बिहारचे मुख्यमंत्री

बिहार हा भारतातील पूर्व भागतील राज्य आहे. बिहारच्या मुख्यमंत्र्यांची यादी खालील प्रमाणे आहे.

मुख्यमंत्र्यांची यादी
 क्र नाव चित्र पदावरील काळ कार्यकाळ निवडणूक पक्ष  ब्रिटिश भारतबिहार (१९३७ ते १९४७)(१ एप्रिल १९३६ रोजी बिहार आणि ओरिसा प्रांताचे विभाजन होऊन बिहार आणि ओरिसा हे वेगळे प्रांत बनले. भारत सरकार अधिनियम, १९३७ अन्वये, पंतप्रधानांच्या अध्यक्षतेखालील सरकार असलेली विधानसभा आणि विधानपरिषद असलेली द्विसदनी विधानमंडळाची स्थापना करण्यात आली.)   १
  ॲड. मोहम्मद युनूस(१८८४-१९५२)(मतदारसंघ: अज्ञात)
  100x100px
  १ एप्रिल १९३७
  १९ जुलै १९३७

  १९३७(ब्रिटिश भारत निवडणूक)
  मुस्लिम स्वतंत्र पक्ष
   २
  डॉ. श्रीकृष्ण सिंह सिन्हा(१८८७-१९६१)(मतदारसंघ: अज्ञात)
  100x100px
  २९ जुलै १९३७
  ३१ ऑक्टोबर १९३९

  — 
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
   -
  पद रिकामे(राज्यपाल शासन)

  ३१ ऑक्टोबर १९३९
  २३ मार्च १९४६

  —
  -
   (२)
  डॉ. श्रीकृष्ण सिंह सिन्हा(१८८७-१९६१)(मतदारसंघ: अज्ञात)
  100x100px
  २३ मार्च १९४६
  १४ ऑगस्ट १९४७

  १९४६(ब्रिटिश भारत निवडणूक) 
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
   स्वतंत्र भारत (१९४७ पासून)एकत्रित बिहार राज्य (१९४७ ते २०००)   १
  डॉ. श्रीकृष्ण सिंह सिन्हा(१८८७-१९६१)मतदारसंघ:खरगपूर (एप्रिल १९५७ पर्यंत)शेखपुरा (मे १९५७ पासून)
  100x100px
  १५ ऑगस्ट १९४७
  ३१ जानेवारी १९६१

  ——————————१९५२—————————१९५७  
 भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
   २
  दीप नारायण सिंह(१८९४-१९७७)(मतदारसंघ: हाजीपूर)

  १ फेब्रुवारी १९६१
  १८ फेब्रुवारी १९६१

  —    ३
  बिनोदानंद झा(१९००-१९७१)(मतदारसंघ: राजमहल)
  100x100px
  १८ फेब्रुवारी १९६१
  २ ऑक्टोबर १९६३

  ——————————१९६२    ४
  कृष्ण बल्लभ सहाय(१८९८-१९७४)(मतदारसंघ: पश्चिम पटना)
  90x90px
  २ ऑक्टोबर १९६३
  ५ मार्च १९६७

  —    ५
  महामाया प्रसाद सिन्हा(१९०९-१९८७)(मतदारसंघ: पश्चिम पटना)
  112x112px
  ५ मार्च १९६७
  २८ जानेवारी १९६८

  १९६७    
  जनक्रांती दल
   ६
  सतीश प्रसाद सिंह(१९३६-२०२०)(मतदारसंघ: परबट्टा)
  112x112px
  २८ जानेवारी १९६८
  १ फेब्रुवारी १९६८

  — 
 शोषित दल
   ७
  बिंदेश्वरी प्रसाद मंडल(१९१८-१९८२)(मतदारसंघ: विधानपरिषद सदस्य)

  १ फेब्रुवारी १९६८
  २२ मार्च १९६८

  —   ८
  भोला पासवान शास्त्री(१९१४-१९८४)(मतदारसंघ: कोर्हा)
  112x112px
  २२ मार्च १९६८
  २९ जून १९६८

  —
  लोकतांत्रिक काँग्रेस
   -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  २९ जून १९६८
  २६ फेब्रुवारी १९६९

  —
  -
   ९
  हरिहर सिंह(१९२५-१९९४)(मतदारसंघ: नयाग्राम)
  100x100px
  २६ फेब्रुवारी १९६९
  २२ जून १९६९

  १९६९  
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
   (८)
  भोला पासवान शास्त्री(दुसरा कार्यकाळ)(१९१४-१९८४)(मतदारसंघ: कोर्हा)
  112x112px
  २२ जून १९६९
  ४ जुलै १९६९

  —
  लोकतांत्रिक काँग्रेस
   -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  ४ जुलै १९६९
  १६ फेब्रुवारी १९७०

  —
  -
   १०
  दरोगा प्रसाद राय(१९२२-१९८१)(मतदारसंघ: पारसा)

  १६ फेब्रुवारी १९७०
  २२ डिसेंबर १९७०

  —
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (रेक्विझिश्तनीस्त)
   ११
  कर्पूरी गोकुळ ठाकुर(१९२४-१९८८)(मतदारसंघ: तजपूर)
  100x100px 
  २२ डिसेंबर १९७०
  २ जून १९७१

  —
  संयुक्त समाजवादी पक्ष
   (८)
  भोला पासवान शास्त्री(तिसरा कार्यकाळ)(१९१४-१९८४)(मतदारसंघ: कोर्हा)
  112x112px
  २ जून १९७१
  ९ जानेवारी १९७२

  —
  लोकतांत्रिक काँग्रेस
   -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  ९ जानेवारी १९७२
  १९ मार्च १९७२

  —
  -
   १२
  ॲड. केदार रामफल पांडे(१९२०-१९८२)(मतदारसंघ: नौतन)
  100x100px
  १९ मार्च १९७२
  २ जुलै १९७३

  १९७२  
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (रेक्विझिश्तनीस्त)
   १३
  ॲड. अब्दुल गफूर(१९१८-२००४)(मतदारसंघ: विधानपरिषद सदस्य)
  100x100px
  २ जुलै १९७३
  ११ एप्रिल १९७५

  —  १४
  जगन्नाथ मिश्रा(१९३७-२०१९)(मतदारसंघ: झांझरपूर)

  ११ एप्रिल १९७५
  ३० एप्रिल १९७७

  —  -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  ३० एप्रिल १९७७
  २४ जून १९७७

  —
  -
   (११)
  कर्पूरी गोकुळ ठाकुर(दुसरा कार्यकाळ)(१९२४-१९८८)(मतदारसंघ: फुलपरास)
  100x100px 
  २४ जून १९७७
  २१ एप्रिल १९७९

  १९७७  
 जनता पक्ष
   १५
  राम सुंदर दास(१९२१-२०१५)(मतदारसंघ: सोनपूर)
  100x100px 
  २१ एप्रिल १९७९
  १७ फेब्रुवारी १९८०

  —   -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  १७ फेब्रुवारी १९८०
  ८ जून १९८०

  —
  -
   (१४)
  जगन्नाथ मिश्रा(दुसरा कार्यकाळ)(१९३७-२०१९)(मतदारसंघ: झांझरपूर)

  ८ जून १९८०
  १४ ऑगस्ट १९८३

  १९८०  
 भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)
   १६
  चंद्रशेखर सिंह(१९२७-१९८६)(मतदारसंघ: विधानपरिषद सदस्य)
  100x100px
  १४ ऑगस्ट १९८३
  १२ मार्च १९८५

  —  १७
  बिंदेश्वरी शिवनरेश दुबे(१९२१-१९९३)(मतदारसंघ: शाहपूर)
  100x100px
  १२ मार्च १९८५
  १४ फेब्रुवारी १९८८

  १९८५  १८
  भगवत झा आझाद(१९२२-२०११)(मतदारसंघ: विधानपरिषद सदस्य)
  100x100px
  १४ फेब्रुवारी १९८८
  ११ मार्च १९८९

  —  १९
  ॲड. सत्येंद्र अनुराग नारायण सिन्हा(१९१७-२००६)(मतदारसंघ: विधानपरिषद सदस्य)
  100x100px
  ११ मार्च १९८९
  ६ डिसेंबर १९८९

  —  (१४)
  जगन्नाथ मिश्रा(तिसरा कार्यकाळ)(१९३७-२०१९)(मतदारसंघ: झांझरपूर)

  ६ डिसेंबर १९८९
  १० मार्च १९९०

  —  २०
  ॲड. लालूप्रसाद कुंदनराय यादव(जन्म १९४८)(मतदारसंघ: विधानपरिषद सदस्य)
  100x100px
  १० मार्च १९९०
  २८ मार्च १९९५

  १९९० 
  जनता दल
   -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  २८ मार्च १९९५
  ४ एप्रिल १९९५

  —
  -
  (२०)
 ॲड. लालूप्रसाद कुंदनराय यादव(दुसरा कार्यकाळ)(जन्म १९४८)(मतदारसंघ: राघोपूर)
 100x100px
 ४ एप्रिल १९९५
 २५ जुलै १९९७
  १९९५ 
  जनता दल
  राष्ट्रीय जनता दल
   २१ 
  राबडीदेवी लालूप्रसाद यादव(जन्म १९५५)(मतदारसंघ: विधानपरिषद सदस्य)
  100x100px
  २५ जुलै १९९७
  ११ फेब्रुवारी १९९९ 

  —
   -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  ११ फेब्रुवारी १९९९ 
  ९ मार्च १९९९

  —
  -
   (२१)
  राबडीदेवी लालूप्रसाद यादव(दुसरा कार्यकाळ)(जन्म १९५५)(मतदारसंघ: विधानपरिषद सदस्य)
  100x100px
  ९ मार्च १९९९
  ३ मार्च २०००

  —
  राष्ट्रीय जनता दल
   २२
  नितीश रामलखन सिंह कुमार(जन्म १९५१)(मतदारसंघ: अनिर्वाचित)
  100x100px
  ३ मार्च २०००
  ११ मार्च २०००

  २००० 
  समता पक्ष
   (२१)
  राबडीदेवी लालूप्रसाद यादव(तिसरा कार्यकाळ)(जन्म १९५५)(मतदारसंघ: राघोपूर)
  100x100px
  ११ मार्च २०००
  १५ नोव्हेंबर २०००

  —
  राष्ट्रीय जनता दल
   विभाजित बिहार राज्य (२००० पासून)(१५ नोव्हेंबर २००० रोजी बिहार राज्याचा काही भागाची विभाजन करत झारखंड राज्याची स्थापना करण्यात आली.)   (२१)
  राबडीदेवी लालूप्रसाद यादव(चौथा कार्यकाळ)(जन्म १९५५)(मतदारसंघ: राघोपूर)
  100x100px
  १५ नोव्हेंबर २०००
  ७ मार्च २००५

  —
  राष्ट्रीय जनता दल
   -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  ७ मार्च २००५
  २४ नोव्हेंबर २००५

  २००५ (फेब्रुवारी) 
  -
   (२२)
  नितीश रामलखन सिंह कुमार(दुसरा कार्यकाळ)(जन्म १९५१)(मतदारसंघ: विधानपरिषद सदस्य)
  100x100px
  २४ नोव्हेंबर २००५
  २० मे २०१४

  २००५ (ऑक्टोबर)—————————२०१० 
 जनता दल (संयुक्त)
   २३
  जीतनराम रामजीत मांझी(जन्म १९४४)(मतदारसंघ: मखदमपूर)
  100x100px
  २० मे २०१४
  २२ फेब्रुवारी २०१५

  —  (२२)
  नितीश रामलखन सिंह कुमार(तिसरा कार्यकाळ)(जन्म १९५१)(मतदारसंघ: विधानपरिषद सदस्य)
  100x100px
  २२ फेब्रुवारी २०१५
  पदस्थ

  ——————————२०१५—————————२०२०—————————२०२५   

बिहारमधील राष्ट्रपती राजवट तपशील
बिहारमध्ये आत्तापर्यंत एकूण आठ वेळा राष्ट्रपती राजवट लावण्यात आली आहे.

 पहिला कार्यकाळ : २९ जून १९६८ ते २६ फेब्रुवारी १९६९ : भोला पासवान शास्त्री यांचे सरकार विधानसभेत अविश्वास प्रस्तावात कोसळले. राष्ट्रपती राजवट लावून विधानसभा विसर्जित करण्यात आली. २४२ दिवसांनंतर निवडणूकीद्वारे नवी विधानसभा गठित होऊन सरकार स्थापना करण्यासाठी राष्ट्रपती राजवट उठविण्यात आली.
 दुसरा कार्यकाळ : ४ जुलै १९६९ ते १६ फेब्रुवारी १९७० : तत्कालीन भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्ष फुटल्यामुळे विधानसभेत भोला पासवान शास्त्री यांचे सरकार संख्याबळ गमावल्याने दुसऱ्यांदा कोसळले. राष्ट्रपती राजवट लावण्यात आली. अखेर २२७ दिवसांनंतर काँग्रेस पक्षातून फुटलेला एक गट व नंतर पक्ष झालेल्या भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (रेक्विझिश्तनीस्त) पक्षाने इतर पक्षांचे समर्थन घेत सरकार बनविण्याचा दावा केला. पुरेसे संख्याबळ असल्याने राष्ट्रपती राजवट उठवली गेली आणि इतर पक्षांच्या पाठिंब्यावर भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (रेक्विझिश्तनीस्त)च्या दरोगा प्रसाद राय यांच्या नेतृत्वात सरकार स्थापन करण्यात आले.
 तिसरा कार्यकाळ : ९ जानेवारी १९७२ ते १९ मार्च १९७२ : भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (रेक्विझिश्तनीस्त), भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाने पाठिंबा काढून घेतल्याने भोला पासवान शास्त्री यांचे सरकार संख्याबळ गमावल्याने सलग तिसऱ्यांदा कोसळले. विधानसभा विसर्जित करण्यात आली व नव्या निवडणूकीद्वारे सरकार गठित होईपर्यंत राज्यात राष्ट्रपती राजवट लावण्यात आली.
 चौथा कार्यकाळ : ३० एप्रिल १९७७ ते २४ जून १९७७ : तत्कालीन अंतरिम राष्ट्रपती बी.डी. जत्ती यांनी विधानसभा भंग करून तत्कालीन मुख्यमंत्री जगन्नाथ मिश्रा यांचे सरकार बरखास्त केले आणि राष्ट्रपती राजवट लागू केली. नव्या निवडणूकीद्वारे नवीन विधानसभा गठित होऊन नवे सरकार स्थापन होईपर्यंत राष्ट्रपती राजवट लागू राहिली.
 पाचवा कार्यकाळ : १७ फेब्रुवारी १९८० ते ८ जून १९८० : तत्कालीन राष्ट्रपती नीलम संजीव रेड्डी यांनी विधानसभा भंग करून जनता पक्षाचे तत्कालीन मुख्यमंत्री राम सुंदर दास यांचे सरकार बरखास्त केले आणि राष्ट्रपती राजवट लागू केली. नव्या निवडणूकीद्वारे नवीन विधानसभा गठित होऊन नवे सरकार स्थापन होईपर्यंत राष्ट्रपती राजवट लागू राहिली.
 सहावा कार्यकाळ : २८ मार्च १९९५ ते ४ एप्रिल १९९५ : लालू प्रसाद यादव यांच्या मुख्यमंत्रिपदाच्या काळात झालेल्या विधानसभा निवडणुकीच्या निकालाची वाट पाहत असताना संसदेद्वारे बिहारमधील दैनंदिन सरकारी खर्चास परवानगी देण्यासाठीच्या विधेयकावर मतदान पारित करण्यासाठी एका आठवड्याच्या अल्प कालावधीसाठी राष्ट्रपती राजवट लागू करण्यात आली.
 सातवा कार्यकाळ : ११ फेब्रुवारी १९९९ ते ९ मार्च १९९९ : नारायणपूर येथे झालेल्या ११ दलितांच्या हत्येने राज्यात दंगल, जाळपोळ झाल्याने कायदा सुव्यवस्था ठप्प पडल्याने तत्कालीन राष्ट्रपती के.आर. नारायणन यांनी राज्यात राष्ट्रपती राजवट लागू केली. २६ दिवसांनंतर परिस्थिती शमल्यावर राष्ट्रपती राजवट उठविण्यात आली.
 आठवा कार्यकाळ : ७ मार्च २००५ ते २४ नोव्हेंबर २००५ : २००५ च्या विधानसभा निवडणूकीत कुठल्याच पक्षाला बहुमत न मिळाल्याने सरकार स्थापन होऊ शकले नाही. नव्याने निवडणूका घेण्यासाठी नवे सरकार स्थापन होईपर्यंत तत्कालीन राष्ट्रपती डॉ. ए.पी. जे. अब्दुल कलाम यांनी राज्यात राष्ट्रपती राजवट लावली.

तळटीप 

 संदर्भ 


वर्ग:भारतामधील राज्यांचे मुख्यमंत्री