मालवण

मालवण हे महाराष्ट्राच्या सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील एक महत्त्वाचे शहर आहे. सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण हे प्रमुख तालुक्याचे ठिकाण आहे. मालवण महाराष्ट्राचे आराध्य दैवत छत्रपती शिवाजी महाराजांचे आवडते सागरी शहर आहे. मालवण शहराची लोकसंख्या साधारण २२,००० च्या आसपास आहे. हे शहर पोर्तुगालीन धाटणीचे असून प्रथम हे शहर पोर्तुगीजांच्या ताब्यात होते, तद्नंतर हे शहर इंग्रजांच्या ताब्यात आले व नंतर कोल्हापूरचे संस्थानिक यांच्या ताब्यात गेले. या शहराची नगरपालिका १ मे, १९१८ साली स्थापन करण्यात आली. या शहराला शंभरहून अधिक वर्षाचा प्रदीर्घ काळ लाभला आहे. 
शिवाजी महाराजांचा सर्वात प्रिय असा सिंधुदुर्ग किल्ला या किल्ल्याचे इंग्रजांनी नामांतर रोमन राजा ऑगस्टस याच्यावरून फोर्ट ऑगस्टस केले, पण हा किल्ला करवीर संस्थानाच्या ताब्यात आल्यानंतर याचे मूळ नाव सिंधुदुर्ग हेच कायम करण्यात आले. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी मालवणच्या अरबी समुद्रात असणाऱ्या कुरटे बेटावर हा सिंधुदुर्ग किल्ला बांधला. हा किल्ला तब्बल ४८ एकर इतका पसरलेला आहे. 
मालवण शहर व तालुका हा सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सर्वात प्रसिद्ध व श्रीमंत तालुका आहे.सर्वात जास्त उत्पन्न याच शहरातून सिंधुदुर्ग जिल्ह्याला मिळते. सिंधुदुर्ग जिल्हा हा जेव्हा पर्यटन जिल्हा म्हणून घोषित झाला त्यात मालवण तालुक्याचे ७०% योगदान होते.
मालवण हा असा एकमेव जिल्ह्यातील तालुका आहे ज्यामध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील प्रमुख उत्पादन जसे की आंबा, काजू, नारळ, मासे, कलिंगड, ऊस, सुपारी, तांदूळ, रातांबे ही सर्व उत्पादने खूप जास्त प्रमाणात उत्पादित होतात. जिल्ह्यातील इतर तालुक्यांमध्ये काही प्रमुख फळ किंवा उत्पादन हे जास्त मोठ्या प्रमाणामध्ये होते. पण मालवण तालुक्यामध्ये जिल्ह्यामध्ये उत्पादन होणारे सर्वच प्रकारचे फळ व इतर गोष्टी समप्रमाणामध्ये उत्पादित होतात, हे या तालुक्याचे भौगोलिक वैशिष्ट्य आहे.

 प्रेक्षणीय स्थळे 

मालवण शहर व तालुक्यामध्ये सर्वात जास्त प्रेक्षणीय स्थळे पहावयास भेटतात, ते कोण-कोणते ते खालीलप्रमाणे:

 शिवलंका किल्ले सिंधुदुर्ग 
 प्रति सिंधुदुर्ग सर्जेकोट
 बालेकिल्ला राजकोट
 बालेकिल्ला पद्मगड 
 किल्ले रामगड 
 किल्ले भरतगड
७) आंगणेवाडकरीन श्री देवी भराडी आई
८) भद्रकाली मंदिर रेवंडी मालवण 
९) जय गणेश मंदिर (सोन्याचा गणपती) 
१०) मौनीनाथ महाराज मंदिर 
११) समर्थ रामदास महाराज पदचिन्ह
१२) मोरयाचा धोंडा 
१३) राखणदार दांडेकार श्री देव दांडेश्वर 
१४) राखणदार श्री देव बैरागी कासारटका
१५) भगवती मंदिर धामापूर
१६) सातेरी जलमंदिर बिळवस
१७) इनामदार श्री देव रामेश्वर मंदिर आचरा
१८) शिवराय जीर्णोद्धारित श्री देव रामेश्वर मंदिर कांदळगाव
१९) आचरा जामडुल जुवा (द्विप/बेट)
२०) पानखोल जुवा (द्विप/बेट)
२१) खोत जुवा (द्विप/बेट)
२२) मसुरे कावा जुवा (द्विप/बेट)
२३) तळाशील जुवा (द्विप/बेट)
२४) त्सुनामी जुवा (द्विप/बेट)
२५) रॉक गार्डन मालवण
२६) आरसे महल मालवण 
२७) कोपर ढोपर मालवण
२८) तोंडवळी सुरू वन
२९) तारकर्ली सुरू वन
३०) तारकर्ली वेळ (बिच)
३१) चिवला वेळ (बिच)
३२) दांडी वेळ (बिच)
३३) वायरी वेळ (बिच)
३४) देवबाग वेळ व संगम (बिच)
३५) तोंडवळी वेळ व सागर गाज (बिच)
३६) भोगवे वेळ (बिच)
३७) निवती वेळ व लाईट हाऊस (बिच)
३८) आचरा वेळ व लाईट हाऊस (बिच)
३९) श्री ब्रह्मानंद स्वामी समाधी ओझर मालवण 
४०) शिवमुद्रा संग्रहालय मालवण
४१) रोझरी चर्च मालवण 
४२) बिच वॉटर स्पोर्टस् 
४३) आडारी गणेश मंदिर 
४४) वायंगणी श्री स्वामी समर्थ मठ
४५) वेंलाकणी चर्च (सायबीन) मालवण 
४६) मालवण धक्का (जेटी) चौपाटी
४७) घुमडाई मंदिर घुमडे
४८) मारूती पुतळा आचरा
४९) केळबाई मंदिर मालवण
५०) काळबादेवी मंदिर मालवण

 साक्षरता   

 एकूण  साक्षर  लोकसंख्या: ८७,०००
 साक्षर पुरुष लोकसंख्या: ४०,००० (८३.३३%)
 साक्षर स्त्री लोकसंख्या: ४७,००० (७७.०५%)

दोन इंग्रजी माध्यमातील शाळा इयत्ता पहिली ते दहावी तसेच मराठी व सेमी इंग्रजी या माध्यमातील पाच शाळा इयत्ता पहिली ते दहावी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण असे एकमेव शहर आहे ज्या शहरांमध्ये इयत्ता दहावी पर्यंतच्या सात शाळा आढळतात
या शाळा कोणकोणत्या त्या खालीलप्रमाणे -
भंडारी एज्युकेशन सोसायटी हायस्कूल व जुनिअर कॉलेज आणि प्राथमिक शाळा मालवण 
अनंत शिवाजी देसाई टोपीवाला हायस्कूल व नारायण अनंत देसाई जुनिअर कॉलेज मालवण 
रामभाऊ परुळेकर कनिष्ठ महाविद्यालय मालवण 
स.का.पाटील सिंधुदुर्ग महाविद्यालय मालवण 
शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय मालवण 
शासकीय आयटीआय कॉलेज मालवण 
रघुनाथ देसाई विद्यालय मालवण 
लक्ष्मीबाई नारायण देसाई टोपीवाला कन्याशाळा मालवण
रोझरी इंग्लिश मीडियम स्कूल मालवण 
जय गणेश इंग्लिश मीडियम स्कूल मालवण 
श्रीधर सिताराम कुडाळकर हायस्कूल मालवण 
रेकोबा माध्यमिक विद्यालय वायरी मालवण
टिकम शाळा मालवण 
फाटक शाळा मालवण
सर्वाधिक शैक्षणिक परंपरा लाभलेले असे हे ऐतिहासिक मालवण शहर

 पिण्याचे पाणी 
शहरात शुद्धीकरण केलेल्या धामापूर नळयोजनेचा पाण्याचा पुरवठा आहे.
शहरात झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा आहे.
शहरात हॅन्डपंपच्या पाण्याचा पुरवठा नाही.
शहरात ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलच्या पाण्याचा पुरवठा आहे.
शहरात नदी / कालव्याच्या पाण्याचा  पुरवठा आहे.
शहरात तलाव /तळे/सरोवर यातील पाण्याचा पुरवठा आहे.
शहरात इतर पद्धतीने पाण्याचा पुरवठा आहे.

 स्वच्छता 
गावात बंद गटारव्यवस्था उपलब्ध नाही.
गावात उघडी गटारव्यवस्था उपलब्ध नाही.
सांडपाणी थेट जलनिस्सारण केंद्रात सोडले जाते.
या क्षेत्राचा संपूर्ण स्वच्छता अभियानात समावेश आहे.
गावात न्हाणीघरासह सार्वजनिक स्वच्छता गृह उपलब्ध नाही.
गावात न्हाणीघर नसलेले सार्वजनिक स्वच्छता गृह उपलब्ध नाही.
गावात ग्रामीण उत्पादक केंद्रे किंवा सॅनिटरी हार्डवेरचे दुकान उपलब्ध नाही.
गावात ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेरचे दुकान उपलब्ध नाही.
गावात सामूहिक बायोगॅस किंवा कचऱ्याच्या उत्पादक पुनर्वापराची व्यवस्था उपलब्ध नाही.

 संपर्क व दळणवळण 
गावात पोस्ट ऑफिस उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील पोस्ट ऑफिस ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
गावात उपपोस्ट ऑफिस नाही.सर्वात जवळील उपपोस्ट ऑफिस ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
गावात पोस्ट व तार ऑफिस उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील पोस्ट व तार ऑफिस ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
गावाचा पिन कोड ४१६६०८  आहे.
गावात दूरध्वनी उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील दूरध्वनी ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
गावात सार्वजनिक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील सार्वजनिक दूरध्वनी केंद्र ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
गावात मोबाईल फोन सुविधा उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील मोबाईल फोन सुविधा ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
गावात इंटरनेट सुविधा उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील इंटरनेट सुविधा ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
गावात खाजगी कूरियर उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील खाजगी कूरियर ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
गावात शासकीय बस सेवा उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील शासकीय बस सेवा ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
गावात खाजगी बस सेवा उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील खाजगी बस सेवा ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
गावात रेल्वे स्थानक उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील रेल्वे स्थानक १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील ऑटोरिक्षा व टमटम ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
गावात टॅक्सी उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील टॅक्सी ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
गावात व्हॅन उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील व्हॅन ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
गावात ट्रॅक्टर उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील ट्रॅक्टर १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात पदचलित सायकल रिक्षा उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील पदचलित सायकल रिक्षा १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात सायकल रिक्षा (यांत्रिक) उपलब्ध नाही.
गावात बैल व इतर जनावरांनी ओढलेली गाडी उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील बैल व इतर जनावरांनी ओढलेली गाडी १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात समुद्र व नदीवरील बोट सेवा नाही.
राष्ट्रीय महामार्ग गावाला जोडलेला नाही.सर्वात जवळील राष्ट्रीय महामार्ग १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
राज्य महामार्ग गावाला जोडलेला नाही.सर्वात जवळील राज्य महामार्ग ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
जिल्यातील मुख्य रस्ता गावाला जोडलेला नाही.सर्वात जवळील जिल्यातील मुख्य रस्ता ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
जिल्ह्यातील दुय्यम रस्ता गावाला जोडलेला आहे.

सर्वात जवळील कच्चा रस्ता ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील डांबरी रस्ता ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.

 बाजार व पतव्यवस्था 
गावात एटीएम नाही. सर्वात जवळील एटीएम ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
गावात व्यापारी बँक नाही.सर्वात जवळील व्यापारी बँक १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात सहकारी बँक उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील सहकारी बँक ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
गावात शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील शेतकी कर्ज संस्था ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
गावात स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील स्वयंसहाय्य गट ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
गावात रेशन दुकान उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील रेशन दुकान ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
गावात मंडया/कायमचा बाजार उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील मंडया/कायमचा बाजार १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात आठवड्याचा बाजार भरत नाही.सर्वात जवळील आठवड्याचा बाजार ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
गावात कृषी उत्पन्न बाजार समिती  उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील कृषी उत्पन्न बाजार समिती  १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.

 आरोग्य 
गावात एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र)  उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र)  ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
गावात अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
गावात इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आहे.
गावात आशा स्वयंसेविका उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील आशा स्वयंसेविका १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात समाज भवन (टीव्ही सह/शिवाय) उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील समाज भवन (टीव्ही सह/शिवाय) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात क्रीडांगण उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील क्रीडांगण १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात खेळ/करमणूक केंद्र उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील खेळ/करमणूक केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात सार्वजनिक ग्रंथालय उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील सार्वजनिक ग्रंथालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील सार्वजनिक वाचनालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
गावात वृत्तपत्र पुरवठा उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील वृत्तपत्र पुरवठा ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
गावात विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील विधानसभा मतदान केंद्र ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
गावात जन्म व मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील जन्म व मृत्यु नोंदणी केंद्र ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.

हे सुद्धा पहा
 सिंधुदुर्ग किल्ला

मालवण हे सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातल्या मालवण तालुक्यातील ९९.७३ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात २९ कुटुंबे व एकूण १०९ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर MALWAN ३० किलोमीटर अंतरावर आहे.  यामध्ये ४८ पुरुष आणि ६१ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक ० असून अनुसूचित जमातीचे ० लोक आहेत.ह्या गावाचा जनगणना स्थल निर्देशांक ५६६५६६  http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB.html आहे. पर्यटन

पर्यटन स्थळ म्हणूनही ओळखले जाते.
वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्हा
वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील शहरे
वर्ग:मालवण तालुका
वर्ग:महाराष्ट्र राज्यातील शहरे व गावे
वर्ग:समुद्र किनारा लाभलेली महाराष्ट्रातील शहरे
वर्ग:महाराष्ट्रातील पर्यटनस्थळे
वर्ग:आशा स्वयंसेविका उपलब्ध नसलेली गावे