တ္ၚဲအပါ အကြာ ဍုင်ရးနိဂီုဂမၠိုင်

မၞိဟ်စပတန် “တ္ၚဲအပါ”ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်ဗြဴမွဲ မၞုံယၟု “သဵုနဵုရာ” (Sonora Smart Dodd) ဇာတိ နူကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန်၊ ရးဝါယှေန်တာန် (washington)၊ ဍုင်သပံက်ကုင်(spokane)ရ၊၊ညးမဒှ် ကောန်ဝုတ်-ဝဳလဳယာမ်ဇက်ဇြေန်သမာတ် (William Jackson Smart)-“သဵုနဵုရာ”ဝွံ ပ္ဍဲသၞာံ(၁၉၀၉)၊ ဂိတုမေ၊ အဒိုတ်ဒုတိယဂှ် တိုန်စိုပ်အခန်ကၞာ သ္ပဝတ်ကျာ်-မဆေင်ကဵု “တ္ၚဲမိ” (Mother’s Day) ပ္ဍဲဘာဇြပ်လွဳမာန်ကျာ်(Church)၊ မနွံပ္ဍဲဍုင် “သပံက်ကုင်” ရ၊၊ အဃော မကလင်ဒၟံင်ဓရ်ကျာ် မဆေင်ကဵု ယွံသွံအဲပရဲ “မိ”ဂှ်တုဲ ညးဗ္စါရဏာဂွံမွဲဂှ် ညံင်နဲ ယွံသွံအဲပရဲမိဂှ်၊ယွံသွံအဲပရဲ “အပါ” ထေက်ကီုဏောင်ဂှ် ညးမဂွံဒုင်စသိုင်ရ၊၊

ညးမဒှ် အပါ “သဵုနိုရာ” “ဝဳလဳယာမ်”ဝွံဂှ် ဒှ်မၞိဟ် သ္ပလဝ် အိန်ထံင်(၂)ဝါ၊ မၞိဟ်ဒှ်တြုံကၟာဲ(၂)အလန်၊ မၞိဟ်မနွံကောန်(၁၄) တၠ သီုဒှ်ကောန်ပၞာန်တရေမ်မွဲတၠကီုရ၊၊ ညးမဒှ်မိ “သဵုနဵုရာ” Ellen “အာလေန်”ပၠန်လေကၠာဟွံဂွံဖျေဟ်ဒၞာဲ ကဵုအပါ “သဵုနဵုရာ”၊ “ဝဳလဳယာမ်”ဂှ် ဒှ်ဗြဴကၟာဲ ကောန်(၃)တၠကီုရ၊၊ ကောန် “ဝဳလဳယာံ” တရေမ်ဂှ် (၅)တၠ၊ ကောန်“အာလေန်”ကရေမ်ဂှ် (၃)တၠ၊ “ဝဳလဳယာမ် ကဵု အာလေန် ”ဂွံကောန်(၆)တၠ၊ ပံင်ကောန် ဒှ်အာ(၁၄)တၠရ၊၊ 

အခိင် “သဵုနဵုရာ” မဂွံအာယုက်(၁၆)သၞာံဂှ် မိညး ဒးစုတိအာရ၊၊ အခိင်ဏအ် ဒေံညး(၅)တၠတအ်ဂှ် ဍောတ်ဒၟံင်ဏီရ၊၊ 
စနူ အခိင်မိ “သဵုနဵုရာ” မစုတိကလိလောန်အာဂှ် ညးမဒှ်အပါ “ဝဳလဳယာမ်”ဝွံ ကဵုကောၝဲဒေံ “သဵုနဵုရာ”ဂမၠိုင်တအ်ဂှ် နဒဒှ် “မိ”မွဲဂှ်လေကီု၊ နဒဒှ် “အပါ”မွဲဂှ်လေကီု ရံင်စံင်လွဳပရာ၊ကၠောန်ဗ္စ ကောန်တအ်ရ၊၊ ဟိုတ်နူ အပါဇကု “ဝဳလဳယာမ်”ဂှ် မေတ္တာ၊ ဂရုဏါဇၞော် မနွံလ္တူကောန်ဇာတ်၊ ပ္ဍဲကောန်(၁၄)ဂှ် ဟွံပါ်ပါဲကၠုင် ကောန်တေအ်၊ ကောန်ဏအ် မွဲသာ်ရရ။ အရာဏအ်ဂှ် ဒှ်ဟိုတ် သဵုနဵုရာ ဂွံစပတန် “တ္ၚဲအပါ” ရ။၊

“သဵုနဵုရာ”ဝွံ ညံင်ဂွံပတန် တ္ၚဲအပါမာန်ဂှ်လေကီု၊ ညံင်မၞိဟ်ဂမၠိုင် ဂွံထံက်ဂလာန်ကဵုဇကုမာန်ဂှ် ဇကုတိုန်ဍုင်၊ စှ်ေရး၊ အာစန်ဒက် ကုမၞိဟ်ဂမၠိုင်၊ ကုဂကောံသၟတ်၊ သၟာပိုန်ဒြပ်၊သီု ကောန်ကမၠောန် အလဵုအသဳတအ်ကီုရ၊၊ ပွမစန်ဒက် ဆဝ်မ္ၚုဟ် ဆေင်ကဵု မဂွံပတန် “တ္ၚဲအပါ” ပ္ဍဲရးဝါယှေန်တာန်ဂှ် ဂွံမၞိဟ်ထံက်ဂလာန် ဗွဲမဂၠိုင်ရတုဲ ညးအံင်ဇၞးအာရ၊၊ ပ္ဍဲသက္ကရာတ်(၁၉၁၀) ဂိတုဂျောန်(၁၉) တ္ၚဲအဒိုတ်တတိယဂှ် အလုံရးဝါယှေန်တာန် ဂွံကၠောန်ဗဒှ် “တ္ၚဲအပါ” မာန်ရ၊၊ နူကဵုဏအ်ဂှ် အသိင်ခိုဟ်တိုန်၊မၞိဟ်ဆက် ထံက်ဂလာန်ကဵု တ္ၚဲဏအ်လေ ဂၠိုင်တိုန်ရတုဲ ပ္ဍဲသၞာံ (၁၉၁၆)ဂှ် ညးမဒှ် သမ္မတအမေရိကာန် “ဝဳလဇြေန်-Wilson” ဝွံ နူကဵု ဍုင်ဇၞော်ဝါယှေန်တာန်ဒဳသဳ (Washington D.C) “ပဍေခလုက်စက်ကျေနာန်”တုဲ နကဵုပတိုန်အလာံကၟိန်ဍုင်-ပ္ဍဲဍုင်သပံက်ကုင်ဂှ် ညးပံက်ဏာ အခန်ကၞာ၊ ၜံက်က္ဍိုပ်ကၠောန်သ္ပဏာ “တ္ၚဲအပါ” နူကဵုဍုင်ဇၞော်ဝါယှေန်တာန်ဒဳသဳ (Washington D.C)ရ၊၊ ကာလစိုပ် သၞာံ(၁၉၂၄)ဂှ် ညးမဒှ် သမ္မတ “ဂါလဝေန်ခူလေတ်-Calvin Coolidge”ဝွံ ၜံက်က္ဍိုပ်တုဲ အလုံမွဲကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန် ညးကၠောန်သ္ပဏာ “တ္ၚဲအပါ” ရ၊၊