कवडी

200px|right|thumb|कवड्यांचा खेळात वापर

 (संस्कृत: कपर्दिका; इंग्रजी: Cowry) हे समुद्रात सापडणारे, एका प्रकारच्या गोगलगाईचे कवच आहे. याचा वापर नाण्याचा शोध लागण्यापूर्वी   चलन म्हणून होत असे.तसेच सारीपाट, चौसर इत्यादी खेळांमधे याचा वापर डाव टाकण्यास करण्यात येत असे. साधू-बैरागी-वासुदेव कवडीच्या माळा गळ्यात घालतात.  गाई, बैल, घोडे, म्हशी इत्यादींच्या सुशोभनासाठी कवडयांचा वापर करण्यात येतो.

संस्कृती
कवडी ला महाराष्ट्रामध्ये पारंपरिक आणि सांस्कृतिक दृष्ट्या अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. कारण आदिशक्तीचे रूप असलेल्या तुळजापूरच्या तुळजाभवानीचे,कोल्हापूरच्या महालक्ष्मीचे, औंध-राशीनच्या यमाईचे, येरमाळाच्या येडेश्वरी देवीचे तसेच कर्नाटकातील सौंदत्ती मधील रेणुका यल्लमा देवीचे भक्त आराधी कवड्याच्या माळा परिधान करून देवीची आराधना करतात.तशी प्रथा पूर्वापार चालत आली आहे.त्याची साक्ष म्हणजे छत्रपती शिवाजी महाराजही कवड्यांची माळ परिधान करत हाेते. असे अनेक पुरावे सापडतात. म्हणूनच तुळजापूर शहरात नवरात्र उत्सवाच्या वेळी कवड्यांच्‍या माळांची शंभरपेक्षा अधिक दुकाने थाटली जातात.देवीचे भक्त आराधी कवड्यांच्या माळेचा साज घालताना दिसतात. कवड्यांमध्ये महालक्ष्मी कवडी,अंबिका कवडी, यमाई कवडी, येडेश्वरी कवडी, यल्लमा कवडी असे प्रकार असतात. कवड्यांच्या माळा दक्षिण भारतातील चेन्नई येथून तुळजापुरात आणल्या जातात.कवडीची माळ गळ्यात घालून अंबाबाई देवीचे भक्त परडी हातात घेऊन जोगवा मागतात.

वर्ग:जलचर प्राणी