भास्कर रामचंद्र भागवत

भास्कर रामचंद्र भागवत (३१ मे, १९१०; इंदूर - २७ ऑक्टोबर, २००१) हे बालसाहित्य लिहिणारे मराठी कादंबरीकार, पत्रकार, भाषांतरकार, कादंबरीकार आणि विनोदी लेखक होते. ते 'भा.रा. भागवत' या नावानेच प्रसिद्ध होते. मराठीतील पहिल्या बाल-कुमार साहित्य संमेलनाचे (१९७६) अध्यक्षपद त्यांनी भूषवले. त्यांनी लहान मुलांसाठी - विशेषतः कुमार वयोगटासाठी - अनेक कादंबऱ्या व साहसकथा लिहिल्या. तसेच अनेक कथा, कादंबऱ्या व विज्ञानकथा यांची इंग्रजीतून भाषांतरे आणि रूपांतरे केली. त्यांनी 'ज्यूल व्हर्न' या प्रसिद्ध व आद्य-विज्ञानकथालेखकाचे संपूर्ण लेखन मराठीत भाषांतरीत वा रूपांतरित केले. त्यांनी निर्माण केलेले फास्टर फेणे आणि बिपिन बुकलवार हे नायक इ.स. १९७० आणि १९८० च्या दशकात प्रसिद्धी पावले. मुलांसाठी त्यांनी 'बालमित्र' हे नियतकालिक चालवले; तसेच 'पुस्तकहंडी'सारखे उपक्रमही केले.

भाराभर लिखाण
भा.रा. भागवतांनी १८४हून अधिक पुस्तके लिहिली. त्यांची वर्गवारी अशी :-
४९ कथासंग्रह, १०० कादंबऱ्या, ४ चरित्रे आणि ३२हून अधिक अन्य पुस्तके.

 जीवन 
भागवतांचा जन्म ३१ मे, इ.स. १९१० रोजी इंदुरात निरीश्वरवादी सुधारकी कुटुंबात झाला . त्यांचे वडील, रामचंद्र भागवत, सरकारी शाळेचे -सुधारकी विचार असलेले- मुख्याध्यापक होते. त्यांनी मुंबई विद्यापीठाच्या क्षेत्रात येणाऱ्या, 'सेंट झेवियर्स महाविद्यालया'तून अर्थशास्त्र हा विषय घेऊन बी.ए. ही पदवी घेतली. इंग्रजी साहित्य हा त्यांच्या आवडीचा विषय होता. दुर्गाबाई भागवत यांच्याशी त्यांचे दूरचे नाते होते. सुरुवातीच्या काळात त्यांच्यासोबत काही लेखनाचा उपक्रम केला होता; पण तो प्रकाशित झाला नाही.

 आरंभिक काळ आणि पत्रकारिता 
लहानपणापासून इंग्रजी पुस्तकांच्या वाचनाची भागवतांना आवड होती. शालेय जीवनात 'माय मॅगझिन' हे पुस्तक/नियतकालिक आणि गिबन्स, डिकन्स, थॅकरे तसेच ह. ना. आपटे, विष्णूशास्त्री चिपळूणकर ह्यांचे साहित्य ह्यांमुळे प्रभावित होऊन भागवतांनी बालवयातच लेखन सुरू केले. घरातल्या साहित्यप्रेमी पोषक वातावरणामुळे त्यांनी 'वसंत' नावाचे मासिक काढले होते. बालपणी त्यांनी त्यांची आतेबहीण दया परांजपे हिच्या मदतीने 'निळे पाकीट' या रहस्यमय कादंबरीचे लेखन केले. ते छापूनही आले. वयाच्या दहाव्या वर्षी भागवतांची मांजरीवरील कविता 'आनंद' मासिकात छापून आली होती. त्याच सुमारास त्यांनी चित्रावरून लिहिलेली एक गोष्ट 'बालोद्यान' ह्या मासिकात प्रसिद्ध झाली होती.

भागवतांनी इ.स. १९३० च्या दशकापासून पत्रकारितेस आरंभ केला. इ.स. १९३५-३६मध्ये ते दैनिक सकाळचे उपसंपादक होते. इ.स. १९३७-३८ कालखंडात ते प्रकाश साप्ताहिकाचे संपादक होते . ऑल इंडिया रेडियोच्या दिल्ली केंद्रावरील वार्तापत्राचे ते मराठी अनुवादक (इ.स. १९४१-४२) होते. महात्मा गांधींच्या अटकेची बातमी प्रसारित न करण्याचे आदेश असतानाही त्यांनी ती केली आणि नोकरीचा राजीनामा देऊन ते भूमिगत झाले. तेव्हा त्यांचा विवाह लीलावती भागवत यांच्याशी झालेला होता व त्या गरोदर होत्या. पण भा.रा. भागवत भूमिगत झाल्यावर त्यांना लपतछपत मुंबईत परत येणे भाग पडले. याच काळात एस.एम. जोशी यांच्यासोबत भागवत भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीत सहभागी होते. विसापूरच्या तुरुंगात त्यांनी त्याबद्दल कारावासही भोगला. त्याच काळात त्यांची आई वारली. त्यांच्या थोरल्या मुलाचा - रवींद्र याचा - जन्मही ते तुरुंगात असतानाच झाला. या स्वातंत्र्यचळवळीतल्या सहभागाबद्दल त्यांना पुढे सरकारी निवृत्तिवेतन मिळत असे.

 साहित्यिक कारकीर्द 
तुरुंगवासाच्या काळातही भागवतांचे लेखन चालू होते. सुरुवातीच्या काळात ते विनोदी कथालेखन करत असत. माझा विक्रम, वैतागवनातील वाफारे हे त्यांचे सुरुवातीच्या काळातले काही विनोदी कथासंग्रह. मराठीतील उत्कृष्ट विनोदी कथासंग्रहात श्री. राम कोलारकरांनी त्यांच्या जवळपास वीस कथा अंतर्भूत केलेल्या आहेत. स्वतंत्र विनोदी कथा, भाषांतरित व रूपांतरित विनोदी कथा, लोकप्रिय रहस्यकथा व प्रेमकथांची विडंबने अशा सर्व प्रकारचे लेखन त्यांत आहे.

बाल-कुमारांसाठीच्या बालमित्र या पाक्षिकाचे भागवत संस्थापक होते . हा अंक त्यांनी जवळजवळ सात वर्षे काढला. त्यातले बहुतेकसे लेखन भागवत एकटाकी करत. त्यासाठी ते विविध टोपणनावे वापरत असत. हा अंक हौशीपोटी चालवताना त्यांना त्या काळात हजारो रुपयांचे कर्ज झाले होते. निरंजन घाटे यांचा 'ऐसी अक्षरे' विशेषांकामधला लेख - http://www.aisiakshare.com/node/4160 इ.स. १९७५ सालच्या बालकुमार साहित्य संमेलनाचे ते संमेलनाध्यक्ष होते.

 भा.रां.च्या साहित्यावर आधारित कलाकृती 
रघुवीर कुलकर्णी ऊर्फ 'रघुवीर कूल' यांनी भा.रा. भागवत यांच्या 'बिपिन बुकलवार' या पात्रावर आधारित 'लगी शर्त' लगी शर्त : http://cfsindia.org/lagi-sharth-let%E2%80%99s-bet/  आणि 'रॉंग मॉरिशस' रॉंग मॉरिशस : http://cfsindia.org/wrong-mauritius/  हे दोन चित्रपट दिग्दर्शित केले. 'चिल्ड्रन्स फिल्म सोसायटी ऑफ इंडिया ' या संस्थेने या चित्रपटांसाठी अनुदान दिले आहे. रघुवीर कूल यांची मुलाखत http://www.aisiakshare.com/node/4134

भा.रा. भागवतांच्या १०५ व्या जयंतीच्या निमित्ताने ऐसी अक्षरे या मराठी संस्थळाने त्यांच्यावर विशेषांक काढला. त्यात भा.रां.चे अप्रकाशित साहित्य, कुटुंबीयांच्या मुलाखती, पूर्वप्रकाशित लेखन, भा.रां.च्या साहित्याची चिकित्सा करणारे लेख, फॅनफिक्शन, फास्टर फेणेच्या गोष्टींमधून येणाऱ्या ठिकाणांचा धांडोळा असे विषय हाताळले आहेत. 'ऐसी अक्षरे'चा भा. रा. भागवत विशेषांक http://aisiakshare.com/brbf 

प्रबंध
 ‘भा.रा. भागवत आणि लीलावती भागवत यांचे बालसाहित्यातील योगदान’ या विषयावर प्रबंध लिहून नीला धनंजय धडफळे यांनी पुणे विद्यापीठाची पीएच.डी. मिळवली आहे.

 समग्र वाड्मय (एकूण १८१ पुस्तके)
 क्र. नाव प्रकाशन प्रकाशन वर्ष (इ.स.) साहित्यप्रकार रचना मूळ लेखक१८१अक्काचे अजब इच्छासत्रउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९९५ कादंबरीस्वतंत्र-१८०अगडबंब मंडळाच्या गोष्टीउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे - ---१ अंतराळ प्रवासाचे पहिले पुस्तक  -  -  -  अनुवादित  -२  अंतराळात अग्निबाण  मॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई  १९६१  कादंबरी  अनुवादित  -३  अक्काचे अजब इच्छासत्र  इंद्रायणी प्रकाशन, पुणे  १९८४  कादंबरी  स्वतंत्र  -४  अक्रुधान ते पिक्रुधान  राजा प्रकाशन, मुंबई  १९९४  कादंबरी  स्वतंत्र  -५  अदृश्य माणूस  लाखाणी बुक डेपो, मुंबई  १९९६  कादंबरी  अनुवादित  एच्. जी. वेल्स६  अद्भुत व्यक्तीच्या शोधात धाडसी वीर  राजा प्रकाशन, मुंबई  १९९२  कादंबरी  अनुवादित  ज्यूल व्हर्न७  अलकनंदा आणि जादूगार जिन राजा प्रकाशन, मुंबई  १९९४  कादंबरी  स्वतंत्र  -८  असे लढले गांधीजी  मधुराज पब्लिकेशन्स, मुंबई  १९९९  कादंबरी  पुनर्कथित  -९  आगे बढो फास्टर फेणे	 पॉप्युलर प्रकाशन, पुणे  १९६५  कथासंग्रह  स्वतंत्र  -१०  आनंदी आनंद गडे	 राजा प्रकाशन, मुंबई  २००८ क्रमित कादंबरी  अनुवादित  लॉरा इंगल्स वाईल्डर११ आपल्या आगगाड्यांची कहाणी  नॅशनल बुक ट्रस्ट ऑफ इंडिया, नवी दिल्ली  १९७१  कथासंग्रह  अनुवादित  -१२ आरसेनगरीत जाई कादंबरी  नवीन प्रकाशन, पुणे  १९७७  कादंबरी  रूपांतरित  लुईस कॅरल १३ इरावतीचा शोध  मॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई   १९९६  कादंबरी  स्वतंत्र  - १४ उडती छबकडी  भारतीय ग्रंथ भवन  १९६६  कथासंग्रह  स्वतंत्र  - १५ उमलती कळी  नाग विदर्भ प्रकाशन, अमरावती  १९६२  क्रमित कादंबरी  अनुवादित  लॉरा इंगल्स वाईल्डर  १६ एक चमत्कारिक रात्र  -  -  -  -  -  १७ एक होते सरोवर  राजा प्रकाशन, मुंबई  २००८  क्रमित कादंबरी  अनुवादित  लॉरा इंगल्स वाईल्डर  १८ एका चिन्याचा जमालगोटा  राजा प्रकाशन, मुंबई  १९९०  कादंबरी  अनुवादित  ज्यूल व्हर्न  १९ एकांड्या बेटावरचे थरारनाट्य  राजा प्रकाशन, मुंबई  १९९८  कादंबरी  अनुवादित  ज्यूल व्हर्न  २० ऑलिंपिक महोत्सव आणि खेळाडू  नॅशनल बुक ट्रस्ट ऑफ इंडिया, नवी दिल्ली  १९७५  कादंबरी  अनुवादित  - २१ कंपनी चालली सूर्याकडे  राजा प्रकाशन, मुंबई  १९९६  कादंबरी  अनुवादित  ज्यूल व्हर्न  २२ काळा बाण  लाखाणी बुक डेपो, मुंबई  १९९६  कादंबरी  स्वतंत्र -  २३ काशाची काशीयात्रा  राजा प्रकाशन, मुंबई  १९९४  कादंबरी  स्वतंत्र -  २४ किड्याने घातले कोडे  परिमल प्रकाशन, औरंगाबाद  १९९५  कादंबरी  स्वतंत्र -  २५ किल्ल्यातील कारस्थान  लाखाणी बुक डेपो, मुंबई  १९९६  कादंबरी  स्वतंत्र -  २६ कॅप्टन किडचा खजिना  उत्कर्ष प्रकाशन, पुणे  १९९६  कादंबरी  स्वतंत्र  -  २७ कॅप्टन ग्रँट! तुम्ही कुठे आहात?  राजा प्रकाशन, मुंबई  १९९८  कादंबरी  अनुवादित  ज्यूल व्हर्न  २८ कैद्याचा खजिना  पुरंदरे प्रकाशन, पुणे  २००९  कादंबरी  अनुवादित  -  २९ क्रिकेटची खुमखुमी जिरली  अद्वैत प्रकाशन, पुणे  १९९४  कथासंग्रह  स्वतंत्र  -  ३०  खजिन्याचा शोध उत्कर्ष प्रकाशन, पुणे	 २००४  कादंबरी  स्वतंत्र  -  ३१ खजिन्याचे बेट  ऑक्सफर्ड युनिवर्सिटी प्रेस, नवी दिल्ली  १९८४  कादंबरी अनुवादित  -  ३२ खजिन्याच्या बेटावर संजूराजू  पॉप्युलर प्रकाशन, पुणे  १९७१  कादंबरी स्वतंत्र -  ३३ खरा खजिना  पॉप्युलर प्रकाशन, पुणे  १९६४ कथासंग्रह स्वतंत्र -  ३४ गडावरचा खजिना  उत्कर्ष प्रकाशन, पुणे  १९८६ कथासंग्रह स्वतंत्र -  ३५ गढीचा मालक  -  - - - -  ३६ गप्प बसा मुंछासेन  शकुल प्रकाशन, पुणे  १९८४ कादंबरी रूपांतरित -  ३७ गांजलेले जीव  -  - - अनुवादित -  ३८ गालफाटूचा पराक्रम  सोनसळे अँड कं., पुणे  १९८२ कथासंग्रह स्वतंत्र -  ३९गिरिशिखराचे गुपित राजा प्रकाशन, मुंबई १९८६ कादंबरीअनुवादितज्यूल व्हर्न  ४०गुप्त खजिन्याचे बेट अतुल बुक एजन्सी २००३ कादंबरीअनुवादितज्यूल व्हर्न  ४१गुलमर्गचे गूढ आणि फास्टर फेणे उत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९८२ कादंबरीस्वतंत्र-  ४२घड्याळाचे गुपित इंद्रायणी प्रकाशन, पुणे १९८० कादंबरीस्वतंत्र-  ४३चंद्रावर स्वारी लाखाणी बुक डेपो, मुंबई १९९७ कादंबरीरूपांतरितज्यूल व्हर्न  ४४चक्रीवादळात फास्टर फेणे उत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९८५ कथासंग्रह स्वतंत्र -   ४५चला उत्तर ध्रुवाकडे राजा प्रकाशन, मुंबई १९९२ कादंबरीअनुवादितज्यूल व्हर्न     ४६चाणक्य मेहता पब्लिशिंग हाऊस, पुणे १९९४ कथासंग्रहपुनःकथित-     ४७चिंकू चिंपांझी आणि फास्टर फेणे उत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९८५ कादंबरीस्वतंत्र- ४८चिंकूचे चाळे आणि फास्टर फेणे उत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९८५ कादंबरीस्वतंत्र-  ४९चिटोऱ्याचा प्रताप - --स्वतंत्र-   ५०छगन सांगू लागलाकृष्णा प्रकाशन, पुणे १९९४ कथासंग्रहस्वतंत्र-५१छगनचे चऱ्हाट चालूचकृष्णा प्रकाशन, पुणे १९९४ कथासंग्रहस्वतंत्र-५२छोटी मोठी यंत्रेलाखाणी बुक डेपो, मुंबई १९९४ कादंबरीअनुवादित-५३जंगल बुकातील दंगल त्या दंगलीतील दोन पोरेउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९९६ कादंबरीअनुवादित-५४जंगलपटात फास्टर फेणेउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९८५ कादंबरीस्वतंत्र-५५जगाच्या कल्याणामॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई १९६२ कादंबरीअनुवादित-५६जयदीपची जंगल यात्रामॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई १९७९ कादंबरीस्वतंत्र-५७जवानमर्द फास्टर फेणेपॉप्युलर प्रकाशन, पुणे १९६५ कथासंग्रहस्वतंत्र-५८जाईची नवल कहाणीमॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई १९७७ कादंबरीरूपांतरित	लुईस कॅरल५९जुनाट भावलीची भन्नाट कथा आणि इतर पाश्चात्य गोष्टीउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९९६ कथासंग्रहस्वतंत्र-६०जॉर्ज वॉशिंग्टनग. पां. परचुरे प्रकाशन १९३२ चरित्रअनुवादित-६१ज्ञान आणि मनोरंजन: भाग पहिलामॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई १९६० माहितीपरस्वतंत्र-६२ज्यूल व्हर्नची अद्भुत सृष्टीराजा प्रकाशन, मुंबई १९९८ कादंबरीअनुवादित-६३झपाटलेला प्रवासीराजा प्रकाशन, मुंबई १९९८ चरित्रअनुवादितज्यूल व्हर्न६४टिंग टिंग टिंगाउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे २००९ कादंबरीस्वतंत्र-६५टिक टॉक फास्टर फेणेउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९८९ कथासंग्रहस्वतंत्र-६६टिल्लू नावाचा विदूषक- - -रूपांतरित-६७ट्रिंग-ट्रिंग-फास्टर फेणेपॉप्युलर प्रकाशन, पुणे १९६५ कथासंग्रहस्वतंत्र-६८डाकूंची टोळी आणि बालवीरपरचुरे प्रकाशन मंदिर, मुंबई १९७५ कादंबरीस्वतंत्र-१७५डाकू बनला डिटेक्टिव्ह आणि दुसऱ्याही काही मजेदार लोककथाउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९९६ कथासंग्रह-मॉरीस लेब्लॉं६९ढब्बू राजाची गोष्ट- - -रूपांतरित-१७९ढोरगावचा चोरउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे ----१६५तारस बलबाचे दोन सुपुत्रलाखाणी बुक डेपो, मुंबई १९६२ कादंबरीस्वतंत्र-७०तीन बलून बहाद्दरउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९९८ कादंबरीअनुवादित-७१तुटक्या कानाचे रहस्यसुरेश एजन्सी, पुणे १९९६ कादंबरीस्वतंत्र-७२तैमूरलंगाचा भालामॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई १९७२ कादंबरीस्वतंत्र-७३तोंड मिटा मुंछासेन- - -रूपांतरित-७४तोचि साधु ओळखावामहाराष्ट्र प्रकाशन १९५९ चरित्र--७५तोरणा कोणी जिंकला?राजा प्रकाशन, मुंबई १९९४ कादंबरीस्वतंत्र-७६त्यांनी पाहिलेला भारतनॅशनल बुक ट्रस्ट ऑफ इंडिया, नवी दिल्ली १९७० कादंबरीअनुवादित-७७त्यांसी म्हणे जो आपुलेमहाराष्ट्र प्रकाशन १९५९ ---७८थॅंक्यू, मिस्टर शार्क आणि दुसऱ्याही काही मजेदार लोककथाउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९९६ कथासंग्रहस्वतंत्र-७९दर्याई डाकू शार्की आणि दुसऱ्याही काही मजेदार लोककथाउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९९६ कथासंग्रहस्वतंत्र-८०दर्याई डाकूंच्या गोष्टीइंद्रायणी प्रकाशन, पुणे १९८४ कादंबरीस्वतंत्र-८१दर्यादेशची राजकन्याशांताई प्रकाशन, पुणे १९९६ कादंबरीस्वतंत्र-८२दीपमाळेचे रहस्यमॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई १९७५ कादंबरीस्वतंत्र-८३दुःख पर्वताएवढे ('ला मिझरेबल्स'चे भाषांतर)संजय प्रकाशन, पुणे १९८२ कादंबरीअनुवादित-८४दुर्मिळ तिकिटाची साहसयात्राउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९९५ कादंबरीस्वतंत्र-८५देव तेथेंचि जाणावामहाराष्ट्र प्रकाशन १९५९ कादंबरी--८६धूमकेतूच्या शेपटावरराजा प्रकाशन, मुंबई १९८६ कादंबरीअनुवादितज्यूल व्हर्न८७ध्रुवाने लावले वेडराजा प्रकाशन, मुंबई १९९२ कादंबरीअनुवादितज्यूल व्हर्न८८नंदू करतो मोत्याची शिकार!राजा प्रकाशन, मुंबई २००६ कादंबरीस्वतंत्र-८९नंदूचा यांत्रिक माणूसराजा प्रकाशन, मुंबई १९८२ कादंबरीस्वतंत्र-९०नंदूच्या थापांचे ... गरगर फिरे विमान!राजा प्रकाशन, मुंबई २००६ कादंबरीस्वतंत्र-९१नंदूने रचले मनोरथराजा प्रकाशन, मुंबई २००६ कादंबरीस्वतंत्र-९२नागफणी खजिनाउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९८७ कथासंग्रहस्वतंत्र-९३निर्जन बेटावर धाडसी वीरराजा प्रकाशन, मुंबई १९९२ कादंबरीअनुवादित-९४निळा मासानाग विदर्भ प्रकाशन, अमरावती १९६८ -स्वतंत्र-९५न्यायाधीशाचे अंतरंग- १९५७ -अनुवादित-९६पबुताईची फ कशी झाली?केशव भिकाजी ढवळे प्रकाशन, मुंबई १९४६ कादंबरीस्वतंत्र-९७पबुताईच्या गोष्टीकेशव भिकाजी ढवळे प्रकाशन, मुंबई १९४२ कथासंग्रह	स्वतंत्र-९८पळवलेल्या पोराची गोष्टऑक्सफर्ड युनिवर्सिटी प्रेस, नवी दिल्ली १९८६ कादंबरीस्वतंत्र-९९पशुमानवाचे बेटज्ञानदा पब्लिकेशन्स प्रा. लि., पुणे २००० कादंबरीअनुवादित-१००पाच भावांची गोष्टग. पां. परचुरे प्रकाशन १९५५ चरित्रअनुवादित-१०१पाताळलोकची अद्भुत यात्राराजा प्रकाशन, मुंबई १९९७ कादंबरीरूपांतरितज्यूल व्हर्न१०२पिझारोचे थैमानपुरंदरे प्रकाशन, पुणे १९९४ कादंबरीअनुवादित-१०३पिस्तुल बॉम्बच्या कथाअद्वैत प्रकाशन, पुणे १९९४ कथासंग्रहस्वतंत्र-१७७पुत्र असावा ऐसा गुंडाउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे - ---१०४पुनश्च खजिन्याची भेट- - -अनुवादित-१०५पुनश्च भेट- - -स्वतंत्र-१०६पृथ्वी दुभंगलीराजा प्रकाशन, मुंबई----१०७पोलादपूरचा रणराक्षसराजा प्रकाशन, मुंबई १९९८ कादंबरीअनुवादित-१०८पोस्टाच्या तिकिटांची नवलकहाणीनॅशनल बुक ट्रस्ट ऑफ इंडिया, नवी दिल्ली १९७३ कथासंग्रहअनुवादित-१०९प्रतापगडावर फास्टर फेणेउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९८२ कादंबरीस्वतंत्र-११०फार फार सुंदर शहरआशय प्रकाशन, पुणे १९५८ कथासंग्रहअनुवादित-१११फास्टर फेणे टोला हाणतोउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९८२ कथासंग्रहस्वतंत्र-११२फास्टर फेणे डिटेक्टिव्हउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९८२ कथासंग्रहस्वतंत्र-११३फास्टर फेणेचा रणरंगउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९६५ कथासंग्रहस्वतंत्र-११४फास्टर फेणेची एक्स्प्रेस कामगिरीउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९८२ कथासंग्रहस्वतंत्र-११५फास्टर फेणेची काश्मिरी करामतउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९८२ कथासंग्रहस्वतंत्र-११६फास्टर फेणेची डोंगरभेटउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९८५ कथासंग्रहस्वतंत्र-११७फास्टर फेणेच्या गळ्यात माळउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९८५ कथासंग्रहस्वतंत्र-११८फुरसुंगीचा फास्टर फेणेपॉप्युलर प्रकाशन, पुणे १९६५ कथासंग्रहस्वतंत्र-११९बर्फभूमीवरील बहाद्दरराजा प्रकाशन, मुंबई १९९२ कादंबरीअनुवादितज्यूल व्हर्न१२०बलदंड बन्यान- - -अनुवादित-१२१बाईलचोरसोनसळे अँड कं., पुणे१९८२---१२२बाजीरावराजा प्रकाशन, मुंबई - -पुनर्कथित-१२३बादशाही जासूदराजा प्रकाशन, मुंबई १९९७ कादंबरीअनुवादितज्यूल व्हर्न१२४बालबहाद्दर फास्टर फेणेपॉप्युलर प्रकाशन, पुणे १९६५ कथासंग्रह	स्वतंत्र-१२५बेन फ्रॅंकलिन - अमेरिकेचा गुणी शास्त्रज्ञमॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई १९५६ कादंबरीअनुवादित-१२६बोला बोला मुंछासेनशकुल प्रकाशन, पुणे १९८४ कादंबरीरूपांतरित-१२७ब्रह्मदेशातला खजिनामॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई १९७२ कादंबरीस्वतंत्र-१२८भटकबहाद्दरमॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई १९६६ कादंबरीअनुवादितमूळ -मार्क ट्वेनचे ‘द अ‍ॅडव्हेन्चर ऑफ हकलबरी फिन’१७६भटांच्या वाड्यातील भुतावळपुरंदरे प्रकाशन, पुणे १९९४ कथासंग्रह-चार्ल्स डिकन्स१२९भाग्यशाली सिक्सरअद्वैत प्रकाशन, पुणे १९९४ कथासंग्रहस्वतंत्र-१३०भारत पाक युद्धमॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई - -अनुवादित-१३१भारद्वाजाची भरारीसोनसळे अँड कं., पुणे १९८३ कथासंग्रहस्वतंत्र-१३२भाराभर गवतउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे २००४ कथासंग्रह--१३३भुताळी जहाजमॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई १९७२ कादंबरीस्वतंत्र-१३४मडकोबाशब्दवेध प्रकाशन, पुणे १९९४ कथासंग्रहअनुवादित-१३५महाभारत- - -पुनःकथित-१३६महेश उडाला भुर्रर्रsssज्योस्त्ना प्रकाशन, मुंबई १९८८ कथासंग्रहस्वतंत्र-१३७माझा विक्रमकेशव भिकाजी ढवळे प्रकाशन, मुंबई १९४६ -स्वतंत्र-१३८मायापूरचे रंगेल राक्षस: अर्थात् अतिशक्तिमान घंटासुर व चंडासुर आणि त्यांचे बहुढंगी तऱ्हेवाईक मित्रगण यांच्या अद्भुत साहसांची नवलकहाणीलाखाणी बुक डेपो, मुंबई १९९६ कादंबरीरूपांतरितफ्रांस्वा रेबल१३९मुंबईला चक्करउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९९५ कादंबरीस्वतंत्र-१४०मुक्काम शेंडेनक्षत्रलाखाणी बुक डेपो, मुंबई १९६४ कादंबरीअनुवादितज्यूल व्हर्न१४१मूर्तीच्या शोधात मोनाराजा प्रकाशन, मुंबई २००८ कादंबरीस्वतंत्र-१४२मोठ्या रानातले छोटे घरराजा प्रकाशन, मुंबई २००८ क्रमित कादंबरीअनुवादितलॉरा इंगल्स वाईल्डर१४३रॉबिनहूड आणि त्याचे रंगेल गडीइंद्रायणी प्रकाशन, पुणे १९९६ कादंबरीअनुवादित-१४४रॉबिन्सन आणि मंडळीरुची प्रकाशन, पुणे १९६६ कादंबरीस्वतंत्र-१४५लाख मांजरीराजा प्रकाशन, मुंबई १९९४ कादंबरीस्वतंत्र-१४६वनस्पतींचा जादूगारमॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई १९६५ कादंबरीअनुवादित-१४७विज्ञानवेडे शास्त्रज्ञअनुबंध प्रकाशन, पुणे १९९६ कादंबरीअनुवादित-१४८विमानचोर विरुद्ध फास्टर फेणेउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९८९ कादंबरीस्वतंत्र-१४९वीर पांडव- --स्वतंत्र-१५०वैतागवनांतील वाफारेकॉंटिनेंटल प्रकाशन, मुंबई - कथासंग्रहस्वतंत्र-१५१शाब्बास शरलॉक होम्स! (भाग पहिला)उत्कर्ष प्रकाशन, पुणे २००९ कथासंग्रहअनुवादितआर्थर कॉनन डॉयल१५२शाब्बास शरलॉक होम्स! (भाग दुसरा)उत्कर्ष प्रकाशन, पुणे २००९ कथासंग्रहअनुवादितआर्थर कॉनन डॉयल१५३शाब्बास शरलॉक होम्स! (भाग तिसरा)उत्कर्ष प्रकाशन, पुणे २००९ कथासंग्रहअनुवादितआर्थर कॉनन डॉयल१५४शाब्बास शरलॉक होम्स! (भाग चौथा)उत्कर्ष प्रकाशन, पुणे २००९ कथासंग्रहअनुवादितआर्थर कॉनन डॉयल१५५शाब्बास शरलॉक होम्स! (भाग पाचवा)उत्कर्ष प्रकाशन, पुणे २००९ कथासंग्रहअनुवादितआर्थर कॉनन डॉयल१५६शाळेतली भुताटकीमॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई - ---१५७शिंगीनाग विदर्भ प्रकाशन, अमरावती १९५८ कादंबरीस्वतंत्र-१५८छत्रपती शिवाजीअमर चित्र कथा - कॉमिक स्ट्रिप / चरित्रपुनःकथित-१५९सगळं सगळं ठीक होतंमॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई १९५६ -अनुवादित-१६०सफरचंद- - -अनुवादित-१६१समुद्र सैतानलाखाणी बुक डेपो, मुंबई१९५६ कादंबरीस्वतंत्र-१६२साखर सोंड्या आणि दुसऱ्याही काही मजेदार लोककथाउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे १९९६ कथासंग्रहस्वतंत्र-१६३सागरी चोरांवर पोरांची मातअद्वैत प्रकाशन, पुणे १९९४ कथासंग्रहस्वतंत्र-१६४साता समुद्राचा सुलतानराजा प्रकाशन, मुंबई १९९० कादंबरीस्वतंत्र-१७८शिकंदरचा बिलंदर कुत्राउत्कर्ष प्रकाशन, पुणे - ---१६६सिंडरेलाची मुलगी मिंडरेला (सहा छानदार परिकथा)अनुबंध प्रकाशन, मुंबई २००४ कथासंग्रहस्वतंत्र-१६७सुधीरवाडीसंजय प्रकाशन, पुणे १९८० कादंबरीस्वतंत्र-१६८सूर्यावर स्वारीलाखाणी बुक डेपो, मुंबई १९६४ कादंबरीअनुवादितज्यूल व्हर्न१६९सोव्हिएटच्या समरकथाकेशव भिकाजी ढवळे प्रकाशन, मुंबई १९४३ कथासंग्रहअनुवादित-१७०हरीण बालकउर्जा प्रकाशन, मुंबई १९५५ कादंबरीअनुवादितमार्जरी किनन रॉलिंग्स्१७१हर्क्युलीसऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस, नवी दिल्ली १९८६ कादंबरीअनुवादित-१७२हवाई हुकूमशहाराजा प्रकाशन, मुंबई १९९७ कादंबरीअनुवादित-१७३हाजीबाबाच्या गोष्टीमॅजेस्टिक बुक स्टॉल, मुंबई १९९० कथासंग्रहअनुवादित-१७४हिंमतवान जासूदराजा प्रकाशन, मुंबई १९९० कादंबरीस्वतंत्र-

 संदर्भ व नोंदी 

वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:भाषांतरकार
वर्ग:मराठी पत्रकार
वर्ग:मराठी बालसाहित्यिक
वर्ग:मराठी संपादक
वर्ग:इ.स. १९१० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख