आसामचे मुख्यमंत्री

आसामचा मुख्यमंत्री हा भारताच्या आसाम राज्याचा सरकारप्रमुख आहे. भारतीय संविधानानुसार राज्यप्रमुख जरी राज्यपाल असला तरी राज्याची सर्व सुत्रे व निर्णयक्षमता मुख्यमंत्र्याच्या व त्याच्या मंत्रीमंडळाच्या हातात असते. आसाम विधानसभा निवडणुकीमध्ये सर्वाधिक जागा मिळवणाऱ्या राजकीय पक्षाला राज्यपाल सरकारस्थापनेसाठी आमंत्रित करतो. त्या पक्षाच्या विधिमंडळ समितीद्वारे मुख्यमंत्र्याची निवड केली जाते. बहुमत सिद्ध करून मुख्यमंत्री आपल्या पदावर पाच वर्षे राहू शकतो.

१९४६ सालापासून आजवर १५ व्यक्ती आसामच्या मुख्यमंत्रीपदावर राहिल्या आहेत. २०१६ सालच्या निवडणुकीत प्रथमच बहुमत मिळालेल्या भारतीय जनता पक्षाचे नेते सर्बानंद सोनोवाल हे भाजपचे आसाममधील पहिले मुख्यमंत्री होते. मे २०२१ पासून भाजपचे हिमंता बिस्वा सरमा मुख्यमंत्रीपदावर आहेत.

मुख्यमंत्र्यांची यादी
 क्र नाव चित्र पदावरील काळ कार्यकाळ निवडणूक पक्ष  ब्रिटिश भारतआसाम प्रांत (१९३७ ते १९५०)(ब्रिटिश शासनाखालील भारत सरकार अधिनियम, १९३५ द्वारे आसाम प्रांतासाठी विधानमंडळाची स्थापना. तेव्हा आसामचे पंतप्रधान असे संबोधन)   १
  ॲड. मोहम्मद तय्यबुल्लाह सादुल्लाह(१८८५-१९५५)(मतदारसंघ: कामरूप दक्षिण)
   75x75px
  १ एप्रिल १९३७
  १९ सप्टेंबर १९३८

  १९३७(ब्रिटिश भारत निवडणूक)
  आसाम खोरं पक्ष
   २
  गोपीनाथ बोरदोलोई(१८९०-१९५०)(मतदारसंघ: कामरूप सदर दक्षिण)
   75x75px
  १९ सप्टेंबर १९३८
  १७ नोव्हेंबर १९३९

  —
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
   (१)
  ॲड. मोहम्मद तय्यबुल्लाह सादुल्लाह(१८८५-१९५५)(मतदारसंघ: कामरूप दक्षिण)
   75x75px
  १७ नोव्हेंबर १९३९
  ११ फेब्रुवारी १९४६

  —
  आसाम खोरं पक्ष
   (२)
  गोपीनाथ बोरदोलोई(१८९०-१९५०)(मतदारसंघ: कामरूप सदर दक्षिण)
   75x75px
  ११ फेब्रुवारी १९४६
  १४ ऑगस्ट १९४७

  १९४६(ब्रिटिश भारत निवडणूक)
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
   स्वतंत्र भारत (१९४७ पासून)एकत्रित आसाम राज्य (१९४७ ते १९५७)   १
  गोपीनाथ बोरदोलोई(१८९०-१९५०)(मतदारसंघ: कामरूप सदर दक्षिण)
   75x75px
  १५ ऑगस्ट १९४७
  ५ ऑगस्ट १९५० 

  १९४६(ब्रिटिश भारत निवडणूक)
 भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
   २
  बिष्णुराम मेधी(१८८८-१९८१)(मतदारसंघ: हाजो)
   98x98px
  ५ ऑगस्ट १९५० 
  २८ डिसेंबर १९५७

  ——————————१९५२—————————१९५७   विभाजित आसाम राज्य (पहिले विभाजन) (१९५७ ते १९७२)(आसाम राज्याचे विभाजन करत नागालँड केंद्रशासित प्रदेश म्हणून वेगळा झाला.)    ३
 बिमला प्रसाद चालिहा(१९१२-१९७१)मतदारसंघ:बदरपूर (१९६२ पर्यंत)सोनारी (१९६२ पासून) 

 २८ डिसेंबर १९५७
 ११ नोव्हेंबर १९७०
  ——————————१९६२—————————१९६७ 
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (रेक्विझिश्तनीस्त)
   ४
  ॲड. महेंद्र मोहन चौधरी(१९०८-१९८२)(मतदारसंघ: पूर्व गुवाहाटी) 

  ११ नोव्हेंबर १९७०
  ३१ जानेवारी १९७२

  —   विभाजित आसाम राज्य (दुसरे विभाजन) (१९७२ पासून)(१९७२ मध्ये उत्तर पूर्व पुनर्रचना अधिनियमद्वारे आसाम राज्यापासून विभाजन करत मेघालय राज्य तर मिझोरम आणि अरुणाचल प्रदेश या दोन केंद्रशासित प्रदेशांची स्थापना.)    ५
  ॲड. सरतचंद्र लालसिंह सिन्हा(१९१४-२००५)(मतदारसंघ: पूर्व बिलासीपारा) 
  101x101px   
  ३१ जानेवारी १९७२
  १२ मार्च १९७८

  ——————————१९७२
 भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (रेक्विझिश्तनीस्त)
   ६
  गोलाप कोमोल बोर्बोरा(१९२६-२००६)(मतदारसंघ: तिनसुकिया) 
  88x88px 
  १२ मार्च १९७८
  ९ सप्टेंबर १९७९

  १९७८
 जनता पक्ष
   ७
  ॲड. जोगेंद्रनाथ हजारिका(१९२४-१९९८)(मतदारसंघ: दुलाईजन) 
  88x88px 
  ९ सप्टेंबर १९७९
  ११ डिसेंबर १९७९

  —  -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  १२ डिसेंबर १९७९
  ५ डिसेंबर १९८०

  —
  -
   ८
  सय्यदा अन्वरा तैमूर(१९३६-२०२०)(मतदारसंघ: दलगाव)

  ६ डिसेंबर १९८०
  ३० जून १९८१

  —
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)
   -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  ३० जून १९८१
  १३ जानेवारी १९८२

  —
  -
   ९
  ॲड. केसबचंद्र गोगोई(१९२५-१९९८)(मतदारसंघ: दिब्रुगढ)

  १३ जानेवारी १९८२
  १९ मार्च १९८२

  —
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)
   -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  १९ मार्च १९८२
  २७ फेब्रुवारी १९८३

  —
  -
   १०
  हितेश्वर हलधर सैकिया(१९३४-१९९६)(मतदारसंघ: नझिरा)
  101x101px 
  २७ फेब्रुवारी १९८३
  २४ डिसेंबर १९८५

  १९८३
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)
   ११
  ॲड. प्रफुलकुमार देबकांत महंत(जन्म १९५२)(मतदारसंघ: नौगाँग)
  79x79px
  २४ डिसेंबर १९८५
  २८ नोव्हेंबर १९९०

  १९८५
  आसाम गण परिषद
   -
  पर रिकामे(राष्ट्रपती राजवट)
  122x122px
  २८ नोव्हेंबर १९९०
  ३० जून १९९१

  —
  -
   (१०)
  हितेश्वर हलधर सैकिया(दुसरा कार्यकाळ)(१९३४-१९९६)(मतदारसंघ: नझिरा)
  101x101px 
  ३० जून १९९१
  २२ एप्रिल १९९६

  १९९१
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा)
   १२
  डॉ. भूमिधर बखतराम बर्मन(१९३१-२०२१)(मतदारसंघ: बर्रखर्ती)
  85x85px
  २२ एप्रिल १९९६
  १५ मे १९९६

   —  (११)
  ॲड. प्रफुलकुमार देबकांत महंत(दुसरा कार्यकाळ)(जन्म १९५२)(मतदारसंघ: बरहामपूर)
  79x79px
  १५ मे १९९६
  १८ मे २००१

  १९९६
  आसाम गण परिषद
   १३
  ॲड. तरुण कमलेश्वर गोगोई(१९३६-२०२०)(मतदारसंघ: टिटाबर)
  113x113px
  १८ मे २००१
  २४ मे २०१६

  २००१—————————२००६—————————२०११
  भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस
   १४
  ॲड. सर्बानंद जिबेश्वर सोनोवाल(जन्म १९६२)(मतदारसंघ: मजुली)
  98x98px
  २४ मे २०१६
  १० मे २०२१

  २०१६ 
  भारतीय जनता पक्ष
  १५ डॉ. हिमंता बिस्वा सरमा(जन्म १९६९)(मतदारसंघ: जलुकबारी) 87x87px १० मे २०२१ विद्यमान  २०२१ 
आसाममधील राष्ट्रपती राजवट तपशील
आसाममध्ये आत्तापर्यंत एकूण चार वेळा राष्ट्रपती राजवट लावण्यात आली आहे.

 पहिला कार्यकाळ : १२ डिसेंबर १९७९ ते ५ डिसेंबर १९८० : अखिल आसाम विद्यार्थी परिषदेने सुरू केलेल्या आसाम आंदोलनामुळे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा) आणि भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाने तत्कालीन मुख्यमंत्री ॲड. जोगेंद्रनाथ हजारिका यांच्या सरकारचा पाठिंबा काढून घेतल्याने परिणामी सरकार कोसळले व राष्ट्रपती राजवट लावण्यात आली. तदनंतर भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा) पक्षाने भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाच्या पाठिंब्यावर संख्याबळ मिळवले व भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा) पक्षाच्या सय्यदा अन्वरा तैमूरच्या नेतृत्वात नवे सरकार स्थापन करण्याकरता राष्ट्रपती राजवट ५ डिसेंबर १९८० रोजी उठली. राष्ट्रपती राजवट उठल्यावर भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा) पक्षाच्या सय्यदा अन्वरा तैमूर या मुख्यमंत्री झाल्या.
 दुसरा कार्यकाळ : ३० जून १९८१ ते १३ जानेवारी १९८२ : सय्यदा अन्वरा तैमूर यांचे सरकार विधानसभेत अविश्वास प्रस्तावात कोसळले. राष्ट्रपती राजवट लावण्यात आली. १९७ दिवसांच्या चर्चासंघर्षानंतर भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (इंदिरा) पक्षाच्या विधिमंडळ बैठकीत ॲड. केसबचंद्र गोगोई यांची मुख्यमंत्रीपदी निवड झाल्याने अखेर १३ जानेवारी १९८२ रोजी राष्ट्रपती राजवट उठली.
 तिसरा कार्यकाळ : १९ मार्च १९८२ ते २७ फेब्रुवारी १९८३ : ॲड. केसबचंद्र गोगोई यांचे सरकार कोसळले. विधानसभा विसर्जित करण्यात येऊन राष्ट्रपती राजवट लावण्यात आली. निवडणुकीद्वारे नवीन विधानसभा गठित झाल्यानंतर २७ फेब्रुवारी १९८३ रोजी राष्ट्रपती राजवट उठविण्यात आली.
 चौथा कार्यकाळ : २८ नोव्हेंबर १९९० ते ३० जून १९९१ : आसाम गण परिषदेचे ॲड. प्रफुलकुमार देबकांत महंतांच्या नेतृत्वतील बहुमतातले सरकार बंदी घालण्यात आलेली संघटना युनायटेड लिबरेशन फ्रंट ऑफ असोमच्या दहशतवादी कारवायांमुळे अंतर्गत सुरक्षेला धोका निर्माण झाल्यामुळे बरखास्त करण्यात आले. २८ नोव्हेंबर १९९० रोजी विधानसभा विसर्जित करण्यात येऊन राष्ट्रपती राजवट लावण्यात आली. १९९१ मध्ये निवडणुकीद्वारे नवीन विधानसभा गठित झाल्यानंतर ३० जून १९९१ रोजी राष्ट्रपती राजवट उठविण्यात आली.

टीपा

संदर्भ


वर्ग:भारतामधील राज्यांचे मुख्यमंत्री