपटॉप किंवा मोबाईल उपकरणावर पाहता, साठवता व विश्लेषित करता येते. पारंपरिक मोठ्या मायक्रोस्कोपच्या तुलनेत हे मायक्रोस्कोप कमी खर्चिक, वापरण्यास सोपे आणि क्षेत्रीय (field) तसेच प्रयोगशाळा वापरासाठी उपयुक्त ठरते. शैक्षणिक, जैववैद्यकीय, फार्मास्युटिकल आणि पॉइंट-ऑफ-केअर अनुप्रयोगांमध्ये सूक्ष्म निरीक्षणासाठी कॉम्पॅक्ट एल-आकाराचे डिजिटल मायक्रोस्कोप विशेष लाभदायक मानले जातात. 

 ऑरगॅनिक रेअकॅशन साठी डिफरेंशियल कंडेन्सर 

सचिन लोकापुरे यांनी फार्मास्युटिकल ऑरगॅनिक रेअकॅशन साठी डिफरेंशियल कंडेन्सर विकसित केले. या कंडेनसर साठी भारत सरकारने डिझाईन पेटंट दिले आहे.   फार्मास्युटिकल ऑरगॅनिक रेअकॅशन डिफरेंशियल कंडेन्सरचे  फायदे  1. एका वेळी तुम्ही एका या काँडेन्सॉर मधुन वेगवेगळे ऑरगॅनिक रेअकॅशन करू शकता.  2. तुम्ही तुमच्या रेअकॅशनची उत्पन्न वाढवू शकता.  3. कमी वेळेत तुम्ही ऑरगॅनिक रेअकॅशन करू शकता.

 मल्टी-फोटॉन कॉन्ट्रास्ट इल्युमिनेशन डिव्हाइस 

"मायक्रो फाइन स्ट्रक्चर व्हिज्युअलाइज करण्यासाठी डिजिटल ऑप्टिकल मायक्रोस्कोपसाठी मल्टी-फोटॉन कॉन्ट्रास्ट इल्युमिनेशन डिव्हाइस" शोधून काढले आहे जे सूक्ष्म संरचना सैद्धांतिक पद्धती आणि व्यावहारिक अंमलबजावणीवर आधारित आहे. आम्ही या ऑप्टिकल उपकरणासाठी युटिलिटी आणि डिझाइन पेटंट दाखल केले आणि सैद्धांतिक कामासाठी भारतात कॉपीराइट दाखल केले. हे तंत्रज्ञान डार्क फील्ड मायक्रोस्कोपीवर आधारित आहे ट्रांसमिशन वेव्हलेंथ T=530nm@3.9v, O=650nm, T=550nm@7.5v, O=650nm, E=25s+1comp, A =70/30.

 क्रोमॅटिक कॉन्ट्रास्ट एन्हांसमेंटद्वारे उच्च-रिझोल्यूशन डार्क-फील्ड नॅनोस्कोपी 

660nm वर क्रोमॅटिक कॉन्ट्रास्ट एन्हांसमेंटद्वारे उच्च-रिझोल्यूशन डार्क-फील्ड नॅनोस्कोपीद्वारे विश्लेषण केलेले नॅनोपार्टिकल" साठी नवीन पद्धत विकसित केले आहे. हे तंत्रज्ञान उच्च-रिझोल्यूशन डार्क-फील्ड नॅनो मायक्रोस्कोपीमध्ये सादर करता येते - 100nm (0.1मायक्रोमीटर) पर्यंतचे रिझोल्यूशन म्हणजे सेल नमुन्यातील प्रोटीनचे  डॉट स्पॉट आपण पाहू शकतो.या पद्धतीसाठी नोंदणीकृत भारतीय कॉपीराइट –L-121528/2023 आणि भारतीय डिझाइन पेटंट आणि युटिलिटी पेटंट प्राप्त झाले. 

संदर्भ
""

वर्ग:भारतीय औषधनिर्माण शास्त्रज्ञ
वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख