साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेत्यांची यादी (मराठी)

साहित्य अकादमीने मराठी भाषेतील लेखनासाठी दिलेले साहित्य अकादमी पुरस्कार येथे नमुद केले आहे. साहित्य अकादमी पुरस्कार हा भारतातील दुसरा सर्वोच्च साहित्यिक सन्मान आहे. साहित्य अकादमी "जगभरात भारतीय साहित्याचा प्रचार" करण्याच्या उद्दिष्टाने हा पुरस्कार देते. अकादमी दरवर्षी "साहित्यिक गुणवत्तेची उत्कृष्ट पुस्तके" असलेल्या लेखकांना हा पुरस्कार प्रदान करते. 

अकादमीने मान्यता दिलेल्या २४ पैकी कोणत्याही भाषांमध्ये प्रकाशित केलेल्या कामांसाठी हा पुरस्कार दिला जातो. १९५४ मध्ये स्थापित, हा पुरस्कार लेखनातील उत्कृष्टतेला ओळखतो आणि प्रोत्साहन देतो. पुरस्कारार्थी निवडण्याची वार्षिक प्रक्रिया मागील बारा महिन्यांपर्यंत चालते. २०२२ च्या पुरस्कारामध्ये एक कोरलेले तांब्याचे फलक, एक शाल आणि   रोख बक्षीस आहे.

मराठीसाठी पहिला पुरस्कार १९५५ मध्ये देण्यात आला होता आणि फक्त १९५७ मध्ये कोणालाही या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले नाही.

प्राप्तकर्ते 
मराठीमध्ये केलेल्या लेखन कार्यांसाठी साहित्य अकादमी पुरस्कारांच्या प्राप्तकर्त्यांची यादी खालीलप्रमाणे आहे. २०१४ च्या पुरस्कारामध्ये एक उत्कीर्ण तांब्याची पट्टी, शाल आणि  १,००,००० रुपये यांचा समावेश आहे.

 वर्ष  लेखक/लेखिका  लेखनाचे नाव  शैली १९५५  लक्ष्मणशास्त्री जोशी वैदिक संस्कृतीचा विकास संशोधन १९५६  बाळ सीताराम मर्ढेकर  सौंदर्य आणि साहित्य समीक्षा १९५७  पुरस्कार दिला गेला नाही  १९५८  चिंतामण गणेश कोल्हटकर  बहुरूपी आत्मचरित्र १९५९  गणेश त्र्यंबक देशपांडे  भारतीय साहित्यशास्त्र समीक्षा १९६०  विष्णू सखाराम खांडेकर  ययाती कादंबरी १९६१  दत्तात्रेय नरसिंह गोखले  डॉ. केतकर चरित्र १९६२  पुरूषोत्तम यशवंत देशपांडे  अनामिकाची चिंतनिका संस्मरण १९६३  श्रीपाद नारायण पेंडसे  रथचक्र कादंबरी १९६४  रणजित देसाई  स्वामी कादंबरी १९६५  पु.ल. देशपांडे  व्यक्ती आणि वल्ली व्यक्तिचित्रण १९६६  त्र्यंबक शंकर शेजवलकर  श्री शिव छत्रपती ऐतिहासिक संशोधन १९६७  नारायण गोविंद कालेलकर  भाषा : इतिहास आणि भूगोल भाषाशास्त्र १९६८  इरावती कर्वे  युगांत ललित लेखसंग्रह सप्तधारा (साहित्य अकादमी पुरस्कारप्राप्त लेखिकांच्या कलाकृतींचा रसास्वाद), संपादक - डॉ.मंदा खांडगे आणि डॉ.सुजाता शेणई, संस्कृती प्रकाशन आणि साहित्यप्रेमी भगिनी मंडळ यांच्या संयुक्त विद्यमाने, नोव्हेंबर २०२५ १९६९  श्रीनिवास नारायण बनहट्टी  नाट्याचार्य देवल चरित्र १९७०  नरहर रघुनाथ फाटक  आदर्श भारत सेवक चरित्र १९७१  दुर्गा भागवत  पैस ललित निबंधसग्रह  १९७२  गोदावरी परुळेकर   जेव्हा माणूस जागा होतो संस्मरण  १९७३  जी.ए. कुलकर्णी  काजळमाया कथासंग्रह १९७४  वि.वा. शिरवाडकर  नटसम्राट नाटक १९७५  रा.भा. पाटणकर  सौंदर्य मीमांसा समीक्षा १९७६  गो.नी. दांडेकर  स्मरणगाथा संस्मरण १९७७  आत्माराम रावजी देशपांडे  दशपदी कवितासंग्रह १९७८  चिंतामणी त्र्यंबक खानोलकर  नक्षत्राचे देणे काव्यसंग्रह १९७९  शरश्चंद्र मुक्तिबोध  सृष्टी, सौंदर्य आणि साहित्यमूल्य समीक्षा १९८०  मंगेश पाडगावकर  सलाम काव्यसंग्रह १९८१  लक्ष्मण माने  उपरा आत्मकथन १९८२  प्रभाकर पाध्ये  सौंदर्यानुभव समीक्षा १९८३  व्यंकटेश माडगूळकर  सत्तांतर कादंबरी १९८४  इंदिरा संत  गर्भरेशीम कविता संग्रह  १९८५  विश्राम बेडेकर  एक झाड आणि दोन पक्षी आत्मचरित्र १९८६  ना.घ. देशपांडे  खूण गाठी कवितासंग्रह १९८७  रामचंद्र चिंतामण ढेरे   श्री विठ्ठल :एक महासमन्वय संशोधन १९८८  लक्ष्मण गायकवाड उचल्या आत्मकथन १९८९  प्रभाकर उर्ध्वरेषे हरवलेले दिवस आत्मचरित्र १९९०  आनंद यादव  झोंबी कादंबरी १९९१  भालचंद्र नेमाडे टीका स्वयंवर समीक्षा १९९२  विश्वास पाटील झाडा-झडती कादंबरी १९९३  विजया राजाध्यक्ष मर्ढेकरांची कविता समीक्षा  १९९४  दिलीप चित्रे एकूण कविता -१ कवितासंग्रह १९९५  नामदेव कांबळे  राघव-वेळ कादंबरी १९९६  गंगाधर गाडगीळ  एका मुंगीचे महाभारत आत्मचरित्र १९९७  मधुकर वासुदेव धोंड  ज्ञानेश्वरीतील लौकिक सृष्टी समीक्षा १९९८  सदानंद मोरे  तुकाराम दर्शन समीक्षा १९९९  रंगनाथ पठारे  ताम्रपट कादंबरी २०००  नामदेव धोंडो महानोर  पानझड कवितासंग्रह २००१  राजन गवस तणकट कादंबरी २००२  महेश एलकुंचवार  युगांत नाट्यत्रयी २००३  त्र्यं.वि. सरदेशमुख  डांगोरा एका नगरीचा कादंबरी २००४  सदानंद देशमुख  बारोमास कादंबरी २००५  अरुण कोलटकर भिजकी वही कवितासंग्रह २००६  आशा बगे भूमी कादंबरी  २००७  गो.मा. पवार  चरित्र: विठ्ठल रामजी शिंदे चरित्र २००८  श्याम मनोहर  उत्सुकतेने मी झोपलो कादंबरी २००९  वसंत आबाजी डहाके  चित्रलिपीhttp://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/awards/akademi%20samman_suchi.jsp  कवितासंग्रह २०१०  अशोक केळकर  रूजुवात भाषाशास्त्र २०११  माणिक गोडघाटे "ग्रेस"  वाऱ्याने हलते रान  ललित निबंधसंग्रह २०१२  जयंत पवार फिनिक्सच्या राखेतून उठला मोर  लघुकथा संग्रह २०१३  सतीश काळसेकर  वाचणाऱ्याची रोजनिशी
  ललित निबंधसंग्रह २०१४  जयंत विष्णू नारळीकर चार नगरातले माझे विश्व  आत्मचरित्र २०१५  अरुण खोपकर  चलत्-चित्रव्यूह  संस्मरण२०१६  आसाराम लोमटे  आलोक  ग्रामीण लघुकथा२०१७  श्रीकांत देशमुख  बोलावे ते आम्ही  ग्रामीण कविता संग्रहhttps://web.archive.org/web/20180224121958/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/sahityaakademiawards2017.pdf २०१८  म. सु. पाटील  सर्जनप्रेरणा आणि कवित्वशोधhttp://sahitya-akademi.gov.in/awards/akademi%20samman_suchi.jsp#MARATHI समीक्षा २०१९  अनुराधा पाटील  कदाचित अजूनही  कवितासंग्रह  २०२०  नंदा खरे  उद्या  कादंबरी २०२१  किरण गुरव  बाळूच्या अवस्थंतराची डायरी  कादंबरी २०२२  प्रवीण बांदेकर  उजव्या सोंडेच्या बाहुल्या  कादंबरी २०२३  कृष्णात खोत  रिंगाण  कादंबरी२०२४ सुधीर रसाळविंदांचे गद्यरूपसमीक्षा

 अधिक वाचनासाठी 
सप्तधारा (साहित्य अकादमी पुरस्कारप्राप्त लेखिकांच्या कलाकृतींचा रसास्वाद), संपादक - डॉ.मंदा खांडगे आणि डॉ.सुजाता शेणई, संस्कृती प्रकाशन आणि साहित्यप्रेमी भगिनी मंडळ यांच्या संयुक्त विद्यमाने, नोव्हेंबर २०२५

संदर्भ

बाह्य दुवे
साहित्य अकादमी २०१२ पुरस्कार
साहित्य अकादमी भारत  - अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:मराठी लेखक
#
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार