ကေတု (ကျာ်ဇၞော် ဘာသာံလှေဝ်)

ဘဒ္ဒန္တ ကေတု မဟာနာယက မဟာထေရ် (ၜံင် ၁၆ ဒဳဇြေမ္ဗာ ၁၉၂၉) ဝွံ ဒှ် ဂဥုပ်ဂိုဏ်ရာမညနိကာယ အလုံဒေသရးမန် ရ။ ကျာ်ဇၞော်ဝွံ ဒှ် ညးမနွံ ကုပိုန် တၠဇမၠိင် အာယုက်သာသနာ၊ မဖျေဟ်ဗ္တောန်ကၠုင် လိက်ပရိယတ်၊ မစၞောန်ထ္ၜးကၠုင် ဓရ်ဝိပဿနာ တုဲပၠန် ဒှ် ညးမချူခၞံကၠုင် လိက် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ 

ကျာ်ဇၞော်ဝွံ ဂွံဒုင်ခပတိုန် နဒဒှ် ဂဥုပ်ဂိုဏ်ရာမညနိကာယ၊ တုဲ ဒှ် ညး မနွံပိုန် ရာမညနိကာယ ဘာသာံလှေဝ် ကွာန်သာံလှေဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ဖာအင်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)ရ။

 ဘဝသၟတ် 
ဘဒ္ဒန္တကေတု ဝွံ က္တဵုဒှ် မၞိဟ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၂၉ ဂိတုဒဳဇြေမ္ဗာ ၁၆ ပ္ဍဲ ကွာန်သာံလှေဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ဖာအင်၊ မဒှ် ကောန် နာဲသိုက် (Nai Saike) မိဆဵု (Mi Chae)။ ယၟုညး နူ ဍောတ်တ်ဂှ် မိမတအ် ခုတ်ကဵုလဝ် မာံပိုန်ဂၠိုင်။ ညး ဒှ် ကောန်ထဍဲ မရနုက် ကုပိ ပ္ဍဲ မၞိဟ်မသုန်မွဲမိ ကောန်တြုဟ် ပန် ကောန်ဗြဴမွဲဂှ်ရ။

အခိင်ကာလ မဂွံ အာယုက် ၁၆ ဂှ် ညး ပ ထပိုယ် ဇရေင် ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသောဘိတ မဟာထေရ်၊ ပ္ဍဲ ရာမညနိကာယ ပရိယတ္တိ ဘာသာံလှေဝ်၊ တုဲ ကလိဂွံ ယၟု ထပိုယ်ကေတု။

သၞာံ ၁၉၄၈ ဂိတုဨပြဳ ၇ ဂှ် အခိင်မပေင် အာယုက် ၂၀ ဂှ် ဂွံအာစိုပ် ဒဒှ် ဘဝခမဳ ပ္ဍဲ ခဏ္ဍသိမ် ဘာကျာ်သုက် ဍုင်မတ်မလီု ဇရေင် အစာဥပ္ပဇ္ဇျာယ် ဘဒ္ဒန္တယုဂန္ဓရ မနွံပိုန် ဘာပြန်ရ။

 ပညာပရိယတ်
ကြဴ နူ မဂွံအာစိုပ် ဒဒှ်ခမဳတုဲ ခမဳကေတုဝွံ စကတ်လ္ၚတ် လိက်ပရိယတ် ပ္ဍဲ ဘာကျာ်ပရိယတ္တိ ပွိုင်ဍုင်ပံင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ နူဂှ် အာကတ် ပ္ဍဲ ဘာတြေံ ပရိယတ္တိ ကွာန်ရောဂေါ၊ ဘာတြေံ ကွာန်လှာဒကှ် ပွိုင်ဍုင်မတ်မလီု။

တုဲဂှ် အာမံင် မာန္တလေ ပ္ဍဲ ဘာဗွဲမဂၠိုင် မနွံတမ် ဟံသာဝတဳဘုရားကြီးတိုက်၊ ရွှေရည်ဆောင်တိုက်၊ ညောင်ကုန်းတိုက် တအ် ဒှ်တမ်ရ။ 

ကြဴ နူ မကတ်လ္ၚတ် လိက်ပရိယတ် သၞာံဗွဲမလအ်တုဲ ဗွဲကြဴ ဆက်လ္ၚတ်အာ နကုနဲဟွံသွဟ်လိက်ရ။

 Teaching and meditation work 
After completing his studies, Bhaddanta Ketu served as a lecturer at several pariyatti monasteries, including those where he had previously studied. He later returned to his home monastery, Sarm Hle, where he continued teaching monks and novices.

In addition to scriptural teaching, he has practised meditation for many decades and has served as a meditation instructor. He regularly delivers Dhamma talks to lay devotees and has authored meditation guidebooks.

 Publications 
Bhaddanta Ketu has collected and published several Mon palm-leaf manuscripts, as well as his own writings. His work has focused on preserving traditional Mon Buddhist literature. He has published ten books, including two original works and eight editions based on palm-leaf manuscripts. These books have been distributed freely to monks and lay devotees.

Selected publications:

 Vipassanā Dīpanī (Vol. 1) ဝိပဿနာဒဳပနဳ အုပ်ပထမ (1998)
 Verses in Homage to the 28 Buddhas and Other Poems ဂါထာလ္ၚော၀်ကျာ်ြတဲ (၂၈) ကေုာံ ကဗျလၚ်္ကာတၞဟ်တၞဟ်သာ် (2003)
 The Buddha Relics Story in a Nutshell, Chapter 7 လိက်သၠပတ်၀င်ဓာတ်ကျာ် သတ္တမဝဂ် - ရးစာသပၠင် ဗွဲခမၞောန် (2005)
 Centennial Commemorative Book of Sarm Hle Monastery လိက်ကၞပ်စၟတ်သမ္တီ သဘင်ဘာ (သာံလှေ၀်) ပေင်ကၠံသၞာံ, (2009)
 Core Techniques of Vipassanā and Vippatti နဲသ္ၚေဝ်ဂၠိပ်ဝိပဿနာ ကေုာံ ဝိပတ္တိ (2010)
 Prakoh Akkharavidhana-abhidhānappadīpanī ပြကိုဟ်အက္ခရဝိဓာနအဘိဓာနပ္ပဒဳပိကာ(2015)
 Slapot Weng Dhat, Vol. 4 သၠပတ်ဝင်ဓာတ် (လိက်ကၞပ်-၄) (2016)
 Prakoh Lokavidū (from palm-leaf manuscript) သၠပတ်တြေံ နူသၠရိုတ် - ပြကိုဟ်လောကဝိဒူ (2017)
 Slapot Sming Jambhupati သၠပတ်တြေံ နူသၠရိုတ် - သၠပတ်သၟီဇမ္ဗုပတိ (2019)
 Prakoh Gran Ga-uy Phow Gatawsay Janok 10.	ပြကိုဟ်ဂြန်ဂဉုဲဖျောဝ်ဂတဝ်သာဲဇၞော်ရောင် (2021)

 Religious activities 
Bhaddanta Ketu has supported the construction of pagodas, Bodhi trees, rest houses, and monastic buildings in various parts of southern Myanmar as part of his religious activities.

 Leadership roles 
 12 July 2000 – Appointed abbot of Rāmañña Nikāya Pariyatti Bhā Sarm Hle Monastery
 2017 – Selected as Mahānāyaka of the Sarm Hle Pavāraṇā Chapter
 29 November 2024 – Inaugurated as Second Mahānāyaka of the Rāmañña Nikāya Mon Saṅgha of southern Myanmar
 28 February 2025 – Conferred the title Rāmañña Nikāya Ukkaṭṭha Upanāyaka
 18 November 2025 – Selected as Mahānāyaka Mahāthero of the Rāmañña Nikāya Mon Saṅgha of Rāmaññadesa 
 5 December 2025 – Conferred the title Rāmañña Nikāya Ukkaṭṭha Mahānāyaka

 Reference 

ဘဒ္ဒန္တကေတု မနွံပိုန် ဘာသာံလှေဝ် ကွာန်သံာလှေဝ်ဝွံ နူ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၆ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၂ မၟံက်ဂှ် ဂကောံသင်ရာမညနိကာယ သၟိတ်ပ္တိုန် နဒဒှ် ဂဏာစရိယ ဂဏာဓိပတိ ရာမညနိကာယ ဥက္ကဋ္ဌဥပနာယက ရ။

ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၅ ဂိတု ဒဳဇြေမ္ဗာ ၅ (သက္ကရာဇ် ၁၃၈၇ ဂိတုမြေက္ကသေု ၁ စွေက်)ဂှ် ဂွံဒုင်ထ္ၜုတ်ပ္တိုန် နဒဒှ် ဂဥုပ်ဂိုဏ်ရာမညနိကာယရ။

 နိဿဲ