जागतिक वारसा स्थान

जागतिक वारसा स्थान हे, ज्याला सांस्कृतिक व भौगोलिक दृष्ट्या प्रतिष्ठा व महत्त्व आहे असे युनेस्कोने मान्यता दिलेले जगातील स्थान (वास्तू, ठिकाण, उद्यान, जंगल, सरोवर इत्यादी) असते. जगातील जागतिक वारसा स्थानांची यादी तयार करण्याची जबाबदारी जागतिक वारसा स्थान समितीवर आहे. एकदा जागतिक वारसा स्थान म्हणून घोषित केले गेल्यानंतर त्या स्थानाच्या देखभालीसाठी व संरक्षणासाठी युनेस्को कडून अनुदान दिले जाते.

 इतिहास 
१९५४ मध्ये, इजिप्तच्या सरकारने नवीन आस्वान धरण बांधण्याचा निर्णय घेतला, ज्याचा परिणामी जलाशयामुळे कालांतराने प्राचीन इजिप्त आणि प्राचीन नुबियाचा सांस्कृतिक खजिना असलेला नाईल खोऱ्याचा मोठा भाग जलमय होईल. १९५९ मध्ये, इजिप्त आणि सुदानच्या सरकारांनी युनेस्कोला संकटात सापडलेल्या स्मारके आणि स्थळांचे संरक्षण आणि बचाव करण्यासाठी मदत करण्याची विनंती केली. १९६० मध्ये, युनेस्कोच्या महासंचालकांनी नूबियाचे स्मारक जतन करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय मोहीम सुरू केली. नुबियाचे स्मारक जतन करण्याच्या या आंतरराष्ट्रीय मोहिमेच्या परिणामाने शेकडो स्थळांचे उत्खनन, हजारो वस्तूंची पुनर्प्राप्ती, तसेच अनेक महत्त्वाच्या मंदिरांचे तारण आणि उच्च जमिनीवर पुनर्स्थापना करण्यात आली. या प्रकल्पाच्या यशामुळे इटलीतील व्हेनिस आणि त्याचे सरोवर वाचवणे, पाकिस्तानमधील मोहेंजोदडोचे अवशेष आणि इंडोनेशियातील बोरोबोदूर मंदिर कंपाऊंड यासारख्या इतर संरक्षण मोहिमा सुरू झाल्या.

युनेस्कोने सुरू केलेल्या मसुदा अधिवेशनाच्या आधारे एका मजकुरावर सहमती दर्शविली आणि १६ नोव्हेंबर १९७२ रोजी युनेस्कोच्या जनरल कॉन्फरन्सने "जागतिक सांस्कृतिक आणि नैसर्गिक वारशाच्या संरक्षणासंबंधीचे अधिवेशन" स्वीकारले. १७ डिसेंबर १९७५ रोजी हे अधिवेशन लागू झाले.

 निवड निकष 
२००४ पर्यंत, सांस्कृतिक वारशासाठी सहा आणि नैसर्गिक वारशासाठी चार निकष होते. पण २००५ मध्ये, युनेस्कोने यामध्ये बदल केले आणि आता दहा निकषांचा एक संच बनवला आहे. नामांकित स्थाने "उत्कृष्ट सार्वत्रिक मूल्यांचे" असणे आवश्यक आहे आणि दहा निकषांपैकी किमान एक पूर्ण करणे आवश्यक आहे.

 सांस्कृतिक निकष
 (i) "मानवी सर्जनशील प्रतिभेच्या उत्कृष्ट नमुनाचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी"
 (ii) "वास्तुकला किंवा तंत्रज्ञान, स्मारक-कला, शहर-नियोजन किंवा भूप्रदेश-योजनेमधील घडामोडींवर, किंवा जगाच्या सांस्कृतिक क्षेत्रामध्ये, मानवी मूल्यांचे महत्त्वपूर्ण अदलाबदल प्रदर्शित करण्यासाठी"
 (iii) "सांस्कृतिक परंपरेची किंवा जिवंत असलेल्या किंवा नाहीशी झालेल्या सभ्यतेची अद्वितीय किंवा किमान अपवादात्मक साक्ष देणे"
 (iv) "मानवी इतिहासातील महत्त्वाच्या टप्प्याचे वर्णन करणाऱ्या इमारतीचे, वास्तुशिल्पीय किंवा तांत्रिक जोडणीचे किंवा भूप्रदेशाचे उत्कृष्ट उदाहरण असणे"
 (v) "पारंपारिक मानवी वसाहती, जमीन-वापर, किंवा समुद्र-वापराचे एक उत्कृष्ट उदाहरण आहे जे एखाद्या संस्कृतीचे प्रतिनिधी आहे, किंवा पर्यावरणाशी मानवी परस्परसंवाद आहे विशेषतः जेव्हा अपरिवर्तनीय बदलांच्या प्रभावाखाली ते असुरक्षित झाले आहे"
 (vi) "प्रत्यक्षपणे किंवा मूर्तपणे घटनांशी किंवा जिवंत परंपरांशी, कल्पनांशी किंवा विश्वासांशी, उत्कृष्ट वैश्विक महत्त्व असलेल्या कलात्मक आणि साहित्यिक कृतींशी संबंधित असणे"

 नैसर्गिक निकष
 (vii) "उत्तम नैसर्गिक घटना किंवा अपवादात्मक नैसर्गिक सौंदर्य आणि सौंदर्याचा महत्त्व असलेले क्षेत्र समाविष्ट करण्यासाठी"
 (viii) "पृथ्वीच्या इतिहासाच्या प्रमुख टप्प्यांचे प्रतिनिधित्व करणारी उत्कृष्ट उदाहरणे असणे, ज्यात जीवनाचा नोंदी, भूस्वरूपांच्या विकासातील महत्त्वपूर्ण चालू भूवैज्ञानिक प्रक्रिया किंवा महत्त्वपूर्ण भौगोलिक किंवा भौतिक वैशिष्ट्यांचा समावेश आहे"
 (ix) "पार्थिव, ताजे पाणी, किनारी आणि सागरी परिसंस्था आणि वनस्पती आणि प्राणी यांच्या समुदायांच्या उत्क्रांती आणि विकासामध्ये महत्त्वपूर्ण चालू असलेल्या पर्यावरणीय आणि जैविक प्रक्रियांचे प्रतिनिधित्व करणारी उत्कृष्ट उदाहरणे असणे"
 (x) "विज्ञान किंवा संवर्धनाच्या दृष्टिकोनातून उत्कृष्ट सार्वभौमिक मूल्याच्या धोक्यात आलेल्या प्रजातींसह जैविक विविधतेच्या संवर्धनासाठी सर्वात महत्वाचे आणि लक्षणीय नैसर्गिक अधिवास समाविष्ट करणे"

 जगातील वारसा स्थाने
जुलै २०२५ मध्ये, जगभरातील १६८ देशांनी जागतिक वारसा अधिवेशनावर स्वाक्षरी केल्या असून त्यातील एकूण १,२२३ जागतिक वारसा स्थाने अस्तित्वात आहे. त्यांपैकी २३१ नैसर्गिक स्थळे, ९५२ सांस्कृतिक स्थळे व ४० मिश्र स्वरूपाची स्थळे आहेत. इटलीमध्ये सर्वाधिक (६१) तर भारतामध्ये ४४ जागतिक वारसा स्थाने आहेत.

 - ही जुलै २०२५ पर्यंतची आकडेवारी आहे.

देशानुसार सारणी
 देश   सांस्कृतिक स्थळे  नैसर्गिक स्थळे  मिश्र स्थळे  एकूण स्थळे  सामायिक  भौगोलिक गट   (यादी)  २  ०  ०  २  ०  आशिया  (यादी)  २  १The natural site Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe is shared between Albania, Austria, Belgium, Bulgaria, Croatia, Germany, Italy, Romania, Slovakia, Slovenia, Spain, and Ukraine.  १The mixed site Natural and Cultural Heritage of the Ohrid Region is shared between Albania and North Macedonia.  ४ २  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ६  ०  १ ७ ०  अरब देश  (यादी)  १  ०  ० १ ०  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  १  ०  ० १ ०  आफ्रीका  (यादी)  १  ०  ० १ ०  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी)  ७The cultural site Jesuit Missions of the Guaranis: San Ignacio Mini, Santa Ana, Nuestra Señora de Loreto and Santa Maria Mayor (Argentina), Ruins of Sao Miguel das Missoes (Brazil) is shared between Argentina and Brazil.The cultural site The Architectural Work of Le Corbusier, an Outstanding Contribution to the Modern Movement is shared between Argentina, Belgium, France, Germany, India, Japan, and Switzerland.The cultural site Qhapaq Ñan, Andean Road System is shared between Argentina, Bolivia, Colombia, Chile, Ecuador and Peru.  ५  ० १२ ३  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी)  २  ०  १  ३ ०  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ५  १२  ४ २१ ०  आशिया  (यादी)  ११The cultural site Fertö / Neusiedlersee Cultural Landscape is shared between Austria and Hungary.  १  ० १२ ४  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ४  १  ० ५ ०  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ३  ०  ० ३ ०  अरब देश  (यादी)  २  १  ० ३ ०  आशिया  (यादी) १  ०  ० १ ०  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी) ३The cultural site Struve Geodetic Arc is shared among Belarus, Estonia, Finland, Latvia, Lithuania, Norway, Moldova, Russia, Sweden, and Ukraine.  १The natural site Belovezhskaya Pushcha / Białowieża Forest is shared between Belarus and Poland.  ० ४ २  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी) १५The cultural site Belfries of Belgium and France is shared between Belgium and France.  १  ० १६ ५  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी) ०  १  ० १ ०  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी) २  १The natural site W-Arly-Pendjari Complex is shared between Benin, Burkina Faso, and Niger.  ० ३ १  आफ्रिका  (यादी) ६  १  ० ७ १  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी) ३The cultural site Stecci : Medivial Tombstones is shared between Bosnia and Herzegovina, Croatia, Montenegro, Serbia.  २  ० ५ २  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी) १  १  ० २ ०  आफ्रिका  (यादी) १५  ९  १ २५ १  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी) ७  ३  ० १० १  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ३  १  ० ५ १  आफ्रिका  (यादी)  ५  ०  ० ५ ०  आशिया  (यादी)  १  २The natural site Sangha Trinational is shared between Cameroon, Central African Republic, Congo( The Republic of).  ० ३ १  आफ्रिका  (यादी)  १०  ११The natural sites Kluane / Wrangell-St Elias / Glacier Bay / Tatshenshini-Alsek and Waterton Glacier International Peace Park are shared between Canada and the United States.  १ २२ २  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  १  ०  ० १ ०  आफ्रिका  (यादी)  ०  २  ० २   १  आफ्रिका  (यादी) ०  १  १ २   ०  आफ्रिका  (यादी) ७  ०  ०  ७ १  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी) ४१The cultural site Silk Roads: the Routes Network of Chang'an-Tianshan Corridor is shared between China, Kazakhstan, Kyrgyzstan.  १५  ४ ६० १  आशिया  (यादी) ६  २  १ ९ १  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी) ०  २  ० २ १  आफ्रिका  (यादी) १  ३The natural site Talamanca Range-La Amistad Reserves / La Amistad National Park is shared between Costa Rica and Panama.  ० ४ १  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी) २  ३The natural site Mount Nimba Strict Nature Reserve is shared between Côte d'Ivoire and Guinea.  ० ५ १  आफ्रिका  (यादी) ८  २  ० १० ३  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ७  २  ०  ९ ०  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी) ३  ०  ० ३ ०  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  १६The cultural site Erzgebirge/Krušnohoří Mining Region is shared between Germany and Czech.  १  ० १७ २  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ०  ५  ० ५ ०  आफ्रिका  (यादी) ८  ४  ० १२ १  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ०  १  ० १ ०  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी)  १  ०  ० १ ०  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी) ३  २  ० ५ १  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी)  ६  १  ० ७ ०  अरब देश  (यादी)  १  ०  ० १ ०  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी)  १  ०  ० १ ०  आफ्रिका  (यादी)  २  ०  ० २ १  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  १०  २  ० १२ ०  आफ्रिका  (यादी)  १  ०  ० १ ०  आशिया  (यादी)  ६  १The natural site High Coast / Kvarken Archipelago is shared between Finland and Sweden.  ०  ७ २  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ४५The cultural site Belfries of Belgium and France is shared between Belgium and France.The cultural site Taputapuatea is located in the French Polynesia.  ७The natural site French Austral Lands and Seas is located in the Indian Ocean.The natural site Lagoons of New Caledonia: Reef Diversity and Associated Ecosystems is located in New Caledonia.The natural site Pitons, cirques and remparts of Reunion Island is located in the Réunion.  २The mixed site Pyrénées – Mont Perdu is shared between France and Spain. ५४ ५  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ०  १  १ २ ०  आफ्रिका  (यादी)  २The cultural site Stone Circles of Senegambia is shared between Gambia and Senegal.  ०  ० २ १  आफ्रिका  (यादी)  ३  १  ० ४ ०  युरोप व उत्तर अमेरिका  (यादी)  ५२The cultural site Frontiers of the Roman Empire is shared between Germany and the United Kingdom.The cultural site Muskauer Park / Park Mużakowski is shared between Germany and Poland.In addition, the former cultural site Dresden Elbe Valley has been delisted.  ३The natural site The Wadden Sea is shared between Germany and the Netherlands.  ० ५५ ८  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  २  ०  ० २ ०  आफ्रिका  (यादी)  १८  ०  २ २० ०  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ३  ०  १  ४ ०  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी)  ०  १  ० १  १  आफ्रिका  (यादी)  ०  १  ० १ ०    (यादी)  १  ०  ० १  ०  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी)  १  १  ० २ १  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी)  ७  १The natural site Caves of Aggtelek Karst and Slovak Karst is shared between Hungary and Slovakia.  ० ८ २  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  १  २  ० ३ ०  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ३६  ७  ० ४४ १  आशिया   (यादी) ६  ४  ० १० ०  आशिया  (यादी)  २७  २  ० २९ ०  आशिया  (यादी)  ५  ०  १ ६  ०  अरब देश   (यादी)  २  ०  ० २ ०  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड   (यादी)  ९  ०  ० ९ ०  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड   (यादी)  ५५The cultural site Rhaetian Railway in the Albula / Bernina Landscapes is shared between Italy and Switzerland.  ६The natural site Monte San Giorgio is shared between Italy and Switzerland.  ० ६१ ६  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड   (यादी)  २१  ५  ० २६ १  आशिया जेरुसलेम (जॉर्डनने प्रस्तावित) (यादी)  १  ०  ० १ ०  अरब देश"Old City of Jerusalem and its Walls" is listed separately, without State Party, owing to the unresolved nature of its status. For purposes of convenience, it is listed in the "Arab States" UNESCO region, without inference as to it legal or political status therein.   (यादी)  ६  ०  १ ७ ०  अरब देश  (यादी)  ३  ३The natural site Western Tien-Shan is shared between Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan.  ० ६ २  आशिया  (यादी)  ५  ३  ० ८ ०  आफ्रिका  (यादी)  ०  १  ० १ ०  आशिया  (यादी)  २  १  ० ३ २  आशिया  (यादी)  ३  ०  ० ३ ०  आशिया  (यादी)  ३  ०  ० ३  १  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ६  ०  ० ६ ०  अरब देश  (यादी)  ०  ०  १The mixed site Maloti-Drakensberg Park is shared between Lesotho and South Africa. १ १  आफ्रिका  (यादी)  ५  ०  ० ५ ०  अरब देश  (यादी)  ५The cultural site Curonian Spit is shared between Lithuania and Russia.  ०  ० ५ ०  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  १  ०  ० १ ०  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  १  २  ० ३ ०  आफ्रिका  (यादी)  २  १  ० ३ ०  आफ्रिका  (यादी)  ४  २  ० ६ ०  आशिया  (यादी)  ३  १  ० ४ ०  आफ्रिका  (यादी)   ३  ०  ० ३ ०  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  १  ०  ० १ ०  आशिया  (यादी)  १  १  ० २ ०  अरब देश  (यादी)  २  ०  ० २ ०  आफ्रिका  (यादी)  २८  ६  २ ३६ ०  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  १  ०  ० १ ०  आशिया  (यादी)  १   ०  ० १ ०  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ४  २The natural site Uvs Nuur Basin is shared between Mongolia and Russia.  ० ६ २  आशिया  (यादी)  ३  १  ० ४  २  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ९  ०  ० ९ ०  अरब देश  (यादी)  १  ०  ० १ ०  आफ्रिका  (यादी)  २  ०  ० २ ०  आशिया  (यादी) १  १  ० २ ०  आफ्रिका  (यादी) २Kathmandu Valley has seven groups of monuments & buildings within its boundaries and are listed under one name. The seven groups are: the Durbar Squares of Kathmandu, Patan, and Bhaktapur, Buddhist Stupas of Swayambhunath and Boudhanath, and Hindu Temples of Pashupatinath and Changu Narayan. २  ० ४ ०  आशिया  (यादी) १२  १  ० १३ २  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी) ०  २  १ ३ ०  आशिया  (यादी) २  ०  ० २ ०  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी) १  २  ० ३ ०  आफ्रिका  (यादी) २  ०  ० २ ०  आफ्रिका  (यादी) ३  ०  ० ३ ०  आशिया  (यादी) ०  १  १ २ २  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी) ७   १  ० ८ १  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी) ५  ०the former natural site Arabian Oryx Sanctuary has been delisted.  ० ५ ०  अरब देश  (यादी) ६  ०  ० ६ ०  आशिया  (यादी) ०  ०  १ १ ०  आशिया  (यादी) ५  ०  ० ५ ०  अरब देश  (यादी) ३  ३  ० ६ १  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी) १  ०  ० १ ०  आशिया  (यादी) १  ०  ० १ ०  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी) ९  २  २ १३ १  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी) ३  ३  ० ६ ०  आशिया  (यादी) १५The cultural site Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine is shared between Poland and Ukraine.  २  ०  १७ ३  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी) १६The cultural site Prehistoric Rock-Art Sites in the Côa Valley and Siega Verde is shared between Portugal and Spain.  १  ० १७ १  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  १  ०  ० १ ०  अरब देश  (यादी)  ९  २  ० ११ १  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)   २२  ११  ० ३३ ४  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)   १  १  ० २ ०  आफ्रिका  (यादी)   १  ०  ० १ ०  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी)   ०  १  ० १ ०  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी)   १  ०  ० १ ०  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ७  १  ० ८ ०  अरब देश  (यादी)   ५  २  ० ७ १  आफ्रिका  (यादी)   ५  ०  ० ५ १  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)   ०  २  ० २ ०  आफ्रिका (यादी)   ०  १  ० १ ०  आफ्रिका  (यादी)   १  ०  ० १ ०  आशिया  (यादी)   ६  २The natural site Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe is shared between Albania, Austria, Belgium, Bulgaria, Croatia, Germany, Italy, Romania, Slovakia, Slovenia, Spain, and Ukraine.  ० ८ २  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)   ३The cultural site Heritage of Mercury. Almadén and Idrija is shared between Slovenia and Spain.  २  ० ५ ३  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)   ०  १  ० १ ०  आशिया  (यादी)   ७  ४  १ १२ १  आफ्रिका  (यादी)   १५  २  ० १७ ०  आशिया  (यादी)   ४४  ४  २ ५० ४  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)   ६  २  ० ८ ०  आशिया  (यादी)  २  १  ० ३ ०  अरब देश  (यादी)  २  १  ० ३ ०  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन   (यादी)  १३  १  १ १५ २  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड   (यादी)  १०  ३  ० १३ ४  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ६  ०  ० ६ ०  अरब देश  (यादी)  ३  २  ० ५ ०  आशिया  (यादी)  ३  ३  १ ७ ०  आफ्रिका  (यादी)  ५  ३  ० ८ ०  आशिया  (यादी)  १  ०  ० १ ०  आफ्रिका  (यादी)  ८  १  ० ९ ०  अरब देश  (यादी)  २०  २  ० २२ ०  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  ४  १  ० ५ ०  आशिया  (यादी)  १  २  ० ३ ०  आफ्रिका  (यादी)  ७  १  ०  ८ ३  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  २९  ५  १ ३५ ३  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  १३  १२  १ २६ ३  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  २  ०  ० २ ०  अरब देश  (यादी)  ३  ०  ० ३ ०  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी)  ५  २  ० ७ १  आशिया  (यादी)  १  ०  ० १ ०  आशिया  (यादी)  २The cultural site Historic Centre of Rome, the Properties of the Holy See in that City Enjoying Extraterritorial Rights and San Paolo Fuori le Mura is shared between the Holy See and Italy.  ०  ० २ १  युरोप व उत्तर अमेरिका खंड  (यादी)  २  १  ० ३ ०  लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन  (यादी)  ६  २  १ ९ ०  आशिया  (यादी)  ४  १  ० ५ ०  अरब देश  (यादी)  ०  १ The natural site Mosi-oa-Tunya / Victoria Falls is shared between Zambia and Zimbabwe.  ० १ १  आफ्रिका  (यादी)  ३  २  ० ५ १  आफ्रिका एकूण  ९५२  २३१  ४०  १२२३  ४९ १६८ राष्ट्र

 चित्र दालन 
150px|thumb|स्थान #86: गिझाचा भव्य पिरॅमिड (इजिप्त).
अल्ट=क्योटो, जपान येथील किंकाकु-जी |इवलेसे|154x154अंश|क्योटो, जपान येथील किंकाकु-जी
150px|thumb|स्थान #114: पर्सेपोलिस, इराण
150px|thumb|स्थान #174: फ्लोरेन्स, तोस्काना (इटली).
150px|thumb|स्थान #307: स्वातंत्र्यदेवतेचा पुतळा (अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने).
150px|thumb|स्थान #251: आग्रा किल्ला (भारत).
150px|thumb|स्थान #483: चिचेन इट्झा in युकातान (मेक्सिको).
150px|thumb|स्थान #540: सेंट पीटर्सबर्ग (रशिया).
150px|thumb|स्थान #800: माउंट केन्या राष्ट्रीय उद्यान (केन्या).

नोंदी

संदर्भ

बाह्य दुवे
युनेस्को जागतिक वारसा स्थाने — अधिकृत संकेतस्थळ
जागतिक वारसा स्थानांची यादी
जागतिक वारसा स्थाने तपशील
फोटो व व्हर्च्युअल टूर 

*