မာဲဆံက်၊ ဍုင် မနွံပ္ဍဲ နိဂီုသေံလပါ်ပလိုတ်

မာဲဆံက် (, , ; , ; , ) ဂှ် ဒှ်ဍုင် မနွံကရေက်လပါ်ပလိုတ် နိဂီုသေံ မဒှ်ဍုင်ပယျဵု ကုနိဂီုဗၟာ ရ။ အရာတၟေင် ဍုင်မာဲဆံက်ဂှ် ဒှ်ဍုင်ဗၞိက် အကြာသေံကဵုဗၟာတုဲ ကောန်ဍုင်ဗၟာ ကေုာံ ညးလလဴပၞာန် နူနိဂီုဗၟာလေဝ် ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲဍုင်မာဲဆံက်ဂှ် နွံဗွဲမဂၠိုင်ကီုရ။ ဍုင်ဂှ် နွံအပ္ဍဲ ရးတက်တုဲ နူကဵု ဍုင်တက်ဂှ် နွံ ၈၇ ကဳလဝ်မဳတာ၊ နူဍုင်ဇၞော်က္ၜံင်ကံက်မ္ဂး နွံ ၄၉၂ ကဳလဝ်မဳတာရ။ ဍုင်မာဲဆံက်ဂှ် နွံကဵု ရုင်ခရိုင်မာဲဆံက် တုဲပၠန် ဂၠံင်ဇၞော်မလုပ်တိတ် ကုအကြာ နိဂီုသေံ ကဵု နိဂီုဗၟာ။ ဗၞိက်မပြာကတ် ပ္ဍဲဍုင်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကပေါတ်မတ်ဂမၠိုင် ကေုာံ ဆုကၠ၊ တုဲပၠန် ဗၞိက်ဒမၠုက် ဗီုကဵု သၠာဲဂတးသွံရာန်မၞိဟ် ကေုာံ ဂဥုဲၜူမာဲလေဝ် နွံဂၠိုင်ကီုရ။

 နိရုတ် 
ဍုင်မာဲဆံက်ဝွံ ယၟုတြေံဂှ် ကော်စ နကဵုဘာသာသေံဇၞော် မာဲလာနဲ (Mae La Noi) မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဂြိုပ်သၟတ်။ သၞာံ ၁၈၅၆ ဂှ် ယၟုဍုင်ဂှ် ခုတ်ထောအ်တၟိ ဂွံယၟု မာဲသံက်/မာဲဆံက် (Mae Sot) မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဆုကၠထဝ်။ 

 ဝင် 
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၃၇ ဂှ် မာဲဆံက်ဂှ် ဒှ်ဆကွာန်သၟတ်မွဲ မနွံကဵု ညးဇၞော်ကွာန် မကော်စ ဗီုသေံ ဖူယာဲၜါန်( phu yai ban)။ 
ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၜိုတ် ၁၂,၀၀၀။ ပ္ဍဲ ၃၀ သေမ်တေမ္ဗါ ၁၉၃၉ ဂှ် မာဲဆံက် ဒှ်ကၠုင် နဒဒှ် ပွိုင်ဍုင်မွဲ၊
  မပိုင်ပြဳလဝ် သီုဖအိုတ် ၂၇ ကွာန်။ သၞာံ ၂၀၁၀ ဂှ် သၠုင်ပ္တိုန် နဒဒှ် ဍုင်ပွိုင်ဍုင်မွဲရ။ 

သၞာံ ၁၉၉၇ ဂှ် ဒဒန်မိတ်အကြာသေံ-ဗၟာ မတတ် ၜဳသံင်ရင် (သောင်းရင်းမြစ်) (Moei River)ဂှ် စပံက်တုဲ နကဵုဒဒန်ဂှ် ဆက်စၠောအ်ကဵု ဍုင်မာဲဆံက် ကဵု ဍုင်ဗြဝတဳရ။ သၞာံ ၂၀၀၀တအ် ရုင်စက် မပ္တိတ်ကပေါတ် ဗွဲမဂၠိုင် သြိုင်ခၞံ ပ္ဍဲမာဲဆံက်တုဲ ကပေါတ်တအ်ဂှ် ပၠုပ်ဒၟံင် နိဂီုဗၟာရ။

မလောန်ကၠုင် သၞာံၜါပိစှ်ောသၞာံဂှ် ဍုင်ဝွံ ဒှ်သ္ၚိ ဂကူကောန်ဍုင်အရင် နူနိဂီုဗၟာ ဗွဲမဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီ မပြံင်လုပ်မံင်ဒၟံင်ရ။ ရုင်ကပေါတ် ပ္ဍဲဍုင်မာဲဆံက်ဂှ် ဇၞော်ဂၠိုင်တိုန် ဗွဲတၟေင် ရုင်စက်ဇၟိင်၊ ရုင်မတ်၊ ရုင်မတ်သ္ၚေက် ကေုာံ ဆုကၠတအ်ရ။ ပ္ဍဲၜိုတ် ၂၀၀၄ လၟိဟ်ကောန်နိဂီုဗၟာ ပ္ဍဲမာဲဆံက် စိုပ်အာ အကြာ ၇၀,၀၀၀ ကဵု ၁၀၀,၀၀၀။

 ပထဝဳ 
ခရိုင်မဆက် ကုမာဲဆံက်ဂှ် မာဲပ ဗွဲဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ၊ မာဲတဝ် ဗွဲဒိုဟ်သၠုင်ကျာ၊ မာဲပ ကဵု ဖြဓါတ်ဖဍေင် ဗွဲဒိုဟ်ဗမံက် တုဲ တသာဲလုတ် ဗွဲဒိုဟ်ပလိုတ်။

 ပရေင်ပိုန်ဒြပ် 
ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲမာဲဆံက်ဂှ် ဒှ်ကမၠောန်ဗၞိက် ကုနိဂီုဗၟာ။ ဗွဲတၟေင် ဗၞိက်မတ် ကဵု ဆုကၠဂှ် နွံဂၠိုင်ရ။ ကောန်ကမၠောန် ပ္ဍဲရုင်စက်ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဒှ်ကောန်ဍုင်ဗၟာဂၠိုင်ရ။ ဍုင်ဂှ် ဒးဒုင်ဒၟံင် ဘဲဗၞိက်ဒမၠုက် ကေုာံ ပရေင်သွံရာန်မၞိဟ် ကေုာံ ဂဥုဲၜူမာဲဂၠိုင်ကွေဟ်ကီုရ။ ဒတန်မိတ်ဗၟာ-သေံဂှ် ဒှ်ပၞောက်ဗၞိက် ကိစ္စဇၞော်အိုတ်ရ။

 ရာသဳ 
မာဲဆံက်ဂှ် နွံကဵုရာသဳ ဂမ္တဴ (Köppen climate classification Aw)။ အခိင်မုဟ်ကျာမ္ဂး ကှ်တုဲ ကတဴ။ ဂမ္တဴ တိုန် စဵုကဵု စိုပ် ဂိတုဨပြဳ မဒှ်အခိင် ကတဴဗွဲမလောန်၊ အခိင်တ္ၚဲ ဓါတ်ဂမ္တဴ နွံၜိုတ်။ အခိင်ကသီုဂှ် စနူ ဂိတုမေ စဵုကဵု ဂိတုအံက်တဝ်ဗါ မဒှ်အခိင် ဗြဲဂူထတ် အခိင်တ္ၚဲမ္ဂး ဂံက်ညိတုဲ အခိင်ဗတံလေဝ် ကတဴဒၟံင်ဏီဖိုဟ်ရ။ 

နိဿဲ