युरोपियन संघ

युरोपियन युनियन (अर्थ:युरोपियन संघ) (The European Union-EU)  अथवा  युरोपियन महासंघ हा युरोप खंडातील २७ देशांचा संघ आहे. या संघाचे उद्दीष्ट युरोपीय देशांमध्ये राजकीय व शासकीय संयु्क्तता आणणे, समान अर्थव्यवस्था व समान व्यापार-नियम लागू करणे, समान चलन (युरो-€) अस्तित्त्वात आणणे हे आहे. युरोप खंडातील सर्वात मोठे राजकीय व आर्थिक अस्तित्त्व युरोपियन संघाला लाभले आहे. संघाची एकूण लोकसंख्या ४९ कोटी ३० लाख आणि वार्षिक उत्पन्न (GDP) €१०५ ($१३७) निखर्व आहे. युरोपियन संघात खालील देश आहेत.

युनायटेड किंग्डममध्ये २३ जून २०१६ रोजी घेण्यात आलेल्या मतदानामध्ये ब्रिटिश नागरिकांनी युरोपियन संघ सोडण्याच्या बाजूने कौल दिला. त्यामुळे २०१९ साली युनायटेड किंग्डम अधिकृतपणे युरोपियन संघातून बाहेर पडेल.

इतिहास

दुसऱ्या महायुद्धानंतर आर्थिक सहकार्य तसेच व्यापारवर्धित करण्याच्या उद्देशाने युरोपीय  देश एकत्र येऊ लागले ,१९५७ मध्ये बेल्जीयम ,जर्मनी ,फ्रान्स ,इटली ,लक्झेमबर्ग आणि आणि नेदरलॅंड या सहा देशांनी युरोपियन इकॉनॉमिक कम्युनिटी या संस्थेची स्थापना केली युरोपस्थित २८ देशांची युरोपियन युनियन ही अतिप्रगत अशी आर्थिक युनियन आहे. युरोपियन कोल ॲंड स्टील कम्युनिटी आणि युरोपियन आर्थिक युनियन यांच्यापासुन युरोपियन युनियनचा जन्म झाला.१९९३ मध्ये मॅस्ट्रिच कराराने युरोपियन युनियन हे नाव देण्यात आले . लिस्बन कराराने अलीकडे २००९मध्ये युरोपियन युनियनमध्ये सुधारित घटना लागू झाली आहे . १ जुलै २०१३ पासून क्रोशिया हा नवीन देश सदस्य होत असल्यामुळे युरोपियन युनियनमध्ये आता २८ देश  आहेत .  या संघाने युरोपमधील विविध सदस्य देशांत एकत्रित बाजारप्रणाली विकसित केली आहे . युरोपमध्ये वस्तू , सेवा व भांडवल यांचा मुक्त संचार होणे , हे उद्दिष्ट आहे .समुदायातील सर्व देशांनी वस्तूंची देवाणघेवाण करताना सर्व वस्तूवरील जकात रद्द केली आहे .सभासद देशांकरिता युरो चलन निश्चित केले .

भूगोलयूरोपयन युनियन हा यूरोप या खंडामध्ये येतो

राजकारण
न्यायव्यवस्था
युरोपियन न्यायालय ॰ ॰ 
युरोपिय युनियनमधील कायद्याचे व करारांचे अर्थ लावणे, व त्यांच्या आधारे सदस्य देशातील वादांचा निवाडा करणे हे कार्य युरोपियन न्यायव्यवस्था पार पाडते.

विदेश संबंध

 अर्थव्यवस्था :- युरोपियन युनियन ही एक आर्थिक व त्याचप्रमाणे मौद्रिक युनियन करण्याच्या उद्देशाने सर्व सदस्य देशांचे राजकोषीय  धोरण व  चलनविषयक धोरण एकरूप करण्यासाठी प्रयत्न सुरू झाले. 

संस्कृती

सदस्य राष्ट्रे
 चिन्ह ध्वज देश सामील लोकसंख्या किमी² दरडोई उत्पन्न  चलन जिनी माविनि परिषदेमधीलमते संसदेमधीलजागा भाषा भूभाग   ऑस्ट्रिया 1995-01-01 Council Decision of 14 January 2013 (2013/37/EU) as amended by Council Decision  of 1 July 2013 (2013/345/EU) amending the Council's Rules of Procedure.  Report for Selected Countries and Subjects IMF युरो UNDP.org  10 19 जर्मन –   बेल्जियम 1957स्थापक    युरो   12 22 डचफ्रेंचजर्मन –   बल्गेरिया 2007-01-01    लेव्ह   10 18 बल्गेरियन –   क्रोएशिया 2013-07-01    कुना   7 12 क्रोएशियन –   सायप्रस 2004-05-01    युरो   4 6 ग्रीकतुर्की 3 वगळूनवगळता:
 युरोपियन संघाने उत्तर सायप्रसचे सार्वभौमत्व अमान्य केले आहे.
 संयुक्त राष्ट्र शांतता क्षेत्रसंयुक्त राष्ट्रांद्वारे शासन .
 आक्रोतिरी आणि ढेकेलिया   चेक प्रजासत्ताक 2004-05-01    कोरुना   12 22 चेक –   डेन्मार्क 1973-01-01    क्रोन   7 13 डॅनिश 2 वगळूनवगळता:

    एस्टोनिया 2004-05-01    युरो   4 6 एस्टोनियन –   फिनलंड 1995-01-01    युरो   7 13 फिनिशस्वीडिश 1ह्यांसह:
    फ्रान्स 1957स्थापक    युरो   29 74 फ्रेंच 5 + 7 वगळूनह्यांसह:






वगळता:



 See Article 355(1) of the Treaty on the Functioning of the European Union. 


    जर्मनी 1957स्थापकजर्मनीच्या पुन:एकत्रीकरणानंतर ३ ऑक्टोबर १९९० रोजी भूतपूर्व पूर्व जर्मनी देशाची राज्ये पश्चिम जर्मनीमध्ये समाविष्ट केली गेली.    युरो   29 99 जर्मन –   ग्रीस 1981-01-01    युरो   12 22 ग्रीक –   हंगेरी 2004-05-01    फोरिंट   12 22 हंगेरियन –   आयर्लंड 1973-01-01    युरो   7 12 आयरिशइंग्लिश –   इटली 1957स्थापक    युरो   29 73 इटालियन –   लात्व्हिया 2004-05-01    लाट्स   4 9 लात्व्हियन –   लिथुएनिया 2004-05-01    लिताज   7 12 लिथुएनियन –   लक्झेंबर्ग 1957स्थापक    युरो   4 6 फ्रेंचजर्मनलक्झेंबर्गिश –   माल्टा 2004-05-01    युरो   3 6 माल्टीइंग्लिश –   नेदरलँड्स 1957स्थापक    युरो   13 26 डच 6 वगळूनवगळता:





    पोलंड 2004-05-01    झुवॉटी   27 51 पोलिश –   पोर्तुगाल 1986-01-01    युरो   12 22 पोर्तुगीज 2ह्यांसह:

    रोमेनिया 2007-01-01    लेउ   14 33 रोमेनियन –   स्लोव्हाकिया 2004-05-01    युरो   7 13 स्लोव्हाक –   स्लोव्हेनिया 2004-05-01    युरो   4 8 स्लोव्हेन –   स्पेन 1986-01-01    युरो   27 54 स्पॅनिशस्थानिक मान्यताप्राप्त भाषा: बास्क, कातालान व गालिसियन. 4ह्यांसह:



 Plazas de soberanía   स्वीडन 1995-01-01    क्रोना   10 20 स्वीडिश –   युनायटेडकिंग्डम 1973-01-01    पाउंड स्टर्लिंग   29 73 इंग्लिश 1 + 13 वगळूनह्यांसह:


वगळता:
  आक्रोतिरी आणि ढेकेलिया





  ब्रिटिश हिंदी महासागर क्षेत्र



  साउथ जॉर्जिया व साउथ सॅंडविच द्वीपसमूह
  टर्क्स आणि कैकास द्वीपसमूह
  एकूण / सरासरी –    युरो Eurostat - Tables, Graphs and Maps Interface (TGM) table. Epp.eurostat.ec.europa.eu (2013-06-14). Retrieved on 2013-07-29.  352 766 24 (official) –
टिपा

 अधिकृत भाषा 
खालील २३ भाषा युरोपियन संघाच्या अधिकृत भाषा आहेत.
भाषाअधिकृत वापरकर्तेवापरास सुरुवात बल्गेरियन  2007 चेक   1 2004 डॅनिश   2 1973 डच    1958 इंग्लिश      1973 एस्टोनियन  2004 फिनिश  1995 फ्रेंच     3   1958 जर्मन     4    5   1958 ग्रीक     6 1981 हंगेरियन   7  8  1  9 2004 आयरिश   10 2007 इटालियन   11 1958 लात्व्हियन  2004 लिथुएनियन  2004 माल्टी  2004 पोलिश  2004 पोर्तुगीज  1986 रोमेनियन  2007 स्लोव्हाक    2004 स्लोव्हेन   12  13 2004 स्पॅनिश  1986 स्वीडिश   14 1995

संदर्भ

 बाह्य दुवे 
 युरोपा (दालन)
 संस्था 
 युरोपियन परिषद 
 युरोपियन कमिशन
 युरोपियन संसद


वर्ग:युरोपमधील आंतरराष्ट्रीय संघटना
वर्ग:जी-२० सदस्य देश