महाराष्ट्रातील अनुसूचित जातींची यादी

महाराष्ट्रातील अनुसूचित जातींची संख्या ५९ आहे.http://socialjustice.nic.in/UserView/index?mid=76750 २०११ च्या जनगणनेनुसार, राज्यात अनुसूचित जातींची लोकसंख्या १,३२,७५,८९८ (११.८१%) असून त्यात पुरुष ६७,६७,७५९ व स्त्रिया ६५,०८,१३९ आहेत. भारतातील एकूण २०.१४ कोटी अनु. जातींपैकी ६.६% अनु. जाती महाराष्ट्रात आहे. अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती आदेश (सुधारणा) कायदा १९७६ (१९७६चा १०८ वा) मधील परिशिष्ट १ मधील भाग - १० मध्ये नमूद केल्याप्रमाणे अनुसूचित जातीतील ५९ प्रकारच्या जातींसाठी एकूण आरक्षण १३% आहे.

२००१ च्या जनगणनेनुसार, अनुसूचित जातींमध्ये महार (५७.५%), मांग (२०.३%), भांबी/चांभार (१२.५%) व भंगी (१.९%) ह्या प्रमुख चार समाजाची लोकसंख्या ९२% आहे. लातूर जिल्ह्यात अनुसूचित जातींचे प्रमाण सर्वाधिक (१९.४%) आहे. २०११ च्या census नुसार पुणे जिल्ह्यात सर्वाधिक अनुसूचित जातींचे प्रमाण आहे.

 यादी 

२००१ च्या जनगणनेनुसार, महाराष्ट्रातील अनुसूचित जातीच्या समूदायांची आणि त्यांच्या लोकसंख्येच्या यादी खालीलप्रमाणे आहे.https://web.archive.org/web/20130207163453/http://www.censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/scst_main.html

 क्रमांक  जाती  लोकसंख्या २००१  एकूण अनु.जाती लोकसंख्येची टक्केवारी १  अगेर  ५९७    % २  अनमुक  १४   % ३  आरेमाला   ३८४   % ४  अरवा माला  ४६५    % ५  बहना बहाना   १०९   % ६  बाकड, बंट   ६७९   % ७  बलाही, बलाई   १३,६७१   % ८  बसोर , बुरुद, बांसोर, बांसोडी   ४३,६१६   % ९  बेडाजंगम, बुडगा जंगम  ४२,२०६   % १०  बेडर   १७,४६७   % ११  भांबी, भांभी, असादरु, असोदी, चामडिया, चमार, चमारी,चांभार, चमगार, हरळय्या, हराळी, खालपा, माचीगार, मोचीगार, मादर, मादिग, मोची, तेलगू मोची, कामाटी मोची, राणीगार, रोहिदास, नोना, रामनामी, रोहित, समगार, सतनामी, सूरज्यबंशी, सूरज्यरामनामी, समगारा, चर्मकार, परदेशी चामार (शा.नि. दि. १५ एप्रिल २०१० प्रमाणे समाविष्ट)    १२,३४,८७४   १२.५% १२  भंगी, मेहतर, ओलगाना, रुखी, मलकाना, हलालखोर, लालबेगी, बाल्मिकी, करोर, झाडगल्ली, हेला (शा.नि. दि.१५ एप्रिल २०१० प्रमाणे समाविष्ट)  १,८६,७७६   १.९% १३  बिंदला   ६२९   % १४  ब्यागारा   १९   % १५  चलवादी, चन्नया   २,३८४   % १६  चेन्नदासर, होलया दासर, होलेया दसारी   ४००   % १७  डक्कल, डोक्कलवार  ४४२    % १८  ढोर, कक्कय्या, कंकय्या, डोहोर  ९०,२२६   % १९  डोम, डुमार  ३,३३७   % २०  येल्लमलवार, येल्लमलवंडलु   ३,०१२   % २१  गंडा, गंडी   ४२०   % २२  गरोड,गारी   ३६१   % २३  घासी,घासीया   १,१९०   % २४  हल्लीर   ९८   % २५  हलसार, हसलार, हुलसवार, हुलसवार, हलसवार (शा.नि. दि.१५ एप्रिल २०१० प्रमाणे समाविष्ट)   १००   % २६  होलार, व्हलार   ७९,४६१   % २७  होलय, होलेर, होलेया, होलिया   १४,५८७   % २८  कैकाडी (अकोला, अमरावती, भंडारा, बुलढाणा, नागपूर, वर्धा व यवतमाळ जिल्हे व राजूरा तालूका सोडून चंद्रपूर जिल्हा यांत)   ५,२३२   % २९  कटिया, पथरिया   १,९२१   % ३०  खंगार, कनेरा, मिरधा  १,४०५    % ३१  खाटिक, चिकवा, चिकवी  ८९,९६९    % ३२  कोलूपूल-वंडलु   १६   % ३३  कोरी   ९,७४९   % ३४  लिंगडेर   १,१०,१९३   % ३५  मादगी   ५०,९९२   % ३६  मादिगा   ६,४३२   % ३७  महार, मेहर, तराळ, धेगू-मेगू  ५६,७८,९१२   ५७.५% ३८  माहयावंशी, धेड, वणकर, मारु-वणकर  १२,६१२   % ३९  माला   ७,९७३   % ४०  माला दासरी   १,०९४   % ४१  माला हन्नाई   २८   % ४२  माला जंगम   १९,५८९   % ४३  माला मस्ती   ३१   % ४४  माला साले, नेटकानी   १९४   % ४५  माला सन्यासी   ५६   % ४६  मांग, मातंग, मिनिमादिग, दखनी-मांग, मांग-म्हशी, मदारी, गारुडी, राधेमांग   २०,०३,९९६   २०.३% ४७  मांग-गारोडी, मांग-गारुडी  २५,२६०    % ४८  मन्ने   १,७२८   % ४९  मस्ती   २०६   % ५०  मेंघवाल, मेंघवार  ३५,५९४    % ५१  मिठा, अयलवार   ३५,३२९   % ५२  मक्री   ७२   % ५३  नाडीया,हादी   ३४५   % ५४  पासी   १६,६८३   % ५५  सांसी   ३८९   % ५६  शेणवा, चेणवा, सेडमा, रावत  ४१९    % ५७  सिंधोल्लू, चिंदोल्लू   ४६   % ५८  तिरगार, तिरबंदा   १७०   % ५९  तुरी   १८७   %

धर्म
२००१ च्या जनगणनेनुसार, महाराष्ट्रातील अनुसूचित जातींच्या लोकसंख्येत ६७% हिंदू, ३२.९% बौद्ध व ०.१% (५,९८३) शीख होते. तर २०११ च्या जनगणनेनुसार, अनुसूचित जातींमध्ये ६०.७% (सुमारे ८०.१२ लाख) हिंदू, ३९.२% (५२,०४,२८४) बौद्ध व ०.१% (१३ हजार) शीख आहेत. २००१-११ या कालावधीत महाराष्ट्रातील अनुसूचित जातींच्या बौद्ध लोकसंख्येत तब्बल ६०% वाढ झाली आहे.

२००१ मध्ये, महार समुदायाच्या लोकसंख्येत ५६.३% बौद्ध, ४३.७% हिंदू आणि अवघे ०.१% शीख होते. तर २०११ मध्ये, राज्यात सुमारे ७६ लाख महार समाज आहे, महारांत सुमारे ६२% (४७.१२ लाख) बौद्ध, ३७.९% (२८.७३ लाख) हिंदू, तर अवघे ०.१% (७.८ हजार) महार हे शीख धर्मीय आहेत.

२०११ मध्ये, अनुसूचित जातींच्या लोकसंख्येत ७६ लाख महार, २६.८ लाख मांग, १६.५ लाख चांभार व २.५ लाख भंगी या समाजाचे लोक आहेत. अनुसूचित जातीत या चार जातींचे एकत्रित प्रमाण ९२% आहे.

अनुसूचित जातीमध्ये बौद्ध धर्म अतिशय वेगाने वाढत आहे. इ.स. २००१ मध्ये भारत देशात ४१.५९ लाख बौद्ध हे अनुसूचित जातीचे होते, तर इ.स. २०११ मध्ये हे प्रमाण ३८% वेगाने वाढून ५७.५६ लाख एवढे झाले आहे. देशातील एकूण अनुसूचित जातीच्या बौद्धांपैकी ५२.०४ लाख (९०% पेक्षा अधिक) महाराष्ट्रात आहेत. 
महाराष्ट्रात एकूण बौद्ध लोकसंख्येत ७९.६८% अनुसूचित जाती आहे.

हे सुद्धा पहा 
 महाराष्ट्रातील इतर मागास वर्गीय जातींची यादी
 महाराष्ट्रातील आरक्षण
 अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती
 इतर मागास वर्ग
 दलित
 आदिवासी
 ओबीसी

संदर्भ


अनुसूचित जाती