नक्श लायलपुरी

जसवंत राय शर्मा तथा नक्श लायलपुरी (२४ फेब्रुवारी, इ.स. १९२८:फैसलाबाद, पाकिस्तान - २२ जानेवारी, इ.स. २०१७:अंधेरी, मुंबई, महाराष्ट्र) हे भारतीय गझल आणि बॉलिवूड गीतकार होते.

 पुर्व जीवन 
शर्मांचा जन्म २४ फेब्रुवारी १९२८ रोजी ल्यालपुर (आता फैसलाबाद, पाकिस्तान) मध्ये झाला. त्यांचे वडील यांत्रिकी अभियंता होता आणि जसवंतनेही अभियंता व्हावे अशी त्यांची इच्छा होती. वयाच्या आठव्या वर्षी शर्मा यांच्या आईचा कांजिण्यामुळे मृत्यू झाला. १९४६ साली त्यांनी हिरो प्रकाशने नावाचा एका प्रकाशन गृहात काम केले आणि नंतर काम शोधत ते लाहोरला आले. भारताच्या फाळणी नंतर त्यान्चे कुटुंब लखनौ येथे स्थलांतरीत झाले. नंतर त्यानी "नक्श", (म्हणजे एक ठसा किंवा एक चिन्ह) असे टोपणनावाचा वापर सुरू केला व उर्दू कवी परंपरे प्रमाणे जन्मस्थानावरून पुढे "ल्यालपुरी" जोडले.

१९५१ मध्ये ते मुंबईत आले आणि एक पुरावा वाचक म्हणून द टाइम्स ऑफ इंडियात काम सुरू केले. कमलेशशी लग्न करून त्यांना तीन पुत्र बप्पन, राजेंद्र आणि सुनीत आहे. त्याच्या कुटुंबातील सदस्यान्नी पण "ल्यालपुरी" हे आडनाव स्वीकारले.

 काम 
१९५० च्या दशकात ल्यालपुरी मुम्बईत आले. त्यानी नाटके लिहिली व त्याची ओळख दिग्दर्शक जग्दिश सेठीशी झाली. १९५३ मधे त्यानी सेठीच्या जग्गू चित्रपटात "अगर तेरी आन्खोसे आन्खे मिला दू" हे गीत लिहिले जे हन्सराज बहल ने सगीतबद्ध केले व आशा भोसले ने गायले होते. १९५३ मधे त्यानी सगीतकार सपन-जगमोहन साठी पजाबी चित्रपट जिजाजी मधे गीत लिहिले. १९७० च्या दशकापरियन्त त्याना यश नाही मिळाले.

 गीतकार 
गीत लिहिलेली चित्रपट:
 १९५२ – जग्गु
 १९६० – रोड न. ३०३
 १९७० – चेतना
 १९७१ – मन तेरा तन मेरा
 १९७२ – मान जाइये
 १९७३ – दिल कि राहे
 १९७४ – परिणय
 १९७४ – काल गिर्ल
 १९७७ – घरोन्दा
 १९७५ – कागज कि नाव
 १९७८ – तुम्हरे लिये
 १९७९ – खानदान
 १९८१ – आहिस्ता आहिस्ता
 १९८१ – दर्द्
 १९८२ – दिल-ए-नादान
 १९८५ – काला सुरज 
 १९९१ – हीना
 २००५ – ताज महल: अन् इट्र्नल लव्ह स्तोरी
 २००७ – यात्रा

 मृत्यू 
ल्यालपुरी यांचे २२ जानेवारी २०१७ला अंधेरी, मुंबई येथील राहत्या घरी निधन झाले. ते ८८ वयाचे होते.

 संदर्भ 

वर्ग:हिंदी कवी
वर्ग:भारतीय गीतकार
वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू