၂၀၂၀ ကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ် ကပ်ယဲ ပ္ဍဲ ဍုင်ဒိန်မက်

လိက်ပရေင်ဝွံ ချူစၟတ်သမ္တီလဝ် ပရူ ၂၀၁၉-၂၀၂၀ ကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ် ကပ်ယဲ ပ္ဍဲဍုင်ဒိန်မက်၊ တုဲ ပရူအလုံလိုက်ဂှ် ဟွံပါလုပ် သီုဖအိုတ် ဒှ်မာန်ရ။ ဝဳရုသ် SARS-CoV-2 ဂွံဆဵုကၠာအိုတ် ပ္ဍဲဒိန်မက် ပ္ဍဲ ၂၇ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၂၀။ စိုပ် ၁၆ မာတ် ၂၀၂၀ ဂှ် ဂွံစရင် မၞိဟ်ကမၠောအ် ဒှ်အာ ၉၁၄၊ စှ်ဒစာံတၠ ပ္ဍဲကဵု ဒေသ အလဵုပကင်ရင် ဖေဝ်ရဝ် (Faroe Islands.)။ ပ္ဍဲ ဂရိန်လာန် မဒှ်ဒေသ အလဵုပကင်ရင် တၞဟ်မွဲပၠန်ဂှ် ဂွံဆဵု COVID-19 ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ ၁၆ မာတ်။

 လၟေင် အခိင် (Timeline) 
စတမ်နူ ကၞောတ်ဇာန်နဝါရဳ ကဵု ဖေဖဝ်ဝါရဳ လပါ်စဂှ် ကောန်ဍုင်ဒိန်မက် ဗွဲမဂၠိုင် ဒဴတိတ် နူကဵု ဍုင်ကြုက်။ သီုဖအိုတ်ဂှ် ဒးမံင် ပ္ဍဲကဵု ဒၞာဲစဳစတ် တုဲ စမ်ၜတ်ယဲ၊ ဆညးမွဲကီု ဟွံဒးဒုင်ကၠောအ် ကုကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ်။

 ဖေဖဝ်ဝါရဳ 

ပ္ဍဲ ၂၇ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၂၀ ဒိန်မက် ပဒတန် အခိင်ကာလ မၞိဟ်တြုဟ် နူဍုင် ရဝ်သကဳလာ (Roskilde) မစမ်ၜတ်တုဲ ဂွံဆဵုကေတ် ကဝ်ဝိဒ်-၁၉ ပ္ဍဲရုင်ဂဥုဲတက္ကသိုလ်ဇဳလာန် (Zealand University Hospital, Roskilde)။ ညးဂှ် ဒှ်ညးဒါန်လိက် နူကဵု ဌာနဗလးတဳဝဳ TV 2 ညးအာလဝ် တရဴသကိက် ပ္ဍဲလောမ်ဗရ်ဒဳ (Lombardy) ပ္ဍဲ အဳတလဳ တုဲ စဴကၠုင် ဒိန်မက် ပ္ဍဲ ၂၄ ဖေဖဝ်ဝါရဳ။ ညးတေအ် မံင်စ ပရေအ်တုဲ ဒးဒုင်ပလံင်ပၠံင်သ္ၚိ နူကမၠောန် လွာဲဂှ်။

ပ္ဍဲ ၂၈ ဖေဖဝ်ဝါရဳ၊ မၞိဟ်တြုဟ်မွဲတၠ စဴကၠုင် နူအာတရဴဍိုက်သကိက် ပ္ဍဲ အဳတလဳသၟဝ်ကျာ ပ္ဍဲ ၁၅ ဖေဖဝ်ဝါရဳဂှ် စမ်ဆီ ပ္ဍဲရုင်ဂဥုဲဇၞော် ပ္ဍဲဍုင်ဂဝ်ပေါန်ဟာဂေန်ဂှ် ယဲနွံတုဲ ဒးဒုင်ခရိုင်ယဲလဝ် ပ္ဍဲသ္ၚိ။ ကိစ္စဂှ် စၟတ်သမ္တီ ဒှ်အရာ ပြသၞာမွဲရ။ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး မၞိဟ်မစဴကၠုင် ဍုင်ဒိန်မက်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် စိုပ်လဝ် သ္ၚိတုဲ တၟာလအ်မှ ဂွံတီ အခါန်ရ ဇကုယဲမကၠောအ်လဝ်တုဲ ကိုပ်ကၠာဂှ် စၠောအ်ထောအ် မၞိဟ်ဂလိုင်ဂှ် တီကေတ် ဟွံမာန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အလဵုအသဳတအ် ဗက်ဂၠိုက်ဂၠာဲ ကုမၞိဟ်မစုက်လဝ် ညးတေအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ခရိုင်ယဲလဝ်တုဲ မင်စဳစတ်ဒၟံင်ရ။

ပ္ဍဲ ၂၉ ဖေဖဝ်ဝါရဳ၊ မၞိဟ်တြုဟ်မွဲ စဴကၠုင် နူကဵု မုန်ချ်၊ ဂျာမနဳတုဲ စမ်ဆီ ပ္ဍဲရုင်ဂဥုဲတက္ကသိုလ်အဝ်ဟု (Aarhus University Hospital) မၞိဟ်မွဲပၠန် အာတိုန်ကောန်ဖရေန် ပ္ဍဲဂျာမနဳ ဂကူအဳတလဳ မမံင် ကြပ်ကုညးတေအ်မွဲဂှ် ဗွဲကြဴ ဒှ်ကဝ်ဝိဒ်-၁၉ တုဲ ဆက်နင်ဖုန် လဴဗ္စညးတေအ်တုဲ ညးတေအ်လေဝ် ဒးဒုင်ကၠောအ်လဝ် နကဵုဝဳရုသ်ဂှ်ကီုရ။

 မာတ် 
ပ္ဍဲ ၁ မာတ် ၂၀၂၀ မၞိဟ်မဒးဒုင်ခရိုင်ယဲလဝ် ပ္ဍဲသ္ၚိ ဟိုတ်နူ မစုက်လုက်ဒး ကုမၞိဟ် မတီယဲနွံ ပ္ဍဲ ၂၈ ဖေဖဝ်ဝါရဳဂှ်လေဝ် ဂွံတီကေတ် ဒဒှ်ရ မၞိဟ်ဂှ်လေဝ် ကလိဂွံအာ ယဲဂှ်ကီုရ။

ပ္ဍဲ ၃ မာတ်၊ မၞိဟ်မသုန်တၠ စဴကၠုင် နူအဳတလဳ၊ မၞိဟ်မွဲတၠ စဴနူအဳရာန် မၞိဟ်စဴနူအဳရာန်ဂှ် စမ်ဆီ ဂွံဆဵုကေတ် ကဝ်ဝိဒ်-၁၉။ မၞိဟ်သီုတြဴတၠ ဒးဒုင်ခရိုင်ယဲ။

ပ္ဍဲ ၄ မာတ်၊ မၞိဟ် ပန် တၠပၠန် ဂွံဆဵုကေတ် ယဲဂှ် ပ္ဍဲဍုင်ဒိန်မက်၊ တုဲ နူကဵု တကအ်ဖဲရဝ် (မဒှ်တကအ် အလဵုပကင်ရင် သၟဝ်ကၟိန်ဍုင် ဒိန်မက်) လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ် မၞိဟ်ယဲဏအ်ကီုရ။ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ဒးဒုင်ကၠောအ် ကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ် ဒှ်အာ ၁၅ တၠ။ မၞိဟ်တၟိတအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ခရိုင်ယဲစွံလဝ် ပ္ဍဲသ္ၚိ သီုဖအိုတ်။  မၞိဟ် နူကဵု တကအ်ဖဲရဝ်ဂှ် ညးတေအ် အာတိုန်လဝ် ကောန်ဖရေန် ပ္ဍဲပဴရေတ်၊ ပြင်သေတ် စိုပ်သ္ၚိတုဲ မံင်စဟွံခိုဟ်တုဲ စမ်တုဲ ဂွံတီ ဒှ်အာယဲကဝ်ဝိဒ်-၁၉။

ပ္ဍဲ ၅ မာတ်၊ မၞိဟ်တၞဟ် မသုန်တၠပၠန် ဂွံဆဵုကေတ် ယဲရ။ ညးမွဲတၠ ပၞောဝ်ညးမသုန်ဂှ် ဒှ်သၟာဗဝ်ဒယှ် ဂကူဒိန်နေတ် Thomas Kahlenberg၊ ဒးဒုင်ကၠောအ်ယဲဏအ် ပ္ဍဲသဘင်တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲအာမ်သတာဒါမ်၊ ဍုင်နေတာလာန်။ သၟာဗဝ် နူကဵု ဂကောံဗဝ် Brøndby ကဵု Lyngby ကေုာံ ဂကောံဗဝ်ဒါတ် Ajax ညးမစုက်လုက်လဝ် ကုညးတေအ်ဂှ် ဒးဒုင်ခရိုင်ယဲလဝ်ရ။ Kahlenberg ဒုင်စသိုင် လက်သန်ယဲ ညံင်ကဵု ဒှ်ဆာမ်တုဲ ဒးဒုင် ခရိုင်ယဲ ပ္ဍဲသ္ၚိရ။  ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ် ဂကူဒိန် ညးမဒးစၟတ်သမ္တီ ဒှ်ယဲကၠာအိုတ်ဂှ် ဂွံစၟတ်သမ္တီ ယဲဗၠးအာပေင်င်ရ။

ပ္ဍဲ ၆ မာတ်၊ ဂွံဆက်ကေတ် မၞိဟ်မကၠောအ်ယဲတၟိ ပိတၠပၠန်၊ မွဲဂှ် နူကဵု တကအ်ဖဴရဝ်။

ပ္ဍဲ ၇ မာတ်၊ ထပ်ဆဵု မၞိဟ်ဒှ်ဏအ် တၟိ တြဴတၠပၠန်။ကောန်ဍုင်ဒိန်မက် မၞိဟ်ကမၠောအ် SARS-CoV-2 ဏအ်ဂှ် ဟိုတ်နူ အာလဝ်တရဴ ဍုင်သအာင်တုဲ နူကဵု ညးတအ် မွဲကဆံင်ဂှ် ကလေင်ကၠောအ်အာကဵု မၞိဟ်ပ္ဍဲဍုင် ညိညရ။

ပ္ဍဲ ၈ မာတ်၊ မၞိဟ်တၞဟ် ဒစာံတၠ မဒးဒုင်ပတန် ကမၠောအ်ဝဳရုသ်ဏအ်၊ ပၞောဝ်တအ်ဂှ် မၞိဟ်မတိုန်ဒၟံင်ရုင်ဂဥုဲဇြဳလာန် (ဟဳလာရောအ် Hillerød) လေဝ် ပါမွဲတၠ နကဵု လက်သန်ယဲ မယဲကသအ် (ယီုဝါတ်) (pneumonia)။ မၞိဟ်တၞဟ်မွဲဂှ် မၞိဟ်မဒှ်သံသယတုဲ ကဵုနွံ ပ္ဍဲခရိုင်ယဲ ပ္ဍဲသ္ၚိဂှ် ဂွံတီကေတ် ဒှ်အာ ယဲကဝ်ဝိဒ်-၁၉ ပ္ဍဲကဵု ဒေသဂျူလာန်သၟဝ်ကျာ။ စနူတ္ၚဲဏအ်တုဲ ပ္ဍဲဒိန်မက် မပါ်လက် မသုန်ဒေသဂှ် ဇၟာပ်ဒေသ ဂွံဆဵုကေတ် ယဲကဝ်ဝိဒ်-၁၉ ရ။

ပ္ဍဲ ၉ မာတ်၊ မၞိဟ်တၟိ ၅၃ တၠ ဒးဒုင် ပဒတန် ကမၠောအ်ယဲတုဲ သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ၝောအ်ဍုင် ဒိန်မက် သၟးဂှ် ဒှ်အာ မၞိဟ် ၉၀ တၠ၊ ပၞောဝ်မၞိဟ်တအ်ဂှ် မၞိဟ် တြဴတၠ ဒးတိုန်ရုင်ဂဥုဲ၊ ဆဂး ဆညးမွဲကီု ဟွံဒးယဲ သကာတ်မြဟ်ရ။

ပ္ဍဲ ၁၀ မာတ်၊ မၞိဟ်တၟိ ၁၇၃ တၠ မးဒုင် ပဒတန် ကမၠောအ်ယဲတုဲ ပ္ဍဲကဵု ၝောအ်ဍုင် ဒိန်မက်သၟးဂှ် ဒှ်အာ မၞိဟ် ၂၆၂။ ပ္ဍဲမၞိတ်တၟိတအ်ဂှ် မၞိဟ်မွဲ ဒးပတိုန်ရုင်ဂဥုဲတုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ဒးပတိုန် ရုင်ဂဥုဲ ဒှ်အာ မၞိဟ် ထပှ် တၠ။

ပ္ဍဲ ၁၁ မာတ်၊ မၞိဟ်တၟိ ၂၅၂ ဂွံဆဵုကေတ် ဝဳရုသ် ပ္ဍဲဇကု၊ သီုအလုံမွဲ ၝောအ်ဍုင် ဒိန်မက် ဒှ်အာ မၞိဟ် ၅၁၄ တၠ။ ပၞောဝ်ကဵု မၞိဟ်တၟိတအ်ဂှ် မၞိဟ်မွဲတၠဂှ် ဒးဒုင်ကၠောအ် ဟိုတ်နူ မအာတိုန်လဝ် ကောံဓရီု။ မၞိဟ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မကၠောန်ဒၟံင်ကမၠောန် ပ္ဍဲသ္ၚိလွဳလွတ် ညးဗျုဗျုတအ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ မၞိဟ်ဗျုဗျု ပ္ဍဲသ္ၚိလွဳလွတ်တအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ဒးဒုင် ခရိုင်ဂဥုဲ ပ္ဍဲခဒမ်ညးတအ်အိုတ်ရ။ ဆဂး ဇၟာပ်ညးတအ်ဂှ် နကဵုအစာဂဥုဲ မင်စဳစတ်ဒၟံင် ကြပ်ပ်အိုတ်ရ။ ပၞောဝ်ကဵု မၞိဟ်ကမၠောအ်ယဲ သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲဒိန်မက်ဂှ် မၞိဟ်တၠ ဒးတိုန်ရုင်ဂဥုဲ၊ မၞိဟ်ၜါဂှ် ဒးနွံ ပ္ဍဲအခန် လွဳဗွဲတၟေင်ရ။

ပ္ဍဲ ၁၂ မာတ်၊ မၞိဟ်တၟိ ၁၆၀ ပဒတန် ကမၠောအ်ယဲ၊ သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ၝောအ်ဍုင် ဒိန်မက်ဂှ် ဒှ်အာ မၞိဟ် ၆၇၄။ ပၞောဝ်ကဵု မၞိဟ်တအ်ဂှ် မၞိဟ်ၜါတၠဂှ် နူကဵု သ္ၚိလွဳလွတ် မဒးဒုင် ခရိုင်ဂဥုဲတုဲ စဳစတ်ဒၟံင်ကြပ်ပ် စတမ်နူ (၁၁ မာတ်) မဂွံတီကေတ် ကောန်ကမၠောန်မွဲတၠ ကမၠောအ်ယဲဂှ်ရ။ ပ္ဍဲကဵုတ္ၚဲဂှ်ရ သၟာဗဝ် Thomas Kahlenberg ဂွံလလောင်တြး ဒဒှ်ရ ညးတေအ် ယဲဂှ် အးအာတုဲ ညးတေအ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် ဒုတိယ ပၞောဝ်ကဵု မၞိဟ်ယဲဗၠး ပ္ဍဲဒိန်မက်ရ။ပၞောဝ်ကဵု မၞိဟ်ကမၠောအ်ယဲတအ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မစဴကၠုင် နူကဵု အာဝေင် ဍိုက်သကုက် ပ္ဍဲ အဳတလဳသၟဝ်ကျာ၊ ကေုာံ အာဝေင် ဍိုက်သကုက် ပ္ဍဲကဵု သြသရဳယျာ ပ္ဍဲ တဳရောလ် (Tyrol)။
မၞိဟ်တြုဟ် အာယုက် ၈၀ မဒှ်မၞိဟ် မနွံကဵု ယဲကောန်တၟအ် စုတိအာ ပ္ဍဲဒေသ ယူလာန်သၟဝ်ကျာ။ စုတိတုဲ စမ်ဆီ ဂွံဆဵုကေတ် ဝဳရုသ်ဏအ်၊ ဝဳရုသ် ဒှ်မၞိဟ်ဂစိုတ်ညးဟာ ယဲညးတြေံဂှ် ဂစိုတ်ညးဟာဂှ် ဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် ဟွံမာန်။  ဆဂး နကဵု အဝဵုအသဳ စၟတ်သမ္တီ ညးဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မစုတိ နကဵု ကဝ်ဝိဒ်=၁၉ ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲဒိန်မက်။

ပ္ဍဲ ၁၃ မာတ်၊ မၞိဟ်တၟိ ၁၂၇ တၠ စၟတ်သမ္တီ ကမၠောအ်ယဲ၊ အလုံ ၝောအ်ဍုင် ဒိန်မက်ဂှ် ဒှ်အာ မၞိဟ် ၈၀၁ တၠ။ပ္ဍဲကဵု တကအ်ဖဲရဝ်ဂှ် ဒှ်အာ မၞိဟ်ပိတၠ။ ပၞောဝ်ကဵု မၞိဟ်ကမၠောအ်ယဲ ပ္ဍဲဒိန်မက် သီုဖအိုတ်ဂှ် ၂၃ ဒးတိုန် ရုင်ဂဥုဲ၊ ၄ တၠ ဒးလွဳဗွဲတၟေင်။

ပ္ဍဲ ၁၄ မာတ်၊ မၞိဟ်တၟိ ၂၆ ဒးဒုင်ပဒတန် ကမၠောအ်ယဲ တုဲ ပ္ဍဲ ၝောအ်ဍုင် ဒိန်မက် ဒှ်အာ သီုဖအိုတ် မၞိဟ် ၈၂၇ တၠ။ ပ္ဍဲတကအ်ဖဲရဝ်ဂှ် မၞိဟ်တၟိ ၆ တၠ ဒးဒုင်ပတန်၊ သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲတကအ်ဂှ် ဒှ်အာ မၞိဟ် ၉ တၠ။ မၞိဟ် မွဲတၠပၠန် (ဒှ်အာ မၞိဟ်ၜါ) မဒးဒုင် နကဵုယဲကဝ်ဝိဒ်-၁၉ ပ္ဍဲဒိန်မက်၊ ပ္ဍဲဒေသဍုင်ဇၞော်။ မၞိဟ်မစုတိဂှ် ဒှ်မၞိဟ်တြုဟ် အာယုက် ၈၁ ယဲဒၟံင် ဗွဲမသကာတ်မြဟ် နကဵုယဲတၞဟ်ရ။

ပ္ဍဲ ၁၈ မာတ်ဂှ် ပ္ဍဲဒိန်မက် မၞိဟ်ကမၠောအ်ယဲ မစၟတ်သမ္တီ သီုဖအိုတ် ဒှ်အာ ၁.၀၅၇ တၠ။ ၁ တၠဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲတကအ်ဗန်ဟန်တုဲ တ္ၚဲဏအ်မ္ဂး အလုံဍုင်ဒိန်မက်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် မၞိဟ်ကမၠောအ်ယဲရ။  ၜိုန်ရ မၞိဟ်ကမၠောအ်ယဲ မစၟတ်သမ္တီ (စရင် မၜတ်တုဲ ဂွံတီ) နွံ ၁.၀၅၇ ကီုလေဝ် နကဵု အေန်သတဳဂျုတ် စဵုဒၞာယဲ ဍုင်ဒိန်မက် တော်ကေတ် မၞိဟ်ကမၠောအ်ယဲ ပ္ဍဲဒိန်မက် သီုဖအိုတ် နွံ အကြာ ၉.၀၀၀ ကဵု ၉၀.၀၀၀ ဒှ်ရ။ သီုဖအိုတ် မၞိဟ် ၁၂၉ တၠ ဒးတိုန်ရုင်ဂဥုဲ၊ ပ္ဍဲဒၞာဲမလွဳဗွဲတၟေင်ဂှ် နွံ ၂၄ တၠ၊ မၞိဟ် ဒစကာ နကဵု ကိရိယာယဝီု (respirator) ၁၈ တၠ။ မၞိဟ်ချိုတ် ပေင်အာ ပန် တၠ။  

စဳစတ်၊ လွဳလွတ် ကေုာံ ကောပ်ကာဲစဵုဒၞာ (preventive measures)
ပ္ဍဲ ၝောအ်ဍုင် ဒိန်မက်၊ ရုင်ဂဥုဲ တက္ကသိုလ် အဝ်လဗဝ် (Aalborg University Hospital)၊ ရုင်ဂဥုဲ တက္ကသိုလ် အဝ်ဟုသ် (Aarhus University Hospital) ရုင်ဂဥုဲဝဳဒ်အဝ်ဝါ (Hvidovre Hospital)၊ ရုင်ဂဥုဲ တက္ကသိုလ် အဝ်ဒေန်သာ (Odense University Hospital)၊ ရုင်ဂဥုဲဇၞော် (Rigshospitalet) ကေုာံ ရုင်ဂဥုဲ တက္ကသိုလ် ဇြဳလာန် ရဝ်သကိလ်(Zealand University Hospital Roskilde) တအ်ဂှ် ပလေဝ်စွံလဝ် ကဏ္ဍလွဳဗွဲတၟေင် သွက် ကဝ်ဝိဒ်-၁၉ တုဲ မင်ဒၟံင် သွက်ဂွံလွဳဒတုဲ ယဝ်ရ မၞိဟ်ယဲမွဲ အာယုက်ဇၞော် ဟွံသေင်မ္ဂး ယဲက္ဍင်မ္ဂး လွဳပ္ဍဲ ဒၞာဲလွဳဗွဲတၟေင်ရ။ ရုင်ဂဥုဲတၞဟ်တအ်ဂှ်လေဝ် ကဵုလဝ်သမ္တီ ယဝ်နွံပၟိက် ညံင်ဂွံဒှ် ဒတုဲ သွက်ဂွံ ပတိုန်စွံ လွဳယဲကဝ်ဝိဒ်=၁၉ ကီုရ။ပ္ဍဲ ၁၁ မာတ် ၂၀၂၀ ဂှ် ကဵုသမ္တီ ကုရုင်ဂဥုဲဂမၠိုင် ညံင်ဂွံ ပလေဝ်ပလေတ်စွံလဝ် ဒၞာဲ သွက်ဂွံလွဳ ယဲကဝ်ဝိဒ်-၁၉၊ တုဲ ပ္ဍဲ ၁၇ မာတ်ဂှ် အလုံမွဲဍုင် ပလေဝ်ပလေတ်စလဝ်တုဲဒှ်အိုတ်ရ။ ဗွဲကိုပ်ကၠာဂှ် ဒၞာဲမစမ် ဝဳရုသ်SARS-CoV-2 ဂှ် နွံ ဆပ္ဍဲကဵု အေန်သတဳဂျုတ် စဵုဒၞာယဲ ဍုင် (Statens Serum Institut) မွဲဟေင်ကီုလေဝ် စတမ်နူ ၂၅ ဖေဖဝ်ဝါရဳ (ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံဆဵု မၞိဟ်ကမၠောအ်ယဲ ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲဒိန်မက် ဏီ) ဂှ် ရုင်ဂဥုဲ သီုဖအိုတ် စမ်ဆီ စၟဳစၟတ်ယဲကဝ်ဝိဒ်-၁၉ ဂွံဖအိုတ်။ In early March, other hospitals started to perform the tests. ပ္ဍဲ ၆ မာတ်၊ ရုင်ဂဥုဲ တက္ကသိုလ် အဝ်ဟုသ် ကၠောန်ဗဒှ် ကွဳစက် သွက်ဂွံစမ်ၜတ်ယဲ (ညံင်ရဴဏအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲကိုဝ်ရဳယျာသၠုင်ကျာ) ပ္ဍဲကဵု အကြာသ္ၚိ။ မၞိဟ်မွဲ ယဝ်ရ ဒှ်သံသယမ္ဂး ဇကုဒးဆက်ဖုန်ကဵု အစာသဝ်ပၟင်ပၟဲ (ဇၟာပ်အခိင် ဆက်ဖုန် ကဵုအစာသဝ်မ္ဂး အစာသဝ်ဂွံ)ကၠာ၊ နူကဵု အစာသဝ်ပၟင်ပၟဲဂှ် ဗလးနင် ကဵု ကွဳစက်ဂှ် ကၠုင်စမ်ယဲ ပ္ဍဲသ္ၚိမၞိဟ်ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲ ၁၀-၁၁ မာတ်ဂှ် ရုင်ဂဥုဲတၞဟ် Aalborg University Hospital, Regionshospital North Jutland Hjørring ကေုာံ Zealand University Hospital Roskilde တအ်လေဝ် ကွဳစက်စမ်ယဲ နွံလဝ်ဒတုဲကီုရ။
ပ္ဍဲ ၁၁ မာတ်၊ အဝဵုအသဳဌာနထတ်ယုက် ဒိန်မက် (Danish Health Authority) လလောင်တြး ညးတအ် သၠာဲထောအ် ဗျူဟာတၟိ၊ နကဵုဗျူဟာတၟိဂှ်မ္ဂး ကုမၞိဟ်မယဲ မနွံကဵု လက်သန်ယဲ ဟွံသေင်မ္ဂး မယီုဝါတ်တအ်ဟေင် ညးတအ် စမ် ယဲကဝ်ဝိဒ်=၁၉ ရ။ ဟိုတ်နူဂှ်တုဲ လၟိဟ်မၞိဟ် ကမၠောအ်ယဲဂှ် ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ်ဂှ် တီကေတ် ဟွံမာန်ရ။ လၟိဟ် ဂၠိုင်နူ လၟိဟ်မစၟတ်သမ္တီဂှ် ဒှ်မာန်ရ။ 

အတိုင် လၟေင်ကမၠောန် မလလောင်တြး နူကဵု အဝဵုအသဳ ဌာနထတ်ယုက် ဒိန်မက် မ္ဂး ကုညးကမၠောအ်ယဲတအ် ယဝ်ရ လက်သန်ယဲ ဟွံမံက်မ္ဂး (ကုညး ဒြဟတ်ဒုင်ဗဒဝ်ခိုဟ်တအ်ဂှ် ၜိုန်ရ ကမၠောအ်ယဲကီုလေဝ် ဟွံယဲ) ပဒတဴ ပ္ဍဲကဵု သ္ၚိဇကုတုဲ နူကဵု အစာဂဥုဲ ဌာနပရေင်ထတ်ယုက် ကေတ်အဆက် ရိုဟ်ဒဒှ်တ္ၚဲရ။ တုဲပၠန် ညးလဵု မွဲဟွံဟီု ယဝ်ရ ကေင်စုက်လုက်လဝ် ကုမၞိဟ်ကမၠောအ်ယဲမ္ဂးလေဝ် လ္ပတိတ်မ္ၚး ဒးခရိုင်ယဲ မံင်ပ္ဍဲသ္ၚိကီုညိ။ စိုပ် ၂ မာတ်၊ မၞိဟ် ၁၂၂ တၠ ဒးမံင် ပ္ဍဲကဵု ခရိုင်ယဲ ပ္ဍဲကဵုယဲဇကု ပ္ဍဲဍုင်ဒိန်မက်၊ ဟိုတ်နူကဵု ညးတအ် စုက်လုက် ဒးလဝ် ကုမၞိဟ် ပ္ဍဲဍုင်ဒိန်မက်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး မ္ၚးဍုင်ဒိန်မက်၊ ၜိုတ် ၁၂ မာတ် လၟိဟ်ဏအ် ဂၠိုင်တိုန်အာ ဒှ်အာ ၁၃၆၆ ပ္ဍဲဒိန်မက်၊ ၃၁ ပ္ဍဲ တကအ်ဖဲရဝ်။ ဆိင်ကေတ်မ္ဂး လၟိဟ်ဂှ် ဆက်ဂၠိုင်တိုန်ရောင်။ယဝ်ရ နွံပၟိက်မ္ဂး ပ္ဍဲမွဲမွဲဒေသ (သီုဖအိုတ် နွံ ၅ ဒေသ) မၞိဟ် ခရိုင်ယဲ မွဲမွဲလ္ၚီ မင်မဲမာန်ရောင်ဂှ် ညးတအ် တော်လဝ်၊ ယဝ်ရ အတိုင်မဟီုဂှ် ယဝ်ရ မၞိဟ်တအ် ဟွံဒ္ဂေတ်ဗက်မ္ဂး နကဵုအလဵုအသဳ သွက်ဂွံ ပ္တန်သၞောဝ် သၞောဝ်ယဲ (Epidemic Law) ဗွဲပရအ်မာန်ရ။

ဗွဲကိုပ်ကၠာ နကဵု အဝဵုအသဳ ဗတိုက်ဖအောဝ် ဗွဲမပိုတ်သကုတ် ပရေင်ပကောံမၞိဟ် ဂၠိုင်နူ မွဲလ္ၚီဂှ် ဝေင်ပါဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ပဆုဲတ္ၚဲ၊ စိုပ် ၁၁ မာတ် ဂှ် လၟိဟ်ဂှ် ဖအောန်ဖျေဟ် ဂၠိုင်နူ မွဲကၠံ ဒှ်အာ နကဵု သၞောဝ်ဥပဒေ၊ ပ္ဍဲမွဲဂိတုမာတ်၊ ယဝ်ရ နွံပၟိက်မ္ဂး ဆက်ပတေင်ပတိုန်ပၠန်ရ။ ပေါဲဗဝ်၊ ကေုာံ သဘင်ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံကဵု ပေါဲဗဝ် ကေုာံ ပေါဲပြိုင်ဒယှ်ေဒွက် (Dansk Melodi Grand Prix)တအ်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် သက္ကု ပုရိသာတ်။နကဵု ကၠတ်ထဝ် ဒိန်မက်လေဝ် လၟေင်အစဳအဇန်ညးတအ် မကၠောန်ဒၟံင် ဗီုကဵု ကောံဓရီု ကေုာံ အစဳအဇန် လမိင်သၞောဝ်တအ်ဂှ် ပလီု၊ ပ္ဍဲကၠတ်ထဝ်ပၠန် ပ္ဍဲမွဲမွဲမ္ဂး အမာတ် ဆ ၉၅ တၠဟေင် အခေါင်တိုန်လုပ် ပ္ဍဲၝောအ်ခန်ကၠတ်ထဝ်ဂွံရ။ 

ပ္ဍဲ ၁၀ မာတ်၊ အဝဵုအသဳတအ် လလောင်တြး ကုညးမဍိုက် ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ်ညးဍုင် (မပ္တံ ကွဳပၟတ်၊ ကာဗာတ်) တအ်ဂှ် ရုဲစှ် အခိင်မၞိဟ် ဟွံၜေတ်၊ ယဝ်ရ ဒှ်မာန်မ္ဂး မၞိဟ်တအ် စၞးမဍိုက်ကာဗာတ်ဂှ် ကွာ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဍိုက်ကွဳလိုန်၊ ယဝ်ရ မၞိဟ်မွဲမွဲ မံင်စပရအ်မ္ဂး ထေင်ကေတ် ဒှ်ယဲ ကဝ်ဝိဒ်-၁၉ မ္ဂး လ္ပစကာ ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ် ညးဍုင်။ ကုညးမဍိုက် ကွဳပၟတ် ကာဗာတ်ဂှ် ဒးမံင် ခြာသ္ၚောဲသ္ၚောဲ ရေင်သကအ်၊ နကဵုကွဳပၟတ်ဂမၠိုင်လေဝ် စုတ်လဝ်ကဵု တောဲဂၠိုင်င်ရ။ တုဲပၠန် ကွဳပၟတ်မွဲမ လၟိဟ်မၞိဟ် မူစိ မဍိုက်ဂွံဂှ်လေဝ် ဖန်ဇန်လဝ်ကီုရ။ စတမ်နူ ၁၂ မာတ်၊ မၞိဟ်မဍိုက် ကွဳပၟတ်တအ် ဒးနွံကဵု စၟတ်တဲခုင်၊ စၟတ်တဲခုင်ဂှ် သက္ကုၚုဟ်ရ။

 ကၟာတ်လဒဵု ဂိတုမာတ် 
စတမ်နူ ၁၃ မာတ် ၂၀၂၀ ကောန်ကမၠောန် အလဵုအသဳသီုဖအိုတ် ပါဲနူ သၟာကမၠောန် ပ္ဍဲဌာနထတ်ယုက် ကေုာံ ဗၠာဲသၟိင်တအ်တုဲ ဒးမံင် ပ္ဍဲသ္ၚိ ပွိုင် ၜါသတ္တဟ။ ရုင်ကမၠောန်အလဵုအသဳဟွံသေင် မပတံကဵု ပုဂ္ဂလိက ကေုာံ ကမ္မဏဳတအ်လေဝ် နကဵုအလဵုအသဳ အာတ်မိက် ညံင်ဂွံ ဖန်ကဵု ဗီုဂှ်ကီုရ။ ဖျာဂဥုဲ ဖျာစၞစ ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ်တအ်ဂှ် ကဵုသွံရာန် ကၠောန်အာဒၟံင် အတိုင်တြေံရ။ သၟာကမၠောန်အလဵုအသဳ ကေုာံ သၟာကမၠောန် ဗွဲမဂၠိုင် စၞးမစှ်ေကမၠောန်ဂှ် ကၠောန်ကမၠောန် ပ္ဍဲသ္ၚိအိုတ်ရ။

စတမ်နူ ၁၃ မာတ်၊ ဘာတန်သမၠုင် ကေုာံ တက္ကသိုလ် တက္ကသိုလ်၊ တိုက်ဗွဟ်လိက်၊ ပရေင်ချဳဓရာင် အပ္ဍဲတြင်တအ် သီုဖအိုတ် ကၟာတ်ပွိုင် ၜါသတ္တဟ။ စတမ်နူ ၁၆ မာတ်၊ ဘာသၟေဟ် ဗီုကဵု ဘာထိင်ဒဝ်၊ ဘာတန်မူလ၊ တန်ဒေါဝ်တအ် သီုဖအိုတ် ကၟာတ် ပွိုင် ၜါ သတ္တဟ။ ဘာလ္ၚဵုတအ်ဂှ် စၞးဂှ် ဗတောန်လိက် နကဵုအန်လာင်ရ။ သွက် မိမ မပဒတဴ ပ္ဍဲသ္ၚိဟွံဂွံတအ် ဂွံပအပ် ကောန်ၚာ်တအ်တုဲ နကဵုအလဵုအသဳဒေသ ဖန်ဇန်ကဵု အစဳအဇန် ရံင်စံင်ကောန်ၚာ် နကဵုအခိင်အပိုင်အခြာရ။ ဟိုတ်နူကဵု မၞိဟ်အာယုက်ဇၞော်တအ် ဒှ်မၞိဟ်အန္တရာယ်ဇၞော် သွက်ဂွံကၠောအ်ယဲဏအ်တုဲ မိနော် အပါနော်တအ် ညံင်ဟွံဂွံရံင် ကောန်စဴဂှ် စဵုဒၞာလဝ် ဗွဲမသကာတ်မြဟ်ရ။

ဂ္ၚေင်တရဴ ဂၠးကဝ်၊ ခရိုင်ယဲ ကြဴနူ ကလေင်စဴ နူဍုင်သအာင် ဟွံသေင်မ္ဂး ကြဴနူ ကလိဂွံ ကၟုဲနူဍုင်သအာင်
နူအခိင် ကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ် မစကၞာန်တေအ်ဂှ်ရ ဝန်ဇၞော် ကာဍုင်သအာင် ပတိတ်လၟေင်စၞောန် မဆေင်ကဵု ပရေင်အာတရဴ မဂၠိုင်ကဵု အလန်။ ဗွဲမဗဗွဲ ကုအကာဲအရာ မကတဵုဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ဂၠးတိဂှ် နကဵု ဝန်ဇၞော် လလောင်တြး ညံင်ဟွံဂွံ အာဒေသတအ်ဂှ်ရ။ ဥပမာ ကာလ ဍုင်ကြုက်ဒှ်ဂှ် ကဵုသတိ/စဵုဒၞာ ညံင်ဟွံဂွံအာ ဍုင်ကြုက် ဒှ်တမ်ရ။ စိုပ် ၁၄ မာတ်ဂှ် ပရေင်အာတရဴ ပါဲနူ ဟွံအာဒေါအ်ဟွံဂွံတအ်တုဲ ပ္ဍဲဂၠးတိ ဒၞာဲလဵုဟွံဟီု စဵုဒၞာ ဟွံကဵု အခေါင်အာရ။ ကုညးမစဴကၠုင် နူဍုင်သအာင်တအ်ဂှ် ဒးဒုင် ခရိုင်ယဲရ။ပ္ဍဲ ၁၃ မာတ်၊ဖ အဝဵုအသဳ အာတ်မိက် ကောန်ဍုင်ဒိန်မက် မနွံ ပ္ဍဲဍုင်သအာင်တအ် သီုဖအိုတ် သီုကဵု ညးမပဒတဴ ပ္ဍဲဍုင်သအာင်တအ်ဂှ် ညံင်ဂွံစဴကၠုင် ဍုင်ဒိန်မက် ၜိုတ်ပြဟ်မာန်ကဵုမာန်ရ။စတမ်နူ ၁၄ မာတ် စဵုကဵု ၁၃ ဨပြဳ၊ ပယျဵုဍုင်ဒိန်မက် သီုဖအိုတ် ကၟာတ်လဒဵု ပါဲနူ ကွဳစက် ပလံင်ဇွောအ်မ ကေုာံ ဂဥုဲ ကေုာံ ညးနွံကဵု ပၟိက်ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် တအ်တုဲ အခေါင်လုပ်တိတ် ဟွံမဲ။

ပ္ဍဲ ၃ မာတ်၊ အလဵုအသဳ ဒိန်မက် ပ္တိတ်အမိင် ကုညးမကၠောန်ကမၠောန် လွဳယဲတအ် (သီုကဵု မၞိဟ်မကၠောန်ကမၠောန် ပ္ဍဲသ္ၚိလွဳလွတ် ညးတၠဇမၠိင်အာယုက်)တအ်ဂှ် ယဝ်ရ အာစိုပ်လဝ် ပ္ဍဲဒၞာဲ ယဲကဝ်ဝိဒ်-၁၉ မ္ဂး စတမ်နူ တ္ၚဲမစစိုပ်ဒိန်မက်တုဲ ဒးမံင် ပ္ဍဲသ္ၚိ ပွိုင် ၁၄ တ္ၚဲ တုဲဟေင် စှ်ေကမၠောန်ရ။ အရာဏအ်ဂှ် ဖန်လဝ် သွက်ဂွံစဵုဒၞာ ကဏာန်ယဲရ။ ပ္ဍဲ ၉ မာတ်၊ ဒၞာဲအန္တရာယ်မဂၠိုင်အိုတ်ဂှ် ၝောအ်ဍုင် ကြုက်၊ ကိုဝ်ရဳယျာသၠုင်ကျာ၊ အဳရာန်၊ အဳတလဳ တူရောဝ် ပ္ဍဲ အဝ်သရေလျာ၊ နကဵုအဝဵုအသဳ ရိုဟ်ဟ်တ္ၚဲ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်ဒၟံင် အကာဲအရာနာနာတအ်ရ။ ညးလဵုဟွံဟီု ယဝ်ရ အာစိုပ်လဝ် ပ္ဍဲဒေသ ဒၞာဲမစၞောန်ထ္ၜး မစဵုဒၞာညံင်ဟွံအာဂှ် ကြဴနူ မစိုပ်ဒိန်မက်တုဲ အပ္ဍဲၜါသတ္တဟဂှ် အခေါင်အာ သ္ၚိလွဳလွတ် ကေုာံ ရုင်ဂဥုဲ ဟွံဂွံ။ (ယဝ်ရ ဇကုဒှ်သံသယ ဇကုဒးဒုင်ကၠောအ် ကုယဲမ္ဂး ဒးဆက်ဖုန်ကဵု အစာသဝ်ပုဂ္ဂလိကဇကု ဟွံသေင်မ္ဂး အစာသဝ်ပၟင်ပၟဲ)။)သီုကဵု ဟီုလဝ် လ္ပကဵု စှ်ေကမၠောန် ကြဴနူ မစိုပ်ကၠုင် ၜါသတ္တဟရ။ တင်အာတ်မိက်ဏအ်ဂှ် နူကဵု ဂကောံသၟာကမၠောန်လေဝ် ထံက်ဂလာန်ကီုရ။ ညံင်ရဴသာ်ဂှ်ကီု ကုကောန်ၚာ် မစိုပ်အာလဝ် ပ္ဍဲဒေသအန္တရာယ်တအ်ဂှ် ကြဴနူ မစိုပ်ဍုင်ဒိန်မက်တုဲ ပွိုင် ၜါသတ္တဟဂှ် လ္ပကဵု တိတ်ဘာ မပ္တံကဵု ဘာထိင်ဒဝ်တအ်ရ။ကောန်ဍုင်သအာင် နူကဵု ဒေသအန္တရာယ်ဇၞော် မစိုပ်ကၠုင် ဍုင်ဒိန်မက်ဂှ်လေဝ် ဒးဒုင်အာတ်မိက် ညံင်ဂွံ ပဒတဴ ပ္ဍဲ ခရိုင်ယဲကီုရ။

စတမ်နူ ၉ မာတ်၊ ညးအာတရဴ နကဵုက္ၜင်ကျာ နူကဵု ဒေသအန္တရာယ်ဇၞော်တအ်ဂှ် အခေါင်လုပ် သၞေဟ်က္ၜင်ကျာဒိန်မက်ဟွံမဲ၊ စၞးဂှ် ညးတအ် အာဒုင်ကေတ် နကဵု ကွဳစက်တၟေင်တုဲ ပလံင်ကဵု ဒၞာဲမပလံင်ဖျဴ သ္ၚိညးတအ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဒးမံင် ပ္ဍဲ ခရိုင်ယဲ ရ။ စတမ်နူ ၁၁ မာတ်၊ က္ၜင်ကျာ နူကဵု ဒေသအန္တရာယ်ဇၞော်တအ် သီုဖအိုတ် ပလီုထောအ်အစဳအဇန်/ဟွံကဵုစှ်ေကၠုင်ရ။

 စရင်လၟိဟ် 

ၜိုတ် ၁၅ မာတ်၊ ပၞောဝ်ကဵု ဍုင်လၟိဟ်မၞိဟ် အောန်အိုတ် နွံမွဲ ပြကောဋိကိုဋ်ဂှ် ၊ ဍုင်ဒိန်မက် မၞိဟ်မဒးဒုင်ကၠောအ် နကဵု ကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ် နကဵုဗဗွဲလၟိဟ်မၞိဟ်မ္ဂး ဒှ်မရနုက်ကဵု ဆဋ္ဌမ။ (၁၄၄.၃တၠ ပ္ဍဲ မၞိဟ် မွဲပြကောဋိကိုဋ်)။

 နိဿဲ 

 တင်စၟတ်

 လေန်မ္ၚး 

 "Coronavirus/covid-19 in Denmark", politi.dk (in Danish), Government of Denmark

ကဏ္ဍ:ပရေင်ထတ်ယုက် ကဏ္ဍ:BEHM