प्रियंका चोप्रा

प्रियंका चोप्रा-जोनास (१८ जुलै १९८२) ही एक भारतीय सिने-अभिनेत्री व मॉडेल आहे. मिस वर्ल्ड ही आंतरराष्ट्रीय सौंदर्य स्पर्धा जिंकणारी ती ५ भारतीय महिलांपैकी एक आहे. प्रियंका चोप्राने २००३ साली द हीरो नावाच्या चित्रपटाद्वारे बॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले. ती बॉलिवूडमधील सर्वाधिक मानधन स्वीकारणारी व सर्वात लोकप्रिय अभिनेत्यांपैकी एक मानली जाते. प्रियंका चोप्राला दोनदा राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला. मिस वर्ल्ड २००० स्पर्धेची विजेती, चोप्रा ही भारतातील सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या अभिनेत्रींपैकी एक आहे. तिला दोन राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार आणि पाच फिल्मफेर पुरस्कारांसह अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत. २०१६ मध्ये, भारत सरकारने तिला पद्मश्री देऊन सन्मानित केले आणि टाइमने तिला जगातील १०० सर्वात प्रभावशाली व्यक्तींपैकी एक म्हणून नाव दिले आणि पुढील दोन वर्षांत, फोर्ब्सने तिला जगातील १०० सर्वात शक्तिशाली महिलांमध्ये सूचीबद्ध केले.

जरी चोप्रा सुरुवातीला एरोनॉटिकल अभियांत्रिकी शिकण्याची आकांक्षा बाळगत असली तरी, तिने भारतीय चित्रपट उद्योगात सामील होण्याच्या ऑफर स्वीकारल्या, ज्या संधी तिच्या स्पर्धा जिंकल्यामुळे निर्माण झाल्या. तिने तामिळ चित्रपट थामिझन (२००२) मधून अभिनय क्षेत्रात पदार्पण केले. त्यानंतर तिने द हीरो: लव्ह स्टोरी ऑफ अ स्पाय (२००३) या चित्रपटातून बॉलिवूडमध्ये पदार्पण केले. तिने बॉक्स ऑफिस हिट अंदाज (२००३) आणि मुझे शादी करोगी (२००१) मध्ये प्रमुख स्त्रीची भूमिका बजावली आणि २००४ च्या थ्रिलर ऐतराजमधील तिच्या ब्रेकआउट भूमिकेसाठी तिला समीक्षकांची प्रशंसा मिळाली. चोप्राने क्रिश आणि डॉन (दोन्ही २००६) या सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या प्रॉडक्शनमध्ये मुख्य भूमिकांसह स्वतःला स्थापित केले आणि नंतर तिने त्यांच्या सिक्वेलमध्ये तिच्या भूमिकेची पुनरावृत्ती केली.

एका छोट्या धक्क्यानंतर, चोप्राने २००८ मध्ये फॅशन या नाटकात अडचणीत सापडलेल्या मॉडेलच्या भूमिकेसाठी यश मिळवले, ज्याने तिला सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार आणि दोस्ताना मधील ग्लॅमरस पत्रकार म्हणून सन्मानित केले. चोप्राला कमिने (२००९), ७ खून माफ (२०११), बर्फी या चित्रपटांमध्ये अनेक पात्रे साकारण्यासाठी व्यापक ओळख मिळाली. मेरी कोम (२०१४), दिल धडकने दो (२०१५) आणि बाजीराव मस्तानी (२०१५). २०१५ ते २०१८ पर्यंत, तिने एबीसी थ्रिलर मालिका क्वांटिकोमध्ये ॲलेक्स पॅरिश म्हणून काम केले आणि द स्काय इज पिंक (२०१९) या बायोपिकसह हिंदी चित्रपटसृष्टीत परतली. चोप्राने अनेक हॉलिवूड चित्रपटांमध्ये देखील काम केले आहे, विशेषतः द व्हाईट टायगर (२०२१) आणि द मॅट्रिक्स पुनरुत्थान (२०२१).

चोप्रा पर्यावरण आणि स्त्रियांच्या हक्कांसारख्या सामाजिक कारणांना प्रोत्साहन देते आणि लैंगिक समानता, लैंगिक वेतनातील तफावत आणि स्त्रीवाद याबद्दल बोलते. तिने २००६ पासून युनिसेफ सोबत काम केले आहे आणि अनुक्रमे २०१० आणि २०१६ मध्ये बाल हक्कांसाठी राष्ट्रीय आणि जागतिक युनिसेफ सद्भावना दूत म्हणून नियुक्त करण्यात आले होते. आरोग्य आणि शिक्षणासाठी तिचे नेमसेक फाउंडेशन वंचित भारतीय मुलांना आधार देण्याचे काम करते. रेकॉर्डिंग आर्टिस्ट म्हणून, चोप्राने तीन एकेरी रिलीज केले आहेत आणि तिच्या अनेक चित्रपट गाण्यांसाठी गायन प्रदान केले आहे. पर्पल पेबल पिक्चर्स या प्रोडक्शन कंपनीच्याही त्या संस्थापक आहेत, ज्या अंतर्गत तिने प्रशंसित मराठी चित्रपट व्हेंटिलेटर (२०१६) सह अनेक प्रादेशिक भारतीय चित्रपटांची निर्मिती केली आहे. गोपनीयता राखूनही, चोप्राचे अमेरिकन गायक आणि अभिनेते निक जोनास यांच्याशी लग्नासह तिचे ऑफ-स्क्रीन जीवन, मीडिया कव्हरेजचा विषय आहे. २०२१ मध्ये, तिने तिचे संस्मरण अनफिनिश्ड प्रकाशित केले, जे न्यू यॉर्क टाइम्सच्या बेस्ट सेलर यादीत पोहोचले.

 जीवन 
प्रियंका चोप्राचा जन्म १८ जुलै, १९८२ रोजी जमशेदपूर येथे झाला. प्रियंका चोप्राच्या वडिलांचे नाव अशोक चोप्रा, तर आईचे नाव मधु चोप्रा आहे. तिचे वडील अंबाला येथील पंजाबी हिंदू होते. तिची आई झारखंडमधील मधु चोप्रा या काँग्रेसचे नेते डॉ. मनोहर किशन अखौरी आणि बिहार विधानसभेच्या माजी सदस्या मधु ज्योत्स्ना अखौरी यांच्या ज्येष्ठ कन्या आहेत. तिच्या आजीचे मूळ नाव मूळची मेरी जॉन असून त्या जेकोबाइट सिरियन ख्रिश्चन होत्या. त्या केरळमधील कोट्टायम जिल्ह्यातील कुमारकोम येथील कवलप्पारा कुटुंबातील होत्या. चोप्राला सिद्धार्थ नावाचा तिच्यापेक्षा ७ वर्षांनी लहान भाऊ आहे. बॉलिवूड अभिनेत्री परिणीती चोप्रा, मीरा चोप्रा, आणि मन्नारा चोप्रा या प्रियंका चोप्राच्या चुलत बहिणी आहेत.

प्रियंका चोप्राचे वडील लष्करामध्ये असल्यामुळे त्यांचे कुटुंब नेहमी फिरतीवर असायचे. त्यामुळे चोप्राला भारतीय संस्कृतीच्या अनेक पैलूंची ओळख झाली. तिने आपल्या शिक्षणाची सुरुवात लखनौ येथील ला मार्टीनियर कन्या महाविद्यालय मध्ये निवासी विद्यार्थिनी म्हणून केली. त्यानंतर थोड्या कालावधीसाठी तिने बरैलीमधील मारिया गोरेटी महाविद्यालय येथे शिक्षण घेतले. चोप्राने दहावीचे शिक्षण अमेरिकतील बोस्टन शहरात पूर्ण केले. त्यावेळी तिची महत्त्वाकांक्षा सॉफ्टवेर अभियांत्रिकी किंवा गुन्हेगारी मानसशास्त्रज्ञ होण्याची होती. बोस्टनवरून परतल्यानंतर तिने फेमिना मिस इंडिया स्पर्धेत भाग घेतला व ही स्पर्धा जिंकली. प्रियंका चोप्राच्या कारकिर्दीची पूर्ण दिशा बदलली.

चोप्राच्या पालकांच्या लष्करी डॉक्टरांच्या व्यवसायामुळे, कुटुंबाला भारतातील दिल्ली, चंदीगड, अंबाला, लडाख, लखनौ, बरेली आणि पुण्यासह अनेक ठिकाणी नियुक्त करण्यात आले होते. लखनौमधीलला मार्टिनिएर गर्ल्स स्कूल आणि बरेली येथील सेंट मारिया गोरेटी कॉलेज ही ती ज्या शाळांमध्ये शिकली होती, त्यात त्यांचा समावेश होता. डेली न्यूझ अँड ॲनालिसिसमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या एका मुलाखतीत चोप्रा म्हणाल्या की, तिला नियमित प्रवास करणे आणि शाळा बदलण्यात काहीच हरकत नाही; एक नवीन अनुभव आणि भारताच्या बहुसांस्कृतिक समाजाचा शोध घेण्याचा एक मार्ग म्हणून तिने याचे स्वागत केले. ती राहात असलेल्या अनेक ठिकाणी, चोप्राच्या लहानपणी लडाखच्या थंड वायव्य भारतीय वाळवंट प्रदेशातील लेहच्या खोऱ्यात खेळण्याच्या गोड आठवणी आहेत. ती म्हणाली होती, "मला वाटतं, मी लेहमध्ये असताना मी चौथीच्या वर्गात होते. माझ्या भावाचा नुकताच जन्म झाला. माझे बाबा सैन्यात होते आणि तिथंच पोस्टिंग झाले होते. मी एक वर्ष लेहमध्ये राहिलो आणि तिथल्या माझ्या आठवणी आहेत जबरदस्त. आम्ही सर्व लष्करी मुले तिथे होतो. आम्ही घरात राहत नव्हतो, आम्ही दरीत बंकरमध्ये होतो आणि एका टेकडीच्या माथ्यावर एक स्तूप होता जो आमच्या दरीकडे दुर्लक्ष करत असे. आम्ही माथ्यापर्यंत धावायचो. ती आता बरेलीला तिचे मूळ गाव मानते आणि तेथे मजबूत संबंध ठेवते.

१३ व्या वर्षी, चोप्रा अभ्यासासाठी युनायटेड स्टेट्समध्ये स्थलांतरित झाली, तिच्या मावशीसोबत राहिली आणि न्यूटन, मॅसॅच्युसेट्स आणि सीडर रॅपिड्स, आयोवा येथील शाळांमध्ये प्रवेश घेतला, क्वीन्स, न्यू यॉर्क येथे थांबल्यानंतर, तिच्या मावशीचे कुटुंब देखील वारंवार स्थलांतरित होते. मॅसॅच्युसेट्समध्ये असताना, तिने अनेक थिएटर प्रॉडक्शनमध्ये भाग घेतला आणि पाश्चात्य शास्त्रीय संगीत आणि समूहगायनाचा अभ्यास केला. युनायटेड स्टेट्समध्ये तिच्या किशोरवयीन काळात, चोप्राला कधीकधी वांशिक समस्यांना सामोरे जावे लागले आणि एका आफ्रिकन-अमेरिकन वर्गमित्राकडून भारतीय असल्‍याबद्दल त्यांना त्रास दिला गेला. तिने म्हणले आहे की, "मी एक मूर्ख मुलगा होतो, कमी आत्मसन्मान होता, मध्यमवर्गीय पार्श्वभूमीतून आलेली होती, माझ्या पायावर पांढरे डाग होते. पण मी खूप मेहनती होते. आज माझे पाय १२ ब्रँड विकतात." तीन वर्षानंतर, चोप्रा बरेली येथील आर्मी पब्लिक स्कूलमध्ये उच्च माध्यमिक शिक्षण पूर्ण करून भारतात परतली.

या कालावधीत, चोप्राने स्थानिक मे क्वीन सौंदर्य स्पर्धा जिंकली, त्यानंतर चाहत्यांनी तिचा पाठलाग केला; तिच्या सुरक्षेसाठी तिच्या कुटुंबाने त्यांचे घर बारने सुसज्ज केले. तिच्या आईने तिला २००० च्या फेमिना मिस इंडिया स्पर्धेत प्रवेश दिला; तिने दुसरे स्थान पटकावले, फेमिना मिस इंडिया वर्ल्ड खिताब जिंकला. चोप्राने पुढे मिस वर्ल्ड स्पर्धा जिंकली, जिथे तिला ३० नोव्हेंबर २००० रोजी लंडनमधील मिलेनियम डोममध्ये मिस वर्ल्ड २००० आणि मिस वर्ल्ड कॉन्टिनेंटल क्वीन ऑफ ब्यूटी-आशिया आणि ओशनियाचा मुकुट देण्यात आला. चोप्रा मिस वर्ल्ड जिंकणारी पाचवी भारतीय स्पर्धक होती आणि सात वर्षात अशी कामगिरी करणारी चौथी होती. तिने महाविद्यालयात प्रवेश घेतला होता, परंतु मिस वर्ल्ड स्पर्धा जिंकल्यानंतर ती निघून गेली. चोप्रा म्हणाल्या की मिस इंडिया आणि मिस वर्ल्ड या खिताबांमुळे तिला ओळख मिळाली आणि तिला चित्रपटातील भूमिकांसाठी ऑफर मिळू लागल्या.

 कारकीर्द 
फेमिना मिस इंडिया स्पर्धा जिंकल्यानंतर २००० मध्ये प्रियंका चोप्राने विश्वसुंदरीचा किताबही पटकावला आणि ती प्रकाशझोतात आली. त्यानंतर तिने आपला मोर्चा चित्रपटांकडे वळवला. तिने चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले ते तमिळ चित्रपटातून. पण त्यानंतर ती लगेच बॉलीवूडमध्ये आली. हिंदी चित्रपटसृष्टीतला तिचा पहिला चित्रपट होता अनिल शर्मा दिग्दर्शित 'द हीरो'. या चित्रपटामध्ये तिची दुय्यम भूमिका होती. या चित्रपटाने बॉक्स ऑफिसवर फार काही चांगली कामगिरी केली नाही. त्यामुळे तिचे पूर्ण लक्ष त्यानंतर आलेल्या 'अंदाज' या चित्रपटावर होते. या चित्रपटाला परीक्षकांकडून फार चांगली मते मिळाली नाहीत. परंतु, या चित्रपटाने बॉक्स ऑफिसवर कमाल केली. या चित्रपटासाठी तिला फिल्मफेरचा सर्वोत्कृष्ट पदार्पणाचा पुरस्कारही मिळाला. यानंतर मात्र प्रियंकाकडे ग्लॅमरस भूमिकांची रांग लागली.

यशाबरोबरच प्रियंका चोप्राला बऱ्याच वादांनाही तोंड द्यावे लागले, आणि त्यावेळी प्रियंका चोप्राने 'राजा भैय्या' आणि 'जान कि बाझी' हे दोन चित्रपट सोडून दिले. तिचे 'प्लॅन' (२००४) आणि 'किस्मत' (२००४) हे सलग दोन चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर आपटले. 'असंभव' चित्रपटामध्ये तिची भूमिका केवळ ग्लॅमर वाढवण्यापुरती होती. प्रियंका चोप्रा ही एकमेव अभिनेत्री आहे जिने हॉलिवूडमध्ये ही आपली अभिनयाची कामगिरी बजावली आहे.

 चित्रपट 
 वर्ष चित्रपट भूमिका टीपा २००२ तामीझान प्रिया तमिळ चित्रपट२००३ द हीरो: लव्ह स्टोरी ऑफ अ स्पाय शाहीन झंकारिया अंदाज जिया सिंघानिया फिल्मफेअर सर्वोत्तम महिला पदार्पण पुरस्कार२००४ प्लॅन राणी किस्मत सपना गोसावी असंभव अलिशा मुझसे शादी करोगी राणी सिंग ऐतराज सोनिया रॉय फिल्मफेर सर्वोत्तम खलनायिका पुरस्कार२००५ ब्लॅकमेल मिसेस. राठोड अपुरूपम अपुरूपम तेलुगू चित्रपट करम शालिनी वक्त पूजा ठाकूर यकीन यकीन बरसात काजल ब्लफमास्टर! सिम्मी अहुजा२००६ टॅक्सी क्र. ९२११  पाहुणी कलाकार ३६ चायना टाउन सीमा पाहुणी कलाकार क्रिश प्रिया आप की खातिर अनु खन्ना डॉन रोमा२००७ सलाम-ए-इश्क कामिनी राणावत बिग ब्रदर आरती शर्मा ॐ शांति ॐ  पाहुणी कलाकार२००८ माय नेम इज ॲन्थनी गोन्सालविस  पाहुणी कलाकार लव्ह स्टोरी २०५० सना बेदी / झिएशा गॉड तुस्सी ग्रेट हो आलिया कपूर चमकू शुभी द्रोणा सोनिया फॅशन मेघना माथूर राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री फिल्मफेअर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार दोस्ताना नेहा मेळवाणी२००९ बिल्लू  पाहुणी कलाकार कमीने स्विटी शेखर भोपे व्हॉट्स युवर राशी?  एकाच चित्रपटात १२ विविध भूमिका केल्या२०१० प्यार इम्पॉसिबल! अलिशा मर्चन्ट जाने कहां से आयी है  पाहुणी कलाकार अंजाना अंजानी कियारा वासवानी२०११ ७ खून माफ सुसांना अण्णा / मेरी जोहान्स फिल्मफेअर सर्वोत्तम अभिनेत्री समीक्षक पुरस्कार रा.वन देशी गर्ल पाहुणी कलाकार डॉन २ रोमा२०१२ अग्निपथ काळी गावडे तेरी मेरी कहानी रुखसार / राधा / आराधना]] बर्फी! झील्मील चट्टेर्जी२०१३ जंजीर माला शूटआऊट ॲट वडाळा बबली बदमाश२०१४ गुंडे नंदिता सेनगुप्ता मेरी कोम मेरी कोम भारतीय बॉक्सर मेरी कोमच्या जीवनावर आधारित२०१५ दिल धडकने दो आयेशा संघ  बाजीराव मस्तानी काशीबाई सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी फिल्मफेर पुरस्कार२०१६ जय गंगाजल आभा माथूर व्हेंटिलेटर मराठी चित्रपट निर्माता; याच देखावा झंझावाती

 संदर्भ 

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:भारतातील महिला मॉडेल
वर्ग:मिस वर्ल्ड विजेत्या
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कार प्राप्त महिला
वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते