Хаусан

Хаусан () буюу бицикло[2.1.0]пентан нь C5H8 химийн томьёо бүхий ханасан циклоалкан юм. Энэ нь тасалгааны температурт өнгөгүй, дэгдэмхий шингэн төлөвт оршдог. Байшингийн зурагтай төстэй хэлбэр дүрстэй тул түүнийг "хаусан" (англи хэлний house буюу байшин гэх үгээс гаралтай) хэмээн нэрлэжээ. Бүтцийн хувьд уг молекул нь циклобутантай нэгдсэн циклопропанаас бүрддэг.

 Синтез 
Хаусаны анхны синтезийг 1957 онд Криге (Criegee) тайлагнасан бөгөөд тэрээр 2,3-диазабицикло[2.2.1]гепт-2-енийг пиролизийн аргаар задлан гаргаж авчээ.
File:Synthesis_Bicyclo(2.1.0)pentane.svg
Бусад гарган авах аргуудаас дурдвал:
 Циклопентадиенээс эхлэн хэд хэдэн үе шаттайгаар
 2,3-диазабицикло[2.2.1]гепт-2-енийг фотолизод оруулах
 N-фенил-2-оксо-3-азабицикло[2.2.1]гептаны пиролиз
 Циклобутен дээр метиленийг нэмэх

 Химийн шинж чанар 
Хуузан нь бром болон иодод маш амархан идэвхждэг. Платинум катализаторын оролцоотойгоор тасалгааны температурт устөрөгчжүүлж циклопентан болгодог. Устөрөгчийн бромидтой харилцан үйлчилж бромоциклопентан үүсгэдэг.

File:Reactions_Bicyclo(2.1.0)pentane.svg

Ангилал:Органик хими
Ангилал:Циклоалканууд