लोकसभा मतदारसंघांची यादी

लोकसभा, भारतीय संसदेचे कनिष्ठ सभागृह आहे जे खासदारांनी बनलेले आहे. संसदेचा प्रत्येक सदस्य (खासदार) एका भौगोलिक मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतो. भारतीय संविधानात नमूद केल्यानुसार लोकसभेचा कमाल आकार ५५० सदस्यांचा आहे, ज्यामध्ये २८ राज्यांतील लोकांचे प्रतिनिधित्व करणारे ५३० सदस्य आणि ८ केंद्रशासित प्रदेशातील लोकांचे प्रतिनिधित्व करणारे २० सदस्य आहेत. सध्या ५४३ मतदारसंघ आहेत.

 संक्षेप सारणी 
+ लोकसंख्या मतदारसंघ क्र. राज्य/केंद्रशासित प्रदेश जागा लोकसंख्या(२०११) लोकसंख्या प्रतिमतदारसंघ  सामान्य एससी एसटी एकूण एकूण (%) १ आंध्र प्रदेश २० ४ १ २५  ४.६०४%   २ अरुणाचल प्रदेश २ - - २  ०.३६८%   ३ आसाम ११ १ २ १४  २.५७८%   ४ बिहार ३४ ६ - ४०  ७.३६६%   ५ छत्तीसगढ ६ १ ४ ११  २.०२६%   ६ गोवा २ - - २  ०.३६८%   ७ गुजरात २० २ ४ २६  ४.७८८%   ८ हरियाणा ८ २ - १०  १.८४२%   ९ हिमाचल प्रदेश ३ १ - ४  ०.७३७%   १० झारखंड ८ १ ५ १४  २.५७८%   ११ कर्नाटक २१ ५ २ २८  ५.१५६५%   १२ केरळ १८ २ - २०  ३.६८३%   १३ मध्य प्रदेश १९ ४ ६ २९  ५.३४१%   १४ महाराष्ट्र ३९ ५ ४ ४८  ८.८४%   १५ मणिपूर १ - १ २  ०.३६८%   १६ मेघालय - - २ २  ०.३६८%   १७ मिझोरम - - १ १  ०.१८४%   १८ नागालॅंड १ - - १  ०.१८४%   १९ ओडिशा १३ ३ ५ २१  ३.८६७%   २० पंजाब ९ ४ - १३  २.३९४%   २१ राजस्थान १८ ४ ३ २५  ४.६०४%   २२ सिक्कीम १ - - १  ०.१८४%   २३ तमिळनाडू ३२ ७ - ३९  ७.१८२%   २४ तेलंगणा १२ ३ २ १७  ३.१३१%   २५ त्रिपुरा १ - १ २  ०.३६८%   २६ उत्तर प्रदेश ६३ १७ - ८०  १४.७३३%   २७ उत्तराखंड ४ १ - ५  ०.९२१%   २८ पश्चिम बंगाल ३० १० २ ४२  ७.७३५%   २९ अंदमान आणि निकोबार बेटे १ - - १  ०.१८४%   ३० चंदिगढ १ - - १  ०.१८४%   ३१ दादरा व नगर हवेली आणि दमण व दीव १ - १ २  ०.३६८%   ३२ जम्मू आणि काश्मीर ५ - - ५ ०.९२१%   ३३ लडाख १ - - १  ०.१८४%   ३४ लक्षद्वीप - - १ १  ०.१८४%   ३५ दिल्ली ६ १ - ७ १.२८९%   ३६ पुडुचेरी १ - - १  ०.१८४%  एकूण ४१२ ८४ ४७ ५४३ १००%  

 राज्यानुसार मतदारसंघ 
 आंध्र प्रदेश (२५) 

इवलेसे|आंध्र प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. अरुकू  २. श्रीकाकुलम  ३. विजयनगरम ४. विशाखापट्टणम  ५. अनकापल्ली  ६. काकीनाडा ७. अमलापुरम  ८. राजमुंद्री ९. नरसपूर  १०. एलुरु ११. मछिलिपटनम  १२. विजयवाडा १३. गुंटुर १४. नरसरावपेट  १५. बा.पटला  १६. ओंगोले  १७. नंद्याल १८. कुर्नूल १९. अनन्तपूर २०. हिंदूपूर २१. कडप्पा २२. नेल्लोर  २३. तिरुपती  २४. राजमपेट २५. चित्तूर 

 अरुणाचल प्रदेश (२) 
इवलेसे|अरुणाचल प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. पश्चिम अरुणाचल  २. पूर्व अरुणाचल

 आसाम (१४) 
इवलेसे|आसाममधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. करीमगंज  २. सिलचर  ३. दिफू  ४. धुब्री  ५. कोक्राझार  ६. बारपेटा  ७. गुवाहाटी ८. दर्रांग-उदलगुडी ९. सोणितपूर १०. नौगाँग  ११. काझीरंगा १२. जोरहाट  १३. दिब्रुगड  १४. लखिमपूर

 बिहार (४०) 
इवलेसे|बिहारमधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. वाल्मिकीनगर २. पश्चिम चंपारण ३. पूर्व चंपारण ४. शिवहर ५. सीतामढी  ६. मधुबनी ७. झांझरपूर ८. सुपौल ९. अरारिया  १०. किशनगंज ११. कटिहार   १२. पूर्णिया १३. माधेपुरा  १४. दरभंगा १५. मुझफ्फरपूर १६. वैशाली  १७. गोपालगंज  १८. सिवन १९. महाराजगंज २०. सारन २१. हाजीपूर  २२. उजियारपूर २३. समस्तीपूर  २४. बेगुसराई  २५. खगरिया २६. भागलपूर  २७. बांका २८. मोंघिर  २९. नालंदा  ३०. पटणा  ३१. पाटलीपुत्र ३२. अराह ३३. बक्सर ३४. सासाराम  ३५. काराकट ३६. जहानाबाद  ३७. औरंगाबाद  ३८. गया  ३९. नवदा  ४०. जमुई 

 छत्तीसगढ (११) 
इवलेसे|छत्तीसगढमधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. सरगुजा   २. रायगढ   ३. जांजगिर-चांपा  ४. कोर्बा ५. बिलासपूर ६. राजनान्दगाव ७. दुर्ग ८. रायपूर ९. महासमुन्द १०. बस्तर  ११. कांकेर 

 गोवा (२) 
इवलेसे|गोवामधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. उत्तर गोवा  २. दक्षिण गोवा

 गुजरात (२६) 
इवलेसे|गुजरातमधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. कच्छ  २. बनासकांठा ३. पाटण ४. महेसाणा ५. साबरकांठा ६. गान्धीनगर ७. पूर्व अहमदाबाद ८. पश्चिम अहमदाबाद  ९. सुरेन्द्रनगर १०. राजकोट ११. पोरबन्दर १२. जामनगर १३. जुनागढ १४. अमरेली १५. भावनगर १६. आणन्द १७. खेडा १८. पंचमहाल १९. दहोद  २०. वडोदरा २१. छोटाउदेपूर  २२. भरूच २३. बारडोली  २४. सुरत २५. नवसारी २६. वलसाड 

 हरियाणा (१०) 
इवलेसे|हरियाणामधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. अम्बाला  २. कुरुक्षेत्र ३. सिरसा  ४. हिस्सार  ५. कर्नाल  ६. सोनेपत  ७. रोहतक ८. भिवानी-महेंद्रगढ  ९. गुरगांव १०. फरीदाबाद 

 हिमाचल प्रदेश (४) 
इवलेसे|हिमाचल प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. कांगरा  २. मण्डी ३. हमीरपूर ४. शिमला 

 झारखंड (१४) 
इवलेसे|झारखंडमधील लोकसभा मरदारसंघ
 १. राजमहल  २. डुम्का  ३. गोड्डा  ४. चत्रा  ५. कोडर्मा  ६. गिरिडीह  ७. धनबाद ८. रांची  ९. जमशेदपूर  १०. सिंगभूम  ११. खुण्टी  १२. लोहारडागा  १३. पलामौ   १४. हजारीबाग

 कर्नाटक (२८) 
इवलेसे|कर्नाटकमधील लोकसभा मरदारसंघ
 १. चिक्कोडी २. बेळगाव ३. बागलकोट ४. विजापूर   ५. गुलबर्गा   ६. रायचूर  ७. बिदर ८. कोप्पल ९. बेळ्ळारी  १०. हवेरी ११. धारवाड १२. उत्तर कन्नड १३. दावणगेरे १४. शिमोगा १५. उडुपी चिकमगळूर १६. हस्सन १७. दक्षिण कन्नड १८. चित्रदुर्ग   १९. तुम्कुर २०. मण्ड्या २१. म्हैसूर २२. चामराजनगर   २३. बंगळूर ग्रामीण २४. बंगळूर उत्तर २५. बंगळूर मध्य २६. बंगळूर दक्षिण २७. चिकबल्लपूर २८. कोलार  

 केरळ (२०) 
इवलेसे|केरळमधील लोकसभा मरदारसंघ
 १. कासारगोड २. कण्णुर ३. वडकरा ४. वायनाड ५. कोझिकोडे ६. मलप्पुरम ७. पोन्नानी ८. पालक्काड ९. अलातुर   १०. तृशुर ११. चालकुडी १२. एर्नाकुलम १३. इडुक्की १४. कोट्टायम १५. अलप्पुळा १६. मावेलीकरा   १७. पतनमतिट्टा १८. कोल्लम १९. अट्टिंगल २०. तिरुवनंतपुरम

 मध्य प्रदेश (२९)
इवलेसे|मध्य प्रदेशमधील लोकसभा मरदारसंघ
 १. मोरेना २. भिंड   ३. ग्वाल्हेर ४. गुना ५. सागर ६. टिकमगढ   ७. दामोह ८. खजुराहो ९. सतना १०. रेवा ११. सिधी १२. शाहडोल  १३. जबलपूर १४. मंडला  १५. बालाघाट १६. छिंदवाडा  १७. नर्मदापुरम (होशंगाबाद) १८. विदिशा १९. भोपाळ २०. राजगढ २१. देवास   २२. उज्जैन   २३. मन्दसौर २४. रतलाम  २५. धर  २६. इन्दुर  २७. खरगोन  २८. खांडवा २९. बेतुल 

 महाराष्ट्र (४८)
इवलेसे|महाराष्ट्रमधील लोकसभा मरदारसंघ
 १. नन्दुरबार  २. धुळे  ३. जळगाव  ४. रावेर  ५. बुलढाणा   ६. अकोला  ७. अमरावती  ८. वर्धा  ९. रामटेक  १०. नागपूर ११. भण्डारा गोन्दिया १२. गडचिरोली-चिमूर   १३. चन्द्रपुर १४. यवतमाळ-वाशिम  १५. हिंगोली  १६. नांदेड १७. परभणी  १८. जालना  १९. औरंगाबाद  २०. दिण्डोरी  २१. नाशिक  २२. पालघर  २३. भिवण्डी २४. कल्याण  २५. ठाणे  २६. उत्तर मुम्बई २७. उत्तर पश्चिम मुम्बई २८. उत्तर पूर्व मुम्बई २९. उत्तर मध्य मुम्बई ३०. दक्षिण मध्य मुम्बई ३१. दक्षिण मुम्बई ३२. रायगड  ३३. मावळ  ३४. पुणे  ३५. बारामती  ३६. शिरुर  ३७. अहमदनगर  ३८. शिर्डी  ३९. बीड  ४०. उस्मानाबाद   ४१. लातूर  ४२. सोलापूर  ४३. माढा ४४. सांगली  ४५. सातारा  ४६. रत्‍नागिरी-सिन्धुदुर्ग ४७. कोल्हापूर  ४८. हातकणंगले 

 मणिपूर (२) 
इवलेसे|मणिपूरमधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. अंतः मणिपूर २. बाह्य मणिपूर  

 मेघालय (२) 
इवलेसे|मेघालयमधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. शिलाँग  २. तुरा 

 मिझोरम (१) 
इवलेसे|मिझोरममधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. मिझोरम 

 नागालॅंड (१) 
इवलेसे|नागालॅंडमधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. नागालॅंड

 ओडिशा (२१) 
इवलेसे|ओडिशामधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. बरागढ २. सुंदरगढ  ३. संबलपूर ४. केओंझार  ५. मयूरभंज  ६. बालासोर ७. भद्रक  ८. जाजपूर  ९. धेनकनाल १०. बोलांगिर ११. कालाहांडी १२. नौरंगपूर  १३. कंधमाळ १४. कटक १५. केंद्रापरा १६. जगतसिंहपूर  १७. पुरी १८. भुवनेश्वर १९. अस्का २०. बेरहामपूर २१. कोरापुट 

 पंजाब (१३) 
इवलेसे|पंजाबमधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. गुरदासपुर २. अमृतसर ३. खदूर साहिब ४. जालंधर  ५. होशियारपूर  ६. आनंदपूर साहिब ७. लुधियाना ८. फतेहगढ साहिब  ९. फरीदकोट  १०. फिरोजपूर ११. भटिण्डा १२. संगरूर १३. पतियाळा

 राजस्थान (२५) 
इवलेसे|राजस्थानमधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. गंगानगर  २. बिकानेर  ३. चुरू ४. झुनझुनू ५. सिकर ६. जयपूर ग्रामीण ७. जयपूर ८. अलवार ९. भरतपूर  १०. करौली-धोलपूर  ११. दौसा  १२. टोंक-सवाई माधोपूर १३. अजमेर १४. नागौर १५. पाली १६. जोधपूर १७. बारमेर १८. जालोर १९. उदयपूर  २०. बांसवाडा  २१. चित्तोडगढ २२. राजसमंद २३. भिलवाडा २४. कोटा २५. झालावाड-बरान

 सिक्कीम (१) 
इवलेसे|सिक्कीममधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. सिक्कीम

 तमिळनाडू (३९) 
इवलेसे|तमिळनाडूमधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. तिरुवल्लुर  २. चेन्नई उत्तर ३. चेन्नई दक्षिण ४. चेन्नई मध्य ५. श्रीपेरुम्बुदुर ६. कांचीपुरम  ७. अरक्कोणम ८. वेल्लूर ९. कृष्णगिरी १०. धरमपुरी ११. तिरुवनमलाई १२. आरणी १३. विलुपुरम  १४. कल्लकुरिची १५. सेलम १६. नमक्कल १७. इरोड १८. तिरुप्पूर १९. निलगिरी  २०. कोइंबतूर २१. पोल्लाची २२. दिण्डिगुल २३. करुर २४. तिरुचिरापल्ली २५. पेराम्बलुर २६. कड्डलोर २७. चिदंबरम  २८. मयिलादुतुराई २९. नागपट्टीनम  ३०. तंजावर ३१. शिवगंगा ३२. मदुरै ३३. तेनी ३४. विरुधुनगर ३५. रामनाथपुरम ३६. तूतुकुडी ३७. तेनकाशी  ३८. तिरुनलवेली ३९. कन्याकुमारी

 तेलंगणा (१७) 
इवलेसे|तेलंगणामधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. आदिलाबाद  २. पेद्दपल्ली  ३. करीमनगर ४. निजामाबाद ५. झहीराबाद ६. मेदक ७. मलकजगिरी ८. सिकंदराबाद ९. हैदराबाद १०. चेवेल्ला ११. महबूबनगर १२. नागरकर्नूल  १३. नालगोंडा १४. भोंगीर १५. वारंगळ  १६. महबूबाबाद  १७. खम्मम

 त्रिपुरा (२) 
इवलेसे|त्रिपुरामधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. पश्चिम त्रिपुरा २. पूर्व त्रिपुरा 

 उत्तर प्रदेश (८०) 
इवलेसे|उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. सहारनपूर २. कैराना ३. मुझफ्फरनगर ४. बिजनोर ५. नगीना  ६. मोरादाबाद ७. रामपूर ८. सम्भल ९. अमरोहा १०. मेरठ ११. बागपत १२. गाझियाबाद १३. गौतम बुद्ध नगर १४. बुलंदशहर  १५. अलीगढ १६. हाथरस  १७. मथुरा १८. आग्रा  १९. फत्तेपूर सिक्री २०. फिरोझाबाद २१. मैनपुरी २२. इटाह २३. बदाउं २४. आओनला २५. बरेली २६. पिलीभीत २७. शाहजहानपूर  २८. खेरी २९. धौराहरा ३०. सीतापूर ३१. हरडोई  ३२. मिसरीख  ३३. उन्नाव ३४. मोहनलालगंज  ३५. लखनौ ३६. रायबरेली ३७. अमेठी ३८. सुलतानपूर ३९. प्रतापगढ ४०. फरुखाबाद ४१. इटावा  ४२. कन्नौज ४३. कानपूर ४४. अकबरपूर ४५. जलौन  ४६. झांसी ४७. हमीरपूर ४८. बान्दा ४९. फतेहपूर ५०. कौशांबी  ५१. फूलपूर ५२. अलाहाबाद ५३. बाराबंकी  ५४. फैझाबाद ५५. आंबेडकर नगर ५६. बहरैच  ५७. कैसरगंज ५८. श्रावस्ती ५९. गोन्दा ६०. डोमारीगंज ६१. बस्ती ६२. संत कबीर नगर ६३. महाराजगंज ६४. गोरखपूर ६५. कुशीनगर ६६. देवरिया ६७. बांसगांव  ६८. लालगंज  ६९. आझमगढ ७०. घोसी ७१. सालेमपूर ७२. बल्लिया ७३. जौनपूर ७४. मछलीशहर  ७५. गाझीपूर ७६. चंदौली ७७. वाराणसी ७८. भदोही ७९. मिर्झापूर ८०. रॉबर्ट्सगंज 

 उत्तराखंड (५) 
इवलेसे|उत्तराखंडमधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. तेहरी गढवाल  २. गढवाल  ३. अलमोडा   ४. नैनिताल-उधमसिंह नगर  ५. हरद्वार

 पश्चिम बंगाल (४२) 
इवलेसे|पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ
 १. कूच बिहार  २. अलिपुरद्वार  ३. जलपाइगुडी  ४. दार्जीलिंग ५. रायगंज ६. बालुरघाट ७. उत्तर मालदा ८. दक्षिण मालदा ९. जंगीपूर १०. बहरामपुर ११. मुर्शिदाबाद १२. कृष्णनगर १३. राणाघाट  १४. बनगांव  १५. बैरकपुर १६. दम दम १७. बारासात १८. बशीरहाट १९. जॉयनगर  २०. मथुरापूर  २१. डायमंड हार्बर २२. जादवपूर २३. दक्षिण कोलकाता २४. उत्तर कोलकाता २५. हावरा २६. उलुबेरिया २७. सेरामपूर २८. हूगळी २९. आरामबाग  ३०. तामलुक ३१. कांथी ३२. घाटल ३३. झारग्राम   ३४. मिदनापोर ३५. पुरुलिया ३६. बांकुडा ३७. बिष्णुपूर  ३८. पूर्व बर्धमान  ३९. बर्धमान-दुर्गापूर ४०. आसनसोल ४१. बोलपुर  ४२. बीरभूम

 केंद्रशासित प्रदेशानुसार मतदारसंघ 

 अंदमान आणि निकोबार बेटे 

 १. अन्दमान आणि निकोबार द्वीपसमूह

 चंदिगढ 
 १. चंदिगढ

 दादरा व नगर हवेली आणि दमण व दीव (२) 

 १. दमण आणि दीव २. दादरा आणि नगर-हवेली 

 राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश 

 १. चांदनी चौक  २. उत्तरपूर्व दिल्ली  ३. पूर्व दिल्ली  ४.  नवी दिल्ली  ५. उत्तर पश्चिम दिल्ली   ६. पश्चिम दिल्ली  ७. दक्षिण दिल्ली 

 जम्मू आणि काश्मीर (५) 
 १. बारामुल्ला  २. श्रीनगर  ३. अनन्तनाग ४. उधमपूर  ५. जम्मू

 लडाख (१) 
 १. लडाख 

 लक्षद्वीप (१) 

 १. लक्षद्वीप 

 पुडुचेरी (१) 

 १. पुडुचेरी

 भूतपूर्व मतदारसंघ 

भारताच्या परिसीमन आयोगाने अनेक वर्षांपासून अनेक मतदारसंघांच्या हद्दीत फेरबदल केले असून नवे मतदारसंघ निर्माण झाले आहे. वाढत्या व बदलत्या लोकसंखेनुसार हे करण्याची गरज असते. परिसीमन आयोग ही एक स्वतंत्र संस्था आहे ज्यांच्या आदेशाला कोणत्याही न्यायालयात आव्हान देता येत नाही. हे आदेश लोकसभा आणि संबंधित राज्यांच्या विधानसभांसमोर ठेवण्यात येतात. व त्यात बदलांना परवानगी नसते.

खालील यादी ही भूतपूर्व मतदारसंघांची आहे.
 राज्य/केंद्रशासित प्रदेश  मतदारसंघ  रद्द होण्याचे वर्ष  परिणाम महाराष्ट्र  इचलकरंजी  २००८  हातकणंगले मतदारसंघ निर्माण एरंडोल  २००८  रावेर आणि जळगाव मतदारसंघात विलीन कराड  २००८  सातारा मतदारसंघ आणि सांगली मतदारसंघात विलीन कुलाबा  २००८  रायगड मतदारसंघात विलीन कोपरगाव  २००८  शिर्डी मतदारसंघ निर्माण खामगाव  १९७६  वाशिम मतदारसंघ निर्माण खेड   गोंदिया २००८  भंडारा-गोंदिया लोकसभा मतदारसंघ विलीन चिमूर २००८   गडचिरोली मतदारसंघात विलीन डहाणू   पंढरपूर   भंडारा २००८  भंडारा-गोंदिया लोकसभा मतदारसंघ विलीन मालेगाव   मुंबई सेंट्रल   रत्‍नागिरी  २००८  रत्‍नागिरी-सिंधुदुर्ग मतदारसंघ निर्माण राजापूर  २००८  रत्‍नागिरी-सिंधुदुर्ग मतदारसंघ निर्माण यवतमाळ  २००८  यवतमाळ-वाशिम मतदारसंघात विलीन वाशिम  २००८  यवतमाळ-वाशिम मतदारसंघात विलीन

 टिप्पणी 
  - अनुसूचित जाती (एससी) साठी राखीव. 
  - अनुसूचित जमाती (एसटी) साठी राखीव.

 संदर्भ 

*