ဒပ်ပၞာန် ဗၠးၜးဍုင်မည်

ဒပ်ပၞာန် ဗၠးၜးဍုင်မည် (, ) ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲ ၂၃ သေပ်တေမ်ဗါ ၂၀၂၂ တ္ၚဲသိုက် အခိင် ၉:၀၀ နကုတင်ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ ဗ္တိုက် သရိုဟ်အလဵုအသဳပၞာန်ဗၟာရ။ မာံဗညာဟံသာ ဒှ် ဥက္ကဋ္ဌဒပ်ဝွံရ။ မၞိဟ်မဖန်ဇန် ညံင် ဒပ်ဏအ် ဂွံက္တဵုဒှ်ကၠုင် နူတမ်ဂှ် ဒှ် မဟာမာံကာန်စဳ ရ။

 ဝင် 
ဒပ်ပၞာန် ဗၠးၜးဍုင်မည်ဝွံ တၞဟ်နမဂွံ လုပ်ပေါဲဗတိုက် ကုအလဵုအသဳပၞာန်ဗၟာ တုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုသေပ်တေမ်ပါ ၂၃၊ ၂၀၂၂ တ္ၚဲသိုက် အခိင် ဂယး ၉း၀၀ ဂှ်ရ။ သွက်ဂွံပကင်ရင်ကောပ်ကာဲအာ ဒပ်ဝွံဂှ် နူစ အံက်တဝ်ဗါ ၁၁၊ ၂၀၂၂ ဂှ် ရုဲစှ်ပ္တိုန် မာံဗညာဟံသာ နဒဒှ် ဥက္ကဋ္ဌ၊ ညးအုပ်ကာနာနာဒပ်ဂှ် မာံဗညာသၟိင်မာဃဒေဝ၊ ညးလျိုင်ဆက်ဆောံမဟာမိတ်ဂှ် မဟာမာံကာန်စဳ၊ ဥက္ကဋ္ဌဘဏ္ဍာ မိဨယှိုဲ။

စတမ်နူ ဂိတုမာတ် ၂၊ ၂၀၂၃ တုဲ နကုဒပ်ပၞာန်ဏအ် လလောင်တြး ဒဒှ်ရ ဒပ်ဏအ် ဒက်မဟာမိတ် ကု ယေဗလူတုဲ ဗၟံက်အာ ရုပ်ရဴကမၠောန်မွဲစွံရ။  ဆဂး ဗွဲကြဴ ဟိုတ်နူ ဒတန်တိဍာ် မချဳဓရာင် ဟွံတုပ်တုဲ ပရေင်ပံင်တောဲ ချဳဓရာင် ကုဒပ်ယေဗလူဂှ် ဟွံမဲရ။

အတိုင် ဥက္ကဋ္ဌဘဏ္ဍာ မိဨယှိုဲ မချူ ဗၟံက်လဝ်မ္ဂး ပညာပၞာန်ဂှ် ကောန်ဒပ်ညးတအ် အာကတ်လဝ် နူ ဒပ်ပၞာန် ဗၠးၜး ဂကူတအင် (TNLA) တုဲ နူ ဂကောံမဟာမိတ်ကောဒေအ်သၟဝ်ကျာ ဗိုင်ဗပေင်ကဵုလဝ် အရီုအဗင် စပ်ကုလွဟ်ဂမၠိုင်တုဲ နကုဒပ်ဏအ်ဂှ် ပ္ကောံ ဒြဟတ်ပၞာန် ကောံ ကုဇွောအ်မကောန်ပၞာန်တအ်ရ။

အတိုင် ညးလျိုင်ဆက်ဆောံမဟာမိတ် နာဲဗညာကာန်စဳ မလဴထ္ၜး ပရူညးမ္ဂး ညးဂှ် ဒှ် မၞိဟ်ဇာတိထုင်အာင်၊ မသ ကု အစာဇၞော်င္ၚိုဲသိင်၊ မိန်စဴ နာဲပါန်အံင်။ ညာတ်ကေတ် ဗီု ဒပ်ပၞာန်ယခေင်အေအေ ဇၞော်မောဝ်ဒၟံင်တုဲ မိက်ဂွံကဵု ဒပ်ပၞာန်မန်ဇကု ဒှ် ဗီုဂှ်ကီုရ။ ဂွံဒှ် ဗီုဂှ်မာန်ဂှ် ဒးနွံ အဆက် ကုဒပ်ဂကူဝ ရောင် စှ်ေစိုတ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ်ရ နူ ဌာနလိက်ပတ်ဂကူဝ ဆက်နင် ကုနာဲပါန်အံင် လိက်ညးတအ်ဂှ် ချူဒၟံင် နကုအက္ခရ်ကြုက်တုဲ ညးတအ် မိက်ဂွံချူ နအက္ခရ်မန်ကီုရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးတအ် နွံပၟိက် မၞိဟ်မလေပ်လိက်မန်၊ အရေဝ်မန် ဂွံဗိုင်ချပ် ကုညးတအ်ရ။ နာဲပါန်အံင်ဂှ် အာယုက်ဇၞော် ဂွံအာဂှ် ဒှ်ဟွံမာန်တုဲ ဆက်ကဵု ကောန်မိန်စဴဇကု နာဲဗညာကာန်စဳ။ နာဲဗညာကာန်စဳ ဟီု စပ် ကုလိက်မန် ဗီုလဵု မဒက်ပ္တန်လဝ်ဂှ် ညး ဗ္တောန်ကဵုဂွံ၊ တုဲမ္ဂး ညး မိက်ဂွံ ကတ်ကွတ်ပၞာန် ပ္ဍဲ ဒပ်ဝ။ အဃောမဖန်ချပ်ဒၟံင်ဂှ် ကပ်ယဲကဝ်ဝေဒ် က္တဵုဒှ်တုဲ အာဟွံဂွံ။ သွက်ဂွံဒက် ဒပ်ပၞာန်မွဲဂှ်လေဝ် နူ ညးမဆာန်ဂကူတအ် သီုကဵု လကျာ်ဂှ် ဗိုင်ပ္ကောံလဝ် သြန် နွံၜိုတ်ဒးရး။ ဗွဲကြဴ လှုဲဂှ်လေဝ် ဒးအာ အလီတုဲ ဗၟံက်ရုပ်ရဴကမၠောန် ဟွံဂွံ။ ဗညာကာန်စဳ စိုတ် ဟွံမိပ်ဒၟံင် ဒၟာနူ ဗီုဇကုမချပ် ဟွံဒှ်။ စၞးဂှ် ညး ဆက် ကု ဂကောံတအာင် (ဂကူပလံင်) ဌာနလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်တအာင်။ ဂွံအဆက် နူဂှ်တုဲ စိုပ်အာ ဒေသတအာင်။ ဗညာကာန်စဳ ဟီု ကုဂကောံဂှ် ညးတေအ် မိက်ဂွံ ကတ်ကွတ်ပၞာန် သွက်ဂွံ ပ္တန် ဒပ်ပၞာန်မန်။ နူဂကောံဂှ် ပလံင်ဏာ ဇရေင် ဂအုပ်ဗိုလ်ပၞာန်တအင်တုဲ နာဲဗညာကာန်စဳ ရာံတိတ် နူ ဘဝခမဳတုဲ ဗ္တောန်ကွတ်ပၞာန်။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဍုင်ဗၟာလေဝ် ပၞာန်သီအဝဵု၊ ရဲလပါ်ညးဍုင်ကွာန်တအ် တိတ်ဂြိုပ် ဒက်ပ္တန် ဒပ်ပဳဒဳအေပ်။ ဒပ်ပၞာန်မန် ညံင်ဂွံဒှ် ဗွဲမပြဟ်ဂှ် နွံဒၟံင်ပၟိက်ရ မြဴသာ်ဝွံ ညာတ်တုဲ ဗညာကာန်စဳ ဂွံအဆက် ကုမိဨယှိုဲ (ဥက္ကဋ္ဌ ဘဏ္ဍာ) ကောံ ကု မာံဗညာဟံသာ (ဥက္ကဋ္ဌ)။ ညးတအ်ဂှ် ဒှ် ဂကူမန် မထံက်ဒၟံင် ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ်ရ။ နူ ညးတအ်လေဝ် သွက်ဂွံ ဒက်ပ္တန် ဒပ်ပၞာန်မန်ဂှ် စိုတ်ထတ်ကီုရ။ ကောန်မေန် မိဨယှိုဲ မနွံဒၟံင် ပ္ဍဲ ဒပ်ပဳဒဳအေပ်ဂှ်ကီု သကအ်ရဲမၞိဟ်ဂှ်ကီု ပလံင်ဏာ ဇရေင် ဒပ်တအင် သွက်ဂွံဗ္တောန်ကွတ်ပၞာန်ရ။ ကောန်မေန် မိဨယှိုဲဂှ် ဒှ် မန်ကျာ်မြဟ် ဟီု အရေဝ်မန် ဟွံဂွံ၊ ၜိုတ်ကၠိုဟ်ညိညဓဝ်ရ။ ကောန်မေန် မိဨယှိုဲဂှ် ဗွဲကြဴ ဂွံ ယၟု ဗညာသၟိင်မာဃ မဂွံဒှ် ညးအုပ်ကာနာနာဒပ် ဒပ်ပၞာန် ဗၠးၜးဍုင်မည်။ သွက်ဂွံ ဒက်ဒပ်ဂှ် ပ္ကောံဂွံ မၞိဟ်မတိုန်လဝ် ဘာပၞာန် ၜိုတ်ဒးရးတုဲ အလဵုဇကု မၞိဟ်ဇၞော် နူဒပ်တအာင် ဗက်ကၠုင် သွက်ဂွံ ပံက်ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးဍုင်မည် ပ္ဍဲဒေသမန်ရ။ ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးဍုင်မည်၊ ဒပ်တအင် TNLA၊ ဒပ်ပၞာန်ညဳသၟဟ်ဍုင်ဝ ပိဏအ် ဒက်လဝ် မဟာမိတ် ရေင်သကအ် သွက်ဂွံ ဗိုင်ရီုဗင်ရေင်သကအ်ရ။

ပ္ဍဲ ပရေင်ချဳဓရာင်ပၞာန်မ္ဂး နကု ဒပ်ဏအ် ဒက်လဝ် မဟာမိတ် ကုဒပ်ပဳဒဳအေပ်ၜါ ကရောင်ပၞာန်သပဝ် (ဂဠုန်စစ်ကြောင်း) ကောံ ကု ကရောင်ပၞာန်ကၠဗတာင် (ကျားဖြူစစ်ကြောင်း)။ သကိုပ်ဒပ် ကရောင်ပၞာန်သပဝ်ဂှ် ဒှ် ဂကူမန်ရ။ နကု ဒပ်ပံင်ကောံဏအ် ကေင်ဝေင်လဝ် ပေါဲဗတိုက် ဒေသၜဳဂြာင် နွံကီုရ။

သၞာံ ၂၀၂၄ ဂိတုဒဳဇြေမ္ဗာ ၁၈ ဂှ် ညးတာလျိုင် နူ ဒပ်ပၞာန်မန်ဂမၠိုင် ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးဍုင်မည် (MLA)၊ ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးကောန်ဂကူမန် (MNLA-AD)၊ ဒပ်စဵုဒၞာဍုင်မန် (MSDF)၊ ဒပ်ပၠန်ဂတးဍုင်မန် (MSRF)တအ် ကောံဓရီုရေင်သကအ်တုဲ ကလိဂွံ တင်တုပ်စိုတ် သွက်ဂွံ ပံင်တောဲတုဲ ချဳဓရာင်အာ ပရေင်ပၞာန်ရ။ သွက်ဂွံ ဗၟံက် ရုပ်ရဴကမၠောန်တုဲ နူညးတာလျိုင် ဒပ်ပန်ဒပ်ဏအ် ဆဵုဂဗ ရေင်သကအ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၅ ဂိတုဇာန္နဝါရဳ ၁၇ ဂှ်တုဲ ဂွံတုပ်စိုတ် နကု ဒပ်ပန်ဒပ်ဏအ် ပံင်တောဲတုဲ ပံက်ပ္တိုန်အာ "ကရောင်ပၞာန်ပံင်တောဲရာမည"။ ဆေင်စပ် ကုကိစ္စပရေင်ကရောင်ပၞာန်ရာမညဏအ်တုဲ ရုဲစှ်လဝ် မၞိဟ်မနွံအခေါင်ဟီုဂး ဒံက်တာသဳရိမန်ဆာန် ကု ဒုသကိုပ်ပၞာန် နာဲမာဃတအ်ရ။

 ဒြဟတ် 
သၞာံ ၂၀၂၄ ဂိတုဂျူလာင် ၁၄ ကၠောန် သဘင်ဖျေဟ်ဘာပၞာန် မရနုက် ကု(၅) ပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်ကြုင်ဒဵု၊ ခရိုင်ဒူပလာယာ၊ တွဵုရးဍုင်ကရေင်ရ။ သဘင်ဖျေဟ်ဘာဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် နဒဒှ် ပံင်တောဲ မွဲစွံ ကုဒပ်မဟာမိတ် ကရောင်ပၞာန်သ္ပဝ်၊ ကရောင်ပၞာန်ကၠဗတာင် ဒပ်ပါ် (၃)၊ ဒပ်ဇာဒိသိုင်တအ်ရ။ ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ် က္ဍိုပ်သကိုပ် နူဒပ်မဟာမိတ်ဂမၠိုင် နူဒပ်ဗၠးၜးဍုင်တအာင်(ပလံင်) TNLA သၟိင်ဗညာဇၞော် (ဗိုလ်မှူးကြီး) တာသငါယ်လေဝ်၊ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ (ဗတိုက်သရိုဟ်တၠအဝဵုပၞာန်) သကိုပ်ဒပ် သၟိင်ဒပ် (ဗိုလ်မှူးချုပ်) နာဲစၠန်ထဝ်၊ ဥက္ကဋ္ဌခရိုင်ကေအေန်ယူ သကိုပ်တမ်ဒပ်(၆) မာန်ဂျဝ်နဳ တအ် တိုန်စိုပ် ဟီုမြော် ဂလာန်အိုတ်ကီုရ။

သၞာံ ၂၀၂၄ ဂိတု အဝ်ဂေတ် ၆ ဂှ် ကၠောန် သဘင်ဖျေဟ်ဘာပၞာန် မရနုက် (၅)။ ပ္ဍဲသဘင်ဂှ် နူ မဟာမိတ်ဆက်ဆောံသွာင်မ္ၚး PSLF/TNLA သၟိင်ဗညာ တာဆငါယ်လေဝ်၊ ဒုသကိုပ်ဒပ် KNUF၊ ဒုသကိုပ်ဒပ်ကရောင်ပၞာန်သ္ပဝ် နာဲသဝ်ဝေန်၊ ဒုသကိုပ်ဒပ် ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးဍုင်မည် နာဲမာဃ တိုန်စိုပ် ဟီုလဝ် ဂလာန်ကီုရ။

ကရောင်ပၞာန်သပဝ် (ဂဠုန်စစ်ကြောင်း) မဒှ် ကရောင်ပၞာန် နာဲသဵုဝေန် (စိုးဝင်း) မက္ဍိုက်က္ဍိုပ်ဂှ် လုပ်ပံင်စုတ် ပ္ဍဲ ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးဍုင်မည်ဏအ်ရ။ ပရေင်ပံင်တောဲဏအ် စိုပ် သၞာံ ၂၀၂၅ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၀ ဂှ် နကုဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးဍုင်မည် လလောင်တြးတုဲ ပ္ဍဲ လိက်လလောင်တြးဂှ် စၟတ်သမ္တီလဝ် မပံင်လုပ် အပ္ဍဲသၞောဝ်ပေင်ပေင်ဂှ် စတမ်နူ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁။

သၞာံ ၂၀၂၄ ဂိတုဒဳဇြေမ္ဗာ ၂၅ ဂှ် ကၠောန် သဘင်ဖျေဟ်ဘာပၞာန်သဇိုင် မရနုက် (၆)။ ပ္ဍဲ သဘင်ဂှ် နူ မဟာမိတ်ဆက်ဆောံသွာင်မ္ၚး PSLF/TNLA သၟိင်ဗညာ တာဆငါယ်လေဝ်၊ ဒုသကိုပ်ပၞာန် ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးဍုင်မည် နာဲမာဃ၊ဂဥုပ်သကိုပ်ရုင်ပၞာန် ဗညာကာန်စဳ ကောံ ကုညးအဓိကနူတၞဟ်တအ် တိုန်စိုပ် ဟီုလဝ် ဂလာန်ရ။

သၞာံ ၂၀၂၅ ဂိတုဇာန္နဝါရဳ ၁၉ ဂှ် ဂကောံပၠန်ဂတး သ္ပသ္ဇိုင် တွဵုရးဍုင်မန် (Mon State Revolutiionary Organization, မွန်ပြည်နယ်အခြေပြုတော်လှန်ရေးအဖွဲ့) လလောင်တြး စတမ်နူ တ္ၚဲဂှ်တုဲ ဂကောံညးတအ် ရိုဟ်ပလီုထောအ်တုဲ ဂကောံညးတအ် လုပ်ပံင်တောဲ ကု ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးဍုင်မည်၊ တုဲပၠန် ဒုင်ကေတတ် chain of command (coc) ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးဍုင်မည်ရ။ ဂကောံပၠန်ဂတးသ္ပသ္ဇိုင်တွဵုရးဍုင်မန်ဂှ် စဒက်ပ္တန်လဝ် နူ သၞာံ ၂၀၂၁ ဂိတုဒဳဇြေမ္ဗာ ၁ ရ။ နကုဂကောံဏအ် ကၠောန်ဂွံ သဘင်ဖျေဟ်ဘာပၞာန်သဇိုင် သီုဖအိုတ် (၈) ဝါ အလန်လက်ကြဴအိုတ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲ ဂိတုဂျူလာင် ၂၊ ၂၀၂၄။ ဂကောံဏအ်ဂှ် နူသၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုမာတ် ၁၇ ဂှ် ဒက်လဝ် မိတ် ကု ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးဍုင်မည်တုဲ ချဳဓရာင်ကၠုင် ပရေင်ပၞာန် မွဲစွံရ။

 ဥက္ကဋ္ဌ မာံဗညာဟံသာ 
ဥက္ကဋ္ဌ ဒပ်ပၞာန် ဗၠးၜးဍုင်မည် မာံဗညာဟံသာဝွံ ညးဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲမုက်ဝှုက်ဗော် (တ္ၚဲ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၇၊ ၂၀၂၂) ညးမ္ဂး က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဂိတု အဝ်ဂေတ် ၈၊ ၁၉၈၀၊ ဒှ်ဂကူမန် နူပွိုင်ဍုင်ဒဂုင်၊ ဍုင်လ္ဂုင်တုဲ  ညး ပဒတဴ(ဒၟံင်/လဝ်) ပ္ဍဲ သဟရးအမေရိကာန်၊ တွဵုရးမဿချူသေတ် (Massachusetts) ပ္ဍဲဍုင်ဗောဿတောန် (Boston)ရ။ ကြဴနူ ပၞာန်သိမ်အဝဵုဍုင်တုဲ ကေတ်လဝ်တာလျိုင် နဒဒှ် မဒုင်တာလျိုင် သွာင်ထံက်ပင် သွက် ဒပ်ဒစဵုဒနာညးဍုင်ကွာန်ဂမၠိုင် နကုယၟု ဂကောံထံက်ပင်တိဍာ်မန် - USA (Mon State Supporters USA) ရ။ နကုဂကောံညးတအ်ဂှ် ထံက်ပင်ဒၟံင် ဗွဲတၟေင် ကုဂကောံယေဗလူ မဒှ် ဂကောံလွပ်လွဟ် မဗက်ဂစိုတ် ဗၠာဲသၟိင်၊ အုပ်ဓုပ်ကွာန်ကီု သီုကဵု ညးဍုင်ကွာန်ဂမၠိုင်ကီုရ။ 
 စတမ်နူ သၞာံ ၂၀၂၄ တုဲ ဂကောံထံက်ပင်တိဍာ်မန် ဂှ် ဒေါအ်ဇူထောအ် ကမၠောန်ထံက်ပင် ရဲပၠန်ဂတး မနွံ ပ္ဍဲတိဍာ်မန်တုဲ ဆသြန် မထံက်ပင် ဒပ်ပၞာန် ဗၠးၜးဍုင်မည် မွဲဟေင် နကုမိဨယှိုဲ ဒုင်တဲရ။

သၞာံ ၂၀၂၄ ဂိတုဒဳဇြေမ္ဗာ ၂၅ ဂှ် နာဲဗညာဟံသာ ဒေါအ်ဇူ နူတာလျိုင် ဥက္ကဋ္ဌ ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးဍုင်မည်၊ စပ်ကု ကိစ္စဏအ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၅ ဂိတုဇာန္နဝါရဳ ၂၅ ဂှ် နာဲဗညာဟံသာ ကဵုသမ္တီ နကုတၞးလိက် ပ္ဍဲမုက်လိက် ဝှုက်ဗောက်ညးရ။{{cite web |url=https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fpermalink.php%3Fstory_fbid%3Dpfbid07snp2UHxPZEUsuEKUV1BUxTX79mYSUmdVdLN9BpKNMVwZoRfUirMXtme7xhqMHp5l%26id%3D100060412374798&show_text=true&width=500"|title=လိက်ကဵုပတီ ညးဍုင်ကွာန်|last=Houngsar |first=Banyar |date=January 25, 2025 |website=Mehnbanyar Houng Sar|access-date=25 January 2025|quote=ဟိုတ်နူ ပရေင်ထတ်ယုက်တုဲ မ္ဒးဒေါအ်ဇူ နုက်တိတ်အာဂှ် ဒှ် အခိင်ကိစ္စဇၞော်မွဲရ။ (ဒိတ္ထဳ ၂၅ ဒဳဇြေန်ဗာ ၂၀၂၄) ဂဟ် ဒေါအ်ဇူ နူတာလျိုင် ဥက္ကဋ္ဌ MLA ရောင်ဂှ် ကဵုဏာသမ္တီ ကုမိမညးဍုင်ကွာန်တအ်ရ။

နိဿဲ