Буковский

Буковский (бас “Кутна Хорагийн шавар” гэж нэрлэгддэг) нь төмрийн арсенат-сульфат эрдэс бөгөөд химийн томьёо нь Fe₂(AsO₄)(SO₄)(OH)·7H₂O юм. Энэ эрдсийг бөөр хэлбэртэй гадаргуутай бөөмнүүд (нодулиуд) үүсгэдэг. Микроскопоор харвал эдгээр бөөмнүүд нь гипс шиг жижиг зүү хэлбэрийн бүрдлүүдээс бүрдсэн мэт харагддаг. Зарим нь нүдэнд харагдахуйц том бөгөөд бөөмөн дотор оршдог. Буковскийг анх дундад зууны үеийн уурхайнуудын хогийн цэгээс нээн илрүүлж байжээ. Эдгээр газруудад Кутна Хорагийн хойд хэсэгт орших Канк орчмын сульфат агуулсан хүдэр олборлож байсан бөгөөд ойролцоох бусад хуучин ордуудаас ч олджээ. Энэхүү эрдэс нь харьцангуй сүүлд, 1969 онд IMA-аар албан ёсоор батлагдан хүлээн зөвшөөрөгдсөн юм.

ТҮҮХ

Буковскийг Кутна Хорагийн оршин суугчид хуучин уурхайн овоолгоос удаан хугацаанд цуглуулж байсан бөгөөд үүнийг талбайн хулгана болон бусад хортон шавьж устгахад ашиглаж байжээ. Энэ хорт шавар нь тухайн газар нутгийн нэрээр “Кутна Хорагийн шавар” гэж нэрлэгддэг байсан ба олон нийтэд арсеник (арсенийн триоксид) гэж тооцогддог байв. 1901 онд Чехийн химич Антонин Буковский (1865–1950) хуучин уурхайн овоолгын эрдсийг судалж, энэхүү бодис нь үнэхээр арсенатын гаралтай болохыг баталжээ.