अमेरिकेतील भारतीय वंशाचे लोक

अमेरिकेतील भारतीय वंशाचे लोक किंवा इंडियन अमेरिकन हे अमेरिकेचे नागरिक असलेले आणि भारतीय पूर्वज असलेल्या लोकांना दिलेले नाव आहे.

अमेरिकेत स्वतःला या गटात मोजणारे अंदाजे ३१,८०,०० व्यक्ती आहेत. अमेरिकेच्या एकूण लोकसंख्येचा साधारण १% असलेला हा गट चीनी अमेरिकन आणि फिलिपिनो अमेरिकन यांच्या मागोमाग तिसऱ्या क्रमांकाचा मोठा वस्तीगट आहे.

इतिहास
अमेरिकेच्या इतिहासाच्या सुरुवातीच्या काळात भारतीयवंशी लोकांना अमेरिकेत येणे तसेच नागरिकत्व मिळणे दुरापास्त होते. एकोणिसाव्या व विसाव्या शतकात कायद्यानेच यावर बंदी घातलेली होती. इ.स. १९४६ च्या ल्यूस-सेलर कायद्याने भारतीयांना अमेरिकेत कायमस्वरुपी राहण्यास परवानगी परत मिळाली. अमेरिकेत वास्तव्यास आलेल्या भारतीयवंशी लोकांपैकी मोठा भाग भारतेतर देशांतून आला. यांत युनायटेड किंग्डम, कॅनडा, दक्षिण आफ्रिका, मॉरिशस, मलेशिया, सिंगापूर, सुरिनाम, गयाना, फिजी, केन्या, टांझानिया, युगांडा, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो तसेच जमैका या देशांचा समावेश होतो.

वस्तीविभागणी
२०१० च्या जनगणनेनुसारhttp://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_DP_DPDP1&prodType=table अमेरिकेतील भारतीय वंशाच्या लोकांची लोकसंख्या इ.स. २०००मध्ये १६,७८,७६५ (एकूण लोकसंख्येचा ०.६% भाग) होती तर २०१०मध्ये ती २८,४३,३९१ (०.९%) इतकी झाली.http://losangeles.pointslocal.com/news/2011/05/13/losangeles/320413/indian-american-population-is-fastest-growing-minority-group  पॉइंट्सलोकल.कॉम


न्यू यॉर्क महानगर तसेच आसपासच्या भागात ५,९२,८८८ भारतीय वंशाच्या व्यक्ती राहतात. यात न्यू यॉर्क शहर, लॉंग आयलंड, ट्रेंटन, न्यू जर्सी, ब्रिजपोर्ट, कनेटिकट, पाइक काउंटी, पेनसिल्व्हेनिया पर्यंतच्या भागांचा समावेश होतो. अमेरिकेतील शहरांपैकी न्यू यॉर्क शहरात अशा व्यक्तींची लोकसंख्या २,०७,४१४ इतकी सर्वाधिक आहे. भारतीय वंशाच्या व्यक्तींची मोठी संख्या असलेली शहरे अटलांटा, बाल्टिमोर-वॉशिंग्टन, बॉस्टन, शिकागो, डॅलस-फोर्ट वर्थ, डीट्रॉइट, ह्यूस्टन, लॉस एंजेलस, फिलाडेल्फिया, सान फ्रांसिस्को, सान होजे, ओकलंड, डेन्व्हर, इ. आहेत.
दशकानुसार लोकसंख्या

नोंद: १९८०पूर्वीचे आकडे "हिंदूवंशीय" लोकांची संख्या दर्शविते.

अमेरिकेतील भारतीयवंशी व्यक्तींची मोठी संख्या असलेली शहरे

+अमेरिकेतील महानगरेक्र.महानगर एकूण लोकसंख्या (२०१०) भारतीयवंशी व्यक्ती (२०१०) % भारतीयवंशी व्यक्ती आशियावंशी व्यक्ती (२०१०) % आशियावंशी व्यक्ती१न्यू यॉर्क, उत्तर न्यू जर्सी, लॉंग आयलंड १८,८९७,१०९  ५२६,१३३  २.८  १,८७८,२६१  ९.९ २लॉस एंजेलस, लॉंग बीच, सांता ॲना, कॅलिफोर्निया १२,८२८,८३७  ११९,९०१  ०.९  १,८८४,६६९  १४.७ ३ शिकागो, जोलियेट, नेपरव्हिल, इलिनॉय ९,४६१,१०५  १७१,९०१  १.८  ५३२,८०१  ५.६ ४ डॅलस, फोर्ट वर्थ, आर्लिंग्टन, टेक्सास ६,३७१,७७३  १००,३८६  १.६  ३४१,५०३  ५.४ ५ फिलाडेल्फिया, कॅम्डेन, विल्मिंग्टन, डेलावेर ५,९६५,३४३  ९०,२८६  १.५  २९५,७६६  ५.० ६ ह्यूस्टन, शुगरलॅंड, बेटाउन, टेक्सास ५,९४६,८००  ९१,६३७  १.५  ३८९,००७  ६.५ ७ वॉशिंग्टन डी.सी., आर्लिंग्टन, व्हर्जिनिया, अलेक्झांड्रिया, व्हर्जिनिया ५,५८२,१७०  १२७,९६३  २.३  ५१७,४५८  ९.३ ८ मायामी, फोर्ट लॉडरडेल, पॉंपानो बीच, फ्लोरिडा ५,५६४,६३५  ४१,३३४  ०.७  १२५,५६४  २.३ ९ बॉस्टन, कॅंब्रिज, क्विन्सी, मॅसेच्युसेट्स ४,५५२,४०२  ६२,५९८  १.४  २९४,५०३  ६.५ १० सान फ्रांसिस्को, ओकलंड, फ्रीमॉंट, कॅलिफोर्निया ४,३३५,३९१  ११९,८५४  २.८  १,००५,८२३  २३.२ ११ डीट्रॉइट, वॉरेन, लिवोनिया, मिशिगन ४,२९६,२५०  ५५,०८७  १.३  १४१,३१६  ३.३ १२ रिव्हरसाइड, सान बर्नार्डिनो, ऑंटारियो, कॅलिफोर्निया ४,२२४,८५१  २३,५८७  ०.६  २५९,०७१  ६.१ १३ फीनिक्स, ग्लेनडेल, मेसा, ॲरिझोना ४,१९२,८८७  ३१,२०३  ०.७  १३८,७१७  ३.३ १४ सिॲटल, टाकोमा, बेलेव्ह्यू, वॉशिंग्टन ३,४३९,८०९  ५२,६५२  १.५  ३९२,९६१  ११.४ १५ मिनीयापोलिस, सेंट पॉल, ब्लूमिंग्टन, मिनेसोटा  ३,२७९,८३३  २९,४५३  ०.९  १८८,०१८  ५.७ १६ सान डियेगो, कार्ल्सबाड, कॅलिफोर्निया ३,०९५,३१३  २४,३०६  ०.८  ३३६,०९१ १०.० १७ सेंट लुईस, मिसूरी २,८१२,८९६  १६,८७४  ०.६  ६०,०७२  २.१ १८ टॅम्पा, सेंट पीटर्सबर्ग, क्लियरवॉटर, फ्लोरिडा २,७८३,२४३  २३,५२६  ०.८  ८०,८७९  २.९ १९ बाल्टिमोर, मेरिलॅंड २,७१०,४८९  ३२,१९३  १.२  १२२,९११  ४.५ २० डेन्व्हर, अरोरा, ब्रूमफील्ड, कॉलोराडो २,५४३,४८२  १३,६४९  ०.५  ९४,००५  ३.७ २१ पिट्सबर्ग, पेनसिल्व्हेनिया २,३५६,२८५  १४,५६८  ०.६  ४१,२३८  १.८ २२ पोर्टलॅंड, व्हॅनकूवर, हिल्सबोरो, ऑरेगन २,२२६,००९  १५,११७  ०.७  १२६,९६५  ५.७ २३ ओरलॅंडो, किसिमी, सॅनफोर्ड, फ्लोरिडा २,१३४,४११  २६,१०५  १.२  ८४,८५२  ५.० २४ सिनसिनाटी, मिडलटाउन, ओहायो २,१३०,१५१  १४,६९६  ०.७  ४०,४२२  १.९ २५क्लीव्हलंड, ओहायो २,०७७,२४०  १४,२१५  ०.७  ४०,५२२  २.० २६कॅन्सस सिटी, मिसूरी २,०३५,३३४  ११,६४६  ०.६  ४६,२२१  २.३ २७ सान होजे, सनिव्हेल, सांता क्लारा, कॅलिफोर्निया १,८३६,९११  ११७,७११  ६.४  ५७१,९६७  ३१.३ २८ इंडियानापोलिस, इंडियाना १,७५६,२४१  १२,६६९  ०.७  ३९,५७६  २.३ २९ रिचमंड, व्हर्जिनिया १,२५८,२५१  १२,९२६  १.०  ३९,२६५  ३.१ ३० हार्टफोर्ड, कनेटिकट १,२१२,३८१  १८,७६४  १.५  ४७,३३९  ३.९ ३१ रॅले, ड्युरॅम, केरी, उत्तर कॅरोलिना १,१३०,४९०  २०,१९२  १.८  ४९,८६२  ४.४ ३२ फ्रेस्नो, कॅलिफोर्निया ९३०,४५०  १५,४६९  १.७  ८९,३५७  ९.६ ३३ ब्रिजपोर्ट, स्टॅमफर्ड, नॉरवॉक, कनेटिकट ९१६,८२९  १५,४३९  १.७  ४२,२८४  ४.६ ३४ स्टॉकटन, कॅलिफोर्निया ६८५,३०६  १२,९५१  १.९  ९८,४७२  १४.४ ३५ फेटव्हिल, आर्कान्सा ४२२,६१० ३,५३४  ०.९  १२,९४८  ३.०६ ३६ ट्रेंटन, युइंग, न्यू जर्सी ३६६,५१३  १५,३५२  ४.२  ३२,७५२  ८.९ 

अमेरिकेतील राज्यानुसार भारतीयवंशी व्यक्तींची संख्या

 राज्य  भारतीयवंशी व्यक्ती (२०००ची जनगणना) भारतीयवंशी व्यक्ती (२०००ची जनगणना)http://www.usindiafriendship.net/census/statepop.htm   २०००-२०१० दरम्यान बदललेली टक्केवारी कॅलिफोर्निया  360,392  528,176  46.6% न्यू यॉर्क  296,056  313,620  5.9% न्यू जर्सी  169,180  292,256  72.7% टेक्सास  129,365  245,981  90.1% इलिनॉय  124,723  188,328  51.0% फ्लोरिडा  70,740  128,735  82.0% व्हर्जिनिया  48,815  103,916  112.9% पेनसिल्व्हेनिया 57,241  103,026  80.0% जॉर्जिया  46,132  96,116  108.3% मेरीलॅंड  49,909  79,051  58.4% मॅसेच्युसेट्स  43,801  77,177  76.2% मिशिगन  54,656  77,132  41.1% ओहायो 38,752  64,187  65.6% वॉशिंग्टन 23,992  61,124  154.8% उत्तर कॅरोलिना 26,197  57,400  119.1% कनेटिकट 23,662  46,415  96.2% ॲरिझोना 14,741  36,047  144.5% मिनेसोटा 16,887  33,031  95.6% इंडियाना 14,865  27,598  85.7% टेनेसी  12,835  23,900  86.2% मिसूरी 12,169  23,223  90.8% विस्कॉन्सिन 12,665  22,899  80.85 कॉलोराडो 11,720  20,369  73.8% ओरेगन 9,575  16,740  74.8% दक्षिण कॅरोलिना  8,856  15,941  80.0% कॅन्सस 8,153  13,848  69.9% अलाबामा 6,900  13,036  88.9% केंटकी  6,771  12,501  84.6% ओक्लाहोमा 8,502  11,906  40.0% नेव्हाडा 5,535  11,671  110.9% डेलावेर 5,280  11,424  116.4% लुईझियाना 8,280  11,174  35.0% आयोवा 5,641  11,081  96.4% न्यू हॅंपशायर 3,873  8,268  113.5% आर्कान्सा 3,104  7,973  156.9% युटा 3,065  6,212  102.7% नेब्रास्का 3,273  5,903  80.4% मिसिसिपी 3,827  5,494  43.6% वॉशिंग्टन डी.सी. 2,845  5,214  83.3% ऱ्होड आयलंड 2,942  4,653  58.2% न्यू मेक्सिको 3,104  4,550  46.6% पोर्तो रिको  N/A  3,523  N/A वेस्ट व्हर्जिनिया 2,856  3,304  15.7% हवाई 1,441  2,201  52.7% आयडाहो 1,289  2,152  67.0% मेन  1,021  1,959  91.9% नॉर्थ डकोटा  822  1,543  87.7% व्हरमॉंट 858  1,359  58.4% अलास्का  723 1,218  68.5% साउथ डकोटा 611  1,152  88.5% मॉंटाना 379  618  63.1% वायोमिंग 354  589  66.4% एकूण  1,678,765  2,843,391  69.4%

सामाजिक व आर्थिक आकडेवारी
इ.स. २००६मध्ये १२,६६,२६४ व्यक्तींनी अमेरिकेत कायदेशीररीत्या स्थलांतर केले. पैकी ५८,०७२ व्यक्ती भारतातून आल्या. २००० आणि २००६ दरम्यान ४,२१,०००६ व्यक्ती भारतातून अमेरिकेत कायमस्वरुपी राहण्यास आल्या. १९९०-१९९९ या कालखंडात ही संख्या ३,५२,२७८ होती.Yearbook of Immigration Statistics: Fiscal Years 1820 to 2006 १९९० ते २००० या दशकात भारतातून आलेल्या व्यक्तींची संख्या १०५.८७%नी वाढली. यात कालखंडातील अमेरिकेची लोकसंख्या ७.५%नी वाढली. आशियाईवंशी अमेरिकनांपैकी भारतीयवंशीयांची संख्या १६.४% आहे. २०००साली अमेरिकेत राहणाऱ्या भारतीयवंशीयांपैकी १०,०७,००० व्यक्ती अमेरिकेबाहेर जन्मलेल्या होत्या.

ड्यूक युनिव्हर्सिटी आणि युनिव्हर्सिटी ऑफ कॅलिफोर्निया बर्कली यांच्या पाहणीनुसार १९९५ ते २००५ या दहा वर्षांत भारतीय अमेरिकनांनी स्थापन केलेल्या तांत्रिक कंपन्याची संख्या याच काळातील ब्रिटिश, चीनी, तैवानी आणि जपानी अमेरिकनांनी स्थापन केलेल्या एकूण कंपन्यांच्या संख्येपेक्षा जास्त होती. युनिव्हर्सिटी ऑफ कॅलिफोर्निया बर्कलीच्या स्वतंत्र पाहणीनुसार सिलिकॉन व्हॅलीमधील एक तृतियांश अभियंते भारतीयवंशी आहेत तर तेथील उच्चतंत्रज्ञान कंपन्यांपैकी ७% कंपन्यांचे उच्चाधिकारी भारतीयवंशी आहेत.

आर्थिक
अमेरिकेतील २०१० च्या जनगणनेनुसार तेथील वांशिक गटांपैकी भारतीय अमेरिकनांचे दरघरटी उत्पन्न सर्वाधिक होते. कार्यसक्षम भारतीय अमेरिकनांपैकी ७२.३% व्यक्ती नोकरीधंद्यात असून त्यांपैकी ५७.३% व्यक्ती व्यवस्थापकीय आणि व्यावसायिक काम करतात.Indian-Americans: A Story of Achievement इतर अमेरिकनांतील ही टक्केवारी ३५.९% आहे. अमेरिकन असोसियेशन ऑफ फिजिशियन्स ऑफ इंडियन ओरिजन या संस्थेच्या आकडेवारीनुसार अमेरिकेत भारतीयवंशाचे अंदाजे ३५,००० डॉक्टर आहेत. २००२ साली भारतीयवंशी अमेरिकन २,२३,००० कंपन्याचे मालक होते व त्याद्वारे ८८ अब्ज अमेरिकन डॉलरचे उत्पन्न ६,१०,००० व्यक्तींना रोजगार मिळत होता.Asian Indian Summary of Findings

+ २००९ सालचे मिडीयन दरघरटी उत्पन्न वांशिकता दरघरटी उत्पन्न भारतीय $८८,५३८ फिलिपिनो $७५,१४६United States - Selected Population Profile in the United States (Filipino alone or in any combination) चीनी $६९,०३७ जपानी $६४,१९७United States - Selected Population Profile in the United States (Japanese alone or in any combination) कोरियन $५३,०२५United States - Selected Population Profile in the United States (Korean alone or in any combination) एकूण अमेरिकेची जनता $५०,२२१

शैक्षणिक
अमेरिकेतील वांशिकगटांपैकी भारतीयवंशी अमेरिकन शैक्षणिक व आर्थिक प्रगतीमध्ये अग्रेसर आहेत. यांच्यातील ७१% व्यक्तींकडे शैक्षणिक पदव्या आहेत. अमेरिकेतील आशियाईवंशीयांत हे प्रमाण ४४% तर एकूण अमेरिकनांत हे प्रमाण २८% आहे. जवळजवळ ४०% भारतीयवंशी अमेरिकनांकडे शैक्षणिक उच्चपदव्या आहेत. एकूण अमेरिकनांपेक्षा हे प्रमाण पाचपट आहे.The Indian American Centre for Political Awareness.

+ अमेरिकनांची शैक्षणिक पातळी: २०१०2008-2010 American Community Survey 3-Year Estimates(वय २५ किंवा अधिक वर्षे) वांशिकता शैक्षणिक पदवी प्रमाण भारतीय ७१.१% चीनी ५२.४% फिलिपिनो ४८.१% एकूण अमेरिकन जनता २८.०%

संस्कृती
धर्म

अमेरिकेतील भारतीयवंशी लोकांत हिंदू (५१%), मुस्लिम (१०%), ख्रिश्चन (१८% - पैकी प्रोटेस्टंट ११%, कॅथोलिक ५%, इतर ख्रिश्चन ३%), शीख (५%), जैन (२%), बौद्ध, पारसी, ज्यू व इतर अनेक धर्मीय व्यक्ती आहेत. १०% व्यक्ती आपल्याला निधर्मी किंवा नास्तिक म्हणवतात. यांतील बहुतांश आपल्या पूर्वजांचा धर्म पाळतात. कॅलिफोर्नियात स्टॉकटन शहरात इ.स. १९१२मध्ये बांधलेला गुरुद्वारा हे पहिले भारतीय धार्मिकस्थळ होते.

 संदर्भ आणि नोंदी 

वर्ग:अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने
वर्ग:भारतीय लोक
वर्ग:वांशिक समूह
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
*