डहाणू तालुका

डहाणू तालुका हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पालघर जिल्ह्याचा एक तालुका आहे. आदिवासी वस्ती असलेल्या ह्या तालुक्यातील वारली आदिवासी संस्कॄती वारली चित्रकलेमुळे प्रसिद्ध आहे.हा तालुका पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्र म्हणून जाहीर करण्यात आलेला आहे.महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, सोमवार,१५ सप्टेंबर २०२५

हवामान
तालुक्यात मे महिन्यात सरासरीपेक्षा जास्त तापमान असेल.उष्णतेच्या लाटा नेहमीप्रमाणे असतील.महाराष्ट्र टाईम्स, गुरुवार दिनांक ०२ मे २०२४.इसवी सन २०२५ च्या पावसाळ्यात एक जून २०२५ ते ३० सप्टेंबर २०२५ पर्यंत पालघर जिल्ह्यातील २३०५ मिमी सरासरी पावसाच्या तुलनेत डहाणू तालुक्यात साधारण ३००० मिमी पाऊस पडल्याची नोंद झाली. हे प्रमाण १३२.९ टक्के आहे.महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी,१५ ऑक्टोबर २०२५

तालुक्यातील गावे
डहाणू तालुक्यात खालील गावे समाविष्ट आहेत.
आगवण(डहाणू),
ऐने(डहाणू),
अलकापूर,
आंबेसरी,
आंबेवाडी,
आंबिस्ते,
आंबिस्तेवाडी,
आंबिवळी,
आंबिवळी तर्फे बहारे,
आसनगाव(डहाणू),
आसनगाव बुद्रुक,
आसवे,
आशागड,
आष्टे,
अस्वाळी,
आवधणी,
वाढापोखरण,
बहारे,
बांधघर,
बापुगाव,
बावडे,
बेंडगाव,
भारड,
भावडी,
भिसेनगर,
बोडगाव,
बोर्डी,
ब्राह्मणवाडी,
चाळणी,
चंडीगाव,
चंद्रनगर(डहाणू) ,
चांदवड(डहाणू),
चारी तर्फे जामशेत,
चारी तर्फे कोटेबी,
चारोटी,
चिखळे(डहाणू),
चिंबावे,
चिंचाळे,
चिंचणी,
दाभाडी,
दाभाळे,
दाभोण(डहाणू),
दहीगाव,
डाह्याळे,
दापचरी,
देदाळे,
देहाणे,
देऊर(डहाणू),
देवगाव(डहाणू),
धाकटी डहाणू,
धामणगाव,
धामाटणे,
धानिवरी,
धरमपूर(डहाणू),
धुमखेत,
धुंदळवाडी,
दिवाशी,
गडचिंचाळे,
गणेशबाग,
गांगणगाव,
गांगोडी,
गंजाड,
गौरवाडी,
घाडणे,
घोळ(डहाणू),
घोलवड,
गोवाणे,
गुंगावाडा,
हाळपाडा,
जळवाई,
जांभुगाव,
जामशेत,
जिनगाव,
जुनाडपाडा,
कैनाड,
कळमदेवी,
कांदरवाडी,
कंकराडी,
कापशी(डहाणू),
करंजविरा,
कासाखुर्द,
कासारा,
खांबाळे,
खाणीव,
खुबाळे,
खुणावडे,
किन्हवळी,
कोळवळी,
कोल्हाण,
कोमगाव,
कोसबाड,
कोसेसरी,
कोटबी,
लष्करी,
मणीपूर(डहाणू),
म्हासड,
मोडगाव,
मोठापाडा,
मोठगाव,
मुरबाड,
नागझरी(डहाणू),
नांदरे,
नारळीवाडी,
नरपड,
नारुळी,
नवनाथ(डहाणू),
निकाणे,
निकावळी,
निंबापूर,
ओसरविरा,
ओसाडवाडी,
पाळे,
पांढरतारागाव,
पारसवाडी,
पारडी,
पाटीलपाडा,
पावण,
पेठ(डहाणू),
फणसवाडी,
पिंपळशेत बुद्रुक,
पिंपळशेत खुर्द,
पोखरण(डहाणू),
पुंजावे,
रायपाडा,
रायपूर,
रायतळी,
रामपूर (डहाणू),
रानकोळ,
रानशेत,
सायवण,
साखरे,
सारणी,
सारवळी,
सासवंद,
सावटा,
साये(डहाणू),
शेलटी,
शेणसरी,
शिलोंदे,
शिसणे,
सोगवे,
सोमनाथ(डहाणू),
सोनाळे,
सरावली 
सुकडआंबा,
सूर्यानगर,
ताड्याळे,
तालोठे,
तणाशी,
तवा(डहाणू),
ठाकूरवाडी,
तोरणीपाडा,
उर्से,
वादाडे,
वाढाणे,
वाघाडी (डहाणू),
वनाई,
वाढवण,
वाणगाव,
वनगरजे,
वाणकस,
वरखंडे,
वरोर,
वारोटी,
वसंतवाडी,
वासगाव,
वेती,
विकासनगर,
विरे,
विवळवेढे,
व्याहाळी,
वाकी,
झराळी
#https://villageinfo.in/maharashtra/thane/dahanu.html

लोकजीवन
येथे मुख्यतः आदिवासी समाजाची वस्ती आहे. आदिवासी जमातीत शुभ प्रसंगी तारपा हे पारंपरिक वाद्य वाजविले जाते. आदिवासी समाजातील ठराविक लोक हे तारपा वाजवणारे असतात आणि त्यांना तारपाकरी नावाने ओळखले जाते.तारपाकरी लोकांची संख्या कमी होत आहे. डहाणू तालुक्यातील वाघाडी गावातील सचिन सातवी ह्यांनी आयुष संस्थेतर्फे तारपा वाद्यांची निर्मिती आणि तारपा वाजविण्याचे प्रशिक्षण शिबीर आयोजित करायला सुरुवात केली आहे. तारपा हे पालघर या आदिवासी जिल्ह्याचा मानबिंदू आहे. लग्नसोहळा, विविध महोत्सव, कौटुंबिक कार्य इत्यादी कार्यक्रमात तारपा नृत्य संगीत सादर केले जाते.महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, शुक्रवार दिनांक ५ एप्रिल २०२४.
डहाणू तालुक्यात २०२३-२४ या शैक्षणिक वर्षात २८५० विद्यार्थी आठवी परीक्षा उत्तीर्ण झाले.महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, बुधवार, दिनांक २४ जुलै २०२४
प्रसिद्ध व्यक्ती
डहाणू तालुक्यातील गंजाड गाव वारली चित्रकारांचे गाव म्हणून प्रसिद्ध आहे. येथील वारली चित्रकार प्रवीण म्हसे ह्यांना सध्याच्या राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू ह्यांच्या हस्ते त्यांच्या उत्कृष्ट चित्रांबद्दल सन्मानचिन्ह देऊन गौरविण्यात आले.दिल्ली येथे राष्ट्रपती भवनात राष्ट्रपती भवन संग्रहालयामार्फत संकला फाउंडेशनच्या सहकार्याने दिनांक २१ ते २८ ऑक्टोबर २०२४ पर्यंत कला शिबीर आयोजित केले होते. त्यासाठी १५ आदिवासी चित्रकारांना आमंत्रण दिले होते.प्रवीण म्हसे ह्यांनी काढलेल्या चित्रांना राष्ट्रपती भवन संग्रहालयात स्थान देण्यात आले आहे.
महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, गुरुवार,७ नोव्हेंबर २०२४

लोकसंस्कृती
डहाणू तालुक्यात भारतीय नववर्षाच्या पहिल्या दिवशी म्हणजे गुढीपाडव्याच्या दिवशी वेगवेगळ्या गावातील गावजत्रांना सुरुवात होते. प्रमुख गावजत्रा खालीलप्रमाणे आहेत.
गावदेवी मंदीर,चिंचणी
घोलवड, मरवडा मत्स्य जयंती
नरपड, साईबाबा मंदीर
आगर,केवडा देवी
विवळवेढे, महालक्ष्मी देवी

#महाराष्ट्र टाईम्स, मुंबई टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, शुक्रवार दिनांक २४ मार्च २०२३

भीमबांध यात्रा, वाघाडी(डहाणू)#महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, सोमवार,३ एप्रिल २०२३.

 संदर्भ 

वर्ग:पालघर जिल्ह्यातील तालुके
वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
वर्ग:डहाणू