सुहास जोशी

सुहासिनी सुभाष जोशी, ऊर्फ सुहास जोशी, (१२ जुलै, इ.स. १९४७ - हयात) या मराठी नाट्य व चित्रपट अभिनेत्री आहेत. मराठी नाटकांव्यतिरिक्त त्यांनी हिंदी-मराठी चित्रपटांत आणि दूरचित्रवाणीवरील मालिकांमध्ये देखील कामे केली आहेत.

 जीवन 
सुहास जोशी यांचे महाविद्यालयीन शिक्षण पुण्यात झाले. बी.ए.ला त्यांचे तत्त्वज्ञान, मानशशास्त्र आणि संस्कृत हे विषय होते. कॉलेजात असताना सुहास जोशी यांनी चार-पाच नाटकांतून कामे केली होती. त्यांतले एक संस्कृत मालविकाग्निमित्र होते.  हे नाटक घेऊन पुण्याच्या फर्ग्युसन महाविद्यालयाचा एक गट मुंबईला राज्य नाट्यस्पर्धेसाठी गेला होता. मात्र, सुहास जोशींनी काम केलेल्या या नाटकाला कुठलेही पारितोषिक मिळाले नव्हते. पुण्यातील गांधर्व महाविद्यालयाची शास्त्रीय संगीताची मध्यमा ही परीक्षाही त्या उत्तीर्ण आहेत.  याशिवाय त्यांनी नवी दिल्ली येथील राष्ट्रीय नाट्य विद्यालय(नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामा)येथे इब्राहिम अल्काझी यांच्या मार्गदर्शनाखाली अभिनयशिक्षणाचा तीन वर्षांचा अभ्यासक्रम पुरा केला आहे.

कारकीर्द
सुहास जोशी यांची व्यावसायिक अभिनयाची कारकीर्द विजया मेहता दिग्दर्शित आणि जयवंत दळवी लिखित बॅरिस्टरमध्ये इ.स. १९७२ मध्ये सुरू झाली. सख्खे शेजारी, बॅरिस्टर आणि गोष्ट जन्मांतरीची ही त्यांची गाजलेली नाटके. काशीनाथ घाणेकर यांच्यासोबत आनंदी गोपाळमध्ये त्या होत्या. त्यांनी गंभीर आणि विनोदी अशा दोन्ही प्रकारच्या भूमिका केल्या आहेत. बॅरिस्टरमधील त्यांची राधा, सई परांजपेंच्या सख्खे शेजारीमधील मध्यमवर्गीय गृहिणी या त्यांच्या महत्त्वाच्या भूमिका होत. पुढे ऐंशीच्या दशकात आलेल्या तेंडुलकरांच्या कन्यादान या नाटकातील त्यांची व्यक्तिरेखा होती. या नाटकात डॉ. श्रीराम लागू प्रमुख भूमिकेत होते. सुहास जोशींनी श्रीराम लागू यांच्याबरोबर केलेली अग्निपंख, नटसम्राट, एकच प्याला ही नाटके गाजली. त्या येऊर येथील आपल्या घरी हौशी-प्रायोगिक नाट्यप्रयोगाचे दर महिन्याला आयोजन करीत असत. मराठी चित्रपटांमधल्या तू तिथे मीने सुहास जोशींना चार पुरस्कार मिळवून दिले. लक्ष्मीबाई टिळकांच्या स्मृतिचित्रेचे त्यांनी एकपात्री प्रयोग केले.

 नाटके 
+ सुहास जोशी यांनी अभिनेय केलेल्या नाटकांची सविस्तर माहिती अ.क्र.  नाटकाचे नाव  लेखक  सहकलाकार १  अग्निपंख  प्रभाकर मयेकर  सतीश पुळेकर, वंदना गुप्ते, गिरीश ओक २  आत्मकथा  महेश एलकुंचवार  डॉ. श्रीराम लागू, ज्योती सुभाष ३  आनंदी गोपाळ  राम जोगळेकर  डॉ. काशिनाथ घाणेकर ४  एकच प्याला  राम गणेश गडकरी  बालगंधर्व, गणपतराव बोडस ५  कथा  विजय तेंडुलकर  अमोल पालेकर, उत्तरा बावकर ६  कन्यादान  विजय तेंडुलकर  डॉ. श्रीराम लागू, नीलम शिर्के ७  कमला  विजय तेंडुलकर  सुधीर दळवी, सतीश शाह ८  किरवंत  प्रेमानंद गज्वी  डॉ. श्रीराम लागू ९  कृष्णा  सुधीर गॉडबनी  — १०  गोष्ट जन्मांतरीची  विद्याधर पुंडलिक  विक्रम गोखले ११  घरोघरी  के. नारायण काळे  नाना पाटेकर, भक्ती बर्वे १२  चूकभूल द्यावी घ्यावी  मधुसूदन कालेलकर  दिलीप प्रभावळकर, नयना आपटे १३  डॉक्टर तुम्हीसुद्धा  अजित दळवी  गिरीश ओक १४  नटसम्राट  वि. वा. शिरवाडकर  डॉ. श्रीराम लागू, दत्ता भट, चंद्रकांत गोखले १५  पंखांना ओढ पावलांची  स. प्र. भागवत  — १६  पत्ते नगरी  सई परांजपे  — १७  प्रतिबिंब  महेश एलकुंचवार  डॉ. श्रीराम लागू १८  बॅरिस्टर  जयवंत दळवी  विक्रम गोखले, विजया मेहता १९  बाजीराव मस्तानी  ना. स. इनामदार  सदाशिव अमरापूरकर, रेखा कामत २०  रक्त नको मज प्रेम हवे  म. गं. रांगणेकर  जयराम हर्डीकर २१  वर्षाव  वसंत कानेटकर  — २२  श्री कृपा करून  श्री. ना. पेंडसे  — २३  सख्खे शेजारी  सई परांजपे  दिलीप प्रभावळकर, अशोक सर्राफ २४  स्मृतिचित्रे  लक्ष्मीबाई टिळक  — २५  ही श्रींची इच्छा  मधुसूदन कालेलकर  विक्रम गोखले

 चित्रपट 
+ सुहास जोशी अभिनित चित्रपट वर्ष  चित्रपटाचे नाव  दिग्दर्शक  सहकलाकार १९८२  स्मृतिचित्रे  विजया मेहता  रवींद्र मंकणी १९८८  तेझाब  एन. चंद्रा  अनिल कपूर, माधुरी दीक्षित १९८९  चाँदनी  यश चोप्रा  ऋषी कपूर, श्रीदेवी, विनोद खन्ना १९८९  ज़ायदाद  सिराजुल हक  मजहर खान १९८९  नाचे नागिन गली गली  मोहनजी प्रसाद  नितीश भारद्वाज, मीनाक्षी शेषाद्री १९८९  मैं आज़ाद हूँ  टीन्नू आनंद  अमिताभ बच्चन, शबाना आझमी १९९०  वीरूदादा  के. आर. रेड्डी  धर्मेंद्र, जया प्रदा १९९१  तुम मेरे हो  ताहीर हुसेन  आमिर खान, जुही चावला १९९१  नामचीन  अजित देवल  आदित्य पांचोली, एकता सोहिनी १९९२  सातवाँ आसमान  महेश भट्ट  विवेक मुश्रान, पूजा भट्ट १९९३  आज की औरत  अवतार भोगल  जितेंद्र, दिम्पी फरेरा १९९५  आज़माइश  सचिन पिळगावकर  रोहित कुमार, धर्मेंद्र १९९५  आतंक ही आतंक  दिलीप शंकर  आमिर खान, रजनीकांत, जुही चावला १९९५  ताकद  तलत जानी  शत्रुघ्न सिन्हा, सोमी अली १९९५  पापा कहते हैं  महेश भट्ट  जुगल हंसराज, मयुरी कांगो १९९६  ऐसी भी क्या जल्दी है  सचिन पिळगावकर  विवेक मुश्रान १९९८  तू तिथे मी  संजय सूरकर  मोहन जोशी २०००  जोश  मन्सूर खान  शाहरुख खान, ऐश्वर्या राय २००१  अशोका  संतोष सिवन  शाहरुख खान, करीना कपूर २००३  पाँच  अनुराग कश्यप  के के मेनन, आदित्य श्रीवास्तव २००४  साताच्या आत घरात  संजय सूरकर  कार्तिका राणे, निशिकांत कामत २००६  अगं बाई अरेच्चा  केदार शिंदे  भरत जाधव, दिलीप प्रभावळकर २००७  आनंदाचं झाड  संजय सूरकर  प्रशांत दामले, शिल्पा तुळसकर २००७  बंध प्रेमाचे  अजय मेस्त्री  संदीप कुलकर्णी, भाग्यश्री २०१०  आघात  विक्रम गोखले  विक्रम गोखले, मुक्ता बर्वे २०१०  आनंदी आनंद  मंदार देवस्थळी  अजिंक्य देव २०१०  रामचंद्र पुरुषोत्तम जोशी  अजय फणसेकर  दिलीप प्रभावळकर २०११  बालगंधर्व  रवी जाधव  सुबोध भावे २०१२  यक्ष  मुकुल अभ्यंकर  नाना पाटेकर २०१४  प्रेमासाठी कॉमिन्ग सून  अंकुर काकतकर  आदिनाथ कोठारे, नेहा पेंडसे २०१५  मुंबई-पुणे-मुंबई २  सतीश राजवाडे  स्वप्नील जोशी, मुक्ता बर्वे —  आग  राम गोपाल वर्मा  अमिताभ बच्चन, अजय देवगण —  आय डॅडी  —  —

 दूरचित्रवाणी मालिका 
+ मालिकांची सूची क्र.  मालिका  भाषा  वाहिनी  सुहास जोशींची व्यक्तिरेखा  प्रसारणाचा कालखंड १  अग्निहोत्र  मराठी  स्टार प्रवाह  प्रभा केशव रिसबूड (प्रभा मामी)  २००८ – २०१० २  एक धागा सुखाचा  मराठी  —  —  — ३  ऋणानुबंध  मराठी  —  —  — ४  किमयागार  मराठी  —  —  — ५  कुंकू  मराठी  झी मराठी  कृष्णा  २००९ – २०१२ ६  धडकन  हिंदी  सोनी टीव्ही  —  २००१ – २००२ ७  सांजसावल्या  मराठी  —  —  — ८  स्मृतिचित्रे  मराठी  दूरदर्शन  लक्ष्मीबाई टिळक  १९८२ ९  ललित २०५  मराठी  स्टार प्रवाह  सुमित्रा राजाध्यक्ष (आजी)  २०१८ – २०१९ १०  तू तेव्हा तशी  मराठी  झी मराठी  रमा जोशी  २०२२ – २०२३

पुरस्कार
 सह्यादी या दूरचित्रवाणीवाहिनीचा इ.स.२०१०चा नवरत्‍न पुरस्कार
 पी. सावळारामांच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ दिला जाणारा इ.स.२०११चा गंगाजमुना पुरस्कार
 'तू तिथे मी’तल्या अभिनयासाठी उत्कृष्ट अभिनेत्रीसाठी असलेला फिल्म फेअरचा, स्क्रीनचा, व्हिडिऑकॉनचा आणि महाराष्ट्र सरकारचा, असे चार पुरस्कार  
 रंगभूमीच्या सेवेसाठी नाट्यपरिषदेचा शाहू महाराज पुरस्कार
 उत्तम नाट्याभिनयासाठी  इ.स. १९७५चा, इ.स. १९७७चा आणि इ.स. १९८३चा, असे नाट्यदर्पणचे तीन पुरस्कार
 'इंद्रधनू ' या संस्थेतर्फे ' युवोन्मेष ' पुरस्कार
 अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषदेतर्फे "जीवनगौरव पुरस्कार"
 २०१७ सालचा फर्ग्युसन गौरव पुरस्कार
 दिल्लीच्या संगीत नाटक अकादमीचा पुरस्कार (जुलै २०१९)

वैयक्तिक
त्यांचे पती सुभाष जोशी हेही नाटकवेडे आणि प्रायोगिक नाट्यचळवळीतील कलावंत होते. सध्या सुहास जोशी ठाणे येथे रहात असून त्या गडकरी रंगायतन येथे प्रशिक्षार्थींना नाट्याभिनय शिकवतात. याशिवाय, विनंतीवरून त्या शाळांमध्ये जाऊन मुलांनाही अभिनयाचे धडे देतात. हल्लीहल्ली त्या ठाणे शहरातल्या एन्व्हायरो व्हिजन नावाच्या पर्यावरणानुकूल प्रकल्पात सहभागी झालेल्या आहेत.

सामाजिक कार्य
ठाण्याचे आयुक्त चंद्रशेखर यांच्या बदलीविरोधात ठाणे शहरातील नागरिकांनी केलेल्या आंदोलनात त्या सहभागी झाल्या होत्या.

 बाह्य दुवे 


वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेत्री
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
वर्ग:राष्ट्रीय नाट्य विद्यालयाचे माजी विद्यार्थी
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख