ပြၚ်ၜဳကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန် ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ

ပြၚ်ၜဳကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဝွံ နွံပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ တွဵုရးဍုၚ်မန် (လၟုဟ်ကော် (ပွိုၚ်ဍုၚ်ခေါဇာ)။
 ဝၚ်ပြၚ်ၜဳ 
ပြၚ်ၜဳဝွံ ဟိုတ်နူမၞုံပ္ဍဲကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဂှ်ဟေၚ် ပြၚ်ၜဳကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ကော်ခဴစရ၊ ၜဳဝွံပၠန် ၜဳရေဝ်ညးကော်ရ။

ပွဳပွူသဘာဝ
ဒှ်ပြၚ်ၜဳဗ္တဳသာ်ဗ္တေၚ်ဟွံဗ္စံက်ဟွံဗုကေုာံနှဴသီုတိသရာံ ဒၞာဲဗလးလ္ၚဵုဗတဳသက်သက်လေဝ်နွံ၊ ဒၞာဲဗလးလ္ၚဵုသရာံသက်သက်လေဝ်နွံရ၊ ပြၚ်ဝဳကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဝွံ ဟိုတ်နူဍာ်ဖ္ဍုၚ်တိုန်စှ်ေလၟေၚ်တ္ၚဲတုဲ ဍိုက်ပေၚ်သတ်နွံကဵုလမျီုသၟဝ်တိကေုာံလ္တူဗလးတိတံ နွံဂၠိုၚ်ကဵုကၠံလ္ၚီဂကူရ၊ ပ္ဍဲဗလးပြၚ်ၜဳဝွံပၠန် ဒၞာဲလ္ၚဵုနွံတၟံကလောံသၠုၚ်သဝ်၊ ဒၞာဲလ္ၚဵုနွံဗလးတၟံပရးပရးလေဝ်နွံတဴၜါပိဗလးရ၊ တုဲပၠန် တၞံဆုၜဳ ကော်စ(တၞံမှောအ်)လေဝ် နွံတိုန်ဒၟံၚ်ပြးပ္ဍဲဗလးပြၚ်ၜဳကြပ်ကြပ်ကဵုကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဂှ်အိုတ်ရ။

သတ်ဍာ်နွံပ္ဍဲဗလးလ္တူပြၚ်ၜဳဝွံဂှ် ညံၚ်ရဴကၞုၚ်ဂကူနာနာနွံရ၊ ဥပမာတုန်− ကၞုဂစော်, ကၞုပံက်, ကၞုကေမ်တဲ, ကၞုချောဲ, ကၞုမတ်ဂၠဴ, ကၞုဇလ, ကၞုပံၚ်ဝေါၚ်, ကၞုဂွု, ကၞုသေတ်, ဂကူကၞုနာနာနွံလ္တူဗလးတိကီု နွံသၟဝ်ဗလးတိကီု သီုနွံအကြာပ္ဍဲလ္တူတၟံတံဂှ်တှ်ေ အောန်အိုတ်ၜိုတ်ကၠံဂကူကၞုဟေၚ်နွံတဴရ။

ဂကူပတိုဟ်ၜဳပၠန်ဂှ်လေဝ် ညံၚ်ရဴ ပတိုဟ်ၜဳ, ကဠာလဳ(ဗေါဝ်ဟလာ), ဗွဲတုန်နွံရ၊ အခိၚ်ဍာ်ၜဳတိုန်စိုပ်ပၠန်ဂှ် ကောန်ၚုဲကောန်ကဂမၠိုၚ်နွံတုဲ ညးဒေသတံပီုဇာၚ်ရပ်သ္ပအမာဲစၞအဟာရသီုသွံရာန်ဂွံအိုတ်ရ၊ ဒၞာဲလပါ်ပြၚ်ၜဳကြပ်မံၚ်ကဵုကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဂှ်လေဝ် ဒှ်ဒၞာဲဂၠုၚ်လုပ်တိတ်သွက်ဂွံတိတ်ၜဳအာတမ္ၚာအာရပ်ၚုဲကခိုဟ်မွဲဒၞာဲရ၊ ဇိုၚ်ဇိုၚ်ပြၚ်ၜဳသၟဝ်ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဂှ်ပၠန် ညးကွာန်တံသိုၚ်ဗဒှ်လဝ်ကောန်တာဲသၠုၚ်သၠုၚ်သွက်ဂွံစဲကောန်ၚုဲက ကေုာံသွက်ဂွံစဲခရံက်ၚာဂှ်တုဲ သိုၚ်ဗဒှ်လဝ်နကဵုဒုန်ကလိကေုာံဆုသၠုၚ်သၠုၚ်ညံၚ်ဍာ်ၜဳဟွံဂွံစိုပ်တုဲ ညးဒေသတံကော်စဒၟံၚ်ဂှ် (နာၚ်) မဒှ်ရ၊ ညံၚ်ရဴ(နာၚ်)စဲသတ်ဗွဲတုန်။

အခိၚ်ဍာ်တိုန်ဂွံဆဵုကနာနာဂှ်တှ်ေ ညံၚ်ရဴ ကဗကိုၚ်, ကပြိုၚ်, ကဟပိုၚ်, ကဟလုဟ်, ကဟတေတ်, ဗွဲတုန်နွံတဴအိုတ်ရ။

ဒၞာဲဗလးပြၚ်ၜဳဂှ်ပၠန် နယၟုညးဒေသတံပါ်လဝ်ကော်မိၚ်ယၟုတီကၠးဗွဲတၟေၚ်ပၠန်တှ်ေ ပြၚ်ၜဳဂစော်ကၞု, ဒၞာဲဖျေံဂၠုၚ်, တၟံလၜိုန်, တၟံခၟာဲစာၚ်, တၟံဗအ်ဂၠဴ, တၟံဇာအေဟ်, ဇြံၚ်ဗ္တဳတၟံဇာအေဟ်, သၠာတ်တေအ်ၝဝ်ပြၚ်ၜဳ(သၠာတ်တေအ်မခ္ဍံကျာ) ဗွဲတုန်။ (ဒၞာဲတၟံဇာအေဟ်,မၞုံဝွံ ဒှ်တၟံထပ်သၠုၚ်မွဲဒၞာဲတုဲ ညးဒေသတံ လပါ်သၟဝ်သၞာံရေတ် (1995) တေံဂှ် ညးဒက်ပ္တန်စွံလဝ်ရုပ် မှာထေရ်ဂုတ် မွဲနွံလ္တူက္ဍဟ်တၟံ(ဇာအေဟ်) ဂှ်ရ၊ ပစ္စုပ္ပန်မ္ဂး ရုပ်မှာထေရ်ဂုတ်လ္တူက္ဍဟ်တၟံ(ဇာအေဟ်)ဂှ်ဟွံမွဲရ၊ တုဲပၠန် လပါ်သမၠုၚ်ကျာကြပ်ကြပ်ကဵုပါၚ်ကြုၚ်ယၚ်ရေဝ်ဂှ် (တၟံဗွဝ်) ပါၚ်ကြုၚ်ယၚ်ရေဝ်ကော်စရ။

ကွာန်ဆက်
ဒိုဟ်ပလိုတ်ဂှ် ဂွံဆဵုတ္ကံကၠဵု တ္ကံဇၞော် ကေုာံ ပြၚ်ဍောတ်၊ ဗၟံက်ဂှ်ပၠန် ကွာန်ယၚ်ဒိန်လ္တူနွံရ၊ ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာတေံဂှ် ပါၚ်ကြၚ်ယၚ်ရေဝ် ကေုာံပြၚ်ဗ္တဳယၚ်ရေဝ် စဵုကဵုစိုပ်ကွာန်သာဲခေါမ် ပတပ်ဏာစိုပ်ပါၚ်ၜဳရေဝ်တေံရ၊ သၠုၚ်ကျာပၠန်ဂှ် ပြၚ်ဝါဟလိၚ်, ပြၚ်ဂြးဗ္တဳ ကေုာံဒၞာဲဝေၚ်ဍာ်ဖ္ဍုၚ်ပါၚ်မ္ၚဵု ကေုာံကွာန်ပါၚ်မ္ၚဵု။
ဗီုရုပ်

နိဿဲ