ကလိင်၊ ဂစေံ

ဂစေံကလိင် (, Burmese; ဆက်ရက်, Thai; นกเอี้ยง) ဝွံ ဒှ် ဂကူဂစေံ မလုပ်လၟိဟ် ဇာတ်ဂကူ သတူနိဒါဲ (Sturnidae) ဗဳဇ မကၠုင် နူ အာရှ မွဲရ။ ဂစေံကလိင်ဂှ် ဒှ် ဂကူဂစေံ မမံင် ဇရေင် ဂစးဂြိုပ်၊ ဟွံရုဲ စၞ၊ မမံင် နကုပယျဵုတိဍာ် ညးကုညးမွဲရ။ ပ္ဍဲ ဍုင်ကွာန်လေဝ် ညံင်ဂွံကိတ်ညဳ ဂစေံကလိင် မံင်လေပ်ကီုရ။ 

ကဆံင်လၟိဟ် ကလိင်ဂှ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၀ နူ IUCN Species Survival Commission (ဂကောံ ပံင်ကောံ မမင်မဲ သဘာဝ - ကမ္မရှေန် သတ်ဂြိုပ် မဂျိုင်တန်တဴ) ပ္တိတ် လိက်ဒုင်စဳရေင် ဒဒှ်ရ ကလိင်ဝွံ ဒှ် ဂကူဂစေံ မဒးဂွိင် သွက်ကၠေအ်ကၠက်မွဲတုဲ ပ္ဍဲ ဂကူဂစေံဂမၠိုင် မရုဲစှ်လဝ် လၟိဟ်ကၠံဂကူဂှ် ဂစေံကလိင်ဝွံ ပါလုပ် လၟိဟ် ပ္ဍဲ ဂကူဂစေံ မဖန်ကဵု ညံင်ဂွံဒှ် ဇဳဝမစုင်လေင် (biodiversity) ပ္ဍဲ မတဵုလွဳ ကေုာံ မကဵုဖဵု ကုကောန်မၞိဟ်တအ် မွဲဂကူရ။ Lowe S., Browne M., Boudjelas S. and de Poorter M. (2000, updated 2004). The Invasive Species Specialist Group (ISSG), a specialist group of the Species Survival Commission (SSC) of the World Conservation Union (IUCN), Auckland.

ဗမံက်ထ္ၜး
ဂစေံကလိင်ဂှ် ဇကုဍေဟ် ဒှ် အသာ် ခဗိုက် (brown)၊ က္ဍိုပ် လမ္စံက်၊ တုဲ ဒၞာဲဂွေင်မတ် နွံ အသာ်ဍာ်မိတ်ရ။ ခၟူ ကု ဇိုင်ဍေဟ်လေဝ် ဒှ် အသာ်ဍာ်မိတ် တၟးတၟးကီုရ။ ပ္ဍဲ ဍုတ် ကု သၞေင် ဗွဲအပ္ဍဲဂှ် အသာ်ဗု ဍာပ်ဒၟံင်ညိရ။ ၝောအ် ကုကၟက် ရုပ်တုပ်တုဲ မလေပ်ဆဵုစ နကုဆောဖွက်ရ။ Rasmussen, PC & JC Anderton (2005). Birds of South Asia: The Ripley Guide. Vol 2. Smithsonian Institution & Lynx Edicions. p. 584. 

ရမ္သာင် (Vocalization)
ကလိင် ပ ရမ္သာင် ဗီုပြင်နာနာသာ် မပ္တံ အေက်အေက်၊ ဝေက်ဝေက်၊ တေက်၊ ယျောပ်ယျောပ်၊ ဝေက်အောတ်၊ ဂရက်ဂရက်၊ စေပ်စေပ် ဂွံရ။ ကလိင်တအ် မလေပ်ကရေဲ ရမ္သာင်ထတ်တ် ကာလ မကဵု သတိ ကုပွံင်ဇကု၊ ဗီု ကုအန္တရာဲမကၠုင်စိုပ်၊ ကာလ မပဝ်တိတ် နူမွဲမွဲဒၞာဲလေဝ် ကဵု ရမ္သာင် ကရေဲတိုန်ကီုရ။ Griffin, Andrea S. (2008). "Social learning in Indian mynahs, Acridotheres tristis: the role of distress calls". Animal Behaviour. 75 (1): 79–89. ဟိုတ်နူ ရမ္သာင်ဍေဟ်တအ် ခိုဟ်တုဲ မၞိဟ်မလွဳဂြိုင်လဝ် ပ္ဍဲ သ္ၚိလေဝ် နွံကီုရ။ ကၠာ ကလိင် ဟွံဂွံတိက်မ္ဂး မလေပ်ကရေဲတိုန် ရမ္သာင် ထတ်တ် ညဳညဳရ။ Mahabal, Anil; Vaidya, V.G. (1989) Proceedings of Indian Academy of Sciences (Animal Science). Indian Academy of Sciences, Bangalore. 98 (3): 199–209.ဟိုတ်နူ ကလိင် မဗြုရမ္သာင်နာနာ ဂွံ ဗွဲမထတ်တုဲ ကာလမၞိဟ်တအ် ဟီုအရေဝ်ထတ် ညးမွဲပါင် အဲမွဲပါင်မ္ဂး ညာန်ဒၟံင်မ္ဂး ညး မလေပ်ဟီုစ "အေဟ် ညာတ်ဒၟံင် ညံင်ကလိင် စသတ်ဇြဲ" ရ။

ထၜောမ်ကလင် (Morphometry)
ဇမၠိင်ဇကု ကလိင်ဂှ် နွံ ၜိုတ် ၂၃ cm (9.1 in)။

ဗွဲသၟဟ်မ္ဂး ကလိင်ကၟက် နွံ လျိုင် 109.8g ကလိင်ၝောအ် နွံ 120-138g
ဇမၠိင်သၞေင် ကလိင်ကၟက် နွံ 138-153mm ကလိင်ၝောအ် နွံ138-147mm
ခၟူ ကလိင်ကၟက် နွံ 25-30mm ကလိင်ၝောအ် နွံ 25-28mm
ဇိုင် (ဒဳဟွံပါ) ကလိင်ကၟက် နွံ 34-42mm ကလိင်ၝောအ် နွံ 35-41mm
ဗတ ကလိင်ကၟက် နွံ 81-95mm ကလိင်ၝောအ် နွံ 79-96mm

ဂမ္စာဲ ကေုာံ ဒတန် (Distribution and habitat)
ကလိင်ဝွံ ဒှ် ဂကူတမ်မူလ နူ ရးအာရှ မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲ ဒေသ ဍုင်အဳရာန်၊ အိန္ဒိယ၊ နဳပဝ်၊ ဘူတာန်၊ ဗေင်္ဂလာဒေသ်၊ သဳရိလင်္ကာ၊ အဖဂါန္နာတ်သတာန်၊ အုဇဗေက်ကိတ်သတာန်၊ တဇိကိသတာန်၊ တူခမာန်နိသတာန်၊ ဍုင်ဗၟာ/မန်၊ မလေရှာ၊ သင်္ဂါပူ၊ သေံ၊ ဒေသအေန်ဒဝ်ဆာင်နာ၊ ကြုက်တအ်ရ။ 

ပ္ဍဲ ကရေက်ဂၠးတိ ဒၞာဲတၞဟ် မပ္တံ ကနေဒါ၊ အဝ်သတေလျာ၊ အေဿရေ၊ နယူဇြဳလာန်၊ နယူကလေဒဝ်နဳရှာ၊ အမေရိကာန်၊ အဖရိကသၠုင်ကျာတအ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်ကီုရ။

ကလိင်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဂွံဆဵု ပ္ဍဲ စလးဂြိုပ်၊ တိဗ္ၚ၊ ကေုာံ အကြာကွာန်ရ။ ကလိင်ဂှ် မံင်တန်တဴ ပ္ဍဲ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ကွာန်တအ် လေပ်ကီုရ။ ပ္ဍဲ ဍုင်ကေန်ပါရာ၊ အဝ်သတေလျာ အကြာသၞာံ ၁၉၆၈ ကု ၁၉၇၁ ဂှ် ဗလးစုတ် ကလိင် ၁၁၀။ စိုပ်သၞာံ ၁၉၉၁ လၟိဟ်ခတီု ကလိင် ပ္ဍဲမွဲကဳလဝ်မဳတာပန်ကၠင်ဂှ် ဗွဲသၟဟ် နွံ ကလိင် ၁၅ ။ ဂတဂှ် ပိသၞာံပၠန် ကလေင်လ္ၚတ် ပ္ဍဲဒၞာဲတုပ်ပ်ပၠန်ဂှ် ပ္ဍဲမွဲကဳလဝ်မဳတာပန်ကၠင် ဗွဲသၟဟ် ဒှ်အာ ကလိင် ၇၅။     

စရိုတ် (Behaviour)
ဖျေဟ်ခၟာဲ Breeding
ကလိင်ဂှ် ဒှ် ဂစေံ မမံင် ကုဆောပွံင် မွဲအာယုက်ရ။ ဍေဟ်တအ် ဖျေဟ်ခၟာဲ ပ္ဍဲမွဲမွဲသၞာံ မဂၠိုင် ကုအလန်။ မွဲဒေသ ကုမွဲဒေသ ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ရ။ ဍေဟ်တအ် ဒက် ခပေါဲ ပ္ဍဲဂွိုင်ဆု၊ ပထောင်ဆု ကေုာံ ပ္ဍဲ ဗဒင်တအ်ရ။ ပ္ဍဲ ဒဵုဟိမလာယာ (ဟိမဝန္တ)မ္ဂး ဍေဟ်တအ် ဖျေဟ် ခၟာဲ နူ ဗလးမုက်ၜဳ ၜိုတ် ၃၀၀၀ မဳတာရ။ Ali, Salim; Ripley, S. Dillon (2001). Handbook of the Birds of India and Pakistan, Volume 5 (2 (paperback) ed.). India: Oxford University Press. p. 278.

ပ္ဍဲမွဲမွဲဂွိုင်/ခပေါဲမ္ဂး ဗွဲဓမ္မတာ နွံစ ခၟာဲ အကြာ ၄-၆ မ။ အဝဲခၟာဲ ဗွဲသၟဟ်မ္ဂး နွံ 30.8 x 21.99 mm။ အခိင်မလဒပ်ဂှ် နွံ အကြာ ၁၈ တ္ၚဲ ကု ၁၈ တ္ၚဲ၊ ခၟာဲဍတ်တုဲ လလအ် သောဲသၞေင်ဂွံပေင်ဂှ် ဒး ၂၂ - ၂၄ တ္ၚဲ။ ခပေါဲဍေဟ်ဂှ် မလေပ်ဒက် ကုကၞာင်ဆု၊ ရိုဟ်ဆု၊ ဇုက် ကေုာံ အမှိက်ဂမၠိုင်ရ။

စၞ (Diet)
ကလိင်ဂှ် ဒှ် ဂစေံ မဟွံရုဲစၞ မွဲဂကူရ။ ဍေဟ်စ စၟစၟောန်၊ က၊ ၚဴ၊ မဆု၊ မဒုန်၊ သြောအ်၊ သတ်ဆု၊ စၞမၞိဟ်တအ်လေဝ် စကီုရ။ ဍေဟ်တအ် ဗက်ခြးစ စၟစၟောန် အကြာချောဲကီုရ။

နိဿဲ

Category:တိရစ္ဆာန်
Category:ဇဳဝဗေဒ
Category:ပါဏဗေဒ
Category:ကဏ္ဍအဓိက!
Category:BEHM