Томмазо Кампанелла

Томмазо Кампанелла (итали. Tommaso Campanella, латин: Thomas Campanella; 1568 оны 9-р сарын 5-нд Стило хотод төрсөн – 1639 оны 5-р сарын 21-нд Парис хотод нас барсан) -Италийн гүн ухаантан, теологич, зохиолч, "Нарны хот" хэмээх утоп зохиолоороо алдартай бөгөөд Сэргэн мандалтын хожмын үеийн хамгийн чухал сэтгэгчдийн нэг юм.

 Намтар 
Томмазо Кампанелла бичиг үсэггүй гуталчдын гэр бүлээс гаралтай боловч ер бусын чадварынхаа ачаар шашны боловсрол эзэмшиж чадсан юм. Сүм хийдийн сахилга бат үзэл бодлыг дагахыг хүсдэггүй, ид шидэд сонирхолтой байсан тул хийдийг орхин Итали даяар аялж байжээ. 1591-1598 оны хооронд тэрээр дөрвөн удаа баривчлагдаж, Ромын инквизицийн мөрдөн байцаалтын дараа түүнийг "шашны тэрс үзэлтэн" хэмээн зарлаж, шашнаас хөөх ял оноожээ. Төрөлх Калабриа руу цөлөгдөж, 1599 онд тэрээр Османы эзэнт гүрний флотын оролцоотойгоор Испанийн эрх баригчдын эсрэг бослого гаргах төлөвлөгөө боловсруулжээ. Урвасан хэргийнхээ уршгаар тэрээр тав дахь удаагаа баривчлагдаж, эрүүдэн шүүгдсэн ч галзуу мэт дүр эсгэж цаазаар авах ялаас мултарсан юм. Бүх насаар нь хорих ялаар шийтгүүлсэн тэрээр Наполи хотын янз бүрийн шоронд 27 жилийг өнгөрүүлжээ. Энэ хугацаандаа тэрээр гүн ухаан, теологи, одон орон судлал, анагаах ухаан, физик, математик, улс төрийн чиглэлээр хэд хэдэн боть зохиол бичиж, эрчимтэй уран зохиолын ажил хийдэг байжээ. Үүнд:

 «Мессийн хаант ёс» (Monarchia Messiae, 1606 онд бичиж, 1633 онд хэвлэгдсэн),
 «Метафизик» (Metaphysica, 1609—1623),
 «Шашингүй ёсын ялагдал» (Atheismus triumphatus, 1607 онд бичиж, 1631 онд хэвлэгдсэн),
 «Галилейг дэмжих зохиол» (Apologia di Galileo, 1616),
 «Теологи» (Theologia, 1613—1624) болон бусад зохиолууд.

Кампанеллагийн олон бүтээлийг устгасан бөгөөд тэрээр тэдгээрийг эргэн санан сэргээж, мөн өөрөө латин хэл рүү орчуулсан байна. 1617-1623 онд Кампанеллагийн зарим бүтээл Германд хэвлэгджээ. Нийтдээ 30000 хуудастай 100 гаруй бүтээл хэвлүүлсэн байна.

1626 онд Кампанеллаг Испанийн эрх баригчид сулласан боловч 1628 он хүртэл түүнийг Инквизицид шалгаж, Ром руу шилжүүлжээ. Дараа нь Кампанелла зурхайн болон ид шидийн мэдлэг, дадал зэргээрээ Ромын Пап VIII Урбаны анхаарлыг татаж, эцэст нь суллагдан Ватиканд хэсэг хугацаа өнгөрүүлжээ. 1629 онд Доминикан шашныхан Кампанелла теологийн ухааны магистрын зэрэг олгсон байна. Кампанеллагийн шавь нарын бэлтгэсэн Испанийн эсрэг хуйвалдааны хэргээс болж 1634 онд тэрээр Франц руу цагаачилж, герцог де Ришельегийн ивээлд орж, Сорбонны их сургууль түүний бүтээлүүдийг хэвлэв. 1637 онд тэрээр "Нарны хот"-ийн шинээр хэвлүүлж, 1638 онд шинэ төрсөн XIV Луи хааны зурхайг зурж, ирээдүйн хаан Нарны хотыг амьдрал дээр хэрэгжүүлнэ гэж найдаж байгаагаа илэрхийлсэн магтаал нийтэлжээ.

Шинжлэх ухааны хувьсгалын үед байсан Кампанелла өөрийн сонирхол, ертөнцийг үзэх үзлээрээ Сэргэн мандалтын үеийнх байсан бөгөөд уламжлалт бус санаануудыг консерватив хэлбэрээр байнга тэтгэдэг байв. Тэрээр философи, байгалийн шинжлэх ухаан, хүмүүнлэгийн мэдлэгийг нэгтгэсэн бүх нийтийн шинжлэх ухааны синтез бол өөрийн гол ажил гэж үзсэн.