आराध्यवृक्ष

ज्या वृक्षाची आराधना / पूजा केली जाते तो आराध्यवृक्ष होय. भारतीय पंचागानुसार, ज्या नक्षत्रावर माणसाचा जन्म होतो ते त्याचे जन्म नक्षत्र होय. अशी एकूण २७ नक्षत्रे आहेत. त्या प्रत्येक नक्षत्राचा एक  आराध्यवृक्ष आहे. संकटकाळी व आजारपणात आराध्यवृक्षाची आराधना फलदायी होते. आयुर्वेदानुसार प्रत्येक वृक्ष हा कोणत्याना कोणत्या स्वरूपात औषधीच आहे. विशिष्ट नक्षत्रावर जन्मलेल्या व्यक्तिसाठी विशिष्ट वृक्षाची आराधना ही फलदायी होते. किमान २१ दिवस वृक्षाची आराधना करावी. हे आराध्यवृक्ष देवतासमान असल्यामुळे त्या त्या जन्मनक्षत्रवाल्या व्यक्तिंनि त्याला औषधासाठीही तोडू नये. याच तत्त्वावर भारतात जागोजागी नक्षत्र उद्यान निर्माण होत आहेत. वृक्ष देवक पण असतात.नक्षत्रवन

वेगवेगळ्या जन्मनक्षत्रासाठी असलेले आराध्यवृक्ष

 नक्षत्र  आराध्य-वृक्ष संस्कृत  हिंदी बंगाली गुजराती मळ्यालम् तमिळ तेलुगू इंग्रजी लॅटीन अश्विनीकुचलाविषद्रुम   -  कुंचिला झेरकोचला-  एट्टेमारं मुसिडी Poison nut Strychnos nux-vomica    भरणीआवळा आमलकी  आमल/ अमरो  आमलकी आमळानुं झाडआमलकं नेल्लि  नेल्लिमार उसरकाय वेल्ली Emblic myroblan Phylanthus Amblicaकृत्तिकाउंबर उदुंबर  उदुंबर /गुलर  यशडुमुर उंबरोअति फा अतिमार अत्तिमानु Fig tree Ficus glomirata 
 रोहिणीजांभुळजम्बूफलम् -  - --  - - - - 

 मृगखैर खदिर  खदिर  - खेर-  - - - -  

 आर्द्राकृष्ण अगरू /कृष्णागरु कृष्णागरु  कृष्णागरु  कृष्णागरु अकिल -  - कृष्णागरुEaglewood(Black)  Aquilaria agallocha पुनर्वसुवेळु वंश बांस - --  - - Bamboo cane Bambusa vulgaris पुष्यपिंपळ अश्वत्थ  पीपर  पीपलो --  - - - - आश्लेषानागचाफा -  -  - --  - - - - 
 मघावड वट  बड/ वट  - --  - - Banyan tree Ficus bengalensis पूर्वा फाल्गुनीपळस पलाश  पलाश  - खाखरो-  - - -Butea monosperma उत्तरा फाल्गुनीपायरी वृक्ष -  -  - --  - - - - हस्तजाई मालति  चंबेली  - चमेली-  - - Spanish Jasmine Jasminum Grandifloram 
 चित्राबेल /बिल्व बिल्व  बेल - बिली-  - - Bengal Queens Eagle Marmalose स्वातीअर्जुन वृक्ष अर्जुन  कौहा / कोह  अर्जुन अर्जुन-साजडा -मारुत  मारुड मदिचट्ट-  Terminalia Tomentosa/ Serculiaurens विशाखानागकेशर -  -  - --  - - - - अनुराधानागकेशर -  -  - --  - - Cubeb - 
Piper cubeba  ज्येष्ठा सांवर /सांवरी शाल्मली  शाल्मली / सेवर - शेमळो-  - -Silk cotton tree  Bombax malabaricum मुळराळ अजकर्ण साल/हेंद -  राल-  - - Shorearobustra Veteria Indicaपूर्वाषाढावेतवेतस्  बैंत  - नेतर-  - -Rattan(cane)  Calamas rotang उत्तराषाढाफणस पनस कटहर  - फनस-  - - - - श्रवणरुई अर्क  आंकडा  - आंकडो-  निलाजि ल्लीटे - Gigantic Swallow wartCalotropis Gigantea धनिष्ठाशमीशमी   समी/ सफेद कीकर - खिजडी-  - शमी/ चेट्ट Spung tree Prosopis Sticigero शततारकाकळंब वृक्ष कदंब  कदंब  - कदंब-  - - kadamb Anthokefalas indicusआंबा आम्रम् आम आंबो मावु मामरं  मवि Mango Mangifer indicaकडुलिंब निम्ब/ तिक्तक/ अरिष्ट  नीम  नीमगाछ लींबडोवेप्पु/ अतितिक्त  कड्डपगै/ अरुलुंदी निम्बमु Indian Lilak Azadirachta Indica  रेवतीमोहमधुक   महुवा  - महुडो-  - - Ellopa Tree Bassia Latifolia

संदर्भ

वर्ग:आराध्यवृक्ष
वर्ग:वनस्पती