फिफा विश्वचषक

फिफा विश्वचषक किंवा नुसताच विश्वचषक ही फुटबॉल खेळामधील एक आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा आहे. फिफा फुटबॉलची संस्था दर चार वर्षांनी ह्या स्पर्धेचे आयोजन करते. ह्या स्पर्धेत जगातील 48 देशांचे राष्ट्रीय फुटबॉल संघ भाग घेतात. दर विश्वचषकाआधी प्रदीर्घ पात्रता फेऱ्या खेळवण्यात येतात ज्यांमधून हे 48 संघ निवडले जातात. 

२०२२ विश्वचषक जिंकणारा आर्जेन्टिना हा सद्य विजेता देश आहे.

आजवर खेळवण्यात आलेल्या २० विश्वचषक स्पर्धांपैकी ब्राझीलने ५, इटली व जर्मनीने ४, आर्जेन्टिनाने ३,  फ्रान्स व उरुग्वे देशांनी २ तर इंग्लंड,स्पेन देशांनी एकवेळा अजिंक्यपद मिळवले आहे.

पुढील विश्वचषक स्पर्धांचे आयोजन २०१८ मध्ये रशिया व २०२२ साली कतार हे देश करतील.

 स्पर्धेचा इतिहास 
इ.स. १९३० साली या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेची सुरुवात झाली. फिफा ही फुटबॉल विश्वातील सर्वांत महत्त्वाची संघटना दर चार वर्षांनी या स्पर्धेचे आयोजन करते. इ.स. १९४२ व इ.स. १९४६ मध्ये दुसऱ्या महायुद्धाच्या कालावधीत या स्पर्धा रद्द करण्यात आल्या होत्या.

पात्रता

दर विश्वचषकामध्ये खेळण्यासाठी सुमारे २०० राष्ट्रीय संघांमधून ३२ संघांची निवड केली जाते. ह्यासाठी फिफाने विश्वचषक पात्रता फेरी निर्माण केली आहे. यजमान देशाला आपोआप पात्रता मिळते परंतु उर्वरित ३१ जागांसाठी सर्व उत्सुक संघांना ही फेरी पार करावी लागते. फिफाच्या सदस्य खंडीय संघटनांमधून प्रत्येक विश्वचषकासाठी ठराविक संख्येचे संघ पात्र ठरू शकतात. २०१४ फिफा विश्वचषकासाठी खालील संख्या वापरात आणली जाईल.
युएफा - १३ जागा
सी.ए.एफ. - ५ जागा
ए.एफ.सी. - ४ जागा
कॉन्मेबॉल - ४ जागा + यजमान ब्राझील
कॉन्ककॅफ - ३ जागा
ओ.एफ.सी. - १ जाग
१ अतिरिक्त खुली जागा - ए.एफ.सी., कॉन्मेबॉल किंवा कॉन्ककॅफमधील एका संघासाठी

 स्पर्धेचे स्वरूप 
पात्रता फेरीमधून निवड झालेल्या ३२ संघांचे प्रत्येकी ४ असे ८ गट केले जातात. प्रत्येक संघ आपापल्या गटामधील इतर तीन संघांसोबत साखळी पद्धतीने सामने खेळतो. विजय मिळवल्यास ३, बरोबरीत सुटल्यास १ तर पराभव झाल्यास ० असे गूण दिले जातात. साखळी फेरीनंतर प्रत्येक गटामधील अव्वल क्रमांकाचे दोन अशा एकूण १६ संघांना बाद फेरीमध्ये प्रवेश मिळतो. बाद फेरीमध्ये निर्धारित वेळेमध्ये जर सामना गोल-बरोबरीमध्ये राहिला तर अतिरिक्त वेळ व पेनल्टी शूटआउट ह्या पद्धती वापरून सामन्याचा निकाल लावला जातो.

 विजेते
वर्षयजमानविजेतेस्कोरउपविजेतेतिसरे स्थानस्कोरचौथे स्थानसंघांची संख्या१९३०  माहिती  ४–२इ.स. १९३०च्या स्पर्धेत तिसर्‍या क्रमांकासाठीचा सामना अधिकृतरीत्या आयोजित करण्यात आला नव्हता; अमेरिका व युगोस्लाव्हिया उपांत्य फेरीत हरले. आता फिफाने अमेरिकेला  तिसरा क्रमांक दिला आहे तर युगोस्लाव्हियाला  चौथा. हे क्रमांक या स्पर्धेतील त्यात्या देशांच्या एकूण कामगिरीवरुन ठरवण्यात आले आहेत.१३१९३४  माहिती २–१ एटा३–२१६१९३८  माहिती ४–२४–२१६/१५१९५०  माहिती ह्या स्पर्धेमध्ये उपांत्य फेरीचे व अंतिम सामने खेळवण्यात आले नाहीत. साखळी लढतींमध्ये जे चार संघ सर्वोच्च स्थानावर होते त्यांना गुणांप्रमाणे पहिला, दुसरा, तिसरा व चौथा क्रमांक देण्यात आला.   Likewise, Sweden's ३-१ victory over Spain (played at the same time as Uruguay vs Brazil) ensured that they finished third.१६/१३१९५४  माहिती ३–२३–११६१९५८  माहिती  ५–२६–३१६१९६२  माहिती ३–११–०१६१९६६  माहिती ४–२ एटा२–११६१९७०  माहिती ४–११–०१६१९७४  माहिती २–११–०१६१९७८  माहिती ३–१ एटा२–११६१९८२  माहिती ३–१३–२२४१९८६  माहिती ३–२४–२ एटा२४१९९०  माहिती १–०२–१२४१९९४  माहिती  ०–० एटा (३–२) पेशू४–०२४१९९८  माहिती  ३–०२–१३२२००२  माहिती   २–०३–२३२२००६  माहिती१–१ एटा (५–३) पेशू३–१३२२०१०  माहिती१–०एटा३–२३२२०१४  माहिती१–०एटा३–०३२

नोंदी:
एटा — एक्स्ट्रा टाईम नंतर
पेशू — पेनल्टी शूटआउट

संदर्भ

बाह्य दुवे
अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:विश्वचषक