Чальконатронит

Чальконатронят (Chalconatronite) нь нүүрстөрөгчит эрдэс бөгөөд хоёрдогч гаралтай ховор зэсийн эрдэс юм. Энэ эрдэс нь өөртөө зэс, натри, нүүрстөрөгч, хүчилтөрөгч, устөрөгч агуулдаг. Химийн томьёо нь Na₂Cu(CO₃)₂·3H₂O. Чальконатронят нь усанд хэсэгчлэн уусдаг, харин шингэрүүлсэн хүчилд ялангуяа хүйтэн нөхцөлд уусахдаа задралд ордог. Эрдсийн нэр нь найрлагад нь орсон зэсийг илэрхийлэх грек үгийн “chalcos”, мөн байгалийн гаралтай натрийн карбонатыг илэрхийлэх натрон гэсэн нэршлээс үүсэлтэй. Энэхүү эрдэс нь хөрснөөс гаралтай байж болзошгүй шүлтлэг карбонат агуулсан ус хүрэлтэй урвалд орсноор үүсдэг гэж үздэг. Чальконатроняттай төстэй эрдсүүдэд малахит, азурит болон бусад зэсийн карбонатууд орно. Чальконатронят нь Австрали, Герман, АНУ-ын Колорадо мужид илэрч, бүртгэгдсэн байдаг. Ихэнх тохиолдолд энэ эрдэс нь зэврэлт болон “хүрлийн өвчин”-өөс сэргийлэх зорилгоор натрийн сесквикарбонат эсвэл натрийн цианид-аар боловсруулсан хүрэл болон мөнгөн эдлэл дээр үүсдэг. Мөн зэс эдлэлийг усан уусмал бүхий натрийн карбонатаар боловсруулсны дараа гадаргуу дээр нь чальконатронят үүсдэг нь туршилтаар нотлогдсон. Гэсэн хэдий ч натрийн сесквикарбонатаар боловсруулсны үр дүнд энэ эрдэс үүсэх нь олон эртний эдлэл цуглуулагчдын хувьд таагүйд тооцогддог. Учир нь чальконатронят нь зэс эдлэлийн байгалийн патинаг өөрчилж, анхны өнгө төрхийг алдагдуулдаг.