'स्व'-रूपवर्धिनी

'स्व'-रूपवर्धिनी ही पुण्यात काम करणारी सामाजिक संस्था आहे.

 संस्थेची स्थापना 
‘स्व’-रूपवर्धिनी या स्वयंसेवी संस्थेची  स्थापना १३ मे १९७९ रोजी झाली. कृष्णाजी लक्ष्मण पटवर्धन (किशाभाऊ पटवर्धन) यांनी स्व'-रूपवर्धिनीची  स्थापना केली. पुण्याच्या विविध भागांमध्ये एकंदर १६ ठिकाणी या संस्थेच्या शाखा आहेत.

१९७९ साली शासनसेवेतून निवृत्त झाल्यानंतर किशाभाऊंनी ‘स्व-रूपवर्धिनी’ या संस्थेची स्थापना केली. सुरुवातीला, संस्थेचे काही नाव नव्हते, पण त्यांच्या सहकाऱ्यांसह चर्चांमधून आणि सहविचारातून १३ मे १९७९ रोजी स्वरूपवर्धिनी चे कार्य सुरू झाले. या संस्थेमार्फत वंचित व आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील हुशार मुलांना संधी व आधार देऊन त्यांचे सुप्त गुण विकसित करणे हा त्यांचा हेतू होता. संस्थेची सुरुवात पुण्यातील मंगळवार पेठेतील एका कारखान्याच्या शेडमध्ये काही विद्यार्थ्यांपासून झाली. पुढे या कार्याचा विस्तार विविध शैक्षणिक व सामाजिक उपक्रमांतून झाला.

 संस्थेचे स्वरूप 
एक चांगला नागरिक घडावा यासाठी जी मूल्य विद्यार्थ्यांमध्ये रुजवली पाहिजेत अशा विषयांसाठी औपचारिक शाळेच्या वेळानंतर चालणारा उपक्रम आहे. आर्थिक दुर्बल गटातील मुलांसाठी बालवाडी वर्ग, वस्तींतील शालेय मुलांसाठी दैनंदिन शाखा, अभ्यासिका, स्पर्धा परीक्षा केंद्र, स्त्रियांसाठी बचत गट व प्रशिक्षण केंद्र असे संस्थेच्या कामाचे स्वरूप आहे. भारतीय नागरिकांचा सामाजिक, सांस्कृतिक, शैक्षणिक, शारीरिक आणि आर्थिक दर्जा सुधारण्यासाठी प्रयत्नशील राहणे हे या संस्थेचे ध्येय आहे. 

 संस्थापक 
स्वरूपवर्धिनी संस्थेचे संस्थापक दिवंगत किशाभाऊ पटवर्धन हे निवृत्त मुख्याध्यापक व समाजकार्यकर्ते होते. शिक्षण क्षेत्रातील प्रयोगशीलता आणि विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासाची जिद्द यासाठी ते ओळखले जात. किशाभाऊ पटवर्धन यांना रामकृष्ण परमहंस यांच्या शिकवणीचा, डॉ. हेडगेवारांच्या विचारांचा तसेच दादाराव परमार्थ यांचा प्रभाव होता. त्यांच्या प्रेरणेनेच त्यांनी आयुष्यभर समाज व राष्ट्रसेवा करण्याचे ध्येय जोपासले.

 संस्थेचे बोधवाक्य 
रुपरंग वा असो गंधही | यातील माझे काहीच नाही | श्रेयाचा मज नको लेशही | निर्माल्यात विरावे || विकसित व्हावे, अर्पित होऊन जावे || हे या संस्थेचे बोधवाक्य आहे.

 संस्थेचा विकासक्रम 

 संस्थेच्या शाखा 
स्व'-रूपवर्धिनी संस्थेच्या विविध शाखा पुण्यात कार्यरत आहेत. या शाखा संस्थेच्या उद्दिष्टानुसार विविध सामाजिक, शैक्षणिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम राबवितात.
शाखा नावस्थापना तारीखप्रभाग/ क्षेत्रस्वामी श्रद्धानंद शाखा०९ ऑगस्ट २००३पूर्व शहर विभागस्वामी सुबोधनंद शाखा२८ जुलै १९९३कर्वे नगरस्वामी शिवानंद शाखा१५ जुलै २०११पद्मवती विभागस्वामी योगानंद शाखा१४ नोव्हेंबर १९९७पूर्व शहर विभागस्वामी विवेकानंद शाखा०४ जुलै १९८२गोखले नगरस्वामी ब्रह्मानंद शाखा०१ ऑगस्ट २००३सिंहगड रस्तानरवीर तानाजी मालुसरे शाखा१० डिसेंबर २०११सिंहगड रस्तासमर्थ रामकृष्ण शाखा१३ मे १९७९पूर्व शहर विभागस्वामी अखंडानंद शाखा१० ऑक्टोबर १९८६बिबवेवाडी विभागस्वामी अभेदानंद शाखा२३ ऑक्टोबर १९९७गोखले नगरभगिनी निवेदिता शाखा०१ जून १९७९वर्धिका विभागराजर्षी शाहू महाराज शाखा०८ डिसेंबर २००८कर्वे नगरक्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले शाखा२५ जुलै २०१३वर्धिका विभागधर्मवीर शंभुराजे शाखा१० डिसेंबर २०११पद्मवती विभागवीर अभिमन्यु बालशाखा०१ ऑगस्ट १९९२पूर्व शहर विभागस्वामी दयानंद सरस्वती शाखा१३ जुलै २००३बिबवेवाडी विभाग

 संस्थेचे उपक्रम 

 संस्थेतर्फे प्रकाशित झालेली पुस्तके 

 पुरस्कार 

 अधिक माहितीसाठी 
संस्थेचे संकेतस्थळ: https://www.swaroopwardhinee.org/
 संदर्भ आणि नोंदी 

वर्ग:पुण्यातील समाजकारणी संस्था
वर्ग:महाराष्ट्रातील संस्था