विविध आसने

योग ही एक उत्कृष्ट जगण्याची कला आणि विज्ञान आहे. भारतीय संस्कृतीमध्ये पुरातन काळापासून योगविज्ञानाचे महत्त्व सांगितले आहे. योगामुळे आपले मन, शरीर बलवान आणि सुंदर बनते. योग हा मानसिक आणि शारीरिक पातळीवर असणारे आजार मुळापासून बरे करण्यास मदत करतो.
पुरातन काळात भारतीय  संस्कृतीमध्ये राजे, ऋषी, मुनी,सामान्य जनता आपल्या रोजच्या जीवनात योगशास्त्र वापरत असत. त्यमुळे त्यांचे जगणे अजून आनंदमय होत असे.आजही हिमालयात अनेक ऋषी-मुनी योगसाधना करतात.

आजच्या धकाधकीच्या जीवनात प्रत्येक लहान - थोर मंडळीनी योगविज्ञान  शिकले पाहिजे . योगाचे दोन प्रकार असतात एक म्हणजे ध्यानधारणा करून आणि दुसरा म्हणजे योगासने करून. शरीराच्या प्रत्येक अवयवासाठी वेगवेगळे उत्तम योगासने आहेत. वज्रासन,ताडासन,मास्य्सान ,धनुरासन  हे काही प्रकार होत. अनुक्रमे  मंड्या,उंची वाढवणे,पोट,शरीर यासाठी ही आसने फार लाभ दायक आहेत. आजकाल शाळेत शारीरिक शिक्षण तासाला योगासने शिकवली जातात. हे लहान मुलांच्या आरोग्यासाठी वाढत्या वयातले उत्तम औषध आहे. शारीरिक संतुलनाचा एक महामार्ग आहे.

दुर्धर आजारांनी त्रासलेल्या लोकांना, मानसिक आजारी असलेले लोक,कामाच्या ताणापासून मुक्ती हवी असलेल्यांना ध्यानधारणा हा एक राजमार्ग आहे. थोड्याश्या जागेतही, रोज थोडा वेळ दिला तरी आपण ध्यानधारणा करू शकतो.

येथे विविध आसनांचे चित्रदालन तयार केले आहे.

 आसने 
 योगासने कृती प्रकार Describedउपयोगचित्र  अधोमुख श्वानासन  Downward-Facing Dog  उभ्याने करायचे आसन 20th C. TK18th C. HAP (in dynamic pose "Gajāsana") frameless|upright=0.5|center अधोमुखवृक्षासन Downward-Facing Tree,Yoga Handstand Balancing 18th C. HAPframeless|upright=0.2|centerआकर्णधनुरासन Shooting bow,Archer,Bow and arrow बैठे आसन 19th C. ST (as Dhanurāsana) frameless|upright=0.5|center अनन्तासन  Ananta's pose,Vishnu's Couch pose Reclining 20th C. LoY frameless|upright=0.5|center अञ्जनेयासन Crescent Moon उभ्याने करायचे आसन 20th C. frameless|upright=0.5|center|alt=Variation with arms down अर्धचन्द्रासन  Half moon उभ्याने करायचे आसन 20th C. LoY frameless|upright=0.5|center अष्टाङ्ग नमस्कार  Eight-Limbed SalutationCaterpillar Reclining 20th C. TK frameless|upright=0.5|center अष्टावक्रासन Aṣṭāvakra's pose,Eight-angled Balancing 20th C. LoYframeless|upright=0.5|center बद्धकोणासनBhadrasana Bound angle,Cobbler's pose बैठे आसन, Meditation 15th C. HYP17th C. GhS frameless|upright=0.5|center बकासन,ककासनKakasana Crane (arms straight)Crow (arms bent) Balancing 17th C. HR frameless|upright=0.5|center बालासन Child बैठे आसन 20th C. TK19th C. ST Ananda Balasana (as Kandukasana) frameless|upright=0.5|center भैरवासनअण्कुशासनAnkushasana Formidable Reclining 19th C. ST frameless|upright=0.5|center भरद्वाजासन Bharadvaja's twist बैठे आसन, Twist 20th C. LoY frameless|upright=0.4|center भेकासन Frog Reclining, Backbend 20th C. LoY frameless|upright=0.5|center भुजंगासन Cobra Reclining, Backbend 17th C. GhS 2.42०१) पाठीचा मणका बळकट करण्यासाठी
०२) शरीरामध्ये लवचिकता येण्यासाठी या आसनाचा उपयोग होतो. frameless|upright=0.5|center भुजपीडासन Arm-pressing posture Balancing 20th C. LoY frameless|upright=0.5|center बिडालासनमार्जरीआसनMarjariasana Cat  Kneeling, Backbend 20th C. T.K.V. Desikachar, Satyananda Saraswati frameless|upright=0.5|center चतुरङ्गदण्डासन Four-Limbed StaffLow Plank Reclining 20th C. TK frameless|upright=0.5|center दण्डासन Staff  बैठे आसन 8th C. PSV frameless|upright=0.4|center धनुरासन Bow Reclining, Backbend 15th C. HYP 1.27 frameless|upright=0.5|center दुर्वासासन Durvasa's Pose उभ्याने करायचे आसन, Balancing 19th C. ST (as 'Trivikramasana') frameless|upright=0.35|center गर्भासन Embryo in Womb बैठे आसन  17th C. BaH frameless|upright=0.3|center गरुडासन Eagle  उभ्याने करायचे आसन, Balancing 19th C. ST frameless|upright=0.5|center गोमुखासन Cow-faced  बैठे आसन, Meditation 4th C. DU 3.3–47th C. AS10th C. V15th C. HYP 1.2017th C. HR 3 frameless|upright=0.4|center गोरक्षासन CowherdGorakhnath's pose बैठे आसन, Meditation 14th C. ShS 3.108-112 15th C. HYP 1.28-2917th C. GhS 2.24-25 frameless|upright=0.5|center हलासन Plough Inversion, Forward bend 19th C. ST (as Lāṇgalāsana, plough)20th C. TBframeless|upright=0.5|center हनुमानासन Hanuman's Pose बैठे आसन 20th C. TK frameless|upright=0.5|center जानुशीर्षासन Head-to-Knee बैठे आसन, Forward Bend 20th C. TK frameless|upright=0.5|center जठर परिवर्तनासन Belly twist Reclining, Twist 20th C. LoY कपोतासन Pigeon  Kneeling, Backbend 20th C. LoY frameless|upright=0.5|center कर्णपीडासन Ear-pressing Inversion, Forward bend 20th C. TB (as variant of Halasana); LoYframeless|upright=0.5|centerकौण्डिन्यसन Kaundinya's pose Balancing 20th C. LoY frameless|upright=0.5|center क्रौञ्चासन Heron बैठे आसन 17th C. HR कुक्कुटासन Cockerel Balancing 7th C. AS revised from American Academy of Religions conference, San Francisco, 19 November 2011.13th C. VS15th C. HYP 1.2317th C. GhS 2.31 frameless|upright=0.35|center कूर्मासन Tortoise बैठे आसन, Forward bend 7th C. AS frameless|upright=0.5|center लोलासन Pendant Balancing 20th C. frameless|upright=0.4|center मकरासन Crocodile Reclining 17th C. GhS 2.40 frameless|upright=0.5|center मालासन Garland Squatting, Forward bend 20th C. LoY frameless|upright=0.35|center मंडुकासन Frog बैठे आसन 17th C. GhS मरीच्यासन Marichi's Pose बैठे आसन, Twist 20th C. TK frameless|upright=0.4|center मत्स्यासन Fish  Reclining, Backbend 17th C. GhS 2.21 frameless|upright=0.5|center मत्स्येन्द्रासन Lord of the FishesMatsyendra's pose बैठे आसन, Twist 15th C. HYP 1.28-2917th C. GhS frameless|upright=0.5|center मयूरासन Peacock Balancing 10th C. V15th C. HYP 1.33 frameless|upright=0.5|center मुक्तासन Liberated बैठे आसन, Meditation 10th C. V frameless|upright=0.5|center नटराजासन Lord of the DanceDancerNataraja's Pose उभ्याने करायचे आसन, Backbend 20th C. TK frameless|upright=0.4|center नावासन,परिपूर्णनावासननौकासन  Boat बैठे आसन, Forward bend 19th C. ST frameless|upright=0.5|center  पद्मासन Lotus बैठे आसन, Meditation 4th C. DU8th C. PSV frameless|upright=0.35|centerपरिघासन Gate  उभ्याने करायचे आसन 20th C. TK frameless|upright=0.5|center पार्श्वकोणासन Side angle उभ्याने करायचे आसन 20th C. TK frameless|upright=0.5|center पार्श्वोत्तनासन Intense side stretch  उभ्याने करायचे आसन 20th C. TK frameless|upright=0.5|center पाशासन Noose Squatting, Twist 19th C. ST frameless|upright=0.4|center पश्चिमोत्तानासन Seated Forward Bend बैठे आसन, Forward Bend 15th C. HYP 1:2817th C. GhS 2:26 frameless|upright=0.5|center पिञ्चमयूरासन Feathered Peacock  Balancing 20th C. LoY frameless|upright=0.3|center प्रसारित पादोत्तानासन Wide Stance Forward Bend उभ्याने करायचे आसन, Forward bend 20th C. TK frameless|upright=0.5|center राजकपोतासन King Pigeon  बैठे आसन, Backbend 20th C. LoY frameless|upright=0.35|center शलभासन Locust  Reclining, Backbend 20th C. TB पाठीचा खालचा भाग बळकट करण्यासाठी,
 ठेवण सुधारण्यासाठी,
 आणि पाठ अवघडली असेल तर ती वेदना नाहीशी होण्यासाठी याचा उपयोग होतो. frameless|upright=0.5|center सालम्बसर्वाङ्गासन Shoulder Stand Inversion 20th C. (this name); 19th C. as Viparita Karani in JP; 15th C. HYPframeless|upright=0.5|center समकोणासन Side splits बैठे आसन 20th C. TK frameless|upright=0.5|center शवासन Corpse  Reclining  15th C. HYP 1.32  frameless|upright=0.5|center  सेतुबन्धसर्वाङ्गासन Shoulder supported bridge Inversion, Backbend 19th C. ST, called Kāmapīṭhāsana frameless|upright=0.5|center सिद्धासन (men),Siddha Yoni Asana (women) Accomplished,The Adept's Pose बैठे आसन, meditation  10th C. GS 1.10-12 frameless|upright=0.5|center सिंहासन Lion बैठे आसन, Meditation 4th C. DU10th C. V frameless|upright=0.5|center शीर्षासनKapalasana Headstand,Yoga Headstand Inversion 11th C. HY(called Duryodhanāsana or Kapālīkarana)14th C. ShS 4.45-47 (as Viparita Karani)15th C. HYP 3.78-81 (ditto)17th C. GhS 3.33-35 (ditto)18th C. JP (as Kapala āsana)frameless|upright=0.3|center सुखासन Easy बैठे आसन,  Meditation 4th C. DU frameless|upright=0.35|center  सुप्त पादाङ्गुष्ठासन Big toe supine Reclining 20th C. TK frameless|upright=0.5|center सुर्य नमस्कार  Forward bend,backbend sequence उभ्याने करायचे आसन 20th C. Rajah of Aundh, then TKframeless|upright=0.4|center स्वस्तिकसन AuspiciousLucky mark बैठे आसन, Meditation 8th C. PSV frameless|upright=0.5|center ताडासन Mountain उभ्याने करायचे आसन 20th C. TK frameless|upright=0.2|center टिट्टिभासन Firefly Balancing 19th C. ST (as Mālāsana) frameless|upright=0.5|center त्रिकोणासन,उत्थित त्रिकोणासन   Triangle  उभ्याने करायचे आसन 20th C. TK frameless|upright=0.5|center त्रिविक्रमासन Trivikrama's poseStanding splitsSupta Trivikramasana (reclining variant) उभ्याने करायचे आसन, Balancing 13th - 18th C. in Bharatnatyam dance statues of Eastern Gopuram, Nataraja Temple, Chidambaram frameless|upright=0.25|center तुलासन Balance / Scales  Balancing 20th C. LoY frameless|upright=0.4|center उपविष्टकोणासन Open Angle बैठे आसन 20th C. TK  frameless|upright=0.5|center उत्कटासन Awkward or Powerful उभ्याने करायचे आसन 15th C. HYP (squatting)17th C. GhS20th C. TK (chair-like) frameless|upright=0.5|center ऊर्ध्वधनुरासन, चक्रासन Chakrasana Upwards-facing bow,Wheel Inversion, Backbend 19th C. ST (as Paryaṇkāsana) frameless|upright=0.5|center ऊर्ध्वमुखश्वानासन Upward-Facing Dog Reclining,  Backbend 20th C. TK frameless|upright=0.5|center उष्ट्रासन Camel  Kneeling, Backbend 20th C. LoY frameless|upright=0.5|center उत्तानासन Standing Forward Bend उभ्याने करायचे आसन, Forward bend  20th C. TB (as Padahastasana); TK frameless|upright=0.3|center उत्थित हस्तपादाङ्गुष्ठासन Standing Big Toe Hold(I: leg to the side;II: leg to the front) उभ्याने करायचे आसन 20th C. TK frameless|upright=0.35|center वज्रासन) Thunderbolt Kneeling, Meditation 17th C. GhS (may mean Virasana) frameless|upright=0.3|center वसिष्ठासन Vasishta's pose,Side plank Balancing 20th C. TK frameless|upright=0.5|center विपरीत दण्डासन Inverted Staff Inversion, Backbend 20th C. TK?, LoY frameless|upright=0.5|center विपरीतकरणीUttanapadasana (variant) Inverted practiceLegs up the wall Inversion 13th C. VM for pratyahara14th C. ShS 4.45-4715th C. HYP 3.78-8117th C. GhS 3.33-35 and other texts frameless|upright=0.35|center विपरीतवीरभद्रासन Reversed Warrior उभ्याने करायचे आसन 21st C. PL frameless|upright=0.5|center वीरभद्रासन  Warrior I  उभ्याने करायचे आसन 20th C. TK frameless|upright=0.5|center वीरभद्रासन २ Warrior II उभ्याने करायचे आसन 20th C. TK frameless|upright=0.5|center वीरभद्रासन III  Warrior III उभ्याने करायचे आसन 20th C. TKframeless|upright=0.5|center वीरासन,ध्यान वीरासन Dhyana Virasana Hero,Hero's Meditation Kneeling, Meditation  4th C. DU8th C. PSV (these may refer to a different meditation pose) frameless|upright=0.4|center वृक्षासन Tree उभ्याने करायचे आसन, Balancing 17th C. GhS frameless|upright=0.35|center वृश्चिकासन Scorpion Inversion, Backbend 20th C. LoY (13th - 18th C. in Bharatnatyam dance statues of Eastern Gopuram, Nataraja Temple, Chidambaram but not yoga) frameless|upright=0.5|center|alt=Variant with one leg bent योगनिद्रासनPasini Mudra Yogic sleepNoose Mudra Reclining, Forward bend 17th C. HR 3.7017th C. GhS 3.84 as a Mudra18th C. painting, Mysore frameless|upright=0.5|centerविपरीत शलभासनSuperman Poseछाती आणि पाय जमिनीपासून वर उचललेलेविशेषतः पाठ आणि संपूर्ण शरीराच्या बळकटीसाठी उपयुक्त

 नोंदी 

संदर्भ

वर्ग:योग
वर्ग:योगासने