अमरीश पुरी

अमरीश पुरी (जून २२, इ.स. १९३२ - जानेवारी २, इ.स. २००५) हे चित्रपट अभिनेते होते.  हे लाला निहालचंद (वडील) आणि वेद कौर (आई) या दंपत्तीच्या पाच अपत्यांपैकी तिसरे अपत्य आणि मदन पुरी यांचे लहान बंधु होते. १९७० ते २००५ या काळात पुरी यांनी हिंदी भाषेसह अनेक चित्रपटांमध्ये भूमिका केल्या.

 निवडक चित्रपट 

 वर्ष  चित्रपट  भाषा  दिग्दर्शक  सहकलाकार  भूमिका  नोंदी १९७०  प्रेम पुजारी  हिंदी  देव आनंद  देव आनंद  जेरी  हिंदी पदार्पण १९७१  शांतता! कोर्ट चालू आहे  मराठी  सत्यदेव दुबे  सुलभा देशपांडे  —  मराठी पदार्पण १९७३  काडू  कन्नड  गिरीश कर्नाड  लोकेश  चंद्र गौडा  कन्नड पदार्पण १९७७  अदावी रामुडू  तेलगू  के. राघवेंद्र राव  एन. टी. रामाराव  —  तेलगू पदार्पण १९७८  कोंडुरा  तेलगू / हिंदी  श्याम बेनेगल  अनंत नाग  कोंडुरा  द्विभाषिक चित्रपट १९८०  इन्साफ का तराजू  हिंदी  बी. आर. चोप्रा  राज बब्बर  वकील  गाजलेली भूमिका १९८४  इंडियाना जोन्स अँड द टेम्पल ऑफ डूम  इंग्लिश  स्टीव्हन स्पिलबर्ग  हॅरिसन फोर्ड  मोला राम  हॉलिवूड चित्रपट १९८७  मिस्टर इंडिया  हिंदी  शेखर कपूर  अनिल कपूर  मोगॅम्बो  आयकॉनिक खलनायक १९८८  द डिसीव्हर्स  इंग्लिश  निकोलस मेयर  पियर्स ब्रॉस्नन्  राजा सिंग  आंतरराष्ट्रीय चित्रपट १९९०  जगदेका वीरुडू अतिलोका सुंदरी  तेलगू  के. राघवेंद्र राव  चिरंजीवी  महाद्रष्टा  तेलगू ब्लॉकबस्टर १९९१  थलापथी  तमिळ  मणी रत्नम  रजनीकांत, मम्मूटी  कलिबर्धन  तमिळ पदार्पण १९९१  आदित्य ३६९  तेलगू  सिंगीतम श्रीनिवास राव  बालकृष्ण  राजा वर्मा  सायन्स फिक्शन १९९२  अश्वमेधम  तेलगू  के. राघवेंद्र राव  बालकृष्ण  —  ॲक्शन चित्रपट १९९३  कालापानी  मल्याळम  प्रियदर्शन  मोहनलाल  मिर्झा खान  मल्याळम पदार्पण १९९५  करन अर्जुन  हिंदी  राकेश रोशन  शाहरुख खान, सलमान खान  ठाकूर दुर्जन सिंग  सुपरहिट १९९५  दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे  हिंदी  आदित्य चोप्रा  शाहरुख खान  बलदेव सिंग  कौटुंबिक भूमिका १९९७  चाची ४२०  हिंदी  कमल हासन  कमल हासन  दुर्गाप्रसाद भारद्वाज  विनोदी छटा २००१  नायक  हिंदी  एस. शंकर  अनिल कपूर  मुख्यमंत्री बलराज चौहान  राजकीय थ्रिलर २००४  ऐतराज  हिंदी  अब्बास-मस्तान  अक्षय कुमार, प्रियांका चोप्रा  रणजित रॉय  महत्त्वपूर्ण भूमिका २००५  कच्ची सडक  हिंदी  संजय सिंग  राहुल सिंग  हसन भैय्या  अखेरच्या चित्रपटांपैकी एक

 मराठी रंगभूमी आणि नाटके 
अमरीश पुरी यांनी आपल्या अभिनयाची सुरुवात रंगभूमीवरून केली होती. विशेषतः सत्यदेव दुबे यांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी अनेक महत्त्वाच्या प्रायोगिक नाटकांत काम केले.

 शांतता! कोर्ट चालू आहे: विजय तेंडुलकर लिखित या अजरामर नाटकात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका साकारली होती. पुढे याच नाटकावर आधारित चित्रपटातून (१९७१) त्यांनी सिनेसृष्टीत पदार्पण केले.
 आधे अधुरे: मोहन राकेश यांच्या या प्रसिद्ध नाटकात त्यांनी काम केले होते, जे हिंदी आणि मराठी अशा दोन्ही भाषांत गाजले.
 हयवदन: गिरीश कर्नाड यांच्या या नाटकात त्यांनी आपल्या पहाडी आवाजात आणि दमदार अभिनयाने प्रेक्षकांना मंत्रमुग्ध केले होते.

 प्रसिद्ध संवाद 

अमरीश पुरी यांचा आवाज आणि संवाद फेकण्याची शैली विशिष्ट होती. त्यांचे खालील काही संवाद प्रसिद्ध झाले:

 चित्रपट  संवाद  संदर्भ मिस्टर इंडिया  "मोगॅम्बो खुश हुआ!"  ही त्यांची सर्वात प्रसिद्ध कॅचफ्रेज ठरली. दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे  "जा सिमरन जा, जी ले अपनी जिंदगी!"  चित्रपटाचा शेवटचा आणि भावनिक वळण देणारा संवाद. दामिनी  "चड्डा, समझाओ इसे... ये अदालत है, तुम्हारे घर का ड्राइंग रूम नहीं!"  वकील चडडा यांच्याशी असलेला खडाजंगीचा संवाद. गदर: एक प्रेम कथा  "अशरफ अली! आपका पाकिस्तान जिंदाबाद है, इससे हमें कोई ऐतराज नहीं, लेकिन हमारा हिंदुस्तान जिंदाबाद था, जिंदाबाद है और जिंदाबाद रहेगा!"  देशप्रेमावर आधारित प्रसिद्ध संवाद. नगीना  "आओ कभी हवेली पे!"  हा संवाद पुढे सोशल मीडियावर खूप प्रसिद्ध झाला. करन अर्जुन  "ठाकुर दुर्जन सिंह ने एक बार जो फैसला कर लिया, उसके बाद वो अपने आप की भी नहीं सुनता!"  खलनायकी बाणा दाखवणारा संवाद.

 पुरस्कार आणि सन्मान 
 १९९७ - 'घातक' चित्रपटासाठी फिल्मफेअर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेता पुरस्कार विजेता.
 १९९८ - 'विरासत' चित्रपटासाठी फिल्मफेअर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेता पुरस्कार विजेता.
 १९९४ - सिडनी चित्रपट महोत्सवात 'सूरज का सातवाँ घोडा' साठी सन्मान. 

 हे सुद्धा पहा 
 मदन पुरी (भाऊ)
 हिंदी चित्रपटसृष्टी
 नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामा

 संदर्भ आणि नोंदी 

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेते