Величка (давсны уурхай)

Величка давсны уурхай (польш. Wieliczka) нь 13-20-р зууны үед олборлож байсан Польшийн Краков хотоос холгүй Величка хотод байдаг чулуулаг давсны уурхай юм. Энэ уурхай нь 7 зууны турш давс олборлох арга, технологийн хөгжилтэй юм. Энэ нь 57 м-ээс 198 м-ийн гүнд, нийт 200 гаруй км урт газар доорх долоон түвшний хонгил, галерейгаас бүрдэнэ.

1978 оноос хойш энэ давсны уурхайг ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвийн жагсаалтад оруулсан.

1044 онд Сэргээгч I Касимир Величка давсны уурхайд давуу эрх олгож, тэднийг «magnum sal alias Wieliczka» гэж нэрлэжээ.  14-р зуунд давс олборлох, газар доорх тээвэрлэлтийг гар аргаар хийж, тусгай босоо ам ашиглан давсыг уурхайгаас гаргаж авдаг байв. Дараагийн зуунд босоо амыг эргүүлэгээр сольсон, дараа нь морьдоор чирдэг болжээ. Уул уурхайн механикжуулалт нь үйлдвэрлэлийн хэмжээ, ашгийг нэмэгдүүлж уурхайн гүний ажил эхэлсэн байна.

18-р зуунд Австрийн уул уурхайн мэргэжилтнүүд газар доорх ажлыг механикжуулсан: гар өрөмдлөгийг пневматикаар сольсон. Давсны тээрэм, уурын зуухны хүчээр ажилладаг өргүүр барьсан. 1912 онд механикжсан давсны үйлдвэр баригдсан. 1939-1945 оны Германы эзлэн түрэмгийллийн үед цэргийн техник үйлдвэрлэх газар доорх хот байгуулах оролдлого гарч байсан.

Уурхайн ажил 20-р зууны хоёрдугаар хагаст зогссон бөгөөд түүхэн дурсгалт газруудын ойролцоох газруудыг ашиглах нь аялал жуулчлалын маршрутад муугаар нөлөөлсөн байна. 

Давсны эдгээх шинж чанарыг 16-р зууны эхэн үед анзаарсан байна. Тэдний идэвхтэй хэрэглээ нь 1826 онд давстай ванны эмчилгээг эхлүүлсэн. Доктор Феликс Бочковски 1939-1955 онд өөрийн үүсгэн байгуулсан ванндаа 36 өвчнийг эмчилж байжээ. 1958 онд гуурсан хоолойн багтраа, бронхит, харшлын ринитийг эмчилдэг доктор Миечислав Скулимовски-гийн санаачилгаар уурхайнуудад эмнэлгийн үйл ажиллагааг сэргээсэн байна. Түүний байгуулсан сувилал өнөөг хүртэл үйл ажиллагаагаа явуулж байна.

1950-иад оны дундуур тус уурхайд жилд 200 мянга орчим, 1970-аад оны эхний хагаст 750 мянга, 1981 оны хямралын дараа 600 мянган жуулчид ирж уурхайг үздэг байжээ. Энэ хугацаанд уурхай, жуулчны танхимуудыг засч, бэлэг дурсгалын зүйл худалдаалах төвүүдийг байгуулжээ.