ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန် ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ

ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန် (၊ ) ဂှ် နွံပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ တွဵုရးဍုၚ်မန် (လၟုဟ်)ကော်(ပွိုၚ်ဍုၚ်ခေါဇာ)
 ဝၚ်ပရူကွာန် 
ကွာန်လ္တူဂှ် ကော်စကွာန်ယၚ်ဒိန်တုဲ ကွာန်ဏံနွံပါၚ်ကြုၚ်ယၚ်ဒိန်ဇိုၚ်ၜဳဂှ်ဟေၚ် ကော်စကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်မဒှ်ရ။

ကမၠောန်ဂယျိုၚ်လမျီု
ကၠောန်ဓမၚ် ရပ်ၚုဲရပ်က၊ ကၠောန်ခရံက်ဗွဲတုန်၊ ကမၠောန်ကၠောန်တမ္ၚာနာနာနွံရ၊ တမ်ကမၠောန်သီုဖအိုတ်မၞုံဒၟံၚ်ပ္ဍဲကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဂှ်တှ်ေ ရပ်လဝ်ကမၠောန်တမ္ၚာ(ကၠောန်ဓမၚ်)ဖအိုတ်ရ။

ပွဳပွူသဘာဝဒေသ
ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဝွံ ဒှ်သၞေဟ်ဇိုၚ်ၜဳ သဘာဝခိုဟ်မွဲကွာန်နွံဒေသၜဳရေဝ်ဂှ်ရ၊ လပါ်ဒိုဟ်ပလိုတ်ကွာန်ဂှ် နွံပြၚ်ၜဳမွဲ ကော်စပြၚ်ဍောတ်မဒှ်ရ။

ရှ်ေသှ်ေသာသနာ
ဗွဲမဂၠိုၚ်တှ်ေ ရှ်ေသှ်ေဒၟံၚ်ဗုဒ္ဓဘာသာဖအိုတ်ရ၊ လောန်ကၠုၚ်နူသၞာံ(2000)တုဲကၠုၚ်ဂှ် ပူဂဵုနူဒေသတၞဟ်တၞဟ်ကွာန်ပလုၚ် ကၠုၚ်ဇူဒီုကၠောန်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်သိုက်သိုက်တုဲ စဵုကဵုလၟုဟ်လေဝ် ညးမဒှ်တမ်မူလမၞုံဒၟံၚ်ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဇေတ်ဇေတ်တံဂှ်နွံအောန်ကၠုၚ်ရ၊ လဆောဝ်တှ်ေ ညးတံပြံၚ်တိုန်အာမံၚ်ကွာန်ယၚ်ဒိန်လ္တူဂှ်အိုတ်ရ၊ ဟီုဂၠိဂၠိတှ်ေ ဂကူမန်နွံအောန်ကၠုၚ်တုဲ ဂကူဗၟာကၠုၚ်ကၠောန်ဓမၚ်တမ္ၚာတံဂှ်နွံဂၠိုၚ်ရ။

ဘာလကျာ်ကေုာံကျာ်စေတဳ
ကျာ်စေတဳနွံမွဲတၞုၚ် ဘာလကျာ်နွံမွဲမ၊ ကျာ်စေတဳနွံမွဲတၞုၚ်လပါ်ပလိုတ်ကွာန်လ္တူက္ဍဟ်ဒဵုတၞုၚ်ၜဳ မၞုံယၟု ကျာ်ဒဵုထဝ်

ဘာတန်ကောန်ဂကူ
ဘာကောန်ဂကူမန် ကွာန်ပါင်ယံင်ဒိန်နွံမွဲမ၊ ဗွဲကြဴဘာမန်ဒးကၠတ်စံၚ်တူအာတုဲ နကဵုသြန်ညးဍုၚ်ကွာန်ကောန်ဂကူမန်အလုံနွံဂၠးတိမွဲဂှ် ဗိုၚ်ပကောံထံက်ပၚ်တုဲ သိုၚ်ဗဒှ်ဘာတိုက်ခိုဟ်ခိုဟ်မွဲပၠန်ရ၊ လပါ်ဂကောံတရဴအအာ တၠဂုဏ်အဇ္ဇလေဝ် ညးတံထံက်ပၚ်သြန်ဗွဝ်သွက်သ္ဂောံသိုၚ်ဘာဂှ်လေဝ် နွံတဴရ။

ကပေါတ်နူဒေသ
ကကှ်ကှ်၊ ကောန်ၚုဲကှ်ကှ်၊ ခရံက်ၚာ၊  ၚုဲကဗွဲမဂၠိုၚ်။

ကွာန်ဆက်
ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဝွံ ဒှ်သၞေဟ်ဇိုၚ်ၜဳ သဘာဝခိုဟ်မွဲကွာန်နွံဒေသၜဳရေဝ်ဂှ်ရ၊ လပါ်ပလိုတ်ကွာန်ဂှ် နွံပြၚ်ဍောတ်မွဲတုဲ နွံအခြာၜိုတ်မွဲတိုၚ် ဂွံဆဵုက္တံနွံမွဲဍောတ် ကော်စ က္ကံကၠဵု ရ၊ နူ က္ကံကၠဵု ဂှ်ပၠန် ရံၚ်ပတပ်အာပလိုတ်တပ်တပ်ၜိုတ်စှ်တိုၚ်ချိၚ်ဆကေတ်တုဲ ဂွံဆဵု တ္ကံဇၞော် နွံမွဲရ။

ၜဳဒေသတံဂှ်ဖအိုတ်ဝွံ ကော်စၜဳရေဝ်မဒှ်ရ၊ နူကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်တိုန်အာလပါ်ဗၟံက်မ္ဂးတှ်ေ ဂွံဆဵုကွာန်ယၚ်ဒိန် ကွာန်တၟိယၚ်ဒိန် ကေုာံ ပါၚ်ဂၠံၚ်ပိသွာၚ်အာလပါ် ကွာန်ပါၚ်မ္ၚဵု တပ်အာကွာန်ကြုၚ်ထံက်ဗွဲတုန်။

လပါ်ဒိုဟ်သၠုၚ်ကျာပၠန်လေဝ် ကြုင်ကညာ ဝင်တၟအ် ပါင်ကြုင်ခေါဇာ ကြုက်ထံက် ဒပ်က္ၜင် သ္ၚိကျာ ပါင်ကြုင်မင်ဂၠန် မင်ဂၠန် မိထဝ်လှာဇၞော် မိထဝ်လှာဍောတ် ကွာန်မန်ရေၚ်ဆက်နာနာနွံတဴအိုတ်ရ၊ ကွာန်တံသီုဖအိုတ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ်တှ်ေ ကွာန်လ္ၚဵုနွံဇိုၚ်ၜဳ ကွာန်လ္ၚဵုသ္ၚောဲနူၜဳကြပ်ကဵုဒဵုအိုတ်တုဲ ကွာန်လ္ၚဵုဂှ်ဟေၚ် ကၠောန်ကၠအ်ကၠောန်ဝါပရေၚ်တဵုလွဳနာနာလေဝ်နွံတဴအိုတ်ရ။

လပါ်ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာပၠန်ဂှ်လေဝ် သာဲခေါမ် ပါၚ်ၜဳ သၞေဟ်ကာ သၞေဟ်ဓမင် သၞေဟ်ခရေင် ကွာန်ရေၚ်ဆက်နာနာနွံတဴအိုတ်ရ။

ကောန်ဂကူ
နူစသၞာံ 2000 ဂှ်တှ်ေ မန်နွံၜိုတ်တြဴစှော်တၟံကၠံကီုလေဝ် စဵုကဵုပစ္စုပ္ပန်တ္ၚဲဏံ 2023 ဝွံတှ်ေ ကောန်ဂကူမန်နွံအောန်ကၠုၚ်သိုက်သိုက်တုဲ ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ်တှ်ေ ဂကူညးတၞဟ်လုပ်ကၠုၚ်ဇူဒီုကၠောန်စပဵုတိုန်သိုက်သိုက်တုဲ ဂကူဗၟာတံနွံၜိုတ်ထပှ်စှော်တၟံကၠံ စဵုကဵုစိုပ်ဒစိတ်တၟံကၠံနွံရ၊ ဟိုတ်နူကဵုကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဝွံ ဒှ်သၞေဟ်ဓမၚ်ရပ်ၚုဲရပ်ကကၠောန်ခရံက်တုဲ ဂကူဗၟာံလုပ်ကၠုၚ်ကၠုၚ်တိုန်လၟေၚ်သၞာံဂွံတီကေတ်ရ။

မသ္ၚိအရာပ်ကေုာံလၟိဟ်မၞိဟ်
သ္ၚိနွံၜိုတ်ၜါကၠံမ၊  အရာနွံၜါအရာပ်၊ အရာပ်အုမ်မ္ၚး၊ အရာပ်အုမ်သၠကၚ်(သၠာတ်ကၚ်)။
ဗီုရုပ်

နိဿဲ

ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်