मुरबाड तालुका

मुरबाड तालुका हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्याचा एक तालुका आहे.

पार्श्वभूमी
 'कल्याण' पासून 'थीतबी' गावापर्यंत हा तालुका पसरला आहे. तालुक्यात प्रामुख्याने कुणबी, मराठा ,बौद्ध,आगरी, आदिवासी व ठाकुर समाजाची वस्ती आहे. अहमदनगर - मुंबई महामार्गावर गावे पसरलेली आहेत. पर्यटकप्रिय असलेला 'माळशेज घाट' याच तालुक्यामध्ये येतो. मुंबई व जवळपासच्या ठिकाणांहून छोट्या सहलींसाठी बरेच पर्यटक या परिसरात येतात.

 मुरबाड तालुका हा निसर्गाने नटलेला असा तालुका आहे. या तालुक्यातील अनेक गावे ही डोंगराळ भागात मोडतात. मुरबाड परिसरात आज अनेक बंगलो प्रोजेक्ट आले आहेत. त्याच सोबत अनेक गृह प्रकल्प, उद्योग व्यवसाय येत आहेत. मात्र यामुळे पर्यावरणाचा ऱ्हास व्हायला नको याची काळजी सर्वानी घ्यायला हवी.
  मुरबाड तालुक्यातील काळू नदी आणि शाई नदीवर धरण बांधण्याचे  नियोजन आहे . मात्र शासन आणि राजकारणी यांच्या चुकीच्या धोरणामुळे येथील स्थानिक बेघर आणि बेरोजगार होणार आहेत. स्थानिकांसाठी शासनाची कोणतीही ठोस योजना नसल्याने या दोन्ही धारणांसाठी स्थानिकांचा प्रखर विरोध आहे. आज या दोन्ही धरणांचे  काम बंद पडले आहे. स्थानिकांच्या एकजुटीचा विजय झाला आहे. 
 मुरबाडची MIDC विशेष प्रसिद्ध होती. मात्र सोयीसुविधांच्या अभावामुळे, प्रशिक्षित कामगारांचा तुटवडा आणि उद्योगांचे स्थलांतर यामुळे आज MIDCचे चित्र काळवंडले आहे.

पर्यटन

 मुरबाड तालुक्यातील माळशेज घाटाजवळील मोरोशी गाव येथुन २ किमी. अंतरावर प्रसिद्ध भैरवगडचा किल्ला आहे. या किल्ल्यावर थंड पाण्याने भरलेला हौद गडाच्या माथ्यावर जाण्यासाठी कोरीव पायरी आहेत. घोडा ठेवण्यासाठी कोरीव जागा, थंड हवेचे ठिकाण छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या ताब्यात असलेल्या गडांपैकी हा एक मानला जातो. वर्षभर अनेक पर्यटक येथे येतात.

 सह्याद्री डोंगर रांगांमध्ये आजोबाचा पर्वत (डोंगर) हे स्थळ देवस्थान आणि पर्यटन स्थळ म्हणून विशेष प्रसिद्ध आहे. तालुक्याचे शेवटचे गाव वेळूक आणि आळवे येथून आपल्याला आजोबाच्या पर्वतावर जाण्यास मार्ग आहे.

 मुरबाड तालुक्यात अनेक ऐतिहासिक ठिकाणे तसेच पुराणात नोंद घेण्यात आलेली ठिकाणे खालीलप्रमाणे आहेत. 
 नाणेघाट 
 गोरखगड 
 मच्छीन्द्रगड    
 सिद्धगड 
 श्रृंगॠषी समाधी 
 श्रीक्षेत्र संगमेश्वर (काळू डोईफोडी नदीचा संगम) 
 सरळगाव येथील साईमंदिर (साई-विसावा) 
 खांबलिंगेश्वर (म्हसा) 
 गणेश लेणी (सोनावळे)

तालुक्यातील गावे
आगाशी (मुरबाड)
आळवे
अल्याणी
आंबेटेंभे
आंबेगाव (मुरबाड)
आंबेळे बुद्रुक
आंबेळे खुर्द
आंबिवली (मुरबाड)
आनंदनगर (मुरबाड)
आसकोट
आसोळे
आसोसे
आवळेगाव (मुरबाड)
बाळेगाव (मुरबाड)
बांधिवळी
भडणे
भालुक
भोरांडे
भुवन (मुरबाड)
बोरगाव (मुरबाड)
बोरीवली (मुरबाड)
ब्राह्मणगाव (मुरबाड)
बुरसुंगे
चाफे तर्फे खेडुळ
चंद्रापूर (मुरबाड)
चासोळे
चिखले (मुरबाड)
चिराड
दहीगाव (मुरबाड)
दहीवली
डांगुर्ले
देहनोळी
देहरी
देवगाव (मुरबाड)
देवघर (मुरबाड)
देवपे
धानिवली
धारगाव
धसई
दिघेफाळ
दिवाणपाडा
डोंगरन्हावे
दुधनोळी
दुर्गापूर (मुरबाड)
एकलाहरे
फांगळोशी
फांगणे
फांगुळगव्हाण
फणसोळी
गणेशपूर (मुरबाड)
गावाळी
घागुर्ली
घोराळे
गोरखगड (मुरबाड)
गोरेगाव (मुरबाड)
हेदावळी
हिरेघर
इंदे
जडाई
जाईगाव
जांभुर्डे (मुरबाड)
जामघर (मुरबाड)
काचाकोळी
कळंबाडमु
कळंभे (मुरबाड)
कळमखांडे
कळंभाड
कांदळी (मुरबाड)
कान्हार्ले
कान्होळ
कारावळे
करचोंडे
कासगाव
केदुर्ली
खांडपे (मुरबाड)
खांदरे
खानिवरे
खापारी (मुरबाड)
खारशेत उंबरोळी
खाटेघर
खेड (मुरबाड)
खेडाळे
खेवारे
खोपिवळी
खुताळबंगला
खुताळ बारागाव
खुतारवाडीगाव
किसाळ
किशोर
कोचरेबुद्रुक
कोचरेखुर्द
कोळे (मुरबाड)
कोळोशी (मुरबाड)
कोळठण
कोंडेसाखरे
कोरावळे
कुडावली
कुडशेत
मढ
महज
माजगाव (मुरबाड)
माळ (मुरबाड)
मालेगाव (मुरबाड)
माल्हेड
माळीनगर
मांडुस
मांडवाट
माणगाव (मुरबाड)
माणिवलीबुद्रुक
माणिवलीखुर्द
माणिवली शिरवली
माणिवली तर्फे खेडुळ
मासळे
मेरडी
म्हारस
म्हासे
मिल्हे
मोहाघर
मोहप
मोहराई
मोहघर
मोरोशी (मुरबाड)
मुरबाड.
नाधई
नागाव (मुरबाड)
नांदेणी
नांदगाव (मुरबाड)
नारायणगाव (मुरबाड)
नारीवळी
नेवळपाडा
न्हावे (मुरबाड)
न्याहाडी
ओजीवले
पडाळे
पाळु
पाणशेत
पारगाव (मुरबाड)
पऱ्हे
पारोंडे
पाशेणी
पाटगाव (मुरबाड)
पावळे
पेंधारी
पिंपळगाव (मुरबाड)
पिंपळघर (मुरबाड)
पोटगाव
रामपूर (मुरबाड)
रांजणगाव (मुरबाड)
राव
साजाई
साजगाव (मुरबाड)
साखरे (मुरबाड)
साकुर्ली (मुरबाड)
संगम (मुरबाड)
सरळगाव
सासणे (मुरबाड)
सावर्णे
सायाळे
शाई (मुरबाड)
शास्त्रीनगर (मुरबाड)
शेडाळी
शेळगाव (मुरबाड)
शिडगाव
शिरावली
शिरगाव (मुरबाड)
शिरोशी
शिरपूर (मुरबाड)
शिवाळे
सिधगड
सिंगपूर
सोनावळे
सोनगाव (मुरबाड)
तळेगाव (मुरबाड)
तळेखाळ
तळवलीबारगाव
तळवली तर्फे घोराड
टेंभारेबुद्रुक
टेमगाव
ठाकरेनगर
थिटबी तर्फे वैशाखारे
ठुणे
टोकावडे
तोंडळी
तुळाई
उचाळे
उदळदोन
उमरोळीबुद्रुक
उंबरपाडा
उंबरोळी खुर्द
वडगाव (मुरबाड)
वैशाखारे
वेहारे
वेळुक
विढे
विद्यानगर
वाडु
वडवली (मुरबाड)
वाघगाव
वाघिवळी
वाल्हीवळे
वांजळे (मुरबाड)
वानोटे
झाडघर,
खेडले-तळवली.

संदर्भ
https://villageinfo.in/
https://www.census2011.co.in/
http://tourism.gov.in/
https://www.incredibleindia.org/
https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
https://www.mapsofindia.com/ 
https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
https://www.weather-atlas.com/en/india-climate

वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील तालुके
वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके