भारतातील सण व उत्सव

इवलेसे
इवलेसे
सांस्कृतिकदृष्ट्या वैविध्यपूर्ण असलेल्या भारतात अनेक सण व उत्सव साजरे केले जातात.

 राष्ट्रीय सण 
भारतात खालील तीन दिवस राष्ट्रीय सण म्हणून साजरे केले जातात.
 भारतीय स्वातंत्र्यदिवस - १५ ऑगस्ट
 भारतीय प्रजासत्ताक दिन - २६ जानेवारी
 गांधी जयंती - २ ऑक्टोबर
 भारतीय संविधान दिन - २६ नोव्हेंबर

 वैष्णव सण आणि उत्सव 
रामनवमी - चैत्र शुद्ध नवमी

कोजागरी पौर्णिमा - आश्विन पौर्णिमा
दीपावली (दिवाळी, दिपावळी)
नरक चतुर्दशी - आश्विन कृष्ण चतुर्दशी
लक्ष्मीपूजन - आश्विन अमावास्या
बलिप्रतिपदा - कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा
भाऊबीज - कार्तिक शुद्ध द्वितीया
कृष्णजन्माष्टमी (गोकुळ अष्टमी) - श्रावण कृष्ण अष्टमी
हनुमान जयंती - चैत्र पौर्णिमा
परशुराम जयंती - वैशाख शुद्ध द्वितीया
अक्षय्य तृतीया - वैशाख शुद्ध तृतीया
आषाढी एकादशी - आषाढ शुद्ध एकादशी
अनंत चतुर्दशी - भाद्रपद शुद्ध चतुर्दशी
दसरा (विजयादशमी) - आश्विन शुद्ध दशमी

 हिंदूंचे सण आणि उत्सव 

 गुढीपाडवा - चैत्र शुद्ध प्रतिपदा
 रामनवमी - चैत्र शुद्ध नवमी
 हनुमान जयंती - चैत्र पौर्णिमा
 परशुराम जयंती - वैशाख शुद्ध द्वितीया
 अक्षय्य तृतीया - वैशाख शुद्ध तृतीया
 आषाढी एकादशी - आषाढ शुद्ध एकादशी
 नागपंचमी - श्रावण शुद्ध पंचमी
 नारळी पौर्णिमा - श्रावण पौर्णिमा
 कृष्णजन्माष्टमी (गोकुळ अष्टमी) - श्रावण कृष्ण अष्टमी
 पोळा - आषाढ अमावस्या, श्रावण अमावास्या किंवा भाद्रपद अमावास्या
 गणेश चतुर्थी - भाद्रपद शुद्ध चतुर्थी
 अनंत चतुर्दशी - भाद्रपद शुद्ध चतुर्दशी
 रक्षाबंधन 
 घटस्थापना - आश्विन शुद्ध प्रतिपदा
 दसरा (विजयादशमी) - आश्विन शुद्ध दशमी
 कोजागरी पौर्णिमा - आश्विन पौर्णिमा
 दीपावली (दिवाळी, दिपावळी)
 नरक चतुर्दशी - आश्विन कृष्ण चतुर्दशी
 लक्ष्मीपूजन - आश्विन अमावास्या
 बलिप्रतिपदा - कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा
 भाऊबीज - कार्तिक शुद्ध द्वितीया
 कार्तिकी एकादशी - कार्तिक शुद्ध एकादशी
 त्रिपुरारी पौर्णिमा - कार्तिक पौर्णिमा
 चंपाषष्ठी (सट) - मार्गशीर्ष शुद्ध षष्ठी
 श्रीदत्त जयंती - मार्गशीर्ष पौर्णिमा
 मकरसंक्रांत - पौष महिन्यात
 दुर्गाष्टमी - पौष शुद्ध अष्टमी
 रथसप्तमी - माघ शुद्ध सप्तमी
 महाशिवरात्र - माघ कृष्ण चतुर्दशी
 होळी - फाल्गुन पौर्णिमा
 रंगपंचमी -फाल्गुन कृष्ण पंचमी
 पोंगल ( पोळा )
 ओणम

 बौद्धांचे सण आणि उत्सव

 बुद्ध जयंती (बुद्ध पौर्णिमा / वैशाख पौर्णिमा)
 डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती 
 लोसर
 सम्राट अशोक जयंती
 अशोक विजयादशमी
 धम्मचक्र प्रवर्तन दिन 
 शौर्य दिन (१ जानेवारी, १८१८ मधिल कोरेगाव भिमाची लढाई)
 रमाई जयंती
 मनुस्मृती दहन दिन (२५ डिसेंबर)
 संविधान दिन (२६ नोव्हेंबर)
 मराठवाडा विद्यापीठ नामांतर दिन (नामविस्तार दिन) (१४ जानेवारी)
 माई जयंती (डॉ. माईसाहेब आंबेडकर जन्मदिन)
 संत रोहिदास जयंती
 महात्मा फुले जयंती

 जैनांचे सण आणि उत्सव 

 वर्षप्रतिपदा -वीर संवत - कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा
 ज्ञानपंचमी - कार्तिक शुद्ध पंचमी
 चातुर्मासी चतुर्दशी - कार्तिक शुद्ध चतुर्दशी
 कार्तिक पौर्णिमा
 मौनी एकादशी - मार्गशीर्ष शुद्ध एकादशी
 पार्श्वनाथ जयंती -मार्गशीर्ष शुद्ध दशमी
 मेरु त्रयोदशी - पौष कृष्ण त्रयोदशी
 महावीर जयंती - चैत्र शुद्ध त्रयोदशी
 चैत्र पौर्णिमा
 अक्षय्य तृतीया - वैशाख शुद्ध तृतीया
 पर्युषण पर्व
 दिवाळी

 सिंधी सण आणि उत्सव 
 चेटीचंड
 चालिहो
 तिजरी
 थडरी
 गुरू नानक जयंती

 शिख सण आणि उत्सव

 गुरू नानक जयंती
 वैशाखी (बैसाखी)
 होला मोहल्ला (हल्लाबोल)
 गुरू गोविंदसिंह जयंती
 वसंत पंचमी, प्रकाशदिन.

 मुस्लिम सण आणि उत्सव 

 मोहरम
 मिलाद-उन-नवी
 शाब-ए-मेराज
 शाब-ए-बरात
 शब-ए-कद्र 
 ईद-उल-फ़ित्र (रमजान ईद)
 ईद-उल-अधा (कुर्बानीची ईद)

 ख्रिश्चन सण आणि उत्सव

 नाताळ (ख्रिस्तमस)
 लेंट
 गुड फ्रायडे
 ईस्टर
 पाम संडे
 (स्वर्गारोहण)
 पेंटेकोस्ट
 मेरी, जोसेफ, पीटर, झेवियर इ. संतांचे सण.

 पारशी सण आणि उत्सव 
 पतेती
 नवरोज
 रपिथ विन
 खोर्दाद साल (झरतृष्ट्र जयंती)
 फरवर्दगन जशन
 आर्दिबेहेस्त
 मैद्योझरेन गहंबार
 खोर्दाद जश्न
 तिर्यन जशन
 मैद्योशेम गहंबार
 अमरदाद जश्न
 शाहरेवार जश्न
 पैतिशाहेन गहंवार
 मेहेर्गन जश्न
 जमशेदी नवरोज
 अयथ्रेन गहंबार
 अवन जश्न
 अदर्गन जश्न
 फर्वदिन जश्न
 दा-ए-ददार जश्न
 जश्न-ए-सदेह
 दिसा जश्न
 मैद्योरेम गहंवार 
 बहमन जश्न
 अस्पंदर्मद जश्न
 फर्वर्दगन जश्न
 हमस्पथमएदेम गहंवार

बाह्यदुवे


*