राम सुतार (शिल्पकार)

राम वंजी सुतार (१९ फेब्रुवारी, १९२५ - १८ डिसेंबर २०२५) हे आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे मुक्त शिल्पकार होते. यांचा जन्म इ.स. १९२५ मध्ये धुळे जिल्ह्यातील गोंदूर येथे झाला. सुतार यांनी २००हून अधिक शिल्पे जगातील पाचही खंडांत बनवली आहेत. दिल्ली येथील संसद भवनाच्या प्रांगणात राम सुतार यांची शिल्पे आहेत.

 जीवन 
इ.स. १९५२ मध्ये सर जे. जे. आर्टस कॉलेजमध्ये शिल्पकलेची पदवी मिळवली. यावेळी त्यांना मानाचे मेयो सुवर्णपदक मिळाले. इ.स. १९५४ मध्ये भारतीय पुरातत्त्व खात्यात नोकरीची सुरुवात - औरंगाबाद येथे केली. अजिंठा-वेरूळ लेण्यांमधील खराब झालेल्या शिल्पांची डागडुजी करण्याचे काम त्यांनी केले. इ.स.१९५८मध्ये त्यांनी दिल्लीला स्थलांतर केले.
बालपण
त्यांचे वडील लोहारकाम आणि सुतारकाम करीत असत. शेतीची अवजारे तयार करणे, बैलगाडी बनविणे, लाकडावर कोरीव काम करणे, मातीची खेळणी बनविणे, शेणाने सारवलेल्या भिंतीवर चित्रे रंगविणे वगैरे गोष्टी ते लहानवयातच शिकले. त्यांच्या धुळे जिल्ह्यातील गोंडूर गावात शिक्षणाची सोय उपलब्ध नसल्यामुळे त्यांनी मँट्रिकपर्यंत शिक्षण आपल्या नातेवाईकांकडे राहून अतिशय कष्टाने पूर्ण केले. मुंबई येथे त्यांनी श्रीराम कृ. जोशी ह्यांच्या मार्गदर्शनानुसार सर जे.जे. स्कूल ऑफ आर्ट मध्ये प्रवेश घेऊन १९५३ साली शिल्पकलेत प्रथम वर्गात पदविका मिळविली. त्यांच्या शिल्पकार म्हणून कारकिर्दीला सन १९६० मध्ये चंबळ नदीच्या सीमेंट-कॉन्क्रीटच्या प्रतिकात्मक शिल्पाकृती ने झाली. हे शिल्प चंबळ नदीवरील गांधीसागर धरणाच्या ठिकाणी आहे.महाराष्ट्र टाईम्स, शुक्रवार, दिनांक,७ मार्च २०२५ 

सर्जनशील वाटचाल
राम सुतार ह्यांनी १९ फेब्रुवारी २०२५ रोजी वयाची शंभरी पार केली. त्यांच्या पंचाहत्तर वर्षाच्या शिल्प घडविण्याच्या कारकिर्दीत त्यांनी व्यक्तिशिल्पे, म्युरल्स, एखाद्या संकल्पनेला धरून शिल्प असे अनेक शिल्पकला प्रकार हाताळले.
दिल्लीत त्यांनी व्यक्तींचे सुमारे पन्नास पुतळे बनविले. त्यांनी बनविलेल्या शिल्पाकृती संसद भवन, राष्ट्रपती भवन आणि विविध राज्ये आणि देशविदेशात आहेत. त्यांनी आकाराने मोठे तसेच संख्येने मोठे असे अनेक पुतळे बनविले.
विचारमग्न अवस्थेत असलेले महात्मा गांधी यांचे संसदभवन येथील कलात्मक व्यक्तीशिल्प आणि वल्लभभाई पटेल ह्यांचे सरदार सरोवर येथील स्टॅचू ऑफ युनिटी नावाचे उत्तुंग शिल्प ही त्यांची सर्वात लोकप्रिय शिल्पे आहेत. स्टॅचू ऑफ युनिटी हा १८२ मीटर (५९७ फूट) उंची असलेला जगातील सर्वात उंच पुतळा आहे.

 मृत्यू 
१८ डिसेंबर २०२५ रोजी वयाच्या १०१व्या वर्षी सुतार यांचे वृद्धापकाळाने नोएडा येथील निवासस्थानी निधन झाले. नोएडा येथे सुतार यांच्या पार्थिवावर शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार करण्यात आले.

 पुरस्कार 
१९९९ मध्ये त्यांना भारत सरकारकडून पद्मश्री आणि त्यानंतर २०१६ मध्ये पद्मभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. ऑक्टोबर २०१८ मध्ये, सुतार यांना २०१६ सालचा सांस्कृतिक सलोख्यासाठीचा टागोर पुरस्कार मिळाला. त्यांची राज्य सरकारचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार असलेल्या महाराष्ट्र भूषण पुरस्कारासाठी निवड करण्यात आली. महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी २० मार्च २०२५ रोजी विधानसभेत ही माहिती दिली.

 हे सुद्धा पहा 
 शिल्पकला
 चित्रकला

 संदर्भ आणि नोंदी 

 बाह्यदुवे 

 राम सुतार

वर्ग:शिल्पकार
वर्ग:कला
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मराठी शिल्पकार
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू
वर्ग:महाराष्ट्र भूषण पुरस्कारविजेते