फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार

फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार हा दरवर्षी फिल्मफेर नियतकालिकातर्फे बॉलीवूडमधील सर्वोत्तम दिग्दर्शकाला दिला जातो. हा फिल्मफेर पुरस्कारांमधील एक पुरस्कार आहे. पहिला फिल्मफेर पुरस्कार २१ मार्च १९५४ रोजी आयोजित करण्यात आला होता, ज्यामध्ये १९५३ मध्ये हिंदी चित्रपटसृष्टीतील सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकांचा सन्मान करण्यात आला आणि तेव्हापासून ह्या श्रेणीचा समावेश करण्यात आला आहे. १९५८ पर्यंत, इतर कोणत्याही नामांकनाची घोषणा करण्यात आली नव्हती आणि फक्त विजेत्याला थेट पुरस्कार देण्यात येत होते. 

या श्रेणीतील पहिले विजेते बिमल रॉय होते ज्यांना दो बिघा जमीन या चित्रपटासाठी पुरस्कार मिळाला. रॉययांनी हा पुरस्कार सर्वधिक ७ वेळा जिंकला असून (७ नामांकनांमधून) यश चोप्रा यांना सर्वाधिक वेळा असे १२ नामांकन (४ पुरस्कार) मिळाले आहे. रॉय यांच्या खालोखाल संजय लीला भन्साळी (५), यश चोप्रा (४) आणि राज कपूर (४) ह्यांना पुरस्कार मिळाले आहे. महेश भट्ट यांना ६ नामांकन मिळून एकही पुरस्कार मिळाला नाही. एकाच वर्षात दोन नामांकन मिळवणारे असे ३ दिग्दर्शक आहेत: १९७४ मध्ये गुलजार (अचानक आणि कोशिश), १९७७ मध्ये बासू चॅटर्जी (छोटी सी बात आणि चितचोर) आणि १९८० मध्ये हृषिकेश मुखर्जी (गोल माल आणि जुर्मना); परंतु त्यांना या चित्रपटांसाठी पुरस्कार मिळाले नाहीत. २०२४ मध्ये १२वी फेल या चित्रपटासाठी विधू विनोद चोप्रा यांना नवीनतम पुरस्कार मिळाला आहे.

यादी
150px|thumb|बिमल रॉय यांना पहिला आणि सर्वाधील ७ वेळा पुरस्कार मिळाला आहे.
150px|thumb|संजय लीला भन्साळी यांना ८ नामांकनांमधून ५ पुरस्कार मिळाले आहे.
150px|thumb|यश चोप्रा यांना सर्वाधील १२ नामांकन मिळाले व ४ वेळा ते विजयी झाले.
150px|thumb|राज कपूर यांना ६ नामांकनांमधून ४ पुरस्कार मिळाले आहे.
150px|thumb|१९८५ मध्ये सई परांजपेंना त्यांच्या स्पर्श चित्रपतासाठी पुरस्कार मिळाला व त्या पहिल्या महिला विजेत्या झाल्या.

 वर्ष  विजेता  चित्रपट १९५४  बिमल रॉय || style="background:#FAEB86; text-align:center;"| दो बीघा जमीन इतर नामांकन नाही १९५५  बिमल रॉय  परिणीता इतर नामांकन नाही १९५६  बिमल रॉय  बिराज बहू इतर नामांकन नाही १९५७  व्ही. शांताराम  झनक झनक पायल बाजे इतर नामांकन नाही १९५८  मेहबूब खान  मदर इंडिया इतर नामांकन नाही १९५९  बिमल रॉय  मधुमती बलदेव राज चोप्रा  साधना महेश कौल  तलाक १९६०  बिमल रॉय  सुजाता एल.व्ही. प्रसाद  छोटी बहन  व्ही. शांताराम  नवरंग १९६१  बिमल रॉय  परख के. आसिफ  मुघल-ए-आझम  किशोर साहू  दिल अपना और प्रीत पराई १९६२  बलदेव राज चोप्रा  कानून नितीन बोस  गंगा जमना राधू कर्माकर  जिस देश में गंगा बहती है १९६३  अबरार अल्वी  साहिब बीबी और गुलाम बिरेन नाग  बीस साल बाद  मेहबूब खान  सन ऑफ इंडिया  १९६४  बिमल रॉय  बंदिनी बलदेव राज चोप्रा  गुमराह  सी.व्ही. श्रीधर  दिल एक मंदिर  १९६५  राज कपूर  संगम ख्वाजा अहमद अब्बास  शहर और सपना  सत्येन बोस  दोस्ती  १९६६  यश चोप्रा  वक्त चेतन आनंद  हकीकत  रामानंद सागर  आरझू  १९६७  विजय आनंद  गाइड असित सेन  ममता  हृषिकेश मुखर्जी  अनुपमा  १९६८  मनोज कुमार  उपकार ए. भीमसिंग  मेहरबान  अदुर्थी सुब्बा राव  मिलन  १९६९  रामानंद सागर  आखें भप्पी सोनी  ब्रह्मचारी  राम माहेश्वरी  नील कमल  १९७०  यश चोप्रा  इत्तेफाक एल.व्ही. प्रसाद  जीने की राह  शक्ती सामंता  आराधना  १९७१  असित सेन  सफर राज खोसला  दो रास्ते  सोहनलाल कंवर  पेहचान  १९७२  राज कपूर  मेरा नाम जोकर हृषिकेश मुखर्जी  आनंद  शक्ती सामंता  कटी पतंग  १९७३  सोहनलाल कंवर  बे-इमान कमाल अमरोही  पाकीझा  मनोज कुमार  शोर  १९७४  यश चोप्रा  दाग गुलजार  अचानक  गुलजार  कोशिश  राज कपूर  बॉबी  राजेंद्र भाटिया  आज की ताजा खबर  १९७५  मनोज कुमार  रोटी कपडा और मकान अनिल गांगुली  कोरा कागझ बासू भट्टाचार्य  अविष्कार एम.एस. सत्यू  गर्म हवा श्याम बेनेगल  अंकुर १९७६  यश चोप्रा  दीवार गुलजार  आँधी रमेश सिप्पी  शोले शक्ती सामंता  अमानुष सोहनलाल कंवर  संन्यासी १९७७  गुलझार  मौसम बासू चॅटर्जी  छोटी सी बात बासू चॅटर्जी  चितचोर राजकुमार कोहली  नागीन यश चोप्रा  कभी कभी १९७८  बासू चॅटर्जी  स्वामी असराणी  चला मुरारी हिरो बनने  भीमसेन खुराणा  घरोंदा गुलजार  किनारा  मनमोहन देसाई  अमर अकबर अँथनी १९७९  सत्यजित रे  शतरंज के खिलाडी प्रकाश मेहरा  मुकद्दर का सिकंदर राज कपूर  सत्यम शिवम सुंदरम राज खोसला  मैं तुलसी तेरे आंगन की  यश चोप्रा  त्रिशूल १९८०  श्याम बेनेगल  जुनून हृषिकेश मुखर्जी  गोल माल  हृषिकेश मुखर्जी  जुर्माना  मनमोहन कृष्णा  नूरी यश चोप्रा  काला पत्थर १९८१  गोविंद निहलानी  आक्रोश बलदेव राज चोप्रा  इंसाफ का तराझू इस्माइल श्रॉफ  थोडीसी बेवफाई हृषिकेश मुखर्जी  खूबसूरत  जे.ओम प्रकाश  आशा १९८२  मुझफ्फर अली  उमराव जान के. बालाचंदर  एक दूजे के लिए रवींद्र धर्मराज  चक्र रमेश तलवार  बसेरा सई परांजपे  चश्मेबद्दूर श्याम बेनेगल  कलयुग १९८३  राज कपूर  प्रेम रोग बलदेव राज चोप्रा  निकाह रमेश सिप्पी  शक्ती सागर सरहदी  बाजार सुभाष घई  विधाता १९८४  गोविंद निहलानी  अर्ध सत्य महेश भट्ट  अर्थ मोहनकुमार  अवतार राहुल रवैल  बेताब शेखर कपूर  मासूम १९८५  सई परांजपे  स्पर्श कुंदन शाह  जाने भी दो यारों महेश भट्ट  सारांश प्रकाश मेहरा  शराबी रवी चोप्रा  आज की आवाज १९८६  राज कपूर  राम तेरी गंगा मैली महेश भट्ट  जनम राहुल रवैल  अर्जुन रमेश सिप्पी  सागर १९८७  पुरस्कार सोहळा नाही १९८८  पुरस्कार सोहळा नाही १९८९  मन्सूर खान  कयामत से कयामत तक एन. चंद्रा  तेझाब राजेश रोशन  खून भरी मांग १९९०  विधू विनोद चोप्रा  परिंदा मीरा नायर  सलाम बॉम्बे! सूरज बडजात्या  मैने प्यार किया सुभाष घई  राम लखन यश चोप्रा  चांदनी १९९१  राजकुमार संतोषी  घायल महेश भट्ट  आशिकी मुकुल आनंद  अग्निपथ रवी राजा पिनिशेट्टी  प्रतिबंध १९९२  सुभाष घई  सौदागर लॉरेन्स डिसूझा  साजन महेश भट्ट  दिल है के मानता नहीं रणधीर कपूर  हिना यश चोप्रा  लम्हे १९९३  मुकुल आनंद  खुदा गवाह इंद्र कुमार  बेटा मन्सूर खान  जो जीता वही सिकंदर १९९४  राजकुमार संतोषी  दामिनी डेव्हिड धवन  आँखें महेश भट्ट  हम हैं राही प्यार के सुभाष घई  खलनायक यश चोप्रा  डर १९९५  सुरज बडजात्या  हम आपके हैं कौन..!|-
| मेहुल कुमार || क्रांतिवीर|-
| राजीव राय || मोहरा|-
| राजकुमार संतोषी || अंदाज अपना अपना|-
| विधू विनोद चोप्रा || १९४२: अ लव्ह स्टोरी|-
! rowspan=5 | १९९६ || style="background:#FAEB86;"| आदित्य चोप्रा || style="background:#FAEB86;"| दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे|-
| इंद्र कुमार || राजा 
|-
| मन्सूर खान || अकेले हम अकेले तुम|-
| राजेश रोशन || करण अर्जुन|-
| राम गोपाल वर्मा || रंगीला|-
! rowspan=5 | १९९७ || style="background:#FAEB86;"| शेखर कपूर || style="background:#FAEB86;"| बॅंडिट क्वीन|-
| धर्मेश दर्शन || राजा हिंदुस्तानी|-
| गुलजार || माचिस|-
| पार्थो घोष || अग्नि साक्षी|-
| राजकुमार संतोषी || घातक: लेथल|-
! rowspan=5 | १९९८ || style="background:#FAEB86;"| जे.पी. दत्ता || style="background:#FAEB86;"| बॉर्डर|-
| प्रियदर्शन || विरासत|-
| राजीव राय || गुप्त|-
| सुभाष घई || परदेस|-
| यश चोप्रा || दिल तो पागल है|-
! rowspan=5 | १९९९ || style="background:#FAEB86;"| करण जोहर || style="background:#FAEB86;"| कुछ कुछ होता है|-
| अब्बास-मस्तान || सोल्जर|-
| राम गोपाल वर्मा || सत्या|-
| सोहेल खान || प्यार किया तो डरना क्या|-
| विक्रम भट्ट || गुलाम|-
! rowspan=5 | २००० || style="background:#FAEB86;"| संजय लीला भन्साळी || style="background:#FAEB86;"| हम दिल दे चुके सनम|-
| डेव्हिड धवन || बीवी नं.१|-
| जॉन मॅथ्यू मॅटन || सरफरोश|-
| महेश मांजरेकर || वास्तव|-
| सुभाष घई || ताल|-
! rowspan=5 | २००१ || style="background:#FAEB86;"| राकेश रोशन || style="background:#FAEB86;"| कहो ना... प्यार है|-
| आदित्य चोप्रा || मोहब्बतें|-
| धर्मेश दर्शन || धडकन|-
| मन्सूर खान || जोश|-
| विधू विनोद चोप्रा || मिशन कश्मीर|-
! rowspan=5 | २००२ || style="background:#FAEB86;"| आशुतोष गोवारीकर || style="background:#FAEB86;"| लगान|-
| अनिल शर्मा || गदर: एक प्रेम कथा|-
| फरहान अख्तर || दिल चाहता है|-
| करण जोहर || कभी खुशी कभी गम|-
| संतोष सिवन|| अशोक|-
! rowspan=5 | २००३ || style="background:#FAEB86;"| संजय लीला भन्साळी || style="background:#FAEB86;"| देवदास|-
| अब्बास-मस्तान || हमराझ|-
| राम गोपाल वर्मा || कंपनी|-
| संजय गुप्ता || काँटे|-
| विक्रम भट्ट || राझ|-
! rowspan=6 | २००४ || style="background:#FAEB86;"| राकेश रोशन || style="background:#FAEB86;"| कोई.. मिल गया|-
| जे.पी. दत्ता || एलओसी कारगिल|-
| निखिल अडवाणी || कल हो ना हो|-
| राजकुमार हिरानी || मुन्ना भाई एम.बी.बी.एस.|-
| राम गोपाल वर्मा || भूत|-
| सतीश कौशिक || तेरे नाम|-
! rowspan=6 | २००५ || style="background:#FAEB86;"| कुणाल कोहली || style="background:#FAEB86;"| हम तुम|-
| आशुतोष गोवारीकर || स्वदेस|-
| फराह खान || मैं हूँ ना|-
| फरहान अख्तर || लक्ष्य|-
| राजकुमार संतोषी || खाकी|-
| यश चोप्रा || वीर-झारा|-
! rowspan=5 | २००६ || style="background:#FAEB86;"| संजय लीला भन्साळी || style="background:#FAEB86;"| ब्लॅक|-
| मधुर भांडारकर || पेज ३|-
| नागेश कुकुनूर || इक्बाल|-
| प्रदीप सरकार || परिणीता|-
| राम गोपाल वर्मा || सरकार|-
! rowspan=6 | २००७ || style="background:#FAEB86;"| राकेश ओमप्रकाश मेहरा || style="background:#FAEB86;"| रंग दे बसंती करण जोहर  कभी अलविदा ना कहना राजकुमार हिरानी  लगे रहो मुन्ना भाई राजेश रोशन  क्रिश संजय गढवी  धूम २ विशाल भारद्वाज  ओमकारा २००८  आमिर खान  तारे जमीन पर अनुराग बसू  लाइफ इन अ... मेट्रो फराह खान  ओम शांती ओम इम्तियाझ अली  जब वी मेट मणी रत्नम  गुरु शिमित अमीन  चक दे! इंडिया २००९  आशुतोष गोवारीकर  जोधा अकबर ए.आर. मुर्गदास  गजनी अभिषेक कपूर  रॉक ऑन!! आदित्य चोप्रा  रब ने बना दी जोडी मधुर भांडारकर  फॅशन नीरज पांडे  अ वेनस्डे! २०१०  राजकुमार हिरानी  ३ इडियट्स अनुराग कश्यप  देव.डी अयान मुखर्जी  वेक अप सिड इम्तियाज अली  लव्ह आज कल आर. बाल्की  पा विशाल भारद्वाज  कमीने २०११  करण जोहर  माय नेम इज खान अभिनव कश्यप  दबंग मनीष शर्मा  बँड बाजा बारात संजय लीला भन्साळी  गुजारिश विक्रमादित्य मोटवानी  उडान २०१२  झोया अख्तर  जिंदगी ना मिलेगी दोबारा अभिनय देव  देल्ली बेली फरहान अख्तर  डॉन २ इम्तियाझ अली  रॉकस्टार
|-
| मिलन लुथरिया || द डर्टी पिक्चर राज कुमार गुप्ता  नो वन किल्ड जेसिका
|-
! rowspan=5 | २०१३ || style="background:#FAEB86;"| सुजॉय घोष || style="background:#FAEB86;"| कहानी|-
| अनुराग बसू || बर्फी!|-
| अनुराग कश्यप || गॅग्स ऑफ वासेपुर|-
| गौरी शिंदे || इंग्लिश विंग्लिश 
|-
| शूजित सरकार || विकी डोनर|-
! rowspan=6 | २०१४ || style="background:#FAEB86;"| राकेश ओमप्रकाश मेहरा || style="background:#FAEB86;"| भाग मिल्खा भाग|-
| अभिषेक कपूर || काय पो छे|-
| आनंद एल. राय || रांझणा|-
| अयान मुखर्जी || ये जवानी है दीवानी|-
| रोहित शेट्टी || चेन्नई एक्सप्रेस|-
| संजय लीला भन्साळी || गोलियों की रासलीला राम-लीला|-
! rowspan=5 | २०१५ || style="background:#FAEB86;"| विकास बहल || style="background:#FAEB86;"| क्वीन|-
| अभिषेक वर्मन || टू स्टेट्स|-
| अनुराग कश्यप || अग्ली|-
| राजकुमार हिरानी || पी.के.|-
| विशाल भारद्वाज || हैदर|-
! rowspan=6 | २०१६ || style="background:#FAEB86;"| संजय लीला भन्साळी || style="background:#FAEB86;"| बाजीराव मस्तानी|-
| आनंद एल. राय || तनू वेड्स मनू|-
| कबीर खान || बजरंगी भाईजान|-
| मेघना गुलजार || तलवार 
|-
| शूजित सरकार || पिकू|-
| श्रीराम राघवन || बदलापूर|-
! rowspan=6 | २०१७ || style="background:#FAEB86;"| नितेश तिवारी || style="background:#FAEB86;"| दंगल|-
| अभिषेक चौबे || उडता पंजाब|-
| अली अब्बास जफर || सुल्तान|-
| करण जोहर || ए दिल है मुश्किल राम माधवानी  नीरजा
|-
| शकुन बत्रा || कपूर अँड सन्स|-
! rowspan=5 | २०१८ || style="background:#FAEB86;"| अश्विनी अय्यर तिवारी || style="background:#FAEB86;"| बरेली की बर्फी|-
| अद्वैत चंदन || सिक्रेट सुपरस्टार|-
| साकेत चौधरी || हिंदी मीडियम|-
| शशांक खेतान || बद्रीनाथ की दुल्हनिया|-
| श्री नारायण सिंह || टॉयलेट: एक प्रेम कथा|-
! rowspan=6 | २०१९ || style="background:#FAEB86;"| मेघना गुलझार || style="background:#FAEB86;"| राझी|-
| अमर कौशिक || स्त्री|-
| अमित शर्मा || बधाई हो|-
| राजकुमार हिरानी || संजू|-
| संजय लीला भन्साळी || पद्मावत|-
| श्रीराम राघवन || अंधाधुन|-
! rowspan=5 | २०२० || style="background:#FAEB86;"| झोया अख्तर || style="background:#FAEB86;"| गल्ली बॉय|-
| आदित्य धर || उरी: द सर्जिकल स्ट्राईक|-
| जगन शक्ती || मिशन मंगल|-
| नितेश तिवारी || छिछोरे|-
| सिद्धार्थ आनंद || वॉर|-
! rowspan=5 | २०२१ || style="background:#FAEB86;"| ओम राऊत || style="background:#FAEB86;"| तान्हाजी: द अनसंग वॉरियर|-
| अनुभव सिन्हा || थप्पड|-
| अनुराग बसू || लुडो|-
| शरण शर्मा || गुंजन सक्सेना: द कारगिल गर्ल|-
| शूजित सरकार || गुलाबो सीताबो|-
! rowspan=5 | २०२२ || style="background:#FAEB86;"| विष्णुवर्धन || style="background:#FAEB86;"| शेरशाह|-
| आकर्ष खुराणा || रश्मी रॉकेट|-
| कबीर खान || ८३|-
| सीमा पहवा || रामप्रसाद की तेहरवी|-
| शूजित सरकार || सरदार उधम|-
! rowspan=6 | २०२३ || style="background:#FAEB86;"| संजय लीला भन्साळी || style="background:#FAEB86;"| गंगूबाई काठियावाडी|-
| अनीस बझ्मी || भूल भुलैया २|-
| अयान मुखर्जी || ब्रह्मास्त्र: भाग एक – शिवा हर्षवर्धन कुलकर्णी  बधाई दो सूरज बडजात्या  उंचाई विवेक अग्निहोत्री  द काश्मीर फाइल्स
|-
! rowspan=6 | २०२४ || style="background:#FAEB86;"| विधू विनोद चोप्रा || style="background:#FAEB86;"| १२वी फेल|-
| अमित राय || ओएमजी २|-
| ॲटली || जवान करण जोहर  रॉकी और रानी की प्रेम कहानी
|-
| संदीप रेड्डी वनगा || ॲनिमल सिद्धार्थ आनंद ''पठाण

 संदर्भ 

दिग्दर्शक