मंगळावरील मोहिमा

मंगळ हा ग्रह पुर्वीपासूनच सर्वांसाठी कुतूहलाचा विषय ठरला आहे. आधुनिक काळात मंगळावर अवकाशयाने पाठवायचे अनेक प्रयत्न झाले. त्यापैकी काही यशस्वी तर काही अयशस्वी ठरले. 

मंगळावरील मोहिमांची यादी खालीलप्रमाणे आहे.

 मोहीम (१९६०-१९६९) प्रक्षेपण मंगळावर आगमन मोहिमेची समाप्ती उद्देश निष्पत्ती मार्सनिक १ (मार्स १९६०ए)  ऑक्टोबर १०,१९६०   ऑक्टोबर १०,१९६०  मंगळाजवळून जाणारी मोहीम  प्रक्षेपणात बिघाड - अयशस्वी मार्सनिक १ (मार्स १९६०बी)  ऑक्टोबर १४,१९६०   ऑक्टोबर १४,१९६०  मंगळाजवळून जाणारी मोहीम  प्रक्षेपणात बिघाड - अयशस्वी स्पुटनिक २२ (मार्स १९६२ए)  ऑक्टोबर २४,१९६२   ऑक्टोबर २४,१९६२  मंगळाजवळून जाणारी मोहीम  प्रक्षेपणानंतर स्फोट - अयशस्वी मार्स १  नोव्हेंबर १,१९६२   मार्च २१,१९६३  मंगळाजवळून जाणारी मोहीम  थोडी माहिती मिळविली, पण मंगळावर पोहोचण्याआधी संपर्क तुटला. स्पुटनिक २४ (मार्स १९६२बी)  नोव्हेंबर ४,१९६२   जानेवारी १९,१९६३  लॅंडर  पृथ्वीभोवतीची कक्षा सोडण्यात अयशस्वी. झॉंड १९६४ए  जून ४,१९६४   जून ४,१९६४  मंगळाजवळून जाणारी मोहीम  प्रक्षेपणात बिघाड - अयशस्वी मरिनर ३  नोव्हेंबर ५,१९६४   नोव्हेंबर ५,१९६४  मंगळाजवळून जाणारी मोहीम  प्रक्षेपणात बिघाड, त्यामुळे कक्षा बदलली, सध्या सूर्याभोवती भ्रमण करत आहे. मरिनर ४  नोव्हेंबर २८,१९६४  जुलै १४,१९६५  डिसेंबर २१,१९६७  मंगळाजवळून जाणारी मोहीम  यशस्वी (मंगळाजवळून जाणारी पहिली यशस्वी मोहीम) झॉंड २  नोव्हेंबर ३०,१९६४   मे १९६५  मंगळाजवळून जाणारी मोहीम  संपर्क तुटला. मरिनर ६  फेब्रुवारी २५,१९६९  जुलै ३१,१९६९  ऑगस्ट १९६९  मंगळाजवळून जाणारी मोहीम  यशस्वी मरिनर ७  मार्च २७,१९६९  ऑगस्ट ५,१९६९  ऑगस्ट १९६९  मंगळाजवळून जाणारी मोहीम  यशस्वी मार्स १९६९ए  मार्च २७,१९६९   मार्च २७,१९६९  ऑर्बिटर  प्रक्षेपणात बिघाड - अयशस्वी मार्स १९६९बी  एप्रिल २,१९६९   एप्रिल २,१९६९  ऑर्बिटर  प्रक्षेपणात बिघाड - अयशस्वी मोहीम (१९७०-१९८९) प्रक्षेपण मंगळावर आगमन मोहिमेची समाप्ती उद्देश  निष्पत्ती मरिनर ८  मे ८,१९७१   मे ८,१९७१  ऑर्बिटर  प्रक्षेपणात बिघाड - अयशस्वी  कॉसमॉस ४१९ (मार्स १९७१सी)  मे ५,१९७१   मे १२,१९७१  ऑर्बिटर  प्रक्षेपणात बिघाड - अयशस्वी मरिनर ९  मे ३०,१९७१  नोव्हेंबर १३,१९७१  ऑक्टोबर २७,१९७२  ऑर्बिटर  यशस्वी (पहिला यशस्वी ऑर्बिटर)  मार्स २  मे १९,१९७१ नोव्हेंबर २७,१९७१  ऑगस्ट २२,१९७२  ऑर्बिटर  यशस्वी नोव्हेंबर २७,१९७१  लॅंडर / रोव्हर"The First Rover on Mars - The Soviets Did It in 1971" The Planetary Report July/August 1990 issue. URL accessed March 30, 2006.  मंगळाच्या पृष्ठभागावर आपटले. मार्स ३  मे २८,१९७१ डिसेंबर २,१९७१  ऑगस्ट २२,१९७२  ऑर्बिटर  यशस्वी डिसेंबर २,१९७१  लॅंडर / रोव्हर  काही प्रमाणात यशस्वी (अलगद उतरलेले पहिले यान) पण, उतरल्यावर ११० सेकंदात संपर्क तुटला. मार्स ४  जुलै २१,१९७३  फेब्रुवारी १०,१९७४  फेब्रुवारी १०,१९७४  ऑर्बिटर  मंगळाभोवतीच्या कक्षेत स्थिर होऊ शकले नाही, पण खूप जवळून गेले. मार्स ५  जुलै २५,१९७३  फेब्रुवारी २,१९७४  फेब्रुवारी २१,१९७४  ऑर्बिटर  काही प्रमाणात यशस्वी. कक्षेत स्थिरावले व काही माहिती पाठविली पण ९ दिवसात निकामी झाले. मार्स ६  ऑगस्ट ५,१९७३  मार्च १२,१९७४  मार्च १२,१९७४  लॅंडर  काही प्रमाणात यशस्वी. मंगळावर उतरतांना काही माहिती पाठविली, पण उतरल्यावर काहीच नाही. मार्स ७  ऑगस्ट ९,१९७३  मार्च ९,१९७४  मार्च ९,१९७४  लॅंडर  उतरणारे यान निर्धारित वेळेआधी वेगळे झाले, त्यामुळे ते सूर्याभोवती फिरू लागले.  वायकिंग १  ऑगस्ट २०,१९७५  जुलै २०,१९७६  ऑगस्ट १७,१९८०  ऑर्बिटर  यशस्वी नोव्हेंबर १३,१९८२  लॅंडर  यशस्वी  वायकिंग २  सप्टेंबर ९,१९७५ सप्टेंबर ३,१९७६  जुलै २५,१९७८  ऑर्बिटर  यशस्वी एप्रिल ११,१९८०  लॅंडर  यशस्वी  फोबॉस १  जुलै ७,१९८८सप्टेंबर २,१९८८ ऑर्बिटर  मंगळाच्या वाटेवर असतांना संपर्क तुटला. सप्टेंबर २,१९८८  लॅंडर  यानाशी संपर्क तुटल्याने लॅंडर वेगळे झालेच नाही.  फोबॉस २  जुलै १२,१९८८  जानेवारी २९,१९८९  मार्च २७,१९८९  ऑर्बिटर  काही प्रमाणात यशस्वी: कक्षेत स्थिर झाले व काही माहिती पाठविली, पण लॅंडर वेगळे होण्याआधी संपर्क तुटला. मार्च २७,१९८९  लॅंडर  लॅंडर वेगळे झालेच नाहीत. मोहीम (१९९०-१९९९) प्रक्षेपण मंगळावर आगमन मोहिमेची समाप्ती उद्देश  निष्पत्ती  मार्स ऑब्झर्वर  सप्टेंबर २५,१९९२  ऑगस्ट २४,१९९३  ऑगस्ट २१,१९९३  ऑर्बिटर  मंगळावर आगमनाच्या थोड्याच वेळापूर्वी संपर्क तुटला.  मार्स ग्लोबल सर्व्हेयर  नोव्हेंबर ७,१९९६  सप्टेंबर ११,१९९७  नोव्हेंबर ५,२००६ ऑर्बिटर  यशस्वी  मार्स ९६  नोव्हेंबर १६,१९९६   नोव्हेंबर १७,१९९६  ऑर्बिटर / लॅंडर  प्रक्षेपणात बिघाड - अयशस्वी  मार्स पाथफाईंडर ४ डिसेंबर १९९६ ४ जुलै १९९७ 27 September 1997  Lander / rover यशस्वी 20px नोझोमी (Planet-B) ३ जुलै १९९८   9 December 2003  Orbiter  मार्गादरम्यान समस्या;कक्षेत कधीही प्रवेश केला नाही   मार्स क्लायमेट ऑर्बिटर ११डिसेंबर १९९८ २३ सप्टेंबर१९९९ 23 September 1999  Orbiter  Crash landed on surface due to metric-imperial mix-up  मार्स पोलार लॅंडर  ३ जानेवारी १९९९ ३ डिसेंबर१९९९ 3 December 1999  Lander Lost contact just before arrival  डीप स्पेस २ (DS2)  Landers मोहीम (२०००-) प्रक्षेपण मंगळावर आगमन मोहिमेची समाप्ती उद्देश  निष्पत्ती  २००१ मार्स ऑडेसी  ७ एप्रिल २००१ २४ ऑक्टोबर २००१ Currently operational  Orbiter यशस्वी 20px Mars Express  २ जून २००३ २५ डिसेंबर२००३ Currently operational  Orbiter यशस्वी 20px बीगल २  6 February 2004  Lander  Lost contact while landing; Assumed to have crash landed  स्पिरिट रोव्हर  १० जून २००३ ४ जानेवारी २००४ Currently operational  Rover यशस्वी  ऑपोर्चुनिटी रोव्हर ७ जुलै २००३  २५ जानेवारी २००४ Currently operational  Rover यशस्वी 20px रोझेटा२ मार्च २००४ २५ फेब्रुवारी २००७ Currently operational  Flyby यशस्वी  मार्स रिकॉनिसन्स ऑर्बिटर १२ ऑगस्ट २००५ १० मार्च २००६Currently operational  Orbiter यशस्वी  फीनिक्स ४ ऑगस्ट २००७ २५ मे २००८ 10 November 2008  Lander यशस्वी  डॉन २७ सप्टेंबर २००७ जून २००९ Currently operational  Flyby on way to Vesta   (Successful launch; successful to date) मोहीम प्रक्षेपण मंगळावर आगमन - - - ध्येय  टिपणे      Phobos-Grunt  ऑक्टोबर  सप्टेंबर २०१०    Orbiter, lander, sample return  Will attempt to bring samples of Phobos’ soil back to Earth in 2012.[http://spacefellowship.com/News/?p=5992 Russia to study Martian moons once again  Yinghuo-1     orbiter  will travel with the russian Phobos-Grunt mission  Mars Science Laboratory  डिसेंबर २०११      Rover  Powered by radioisotopes, it will perform chemical and physical analysis on martian soil and atmosphere.     MAVEN  २०१३      Orbiter  Part of the Mars Scout Mission   2013 Mars Science Orbiter       Orbiter    ExoMars  २०१६  २०१७    Orbiter, lander, rover   and  Mars Sample Return Mission  २०१८      Orbiter, lander, rover, sample return  Not scheduled but being considered.  

रद्द मोहिमा
Mars 4NM and Mars 5NM - projects intended by Soviet Union for heavy Marsokhod (in 1973 according to initial plan of 1970) and Mars sample return (planned to 1975) missions by launching on N1 superrocket that never flown successfully.http://www.novosti-kosmonavtiki.ru/content/numbers/213/50.shtml.
Voyager - USA, 1970s - Two orbiters and two landers, launched by a single Saturn V superrocket.
Mars Aerostat - Russian/French balloon missionC. Tarrieu, "Status of the Mars 96 Aerostat Development", Paper IAF-93-Q.3.399, 44th Congress of the International Astronautical Federation, 1993., originally planned for the 1992 launch window, postponed to 1994 and then to 1996 before being cancelled P.B. de Selding, "Planned French Balloon May Be Dropped", Space News, 17-23 April 1995, pp. 1, 20. 
Mars-98 - Russian mission including an orbiter, lander, and rover, planned for 1998 launch opportunity
Mars Surveyor 2001 Lander - October 2001 - Mars lander
Beagle 3 - 2009 British lander mission meant to search for life, past or present.
NetLander - 2007 or 2009 - Mars netlanders
Mars Telecommunications Orbiter - September 2009 - Mars orbiter for telecommunications
Kitty Hawk - Mars airplane micromission, proposed for December 17, 2003, the centennial of the Wright brother's first flightOliver Morton in To Mars, En Masse, p.1103-04, Science (Magazine) vol 283, 19 february 1999, ISSN 0036-8075 .

मोहिमा
वर्ग : भाषांतर

de:Mars (Planet)#Erforschung