इतर मागास वर्ग

इतर मागास वर्ग किंवा ओबीसी (इंग्रजी: Other Backward Class / OBC) हा सामाजिकदृष्ट्या व शैक्षणिकदृष्ट्या मागासलेला प्रवर्ग (समाज) आहे. भारतात बहुसंख्य समाज हा मागासलेला (Backward class) असून पुढारलेला समाज (Forward class) अल्पसंख्य आहे. या बहुसंख्य मागास समाजापैकी जो जास्त मागास आहे तो ‘मुख्य मागास’ समजला जातो. त्याला अनुसूचित जाती-जमाती म्हणले जाते. या मुख्य मागासांपेक्षा कमी मागासलेल्या समाजघटकांना ‘इतर मागास’ ठरविण्यात आलेले आहे. भारतातील ४१% ते ५२% लोकसंख्या ओबीसी आहे.

 समाविष्ट जाती 

मंडल आयोगाने महाराष्ट्रातील ओबीसी जातींची संख्या ३६०, तर देशात ओबीसी जातींची संख्या ३,७४४ इतकी नोंद केलेली आहे. इतर मागासवर्गीयांसाठी असलेल्या राष्ट्रीय आयोगाने २,१७१ प्रमुख ओबीसींची यादी जाहीर केलेली आहे. ह्यांतील उपजाती जमेस धरल्यास ही संख्या आणखीही वाढू शकते.

माळी, साळी, कोळी, तेली, गवळी, नाभिक, परीट, धोबी, गुरव, आगरी, भंडारी, फुलारी, रंगारी, सुतार, कासार, कुंभार, लोहार, सोनार, तांडेल, तांबट, घडशी, विणकर, वाणी, जंगम, धनगर, पांचाळ, कोष्टी, शिंपी, कुणबी, बंजारा अशा अनेक जाती यामध्ये मोडतात.ओबीसी धर्मांतर -
शंका, निरसन, निर्धार (पुस्तक): लेखक - संदीप जावळे कळिकाळ बळीराजा 

अ.क्र.जातीअ.क्र.जाती1)अलितकार13)बारी  किंवा बारई 2)वगळले (बागडी)14)बेरीया3)वगळले (बहुरुपी)15)बेसदेवा4)वाणी 16)भडभुंजा, भूजवा, र्भूजवा, भूर्जी, भरडभूंजा, भूरंजी,भूंज5)बजानिआ17)भांटा6)बाजीगर18)भट, भाट7)बुट्टाल19)चमथा8)भांड, छप्परभांड,  मुस्लिम भांड20)चांदलगडा9)भवैया किंवा तारगल21)चरण किंवा गढवी10)भाविण22)चारोडी11)भिस्ती किंवा पखाली, सक्का23)चिप्पा, छिपा12)वगळले (भोई)24)दास किंवा दांगडीदास25)दावगर38)वगळले (गद्री)26)देपला39)गढवी27)देवळी40)वगळले (गारपगारी)28)देवदिग, देवाडिगा, शेरीगार  व मोईली  (शा.  नि.  दि. 30 जानेवारी, 2014 प्रमाणे समा‍विष्ट)41)वगळले (धोली)42)गोचाकी29)वगळले (ढीवर  किंवा  ढेबरा)43)गुरव लिंगायत  गुरव ( शा. नि. दि. 4 सप्टेंबर 2014  प्रमाणे)30)ढोली, हश्मी/डफली31)वगळले (डोंबारी)44)वगळले, (गवळी)32)वगळले (धनगर)45)गवंडी,  गुर्जर-कडीया33)वगळले (धीमर)46)हलेपैक34)वगळले (देवांग)47)वगळले (हिलव)35)गंधारप48)वगळले (हटकर)36)गुजरात बोरी49)जगीयासी37)वगळले (गदारिया)50)जजाक

आरक्षण

या प्रवर्गास केंद्रात २७% तर महाराष्ट्र राज्यात १९% आरक्षण आहे.

हे सुद्धा पहा
 महाराष्ट्रातील अनुसूचित जातींची यादी
 महाराष्ट्रातील इतर मागास वर्गीय जातींची यादी
 महाराष्ट्रातील आरक्षण
 अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती

संदर्भ

वर्ग:भारतातील जातीनिहाय आरक्षण
वर्ग:समाजव्यवस्था