ग्रह अवस्था

││ श्री ││

सारावली हा ग्रंथ आचार्य कल्याण वर्मा यांनी लिहिला. ह्या ग्रंथामध्ये संपूर्ण होराशास्त्र सामावले आहे, अशी मान्यता आहे.

दीप्तः स्वसथो मुदितः शक्तो निपीडितो भीतः │
विकलः खलश्च कथितो नवप्रकारो ग्रहो हरिणा ││

स्वोच्चे भवतिच दीप्तः स्वस्थः स्वगृहे सुह्रद्धहे मुदितः │
शान्तः शुभवर्गस्थः शक्तः स्फुटकिरणजालश्च ││

विकलो रनिलुप्तकरो ग्रहाभिभूतो निपीडितश्चैवम् │
पापगणस्थश्च खलो नीचे भीतः समाख्यातः ││

ग्रह अवस्था

1.       बाल्यादि अवस्था (अंशात्मक)
अवस्थाविषम राशी ग्रहसम राशी ग्रहबाल0° - 6°24° - 30°कुमार6° - 12°18° - 24°युवा12° - 18°12° - 18°वृद्ध18° - 24°6° - 12°मृत24° - 30°0° - 6°
टीप – ग्रह युवा अवस्थेत आपल्या कारकत्वाची पूर्ण फळे देतो.

2.       दीप्तादि अवस्था (बृहत् पाराशरी होरा शास्त्राप्रमाणे)
क्र.अवस्था प्रकारग्रह परिस्थिती1.दीप्तउच्च राशीत2.स्वस्थस्व राशीत3.मुदित अधिमित्र राशीत4.शान्तमित्र राशीत5.दीनसमग्रह राशीत6.दुःखितशत्रु राशीत7.विकलपापग्रह बरोबर8.खलपापग्रह राशीत9.क्रोधीअस्तंगत
टीप – दीप्त, स्वस्थ, मुदित अवस्थेत पूर्ण फले, शांत व दीन अवस्थेत मध्यम तर दुःखित, विकल, खल, क्रोधी अवस्थेत अत्यल्प फळे मिळतात.

3.       शयनादि अवस्था 

ग्रहांच्या शयनादि अवस्था बारा आहेत. खालील सूत्रावरून आपण ह्या अवस्था काढू शकतो.

{(अ * ब * क) + चं + घ + ल} / 12 = शेष (जे उरेल ती संख्या)

वरील सूत्रात –

अ = ज्या ग्रहाची अवस्था काढायची आहे त्याच्या नक्षत्रस्वामीचा क्रमांक (1 ते 27 पैकी)

ब = ग्रह संख्या (रवि-1, चंद्र-2 वार क्रमाप्रमाणे)

क = नवमांश संख्या (ग्रह राशीमधे कोणत्या नवमांशात 1 ते 9)

चं = चंद्राच्या नक्षत्राचा क्रमांक (1 ते 27)

घ = जन्मवेळ घटी पळांत

ल = लग्न राशी क्रमांक (1 ते 12)

बाराने भाग दिल्यावर शेष (बाकीप्रमाणे) खालील अवस्था जाणाव्यात
बाकीअवस्था बाकीअवस्था1शयन7सभा2उपवेशन8आगम3नेत्रपाणी9भोजन4प्रकाशन10नृत्यलिप्सा5गमन11कौतुक6आगमन12/0निद्रा
टीप – शयनावस्थेची फले जाणण्याकरिता बृहत् पाराशरी होराशास्त्र ग्रंथ बघावा.

4.       लज्जितादी 6 अवस्था (6)
अवस्थाप्रकारफळे (भावस्थ फळे)लज्जितपंचमस्थ ग्रह, राहूयुक्त

श, मं, सूर्य युक्तपंचम, सप्तम वा दशम

दुखप्रद पुत्र, दारा, कर्म नाशगर्वितउच्च/मूळ त्रिकोणशुभ भावस्थ फलदायकक्षुधितशत्रूबरोबर, राशीत

वा दृष्ट/श5, 7, 10 भाव, भाव, दुःख

पुत्र, दारा, कर्म नाशतृषितजलराशीत, पाप दृष्ट

व शुभ अदृष्टअ(शुभ) भावस्थ फळे

----मुदितमीत्र राशीत, दृष्ट,

दृक किंवा गुरूबरोबरशुभ भावस्थ फळे

----क्षोभितरवियुक्त आणि पाप

दृक, दृष्ट वा शत्रूभावनाश 5, 7, 10 भाव

दुःखे पुत्र, दारा, कर्म नाशा