स्ट्रॉबेरी

स्ट्रॉबेरी (Fragaria ananassa)  हे फळ संकरीत प्रजाती पोटजात Fragaria मधले असुन त्याची मोठ्या प्रमाणावर जगभरात लागवड केली  जाते . त्याच्या वैशिष्ट्यपूर्ण सुगंध, चमकदार लाल रंग, लज्जतदार पोत आणि गोडपणाबद्दल या फळाचे मोठ्या प्रमाणात कौतुक केले जाते. ताजे किंवा जाम, रस, पाई, आईस्क्रीम, मिल्कशेक्स आणि चॉकलेट्ससारख्या तयार पदार्थांमध्ये हे मोठ्या प्रमाणात खाल्ले जाते.  स्ट्रॉबेरीची कृत्रिम चव आणि सुवास देखील कँडी, साबण, लिप ग्लॉस, अत्तर आणि इतर बऱ्याच उत्पादनांमध्ये मोठ्या प्रमाणात वापरल्या जातात.

1714 मध्ये Amédée-François Frézier यांनी चिलीहुन आनलेल्या Fragaria virginiana पूर्व उत्तर अमेरिका आणि Fragaria chiloensis यांच्या संकरापासून  पासून स्ट्रॉबेरीचे प्रथम उत्पादन इ.स.1750च्या दशकात ब्रिटनी, फ्रान्स येथे झाले. Fragaria ananassaच्या जाती व्यावसायिक उत्पादनासाठी बदलल्या आहेत, वूडलँड स्ट्राबेरी ( Fragaria vesca ), प्रजातीची 17 व्या शतकातील लागवड होत असे.

स्ट्रॉबेरी वनस्पतिशास्त्राच्या दृष्टीकोनातून, एक बोरासारखे बी असलेले लहान फळ तांत्रिकदृष्ट्या, मांसल भाग हा वनस्पती अंडकोषापासून तयार झालेला नाही तर तो  अंडकोषांना जागेवर ठेवणाऱ्या अवयवापासून बनलेला आहे .Esau, K. (1977). Anatomy of seed plants. John Wiley and Sons, New York. . फळाच्या बाहेरील प्रत्येक  "बी" ( अचेनी ) खरंतर फुलांच्या अंडाशयांपैकी एक आहे आणि त्याच्या आत बीज आहे.

२०१७ मध्ये, स्ट्रॉबेरीचे जागतिक उत्पादन .2 .२ दशलक्ष टन होते, त्यापैकी चीनचे एकूण उत्पन्न ४०% होते.

 इतिहास 
अल्ट=Closeup of a healthy, red strawberry|उजवे|इवलेसे| Fragaria × ananassa 'Gariguette,' दक्षिणी फ्रान्समध्ये लागवड केलेली स्ट्रॉबेरीची एक जात
18 व्या शतकाच्या उत्तरार्धात स्ट्रॉबेरीची पैदास फ्रान्समधील ब्रिटनी येथे सर्वप्रथम झाली. याआधी वन्य स्ट्रॉबेरी आणि वन्य स्ट्रॉबेरी प्रजातींमधून लागवड केलेली निवड हा फळांचा सामान्य स्रोत होता.

प्राचीन रोमन साहित्यात स्ट्रॉबेरी फळाचा औषधी वापराच्या संदर्भात  उल्लेख होता. 14 व्या शतकात फ्रेंचांनी स्ट्रॉबेरी जंगलातून नेऊन त्यांच्या बागांमध्ये लागवड करण्यास सुरुवात केली. फ्रान्सचा राजा चार्ल्स पाचवा १३६४ ते १३८० या काळात त्याच्या शाही बागेत स्ट्रॉबेरीची १,२०० रोपे होती. १५ व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळात पश्चिम युरोपियन भिक्षुंनी त्यांच्या प्रकाशित हस्तलिखितांमध्ये वन्य स्ट्रॉबेरीचा उपयोग केला होता. स्ट्रॉबेरी इटालियन, फ्लेमिश आणि जर्मन कला आणि इंग्रजी लघुपटांमध्ये आढळते. संपूर्ण स्ट्रॉबेरी वनस्पती औदासिनिक आजारांवर उपचार करण्यासाठी वापरली जात असे.

16 व्या शतकापर्यंत स्ट्रॉबेरीच्या लागवडीचा संदर्भ अधिक सामान्य झाला. लोकांनी त्याचा उपयोग औषधी गुणधर्मांसाठी करायला सुरुवात केली आणि वनस्पतीशास्त्रज्ञांनी विविध प्रजातींना नावे दिली. इंग्लंडमध्ये 16 व्या शतकाच्या मध्यापर्यंत नियमित स्ट्रॉबेरी शेतीची मागणी वाढली होती.

स्ट्रॉबेरी आणि मलई यांचे संयोजन थॉमस वोल्से यांनी किंग हेनरी आठव्याच्या दरबारात तयार केले होते. १५७८ मध्ये स्ट्रॉबेरी पिकवण्याच्या व कापणीच्या सूचना लेखी दर्शविल्या. सोळाव्या शतकाच्या अखेरीस तीन युरोपियन प्रजाती उद्धृत करण्यात आल्या: एफ. व्हेस्का, एफ . मच्छता आणि एफ. विरिडिस . बागेत स्ट्रॉबेरीचे जंगलांतून पुनरोपण करण्यात आले आणि त्यानंतर वनस्पती तंतू कापून वनस्पतींचा अलैंगिक पद्धतीने प्रसार केला जाई.

इवलेसे|छोटी फूल
इवलेसे
डावे|इवलेसे| स्ट्रॉबेरी फील्ड नॉर्थ राईन-वेस्टफालिया, जर्मनी
इवलेसे|यूबीसी बोटॅनिकल गार्डनमधील फ्रेगरिया × आनासा
अल्ट=A large strawberry field with plastic covering the earth around the strawberry plants.|डावे|इवलेसे| प्लॅस्टिकल्चर पद्धतीचा वापर करणारे एक फील्ड



अल्ट=A man carries a flat of strawberries in a field|डावे|इवलेसे| स्ट्रॉबेरी सहसा शेतात उथळ बॉक्समध्ये उचलून ठेवल्या जातात.

 'केंब्रिज आवडता'  
 'हापिल'   'Honeoye' (  HUN -ee-oy  
 'पेगासस'   'अपघात'  
 'सिंफनी'  

 उत्पादन 
 स्ट्रॉबेरी उत्पादन - 2017  देश  (लाखो टन ) दुवा=|सीमा    3.72 दुवा=|सीमा    1.45 दुवा=|सीमा     0.66 दुवा=|सीमा    0.41 दुवा=|सीमा    0.40 दुवा=|सीमा    0.36  विश्व  9.22  स्रोत: संयुक्त राष्ट्र संघटनेचा FAOSTAT  
इवलेसे|फिलिपिन्सच्या बागुइओमध्ये स्ट्रॉबेरी विकल्या जात आहेत.

 पाककृती 
उजवे|इवलेसे| स्ट्रॉबेरी आणि मलई

 पौष्टिक 

 चव आणि सुगंध 
डावे|इवलेसे|130x130अंश| फ्युरेनॉल स्ट्रॉबेरीच्या सुगंधातील एक महत्त्वाचा घटक आहे.

स्ट्रॉबेरीच्या सुगंधात उपस्थित असलेल्या रसायनांमध्ये हे समाविष्ट आहे: 
 methyl acetate
 (E)-2-hexen-1-ol
 (E)-2-hexenal
 (E)-2-pentenal
 (E,E)-2,4-hexadienal
 (Z)-2-hexenyl acetate
 (Z)-3-hexenyl acetate
 1-hexanol
 2-heptanol
 2-heptanone
 2-methyl butanoic acid
 2-methylbutyl acetate
 alpha-terpineol
 amyl acetate
 amyl butyrate
 benzaldehyde
 benzyl acetate
 butyl acetate
 butyl butyrate
 butyl hexanoate
 butyric acid
 octanoic acid
 decyl acetate
 decyl butyrate
 d-limonene
 ethyl 2-methylbutanoate
 ethyl 3-methylbutanoate
 ethyl acetate
 ethyl benzoate
 ethyl butyrate
 ethyl decanoate
 ethyl hexanoate
 ethyl octanoate
 ethyl pentanoate
 ethyl propanoate
 ethyl-2-hexenoate
 α-farnesene
 β-farnesene
 furaneol
 γ-decalactone
 γ-dodecalactone
 heptanoic acid
 n-hexanal
 hexanoic acid
 hexyl acetate
 isoamyl acetate
 isoamyl hexanoate
 isopropyl acetate
 isopropyl butanoate
 isopropyl hexanoate
 linalool
 mesifurane
 methyl anthranilate
 methyl butyrate
 methyl hexanoate
 methyl isovalerate
 methyl octanoate
 methyl pentanoate
 methyl propanoate
 (E)-nerolidol
 nonanal
 nonanoic acid
 ocimenol
 octyl acetate
 octyl butyrate
 octyl hexanoate
 octyl isovalerate
 propyl butyrate
 propyl hexanoate

 हे सुद्धा पहा 

 महाबळेश्वर स्ट्रॉबेरी
 California Strawberry Commission
 Fraise Tagada (strawberry-shaped candy popular in France)
 List of culinary fruits
 List of strawberry cultivars
 List of strawberry dishes
 List of strawberry topics
 Musk strawberry (hautbois strawberry)
 Plant City, Florida (winter strawberry capital of the world)
 Pineberry
 Pomology
 Strawberry cake
 Strawberry sauce

वर्ग:जूने चित्र वाक्यविन्यास वापरणारी पाने
वर्ग:फळे