बंकिम चंद्र चॅटर्जी

बंकिमचंद्र चट्टोपाध्याय (बंगाली: বঙ্কিম চন্দ্র চট্টোপাধ্যায় ; उच्चार: बोंकिमचोंद्रो चोट्टोपाद्धाय) (जन्म : २६ जून १८३८;  - ८ एप्रिल १८९४) हे बंगाली कवी, कादंबरीकार, पत्रकार होते. भविष्यात भारतीय प्रजासत्ताकाचे राष्ट्रगान ठरलेल्या वंदे मातरम् या गीताचे रचनाकार होते. इ.स. १८७६ साली त्यांच्या आनंदमठ या कादंबरीमध्ये त्यांनी हे गीत लिहिले. ही कादंबरी इ.स. १८८२ साली प्रकाशित झाली आणि काही दिवसातच हे गीत भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याचे प्रेरणागीत बनले.

बंकिंमचंद्रचा मूळ पिंड लेखकाचा होता. बंगाली मधून लिहलेल्या कादंबऱ्या, कविता खूप लोकप्रिय झाल्या. त्यांच्या साहित्याचे सर्व देशी भाषामधून अनुवाद झाले. 'राजमोहन्स वाईफ' (इंग्रजी) (१८६४) ही बंकिमचंद्रांनी लिहिलेली पहिली कादंबरी.      

 प्रकाशित साहित्य 
 कादंबऱ्या 
 दुर्गेशनंदिनी (१८६५)
 कपालकुंडला (१८६६)
 मृणालिनी (१८६९)
 विषवृक्ष (१८७३) इंदिरा
 युगलांगुरीय़
 चंद्ररशेखर
 राधारानी आनंदमठ (१८८२)
 कृष्णकान्तेर उइल (१८७८)
 रजनी (१८७७)
 Rajmohan's Wife (इंग्रजी) राजसिंह (१८८२)
 देवी चौधुरानी (१८८४)
 सीताराम (१८८७)
वा.गो. आपटे यांनी चार खंडांत, बंकिमचंद्र यांचे संपूर्ण कादंबरी वाङ्मय, त्यातील बंगाली वातावरण, पार्श्वभूमी व पात्रांची नावे कायम ठेवून मराठीत आणले आहे. 

 निबंध 
 लोकरहस्य (१८७४)
 विज्ञान रहस्य (१८७५)
 कमलाकान्तेर दप्तर (१८७५)
 विविध समालोचना (१८७६)
 साम्य (१८७९) कृष्णचरित्र (१८८६) (संक्षिप्त स्वैर मराठी अनुवाद - चारुशीला धर)
 विविध प्रबंध (१ला खंड-१८८७, २रा खंड-१८९२)
 धर्मतत्त्व अनुशीलन (१८८८)
 श्रीमद्भगवद्गीता (१९०२)

 पत्रकारिता 
 वंगदर्शन पत्रिका (१८७२-१८७६)

 योगदान 
देशभक्तीचा धर्म ही बंकिमचंद्रांच्या लिखाणाची प्रमुख कल्पना आहे असे श्रीअरविंद घोष यांनी म्हणले आहे. वंदे मातरम् हे राष्ट्रगान आणि देशभक्तीचा धर्म या दोन गोष्टी म्हणजे त्यांनी राष्ट्राला दिलेले योगदान आहे असे ते म्हणतात. बंकिमचंद्रांनी भारतीयांना भारताकडे माता या रूपात पाहण्याची दृष्टी दिली हे त्यांचे आणखी एक योगदान आहे असेही त्यांनी म्हणले आहे. आणि म्हणून बंकिंमचंद्र हे नवभारताचे प्रेरणास्रोत आणि राजकीय गुरू आहेत, असे श्रीअरविंद म्हणतात. 

 पूरक वाचन 
ऋषी बंकिम चंद्र या नावाचा बंदे मातरम् या नियतकालिकामधील १६ एप्रिल १९०७ साली श्रीअरविंद घोष यांनी इंग्लिश भाषेत लिहिलेला लेख.

 संदर्भ 

वर्ग:बंगाली साहित्यिक
वर्ग:इ.स. १८३८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८९४ मधील मृत्यू
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती