Ухаантны зовлон

thumb
Ухаантны зовлон (орос. Го́ре от ума́) Оросын яруу найрагч, жүжгийн зохиолч Александр Сергеевич Грибоедовын хамгийн алдартай шүлэгт инээдмийн жүжгийн зохиол юм. Энэ нь 19-р зууны эхэн үед шинээр гарч ирсэн сонгодог үзлийн элементүүдийг романтизм ба реализмтай хослуулсан байдаг. Энэ нь Оросын хаан I Александр хаанчлалын сүүлийн жилүүдийн нийгмийн дээд давхарга болон 1813-1824 оны амьдралыг дүрсэлсэн байдаг. Үйл явдал өөрөө 1812 оны дайнаас 10 жилийн дараа буюу 1822 онд өрнөдөг байна. 

19-р зууны эхний хагаст Москвагийн язгууртны нийгэмлэгийн тухай хошин шог өгүүлдэг "Ухаанты зовлон" инээдмийн жүжиг нь Оросын жүжиг, яруу найргийн ноён оргилуудын нэг гэж үздэг.  Уг бүтээл нь шүлэгт инээдмийн төрлийн оргил болсон бөгөөд зүйр үг хэв маяг нь уг бүтээлийн өргөн тархсан ишлэлд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан.

 Бүтээлийн үйл явдал 
Залуу язгууртан Александр Андреевич Чацкий гадаадаас гурван жил уулзаагүй хайртай  Софья Павловна Фамусова дээрээ буцаж ирдэг. Залуучууд хамтдаа өсч, бага наснаасаа бие биенээ хайрладаг байжээ. Софья Чацкийн "нэг ч үг хэлээгүй" орхин явсанд явдалд гомддог. Чацкий Софьятай гэрлэх санаатай Павел Афанасьевич Фамусовын гэрт ирдэг. Түүний хүлээлтээс эсрэгээр Софья түүнтэй маш хүйтэн хүлээн авдаг байна. Учир нь тэр өөр хүнд сэтгэл алдарсан бололтой. Түүний сонгосон хүн бол аавынх нь гэрт амьдардаг, түүнд хайртай мэт дүр эсгэдэг залуу нарийн бичгийн дарга Алексей Степанович Молчалин юм. Чацкий Софьяд "хэн хайртай" болохыг ойлгодоггүй. Молчалинд тэрээр Софья Павловнагийн хайрыг хүртэх эрхгүй, хүсэл тэмүүлэлгү, амин хувиа хичээсэн хайрыг л хардаг. Түүнээс гадна, Чацкий Молчалиныг хүн бүрт таалагдах хүсэл эрмэлзэл, зэрэг дэв дээдсийн өмнө бөхөлзөхийг нь үзэн яддаг байна. Чацкий Софиягийн зүрх энэ хүнд өгсөнийг мэдээд хайртай хүндээ сэтгэл дундуур үлддэг.

Чацкий уран яруу үгээр Москвагийн дээдсийн нийгмийг буруушааж, Софиягийн аав Павел Фамусовын үзэл бодлыг илэрхийлдэг. Тэр орой нь София Чацкийн галзуурлын тухай цуурхал нийгэмд тараадаг юм. Жүжгийн төгсгөлд Молчалины урвалтыг санамсаргүйгээр харсан Чацкий - тэр зөвхөн София төдийгүй түүний үйлчлэгчтэй болзож байсан - олон нийтийн өмнө хов жив хөөцөлдөгчдийг зэмлээд Москвагаас явдаг байна.

 Бүтээлийн дүрүүд 

 Павел Афанасьевич Фамусов, эдлэн газрын эзэн. 
 Софья Павловна, Павел Фамусовын охин.
 Лизонька, Фамусовын гэр бүлийн үйлчлэгч.
 Алексей Степанович Молчалин, Фамусовын нарийн бичиг, гэрт нь амьдарч охин Софьяаг эргүүлдэг.
 Александр Андреевич Чацкий, залуу язгууртан, бага насаа Фамусовын гэрт өнгрөөгч.
 Сергей Сергеевич Скалозуб, хурандаа, Фамусовын гэрт байнга зочилогч, Софьяагаас олон ах болдовч түүнтэй гэрлэх магадлал өндөртэй хүн.