Боракс

Боракс
Боракс (мөн натрийн борат, тинкал /тинкаль/, тинкар /тинкер/ гэж нэрлэдэг) нь Na₂B₄O₇·10H₂O (ихэвчлэн) химийн томьёотой давслаг (ионы) нэгдэл бөгөөд гидратжуулсан эсвэл усгүй натрийн борат юм. Энэ нь усанд сайн уусдаг, уусахдаа шүлтлэг (суурилаг) уусмал үүсгэдэг өнгөгүй талст хатуу бодис юм. Ихэнхдээ нунтаг эсвэл мөхлөгт хэлбэртэй тохиолдоно.

Боракс нь пестицид, металл гагнуурын урсгал (flux), шил, паалан, ваар, керамикийн паалангийн найрлага, арьс шир боловсруулах, модыг хиймлээр хөгшрүүлэх, модны мөөгөнцөрөөс хамгаалах бодис, мөн эм зүйн шүлтжүүлэгч бодис зэрэг үйлдвэрлэлийн болон ахуйн олон төрлийн хэрэглээтэй. Химийн лабораторид түүнийг буфер уусмал бэлтгэхэд ашигладаг.

Тинкал, тинкар гэх нэр томьёо нь Азийн зарим бүс нутгийн хуурай нуурын ёроолоос түүхэндээ олборлож байсан уугуул бораксыг заана. Бораксыг анх Төвдийн хуурай нуурын ёроолоос нээсэн гэж үздэг. Төвд, Перс болон Азийн бусад бүсээс гаралтай уугуул тинкал нь МЭ VIII зуунд Торгоны замаар дамжин Арабын хойг руу худалдаалагдаж байжээ.

Химийн бүтэц-ийн хувьд боракс нь [B₄O₅(OH)₄]²⁻ ионыг агуулдаг. Энэ ионд хоёр дөрвөн-координаттай борын төв болон хоёр гурван-координаттай борын төв оршдог.