ရတု

ရတု(jubilee) ဒှ် လၟိဟ်လၟေင်သၞာံ မပေင်စိုပ် ဗွဲတၟေင် ဗွဲမဂၠိုင် စၟတ်သမ္တီ ပ္ဍဲအခိင်ကာလ မပေင်စိုပ် အလန် မရနုက်ကဵု ၂၅၊ ၅၀၊ ၆၀၊ ၇၀ တအ်ရ။ မအရေဝ် ရတု ဝွံ တမ်မူလ ကၠုင်နူ သံသကြိုတ်တုဲ မန် နူခေတ်တြေံ (မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲလိက်တၟအ်မန် ခေတ်တြေံ ပ္ဍဲဗုကာံ) စကာကၠုင် မအရေဝ်ဝွံရ။ 

နိရုတ္တိ
ရတု ဝွံ ပ္ဍဲကဵု လိက်မန် ဂွံဆဵုကေတ်ကၠာအိုတ်ဂှ် နူကဵုလိက်တၟအ်ပရူသၟိင် (လိက်တၟအ်ကျာ်ယှိုယ်သဳခုင်) ပ္ဍဲမုက် (ဃ) ပၞောန် (၅၀) "အုတ်ရုတုစိ သက်သ္ကုလိ ကာလ်ဍေးကုံကုံ" (အိုတ်ရတုစိ ဟွံကြက်ကလိၜက်အာ ကာလဍေဟ်တအ်ဂှ်တအ်ဂှ်)၊ မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဇၟာပ်ပ်လၟေင်သၞာံမစိုပ် ကာလဍေဟ် ဟွံၜက်အာရ။ ထပ်ပသောင် အဓိပ္ပါယ် ညးမိက်ဂွံဟီုဂှ်မ္ဂး မွဲသၞာံမွဲအလန် စိုပ်အခိင်ဗြဲမ္ဂး ကာလဗြဲဂှ် ဍေဟ်ဟွံၜက်အာတုဲ ဗြဲ သဂူကဵုရောင်၊ စိုပ်အခိင် မုဟ်ကျာမ္ဂး ကာလမုဟ်ကျာဂှ် ဍေဟ်ဟွံၜက်အာတုဲ ကျာလၜိုဟ် သ္လပိုက်ကဵုရောင် မပ္တံ မြဴသာ်ဝွံရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ရတု ဂှ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် "မွဲသၞာံ မွဲအလန် မစိုပ်ကၠုင်အခိင်" ရ။ 

ရတု (ရုတု) ဝွံ ကၠုင်နူ သံသကြိုက် (ṛtu "period") ပ္ဍဲသံသကြိုတ် ရ နွံ ၜါ ရ(r) ကဵု  (ṛ) သွက် ((ṛ) ဂှ် မန်တြေံ ချူ (ရု) ဒှ်မာန်ရ။ လိက်မန် ကြဴနူဂှ်မ္ဂး ဂွံဆဵုကေတ် ညးချူ "ရတု" ရ။

ပ္ဍဲကဵု သဘင်မပေင်လၟိဟ်ဗွဲတၟေင် ဗီုကဵု သဘင်မပေင် ၅၀ ဝါ (တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် မပေင် အာယုက် ၅၀) တအ်မ္ဂး ညးလ္ၚဵု စၞး "ရတု" ဂှ် စကာ "ရတ်" လေဝ် နွံကီုရ (ဟိုတ်နူ မအရေဝ် "ရတု" ဏအ် ဗၟာတအ်လေဝ် လွဳဗ္စလဝ် နူသံသကြိုတ်ကီုတုဲ တၞဟ်နဝေင်ပါဲ ညံင်ဟွံဂွံတုပ် ကုဗၟာ ဒှ်မာန်)။ ဥပမာ သဘင်ရတုထဝ် မ္ဂး သဘင်ရတ်ထဝ် ဒှ်တမ်။ သဘင်ရတ် ယဝ်ရ ချူဗီုဏအ်မ္ဂး ပ္ဍဲဂှ် မလိက် မတွဟ်အရထ/အဓိပ္ပါယ် မဆေင်ကဵု အခိင်ကာလ ဟွံမဲဂှ်ရ။

 ရတု ဂမၠိုင် 
သၞာံသင်္ကေတဂမၠိုင် (ရတု)Englishဗၟာမန်1stPaper စက္ကူရတုရတုစက္ခော2ndCotton ဂွမ်းရတုရတုချဵု3rdLeather, crystalသားရေရတုရတုစၞာံ4thLinen or silkပိုးရတုရတုသုတ်5thWood, silverwareသစ်သာရတုရတုဆု6thCandy/Iron သကြားရတုရတုပသဲ/ရတုသဂြာ7thWool/Copperသက္ကလပ်ရတုရတုလှုဲ/ရတုတောဝ်သဵု8thBronzeကြေးရတုရတုဗရိုတ်9thPottery/Willowဥဿဖရားရတုရတုပုပ္ပရာဂ10thTin/Aluminumသံဖြူရတုရတုလှာ်11thSteelသံမဏိရတုရတုပသဲဍိုင်12thSilk/Linenချည်ရတုရတုတောဝ်13thLaceဇာပန်းရတုရတုဇာပ္ကဴ14thIvoryဆင်စွယ်ရတုရတုဂြင်စိင်15thCrystalသလင်းရတုရတုအဖၠိုက်20thChinaကြွေရတုရတုတိုက်25thSilver Jubileeငွေရတုရတုသြန်30thPearl Jubileeပုလဲရတုရတုဗၠဲ35thJade Jubileeကျောက်စိမ်းရတုရတုင္ၚေက်40thRuby Jubileeပတ္တမြားရတုရတုမၞိက်45thSapphire Jubileeနီလာရတုရတုအိန္ဒနဳလာ50thGold Jubileeရွှေရတုရတုထဝ်55thEmerald Jubileeမြရတုရတုမြ60thDiamond Jubileeစိန်ရတုရတုဗိုတ်65thBlue Spinel Jubilee70thPlatinum Jubileeရတုထဝ်ဗတာင်75thYellow Diamondဒုတိယစိန်ရတုရတုဗိုတ်ဍာ်မိတ်80thAlexandrite Jubilee85thBenitoite Jubilee9othJadite Jubileeနဝရတ်ရတုရတုနဝရတ်

 နိဿဲ