काराकास

काराकास (, सांतियागो दे लिओन दे काराकास; इंग्लिश उच्चारः केरकस) ही दक्षिण अमेरिकेतील व्हेनेझुएला देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. काराकास शहर व्हेनेझुएलाच्या उत्तर भागात आन्देस पर्वतरांगेच्या ईशान्येकडील कॅरिबियन समुद्र किनाऱ्याजवळ पसरलेल्या पर्वतराजींमध्ये वसले आहे.

काराकास शहराची लोकसंख्या सुमारे १८ लाख तर महानगर क्षेत्राची लोकसंख्या ४१ लाख आहे. काराकास महानगर क्षेत्रामध्ये व्हेनेझुएला राजधानी जिल्हा (काराकास शहर) व मिरांदा राज्यातील चार महानगरपालिकांचा समावेश होतो.

इतिहास
काराकास खोऱ्यामध्ये स्थानिक लोक अनेक शतके वसले होते. १५६२ साली दक्षिण अमेरिकेत दाखल स्पॅनिश लोकांनी येथे वसाहत निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला परंतु स्थानिक लोकांनी तो हाणून पाडला. ५ वर्षांनंतर २५ जुलै १५६७ रोजी दियेगो दे लोसादा ह्या स्पॅनिश योद्ध्याने तामांको ह्या स्थानिक अदिवासी नेत्याच्या सैन्याला पराभूत केले व सांतियागो दे लिओन दे काराकासची स्थापना केली. १८व्या शतकात येथील कोकोच्या शेतीमुळे काराकासची भरभराट झाली व १७७७ साली काराकासला व्हेनेझुएला स्पॅनिश वसाहतीचे (कापितानिया हेनेराल दि व्हेनेझुएला) राजधानीचे शहर बनवण्यात आले. फ्रांसिस्को दे मिरांदा व सिमोन बॉलिव्हार ह्या काराकासमध्ये जन्मलेल्या क्रांतिकाऱ्यांच्या मदतीने ५ जुलै १८११ रोजी व्हेनेझुएलाला स्वातंत्र्यप्राप्ती झाली.

विसाव्या शतकात व्हेनेझुएलामध्ये मोठ्या प्रमाणावर खनिज तेलाच्या साठ्यांचा शोध लागल्यानंतर दक्षिण अमेरिकेचे काराकास हे मोठे आर्थिक केंद्र बनले ज्यामुळे काराकासचा विकास झपाट्याने झाला.

भूगोल
काराकास शहर व्हेनेझुएलाच्या सागरी पर्वतरांगेच्या खोऱ्यात वसले आहे. कॅरिबियन समुद्र जवळ असून देखील काराकासची समुद्रसपाटीपासूनची साधारण उंची २,८५४ - ३४२२ फूट इतकी आहे. काराकास खोरे अतिशय उंचसखल असल्यामुळे शहराची वाढ भौगोलिक रचनेला अनुसरून झाली आहे.
हवामान
क्योपेन हवामान वर्गीकरणानुसार काराकासचे हवामान उष्णकटिबंधी असून येथे वर्षाकाठी ९०० ते १,३०० मिमी पाउस पडतो. उंचावर वसले असल्यामुळे काराकासमधील तापमान ह्या भागातील इतर स्थानांपेक्षा सौम्य असते.

 लोकवस्ती 
काराकासमधील वस्ती शहराच्या स्थापनेपासून बहुवंशीय, बहुसांस्कृतिक आहे. २०११मध्ये मध्यवर्ती काराकास शहराची (दिस्त्रितो कापिताल) वस्ती सुमारे १९ लाख होती. तर महानगरात २९ लाखांपेक्ष अधिक लोक राहत होते. २०२५मध्ये ही संख्या ३० लाखावर गेल्याचा अंदाज आहे.

येथील बव्हंश लोक एकाधिक वंशाचे असून त्यांत युरोपीय, मूळचे स्थानिक रहिवासी, आफ्रिकी आणि आशियाई वंशाचे लोक आहेत.

 संस्कृती 
डावे|thumb|काराकास नाट्यगृह
काराकास व्हेनेझुएलाचे सांस्कृतिक केन्द्र आहे. येथे अनेक नाट्यगृहे, संग्रहालये आणि इतर संस्था आहेत. येथे स्पेन, इटली, पोर्तुगाल, मध्यपूर्व, जर्मनी, चीन आणि इतर अनेक देशांतून आलेल्या लोकांनी आपल्या संस्कृतीतील काही भाग येथे आणले व ते काराकासमध्ये सामावले गेले.

 शिक्षण 
काराकास हे व्हेनेझुएलातील उच्चशिक्षणाचे मुख्य केन्द्र आहे. येथे अनेक विद्यापीठे आणि उच्चशिक्षणसंस्था आहेत.

 विद्यापीठे 
 उनिव्हर्सिदाद सेंत्राल दि व्हेनेझुएला 
व्हेनेझुएलाचे मध्यवर्ती विद्यापीठ (उनिव्हर्सिदाद सेंत्राल दि व्हेनेझुएला) सार्वजिनिक विद्यापीठ आहे. १७२१मध्ये स्थापन झालेले हे विद्यापीठ व्हेनेझुएलातील सगळ्यात जुने आहे.Abner J. Colmenares, "Urban and Real Estate Development of the Central University of Venezuela's Rental Zone", in Wim Wiewel and David C. Perry, eds., Global Universities and Urban Development: Case Studies and Analysis (Armonk NY: M.E. Sharpe, 2008), 181.   याचे काराकासमधील आवार कार्लोस राउल व्हियानुएव्हाने रचले आहे. याला २००० साली युनेस्को जागतिक वारसास्थान घोषित केले गेले.

 उनिव्हर्सिदाद सिमोन बोलिव्हार 
उनिव्हर्सिदाद सिमोन बोलिव्हार (सिमोन बोलिव्हार विद्यापीठ) हे विज्ञान आणि तंत्रज्ञानावर भर देणारे विद्यापीठ आहे.

 इतर विद्यापीठे 
 उनिव्हर्सिदाद मिलितार बोलिव्हारियाना दि व्हेनेझुएला (व्हेनेझुएलाचे बोलिव्हारी लश्करी विद्यापीठ, मुख्य आवार)
 उनिव्हर्सिदाद कॅतोलिका आंद्रेस बेलो
 उनिव्हर्सिदाद नॅसियोनाल एक्सपेरिमेंताल दि ला ग्रान काराकास (बृहद् काराकासचे राष्ट्रीय प्रायोगिक विद्यापीठ)
 उनिव्हर्सिदाद मेत्रोपोलिताना
 उनिव्हर्सिदाद नॅसियोनाल एक्सपेरिमेंताल दि ला आर्तेस (राष्ट्रीय कला प्रायोगिक विद्यापीठ)
 उनिव्हर्सिदाद माँतेआव्हिला
 उनिव्हर्सिदाद नुएव्हा एस्पार्ता
 उनिव्हर्सिदाद सांता मरिया काराकास
 उनिव्हर्सिदाद अलेहांद्रो दि उंबोल्ट
 उनिव्हर्सिदाद नॅसियोनाल एक्सपेरिमेंताल दि ला फुएर्झास आर्मादास (राष्ट्रीय सैन्यदल प्रायोगिक विद्यापीठ)
 उनिव्हर्सिदाद नॅसियोनाल एक्सपेरिमेंताल सिमोन रॉद्रिगेझ
 उनिव्हर्सिदाद बोलिव्हारियाना दि व्हेनेझुएला
 उनिव्हर्सिदाद होजे मरिया व्हार्गास
 उनिव्हर्सिदाद पेदागोजिका एक्सपेरिमेंताल लिबेर्तादोर
 उनिव्हर्सिदाद एक्सपेरिमेंताल पोलितेक्निका आँतोनियो होजे दि सुक्रे

 अर्थतंत्र 
काराकासची अर्थव्यवस्था सेवाकेंद्रित आहे. येथे अनेक बँका, मॉल आणि इतर ग्राहकसेवक कंपन्या आहेत. महानगरात काही प्रमाणात अवजड उद्योगही आहेत. काराकास समभाग बाजार येथे स्थित आहे. पेत्रोलेओस दि व्हेनेझुएला या देशातील खनिज तेलाच्या साठ्यांचे व्यवस्थापन करणाऱ्या कंपनीचे मुख्यालय येथे आहे. पेत्रोलिओस ही देशातील सगळ्यात मोठी कंपनी आहे. बंद पडण्यापूर्वी व्हियासा ही विमानवाहतूक कंपनीचे मुख्यालय येथे होते..

जुळी शहरे
काराकासचे जगातील खालील शहरांसोबत सांस्कृतिक व व्यापारी संबंध आहेत.
 आसुन्सियोन
 बोगोता
 बुएनोस आइरेस
 क्लुज-नापोका
 फोर्तालेझा
 ग्वातेमाला सिटी
 हवाना
 इस्तंबूल
 ला पाझ
 लिस्बन
 माद्रिद
 मानाग्वा
 मेक्सिको सिटी मिन्स्क
 मायामी
 मिलान
 मॉंटेव्हिडीयो
 मॉस्को
 नवी मुंबई
 न्यू ऑर्लिन्स
 पनामा सिटी
 पॅरिस
 क्वेझोन सिटी
 रेक्याविक
 रियो दि जानेरो सान होजे
 सान हुआन
 सान साल्व्हाडोर
 सांता क्रुझ दे तेनेरीफ
 सान्तियागो
 सांतो दॉमिंगो
 सॅन फ्रान्सिस्को
 साओ पाउलो
 सोल
20px| शांघाय
 तेगुसिगल्पा
 तेहरान
 वॉशिंग्टन डी.सी.

संदर्भ

 हे सुद्धा पहा 
बाह्य दुवे
 अधिकृत संकेतस्थळ 

वर्ग:व्हेनेझुएलामधील शहरे
वर्ग:दक्षिण अमेरिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
वर्ग:काराकास