Тадеуш Костюшко

thumb
Анжей Тадеуш Бонавентура Костюшко (польш. Andrzej Tadeusz Bonawentura Kościuszko, англи. Andrew Thaddeus Bonaventure Kosciuszko; 1746 оны 2-р сарын 4-нд Меречевшчинад төрсөн- 1817 оны 10-р сарын 15-нд Швейцарын Солотурн хотод нас барсан)  Польш-Литвийн хамтын нөхөрлөлийн болон АНУ-ын цэрэг, улс төрийн зүтгэлтэн, Америкийн хувьсгалт дайнд оролцогч, 1794 оны Польшийн бослогын удирдагч, Беларусь, Польш, АНУ-ын Үндэсний баатар, Францын хүндэт иргэн юм. Польш-Литвийн хамтын нөхөрлөлийн армийн генералиссимус. Тэрээр энэ цолыг 1794 оны бослогын турш, Мацевицегийн тулалдаанд Оросын цэргүүдэд олзлогдох хүртлээ эзэмшиж байжээ.

16-р зууны эхэн үеэс мэдэгдэж байсан Рох III сүлдний язгууртан Костюшкогийн гэр бүлийн гишүүн. 20 настайдаа Варшав дахь цэргийн кадет корпусыг төгссөн. 1768 онд Хуульчдын холбоог хамарсан иргэний дайн эхэлснээс хойш нэг жилийн дараа Костюшко боловсролоо үргэлжлүүлэхээр Франц руу явжээ. Тэрээр 1774 онд Польш-Литвийн хамтын нөхөрлөлд буцаж ирээд, анх хуваагдсанаас хойш хоёр жилийн дараа магнат Йозеф Сосновскийн эдлэн газар багшаар ажиллажээ. Ажил олгогчийнхоо охинтой хамт зугтах оролдлого бүтэлгүйтсэний дараа тэрээр Франц руу буцаад явсан. 1776 онд Костюшко Хойд Америк руу нүүж, тивийн армийн хурандаа цолтойгоор Америкийн хувьсгалын дайнд оролцов. Цэргийн инженерийн хувьд тэрээр Нью-Йоркийн Вест Пойнт дахь цайз зэрэг бэхлэлтийг зохион бүтээж, удирдаж байсан. 1783 онд Тивийн конгресс түүний гавьяаг үнэлэн бригадын генерал цол хүртээжээ.

Тадеуш Костюшко 1784 онд эх орондоо буцаж ирээд 1789 онд хошууч генерал цолтойгоор Польш-Литвийн хамтын нөхөрлөлийн армид орсон юм. Польш-Литвийн хамтын нөхөрлөлийн хоёр дахь хуваагдлын дараа 1794 оны 3-р сард тэрээр бослого зохион байгуулж, удирдаж байв. 1794 оны 10-р сард Мацевицегийн тулалдаанд босогчдын гол хүч Оросын цэргүүдэд ялагдаж, Костюшко өөрөө олзлогдов. 1796 онд Оросын хатан хаан II Екатерина нас барсны дараа Костюшког Оросын хаан ширээг залгамжлагч I Павел өршөөлд хамруулсан тул тэрээр АНУ руу цагаачилжээ. 1798 онд тэрээр Европ руу буцаж ирээд Францад удаан хугацаагаар, Венийн Конгрессын дараа, 1817 онд нас барах хүртлээ Швейцарьт амьдарч байжээ.