विदर्भ साहित्य संमेलन

ही साहित्य संमेलने नागपूर येथील विदर्भ साहित्य संघ भरवतो. या संघाच्या गावोगावी शाखा आहेत. त्यांची गोंडवण शाखा (चंद्रपूर शहरातील शाखा) इ.स. १९५४साली स्थापन झाली.

कै.प्रा.द.सा.बोरकरांनी लाखनी(भंडारा जिल्हा) येथे विदर्भ साहित्य संघाची एक शाखा स्थापन केली आहे. १३ आणि १४ जानेवारी १९२३ रोजी अमरावती येथे दादासाहेब खापर्डे यांच्या पुढाकाराने विदर्भातील पहिले साहित्य संमेलन भरविण्यात आले. खापर्डे यांनी तेव्हा आताचा विदर्भ, मराठवाडा, हैदराबाद आणि मध्य भारत येथील रसिकांना आमंत्रित केले होते. त्यामुळे ग्वाल्हेर ते छिंदवाडा अशा विविध हिंदी राज्यातील मराठीभाषक या संमेलनासाठी अमरावतीत एकत्र आले होते. या संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी, १४ जानेवारी रोजी खापर्डे यांनी विदर्भ साहित्य संघाची स्थापना करण्याची घोषणा केली. या नव्या संस्थेचे पहिले अध्यक्ष म्हणून हैदराबादचे न्या. केशवराव कोरटकर यांना बहुमान देण्यात आला. स्वतः खापर्डे यांच्याकडे सरचिटणीसपदाची जबाबदारी होती. संस्थेचे नाव ‘विदर्भ साहित्य संघ’ असले तरी त्यात मराठवाडा आणि मध्य भारताचा मोठा भूप्रदेश सामावला होता.

 विदर्भ साहित्य संघाची संमेलने व संमेलनाध्यक्ष 
 संमेलन  दिनांक 	स्थळ	 अध्यक्ष1ले,  जानेवारी	1923	 अमरावती	 श्री. श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर2रे,  19 एप्रिल	1924	 अमरावती	 श्री. यादव माधव काळे3रे,  17 जानेवारी	1926	 यवतमाळ  	श्री. नरसिंह चिंतामण केळकर4थे,  10 जून	1927	 हैद्राबाद	 भारताचार्य श्री. वि.वि. वैद्य5वे,  25 नोव्हेंबर	1928	 जळगाव	 श्री. केशवराव कोरटकर6वे	 1929	 नागपूर	 श्री. दादासाहेब खापर्डे7वे,  21 ऑगस्ट	1937	 अमरावती	 श्री. न. र. फाटक8वे,  31 मार्च	1945	 आकोट	 डॉ. य. खु. देशपांडे9वे,  23 डिसेंबर	1945	 दर्यापूर	 श्री. श्री. ना. बनहट्टी10वे,  25 डिसेंबर	1946	 पुसद	 श्री. पु. य. देशपांडे11वे,  3 नोव्हेंबर	1948	 गोंदिया	 श्री. डॉ. वि.भि. कोलते12वे,  2 फेब्रुवारी	1950	 चंद्रपूर	 डॉ. मा. गो देशमुख13वे,  28 एप्रिल	1951	 अकोला	 श्री. ग. त्र्यं. माडखोलकर14वे,  3 मे	1952	 जबलपूर	 प्रा. सौ. कुसुमावती देशपांडे15वे,  14 मार्च	1953	 मोझरी	 डॉ. शं. दा. पेंडसे16वे,  25 डिसेंबर	1953	 खामगांव	 श्री. भ. श्री. पंडित17वे,  19 फेब्रुवारी	1955	 नागपूर	 श्री. बाबासाहेब खापर्डे18वे,  25 डिसेंबर	1955	 तुमसर	 श्री. बाबासाहेब खापर्डे19वे,  27 जानेवारी	1957	 गोंदिया	 श्री. पुरुषोत्तम दिवाकर ढवळे20वे,  1 फेब्रुवारी	1958	 यवतमाळ	 श्री. आ. रा. देशपांडे21वे,  15 मार्च	1959	 तळोधी	 श्री. या. मु. पाठक22वे,  3 फेब्रुवारी	1960	 सावरगावडुकरे	 श्री. ना. रा. शेंडे23वे,  29 एप्रिल	1961	 नागपूर श्री. अण्णासाहेब खापर्डे24वे,  30 डिसेंबर	1961	 वाशीम	 श्री. बाळशास्त्री हरदास25वे,  26 डिसेंबर	1964	 पुसद	 प्रा. वामन कृष्ण चोरघडे26वे,  17 सप्टेंबर	1966	 काटोल	 डॉ. अ. ना. देशपांडे27वे,  25 नोव्हेंबर	1967	 वर्धा श्री. पु. भा. भावे28वे,  14 फेब्रुवारी	1969	 आर्वी	 श्री. शंकरराव सुरडकर29वे,  25 डिसेंबर	1970	 वणी	 श्री. पांडुरंग श्रावण गोरे30वे,  19 नोव्हेंबर	1972	 सोमनाथ	 श्री. विश्राम बेडेकर31वे,  8 मार्च	1975	 उमरखेड	 प्रा. शरच्चंद्र टोंगो32वे,  6 फेब्रुवारी	1976	 अचलपूर	 डॉ. मधुकर आष्टीकर33वे,  4 जून	1978	 भंडारा	 प्राचार्य राम शेवाळकर34वे,  22 ऑक्टोबर	1983	 वरोरा	 डॉ. गंगाधर पानतावणे35वे,  25 फेब्रुवारी	1984	 मेहकर	 श्री. ना. घ. देशपांडे36वे,  20 ऑक्टोबर	1984	 अहेरी  	श्रीमती गीता साने37वे,  24 ऑक्टोबर	1985	 घाटंजी	 प्रा. मधुकर केचे38वे,  25 एप्रिल	1986	 बुलडाणा डॉ. द. भि. कुळकर्णी39वे,  26 डिसेंबर	1987	 गडचिरोली	 श्री. सुरेश भट40वे,  31 मार्च	1989	 पुसद	डॉ. उषा देशमुख41वे,  31 मार्च	1990	 चंद्रपूर	 प्रा. मो. दा. देशमुख42वे,  8 फेब्रुवारी	1991	 अकोला	 श्री. द. ग. गोडसे43वे,  26 ऑक्टोबर	1991	 लाखनी	 डॉ. भाऊ मांडवकर44वे,  10 जानेवारी	1992	 मूल	 श्री. उद्धव शेळके45वे,  28 नोव्हेंबर	1993	 कारंजा (लाड)	 प्रा. विठ्ठल वाघ46वे,  4 मार्च	1994	 वरूड	 डॉ. सुरेश डोळके47वे,  7 जानेवारी	1995	 आंभोरा	 श्री. मनोहर तल्हार48वे,  9 फेब्रुवारी	1996	 दर्यापूर	 डॉ. श्रीधर शनवारे49वे,  7 नोव्हेंबर	1997	 यवतमाळ	 श्री. बाबा. मोहोड50वे,  15 जानेवारी	1999	 नागपूर	 श्री. राजेंद्र बनहट्टी51वे,  11 फेब्रुवारी	2000	 उमरखेड	 मारोती चितमपल्ली52वे,  3 फेब्रुवारी	2001	 धामणगांव (रेल्वे)	 प्रा. प्रभा गणोरकर53वे,  1 फेब्रुवारी	2002	 नागपूर	 डॉ. मधुकर वाकोडे54वे,  12 डिसेंबर	2003	 लाखनी	 श्री. वामन निंबाळकर55वे,  21 जानेवारी	2005	 आकोट	 प्रा. वसंत आबाजी डहाके56वे,  2 नोव्हेंबर	2007	 नरखेड	 नामदेव चं. कांबळे57वे,  8 फेब्रुवारी	2008	 मलकापूर	 डॉ. आशा सावदेकर58वे,  10 डिसेंबर	2008	 धानोरा	 बाबाराव मुसळे59वे,  4 डिसेंबर	2009	 चंद्रपूर	 न्या. चंद्रशेखर धर्माधिकारी60वे,  28 जानेवारी	2011	 वर्धा	 डॉ. ज्योती लांजेवार61वे,  24 डिसेंबर	2011	 वाशीम	 प्रा. नारायण कुळकर्णी-कवठेकर62वे,  7 डिसेंबर	2012	 गोंदिया	 डॉ. किशोर सानप63वे  21 फेब्रुवारी	२०१३	 आर्णी	 श्री. शंकर बडे64वे  12 डिसेंबर	2014	 तळोधी (बाळापूर)	 डॉ. अक्षयकुमार काळे65वे  29 जानेवारी	2016	 चंद्रपूर	 डॉ. सदानंद देशमुख66वे  9 जानेवारी	2018	 वणी	 डॉ. शिरीष गोपाळ देशपांडे67 वे  29-30 ऑक्टोबर	2021	 हिंगणा	 डॉ.  म. रा. जोशी६८   १६, १७, १८ डिसेंबर २०२२  चंद्रपूर  वि. स. जोग

 विदर्भात भरणारी आणखी काही साहित्य संमेलने 
 अंकुर साहित्य संमेलन 

हे संमेलन अंकुर साहित्य संघ भरवतो. विदर्भाबाहेर खानदेशातही अंकुर साहित्य संमेलने झालेली अहेत. या संघाने भरवलेले ४७वे अंकुर साहित्य संमेलन २३-१-२०११ रोजी अकोट (जिल्हा अकोला) येथे झाले. संमेलनाध्यक्ष डॉ.शंकर राऊत होते. पूर्वीच्या आणि नंतरच्या संमेलनांसाठी अंकुर साहित्य संमेलन हा लेख पहा.

 वऱ्हाडी साहित्य संमेलन 

अखिल भारतीय वऱ्हाडी साहित्य संमेलन (आयोजक -  अखिल भारतीय वऱ्हाडी साहित्य मंच)

 पहिले संमेलन  दिनांक  29 एप्रील 2018 स्थळ पार्थसारथी शुक्ल मंगल कार्यालय अकोला 

संमेलनाचे अध्यक्ष - मा. पुष्पराज गावंडे, स्वागताध्यक्ष  मा.ऊमेश मसने, उद्घाटक मा.प्रकाश पोहरे, प्रमुख पावने मा.तुकाराम बिरकड, मा.श्रीकांतदादा पीसे , मा.शिरीषभाऊ धोत्रे , मा.सुरेश पाचकवडे, मा.अशोक पटोकार 

 दुसरे संमेलन   2 व 3 जून 2019, मराठा मंगल कार्यालय, अकोला संमेलनाचे अध्यक्ष प्रकाश पोहरे स्वागताध्यक्ष डॉ.धनंजय दातार, उद्घाटक विठ्ठल वाघ, प्रमुख पावने  हर्षवर्धन देशमुख, डॉ.रणजीत सपकाळ, संदीप भारंबे, डॉ. श्रीकांत तिडके, मा.ऋषिकेश पोहरे , डॉ.मोना चिमोटे, दिनकर दाभाडे, सौ. वंदना दातार, सौ. साधना पोहरे, पुष्पराज गावंडे, श्याम ठक, चित्रपट अभिनेता  भारत गणेशपुरे, आणि अभिनेता अमीत्रियान पाटील

  तिसरे संमेलन 4 जाने. 2020,  संत गाडगेबाबा अमरावती विद्यापीठ अमरावती . संमेलनाचे अध्यक्ष नरेंद्र इंगळे, स्वागताध्यक्ष डॉ.मुरलीधर चांदेकर (कुलगुरू, सं.गा.अम.विद्यापीठ अमरावती ), उद्घाटक  मधुकर वाकोडे, प्रमुख पावने - शिरीष धोत्रे , संदिप भारंबे, सौ.अनुराधा धामोडे, पुष्पराज गावंडे , प्रा.सदाशिव शेळके, डाॅ.मोना चिमोटे, श्याम ठक, डॉ.राजेश जयपुरकर

 नियोजित चौथे संमेलन डिसेंबर २०२२ संमेलनाचे अध्यक्ष प्रा डॉ राजेश मिरगे, स्वागताध्यक्ष विनायक भारंबे, उद्घाटक : ना. राजेंद्र शिंगणे (मंत्री महाराष्ट्र राज्य) कार्याध्यक्ष नितीन वरणकार, प्रतापराव जाधव खासदार, आकाश फुंडकर, शकुंतला बुच नगराध्यक्ष शेगाव, पुष्पराज गावंडे, प्रकाश पोहरे

 आंबेडकरी साहित्य संमेलन:
 ९वे : वणी (जिल्हा [[यवतमाळ[[), १३ जानेवारी २००६, संमेलनाध्यक्ष उत्तम कांबळे
 अधिक आंबेडकरी साहित्य संमेलनांसाठी पहा :आंबेडकरी साहित्य संमेलन

 कामगार साहित्य संमेलन:
१३वे कामगार साहित्य संमेलन, अमरावती, २०-२१ जानेवारी २००६

 राज्यस्तरीय कृषि साहित्य संमेलन:
हे संमेलन प्रतिभा साहित्य संघ ही संस्था भरवते. असले संमेलन अकोट(जिल्हा अकोला) येथे १३-१-२०११ला भरले होते.

 ग्रामीण साहित्य संमेलन:
 १ले :
 २रे :
 ३रे : शेंबाळ पिंप्री(यवतमाळ जिल्हा); ७-१२-१९८७; संमेलनाध्यक्ष बाबाराव मुसळे
 ४थे : वैजापूर; संमेलनाध्यक्ष भारत सासणे
 ५वे :

 अखिल भारतीय जनसाहित्य संमेलन:
 ४थे : भंडारा

 विदर्भ जनसाहित्य संमेलन:
 १ले : ३१-३-१९८५
 २रे :
 ३रे :नरखेड(नागपूर जिल्हा); १०-१०-१९९८; संमेलनाध्यक्ष डॉ.किशोर सानप

 विदर्भ जिल्हा साहित्य संमेलन:
 १७-१८ जानेवारी १९८७

 झाडीपट्टी परिवर्तनशील साहित्य संमेलन:
 १ले : येरंडी(तालुका अर्जुनी मोरगाव, जिल्हा गोंदिया); २३-३-२०१२

 झाडीपट्टी साहित्य संमेलन:
 १ले : रेंगेपार(कोहळी)(तालुका लाखनी, जिल्हा भंडारा);१९ जानेवारी १९९२ रोजी रेंगेपार (कोहळी) या गावी झाडीबोली साहित्य मंडळाच्या ध्वजाखाली पहिले झाडीबोली साहित्य संमेलन झाले.
 ?वे : सेंदूरवाफा; १९९५ संमेलनाध्यक्ष कै.प्रा.द.सा.बोरकर

आजतागायत (इ.स.२०१२) शासकीय मदतीशिवाय झाडीबोली साहित्य मंडळाने अठरा साहित्य संमेलने घेतली आहेत.

पद्मगंध साहित्य संमेलन
 अखिल भारतीय पद्मगंध साहित्य संमेलन, सावनेर (जिल्हा [[नागपूर[[) येथे झाले होते.

प्रज्ञासूर्य साहित्य संमेलन
 १ले : बुलढाणा, संमेलनाध्यक्ष उत्तम कांबळे

बहुजन साहित्य संमेलन
 १ले :
 २रे : वरुड(जिल्हा अमरावती); २४-२५ फेब्रुवारी १९९६; संमेलनाध्यक्ष प्रा.या.बा. वडस्कर

बाल साहित्य संमेलन
 बालसाहित्य संमेलन, नागपूर. हे मुलांनी मुलांसाठी भरवलेले संमेलन होते.
 विदर्भ साहित्य संघाचे बालसाहित्य संमेलन, बुलढाणा.
 रतन टाटा ट्रस्टचे बालविविधा संमेलन, नागपूर

बुलढाणा जिल्हा साहित्य संमेलन
 बुलढाणा, ३-१-२०१०, संमेलनाध्यक्ष ज.ह. खरात

महात्मा फुले साहित्य संमेलन
 २रे : अमरावती; २६-५-२०१२; संमेलनाध्यक्ष प्रा.अरविंद माळी

विदर्भ साहित्य संघाचे राज्यस्तरीय लेखिका संमेलन
 ?वे : नागपूर, ३० नोव्हेंबर आणि १ डिसेंबर २०१३, संमेलनाध्यक्षा कवयित्री नीरजा

विदर्भ युवक संमेलन
 १ले : भद्रावती (जिल्हा चंद्रपूर); तारीख ?; संमेलनाध्यक्ष सुधाकर गायधनी

राज्यस्तरीय स्त्रीशक्ती साहित्य संमेलन
?वे : चंद्रपूर, २०/२१ एप्रिल २०१३, संमेलनाध्यक्षा डॉ. प्रतिमा इंगोले

 हे सुद्धा पहा 
 मराठी साहित्य संमेलने

वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने