Шар манжин

🟡 1. Ерөнхий танилцуулга 
Шар манжин нь бидний сайн мэдэх улаан манжинтай ижил төрлийн ургамал бөгөөд Beta vulgaris овгийн нэг дэд төрөл юм. Гол ялгаа нь өнгөний пигмент буюу бета-каротин, бетаксантин давамгайлснаас болж шар-алт алтлаг өнгөтэй байдаг.

 Англи нэр: Golden beet эсвэл Yellow beet
 Латин нэр: Beta vulgaris var. conditiva
 Гарал үүсэл: Газар дундын тэнгис орчмын бүс
 Тариалдаг улс: АНУ, Нидерланд, Герман, Орос, Монгол зэрэг орны сэрүүн бүсэд сайн ургадаг.

 🥗 2. Шим тэжээлийн найрлага (100 гр тутамд) 
ҮзүүлэлтХэмжээИлчлэг43 ккалУураг1.6 гӨөх тос0.2 гНүүрс ус10 гШингэцтэй эслэг2.8 гВитамин C4.9 мгВитамин A (бета-каротин хэлбэрээр)33 мкгВитамин B9 (фолат)109 мкгКали305 мгМагни23 мгТөмөр0.8 мг
🧡 Онцлог: Улаан манжингийнх шиг беталаин пигмент багатай тул ходоод гэдэс будахгүй, мөн бета-каротин ихтэй.

 🌿 3. Эрүүл мэндийн ашиг тус 

 Цус төлжүүлэх, даралт бууруулах
 Кали, фолат, магни ихтэй тул зүрх судасны системийг хамгаална.
 Элэг, бөөр цэвэршүүлэх үйлчилгээтэй
 Байгалийн антиоксидант болох бетаксантин нь элэгний хор гадагшлуулах үйл явцыг дэмждэг.
 Дархлаа дэмжинэ
 Витамин C, каротиноид, байгалийн пигментүүд нь дархлааг идэвхжүүлнэ.
 Гэдэсний үйл ажиллагааг сайжруулна
 Эслэг ихтэй тул хоол шингэлтийг дэмжиж, өтгөн хаталтаас сэргийлдэг.
 Арьс ба үсний эрүүл мэндэд тустай
 Витамин A, C, фолат нь арьсны нөхөн төлжилт, үсний ургалтыг дэмжинэ.

 🍴 4. Хэрэглэх арга 
Шар манжинг дараах байдлаар хэрэглэнэ:

 Түүхий — саладанд зүсэж хэрэглэх (бусад ногоотой хослуулахад амт зөөлөн, чихэрлэг).
 Жигнэж эсвэл чанаж — амтлаг, шар алтлаг өнгө нь бусад хүнсийг чимдэг.
 Жүүс хэлбэрээр — луувантай, алимтай холиход амтлаг ба шимтэй ундаа болно.
 Шөл, нухаш — хүүхдийн хоолонд тохиромжтой.

💡 Тайлбар: Улаан манжингийн адил “буржгар навч”-ийг нь бас хэрэглэж болдог, тэнд маш их төмөр ба кальци агуулагддаг.

 🧊 5. Хадгалалт 

 0–4°C температурт, хуурай сэрүүн газар 2–3 сар хадгалж болно.
 Навчийг нь урт хугацаанд хадгалах бол салгаж, үндсийг хуурай хөрсөнд эсвэл хөргөгчинд хийвэл сайн.

 🌱 6. Тариалалт (товч) 

 Үрслэг тарих хугацаа: Хаврын сүүлчээр (5-р сарын дунд үе)
 Хөрсний шаардлага: Сул, шим тэжээлтэй, саармаг хөрс
 Усалгааны горим: Тогтмол, гэхдээ илүүдэл усгүй
 Хураалт: Үр тариалснаас хойш 60–90 хоногийн дараа

 🧾 7. Харьцуулалт (улаан манжинтай) 
ҮзүүлэлтУлаан манжинШар манжинӨнгөУлаанШар, алтлагАмтГашуундуу, шорвогЗөөлөн, чихэрлэгПигментБеталаинБетаксантинХодоод будах эсэхТиймҮгүйВитамин AБагаИлүү ихХүүхдийн хүнсэнд тохирох эсэхБолно, гэхдээ өнгө будагтайМаш тохиромжтой