महाराष्ट्रातील भटक्या जमातींची (ड) यादी

महाराष्ट्रात भटक्या जमाती (ड) (NT-D किंवा एनटी-३) मधील समुदायाची संख्या फक्त १ असून या प्रवर्गास २ % आरक्षण आहे.

 ईतिहास 

सुरुवातीस ईतर मागास समुदायामध्ये असणारा समाज श्री. गणपत संखे यांच्या प्रकरणामुळे भटक्या जमातीमध्ये क्र.-३० नुसार नोंद घेऊन भटक्या जमातीतून आरक्षण व पदोन्नतीचा लाभ देण्यात येवू लागला. 
परंतु बंजारा व वंजारा (अर्थात वंजारी जात) ही एक नाही, असे वाधवा आयोगाने स्पष्ट केले. 
तथापि लाभ मात्र जैसे थे ठेवले. व नविन असा वेगळा असा प्रवर्ग बनवण्याच्या सूचना पारित केल्या.
 २३ मार्च,१९९४: Vanjara वंजारी समाज VJNT समुदायांत सामिल.

यादी
 क्रमांक  जाती  तत्सम  १  वंजारी  वंजार, वंजारा, लाड वंजारी

हे सुद्धा पहा
 महाराष्ट्रातील मागासवर्गीय जातींची यादी 
 महाराष्ट्रातील आरक्षण