गुजरातचे मुख्यमंत्री

गुजरातचे मुख्यमंत्री हे भारताच्या गुजरात राज्याचे सरकारप्रमुख आहे. भारतीय संविधानानुसार राज्यप्रमुख जरी राज्यपाल असला तरी राज्याची सर्व सुत्रे व निर्णयक्षमता मुख्यमंत्र्याच्या व त्याच्या मंत्रीमंडळाच्या हातात असते. गुजरात विधानसभा निवडणुकीमध्ये सर्वाधिक जागा मिळवणाऱ्या राजकीय पक्षाला राज्यपाल सरकारस्थापनेसाठी आमंत्रित करतो. त्या पक्षाच्या विधिमंडळ समितीद्वारे मुख्यमंत्र्याची निवड केली जाते. बहुमत सिद्ध करून मुख्यमंत्री आपल्या पदावर पाच वर्षे राहू शकतो. १ मे १९६० रोजच्या गुजरात राज्याच्या निर्मितीपासून आजवर १५ नेते मुख्यमंत्रीपदावर राहिले आहेत.

मुख्यमंत्र्यांची यादी
सौराष्ट्र
 क्र नाव चित्र पदावरील काळ कार्यकाळ निवडणूक पक्ष  सौराष्ट्र राज्य (१९५०-१९५६)(१९५० साली सौराष्ट्र राज्याची विधानसभेसह निर्मिती)   १
  उच्छरणगई नवलशंकर ढेबर(१९०५-१९७७)(मतदारसंघ: उपलेटा)
  100x100px
  २६ जानेवारी १९५०
  १९ डिसेंबर १९५४

  ——————————१९५२ 
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
  २
  रसिकलाल उमेदचंद पारिख(१९१०-१९८०)(मतदारसंघ: दसडा)

  १९ डिसेंबर १९५४
  ३१ ऑक्टोबर १९५६

  —  १९५६ राज्य पुनर्रचना अधिनियमद्वारे सौराष्ट्र राज्य बॉम्बे राज्यामध्ये विलीन करण्यात आले व सौराष्ट्र राज्याची विधानसभा बरखास्त करून तिचे सदस्य उर्वरीत कार्यकाळासाठी बॉम्बे विधानसभेचे सदस्य बनले.)</small>  १ नोव्हेंबर १९५६ — ३० एप्रिल १९६० : बॉम्बे राज्याचा भाग ()

गुजरात
 क्र नाव चित्र पदावरील काळ कार्यकाळ निवडणूक पक्ष  गुजरात राज्य (१९६० पासून)(१९६० बॉम्बे पुनर्रचना अधिनियमद्वारे बॉम्बे राज्याचे विभाजन करत काही भागासह गुजरात राज्याची स्थापना)   १
  जीवराज नारायण मेहता(१८८७-१९७८)(मतदारसंघ: अमरेली)
  100x100px
  १ मे १९६०
  २५ फेब्रुवारी १९६३

  —(१९५७ बॉम्बे निवडणूक)—————————१९६२ 
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
   २
  बळवंतराय गोपाळजी मेहता(१८९९-१९६५)(मतदारसंघ: भावनगर)
  100x100px
  २५ फेब्रुवारी १९६३
  १९ सप्टेंबर १९६५

  —  ३
 हितेंद्र कन्हैयालाल देसाई(१९१५-१९९३)(मतदारसंघ: ओलपाड)
 100x100px
  १९ सप्टेंबर १९६५
  १३ मे १९७१
  ——————————१९६७
   भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन)
   -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  १२ मे १९७१
  १७ मार्च १९७२

  —
  —
   ४
  घनश्याम छोटालाल ओझा(१९११-२००२)(मतदारसंघ: दहेगाम)

  १७ मार्च १९७२
  १७ जुलै १९७३

  १९७२ 
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
   ५
  चिमणभाई पटेल(१९२९-१९९४)(मतदारसंघ: संखेडा)

  १७ जुलै १९७३
  ९ फेब्रुवारी १९७४

  —   -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  ९ फेब्रुवारी १९७४
  १८ जून १९७५

  —
  —
   ६
  बाबूभाई जशभाई पटेल(१९११-२००२)(मतदारसंघ: साबरमती)

  १८ जून १९७५
  १२ मार्च १९७६

  १९७५ 
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन)
   -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  १२ मार्च १९७६ 
  २४ डिसेंबर १९७६

  —
  —
   ७
  माधवसिंह सोळंकी(१९२७-२०२१)(मतदारसंघ: भादरण)

  २४ डिसेंबर १९७६
  ११ एप्रिल १९७७

  —
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (रेक्विझिश्तनीस्त)
   (६)
  बाबूभाई जशभाई पटेल(दुसरा कार्यकाळ)(१९११-२००२)(मतदारसंघ: साबरमती)

  ११ एप्रिल १९७७
  १७ फेब्रुवारी १९८०

  —
  जनता पक्ष
   -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  १७ फेब्रुवारी १९८०
  ७ जून १९८०

  —
  —
   (७)
  माधवसिंह सोळंकी(दुसरा कार्यकाळ)(१९२७-२०२१)(मतदारसंघ: भादरण)

  ७ जून १९८०
  ६ जुलै १९८५

  १९८०—————————१९८५ 
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)
   ८
  अमरसिंह भिलाभाई चौधरी(१९४१-२००४)(मतदारसंघ: व्यारा)

  ६ जुलै १९८५
  १० डिसेंबर १९८९

  —  (७)
  माधवसिंह सोळंकी(तिसरा कार्यकाळ)(१९२७-२०२१)(मतदारसंघ: भादरण)

  १० डिसेंबर १९८९
  ४ मार्च १९९०

  —  (५)
  चिमणभाई पटेल(दुसरा कार्यकाळ)(१९२९-१९९४)(मतदारसंघ: उंझा)

  ४ मार्च १९९०
  १७ फेब्रुवारी १९९४

  १९९० 
  जनता दल
   ९
  छबिलदास मेहता(१९२५-२००८)(मतदारसंघ: महुवा)

  १७ फेब्रुवारी १९९४
  १४ मार्च १९९५

  —
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)
   १०
  केशुभाई पटेल(१९२८-२०२०)(मतदारसंघ: विसावदर)
  100x100px  
  १४ मार्च १९९५
  २१ ऑक्टोबर १९९५

  १९९५ 
 भारतीय जनता पक्ष
   ११
  सुरेश मेहता(जन्म १९३६)(मतदारसंघ: मांडवी)

  २१ ऑक्टोबर १९९५
  १९ सप्टेंबर १९९६

  —  -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  १९ सप्टेंबर १९९६
  २३ ऑक्टोबर १९९६

  —
  —
   १२
  शंकरसिंह लक्ष्मणसिंह वाघेला(जन्म १९४०)(मतदारसंघ: राधनपूर)
  100x100px  
  २३ ऑक्टोबर १९९६
  २८ ऑक्टोबर १९९७

  —
 राष्ट्रीय जनता पक्ष
   १३
  दिलीप रमणभाई पारीख(१९३७-२०१९)(मतदारसंघ: धंधुका)

  २८ ऑक्टोबर १९९७
  ४ मार्च १९९८

  —  (१०)
  केशुभाई पटेल(दुसरा कार्यकाळ)(१९२८-२०२०)(मतदारसंघ: विसावदर)
  100x100px  
  ४ मार्च १९९८
  ७ ऑक्टोबर २००१

  १९९८ 
 भारतीय जनता पक्ष
   १४
  नरेंद्र दामोदरदास मोदी(जन्म १९५०)मतदारसंघ:राजकोट-II (२००१-२००२)मणीनगर (२००२-२०१४)
  100x100px  
  ७ ऑक्टोबर २००१
  २२ मे २०१४

  ——————————२००२—————————२००७—————————२०१२   १५
  आनंदीबेन मफतलाल पटेल(जन्म १९४१)(मतदारसंघ: घाटलोडिया)
  100x100px  
  २२ मे २०१४
  ७ ऑगस्ट २०१६

  —     १६
  विजय रमणिकलालभाई रूपाणी(१९५६-२०२५)(मतदारसंघ: राजकोट पश्चिम)
  100x100px  
  ७ ऑगस्ट २०१६
  १३ सप्टेंबर २०२१

  ——————————२०१७   १७
  भूपेंद्रभाई रजनीकांत पटेल(जन्म १९६२)(मतदारसंघ: घाटलोडिया)
  100x100px  
  १३ सप्टेंबर २०२१ 
  पदस्थ

  ——————————२०२२   

गुजरातमधील राष्ट्रपती राजवट तपशील
गुजरातमध्ये आत्तापर्यंत एकूण पाच वेळा राष्ट्रपती राजवट लावण्यात आली आहे.

 पहिला कार्यकाळ : १३ मे १९७१ ते १७ मार्च १९७२ : सत्ताधारी काँग्रेस पक्षात उभी फुट पडल्याने अल्पमतात आलेले पदस्थ मुख्यमंत्री हितेंद्र कन्हैयालाल देसाई यांचे सरकार पडले. त्यामुळे राज्यात प्रथमच राष्ट्रपती राजवट लावण्यात आली. कुठल्याच पक्षाला बहुमत नसल्याने अखेर विधानसभा विसर्जित करण्यात आली व नवीन निवडणूकीची घोषणा करण्यात आली. १९७२ साली निवडणूकीद्वारे नवी विधानसभा गठित होऊन सरकार स्थापना करण्यासाठी राष्ट्रपती राजवट उठविण्यात आली.
 दुसरा कार्यकाळ : ९ फेब्रुवारी १९७४ ते १८ जून १९७५ : १९७४ दरम्यान राज्यात नवनिर्माण आंदोलनाने कायदा सुव्यवस्था खंडित झाली. आंदोलकांकडून तीव्र विरोधाचा सामना करत पदस्थ मुख्यमंत्री चिमणभाई पटेल यांनी सरकारचा राजीनामा दिला. राज्यात जाळपोळ, हिंसा वाढत चालल्याने कायदा राखण्यासाठी राज्यात दुसऱ्यांदा राष्ट्रपती राजवट लावण्यात आली व काही काळानंतरच विधानसभा देखील विसर्जित करून नव्याने मध्यावधी निवडणूकीची घोषणा करण्यात आली. १९७५ साली मध्यावधी निवडणूकीद्वारे नवी विधानसभा गठित होऊन सरकार स्थापना करण्यासाठी राष्ट्रपती राजवट उठविण्यात आली.
 तिसरा कार्यकाळ : १२ मार्च १९७६ ते २४ डिसेंबर १९७६ : पदस्थ मुख्यमंत्री बाबूभाई जशभाई पटेल यांचे सरकार विधानसभेत अर्थसंकल्प पारित न करु शकल्याने पडले. त्यानंतर राज्यात राष्ट्रपती राजवट लावण्यात आली. अखेर भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (रेक्विझिश्तनीस्त) पक्षाने पुरेसे संख्याबळ मिळाल्याने माधवसिंह सोळंकी यांची मुख्यमंत्री पदी निवड करण्यात आली व नवे सरकार स्थापन करण्यासाठी राष्ट्रपती राजवट उठविण्यात आली.
 चौथा कार्यकाळ : १७ फेब्रुवारी १९८० ते ७ जून १९८० : पदस्थ मुख्यमंत्री बाबूभाई जशभाई पटेल यांच्या नेतृत्वातील जनता पक्षाचे सरकार बरखास्त करून राष्ट्रपती राजवट लावून विधानसभा विसर्जित केली गेली. १९८० च्या जून मध्ये निवडणूकीद्वारे नवी विधानसभा गठित होऊन सरकार स्थापना करण्यासाठी राष्ट्रपती राजवट उठविण्यात आली.
 पाचवा कार्यकाळ : १९ सप्टेंबर १९९६ ते २३ ऑक्टोबर १९९६ : सत्ताधारी भारतीय जनता पक्षात फुट पडल्याने पदस्थ मुख्यमंत्री सुरेश मेहता यांचे सरकार पडले व राज्यात राष्ट्रपती राजवट लावण्यात आली. भाजपमधून फुटलेले शंकरसिंह वाघेला यांनी नवा राष्ट्रीय जनता पक्ष स्थापन केला व विरोधीपक्ष काँग्रेसच्या पाठिंब्यावर पुरेसे संख्याबळ मिळवले. अखेर ३४ दिवसांनंतर वाघेला यांच्या नेतृत्वात नवे सरकार स्थापन करण्यासाठी राष्ट्रपती राजवट उठविण्यात आली.

 संदर्भ 


वर्ग:भारतामधील राज्यांचे मुख्यमंत्री