Хүлэр

Хүлэр нь хагас задарсан ургамал эсвэл органик бодисын хуримтлал бөгөөд энэ нь зөвхөн хүлэрт газруудад, намаг, хагийн орон, намгархаг газар, эсвэл хөвдүү газруудад үүсдэг. Хөвд (сфагнум) нь хүлэрийн хамгийн түгээмэл бүрэлдэхүүн хэсэг бөгөөд хүлэр үүсэхэд тусалдаг. Сфагнум хөвдийн биологийн онцлог нь хүлэр үүсгэх орчныг бүрдүүлдэг “амьдрах орчны манипуляц” гэгддэг үзэгдэлд оршино. Хүлэр ихтэй хөрс нь усанд ханасан, эсвэл хөдөлгөөнгүй байдаг нөхцөлд үүсдэг бөгөөд энэ нь агаарын хүчилтөрөгчийн урсгалыг хааж, задарлын хурдыг удаашруулдаг. Хүлэр нь органик бодисын агууламж, усны гидравлик дамжуулалтын шинж чанараас хамааран өндөр орон зайн өөр өөр байдалтай байдаг.

Хүлэр нь ихэвчлэн намгархаг газруудаас үүсдэг боловч бусад экосистемүүдээс ч ховор боловч гардаг. Хүлэрт газруудын хувьд сфагнум хөвд, үүргийн өвс, бут сөөг зэрэг тодорхой ургамлын төрөл зүйлүүд голчлон бүрэлдэн бий болдог. Хүлэрийн хуримтлагдлын үр дүнд ургамлын үлдэгдэл, тоосонцор зэрэг нь цаг хугацааны явцад хадгалагдаж, өмнөх үеийн ургамал, цаг уурын нөхцлийг судлахад тусалдаг.

Хүлэрийг зарим хэсэгт газар тариалан, цэцэрлэгжүүлэлтэд ашигладаг боловч зарим газарт хориглож байна. Дэлхий даяар ойролцоогоор 4 их наяд куб метр хүлэр бий. Хүлэр үүсэх үйл явц нь нүүрс, ялангуяа бага зэргийн нүүрсний төрлүүд болох лигнит үүсэх эхний үе шат гэж тооцогддог.

Эх сурвалж: https://en.wikipedia.org/wiki/Peat