Цацраг туяа

Физикийн хувьд цацраг туяа нь сансар огторгуй эсвэл материаллаг орчинд долгион эсвэл бөөмс хэлбэрээр энерги ялгарах буюу дамжуулахыг хэлнэ.[1][2] Үүнд:

 цахилгаан соронзон цацраг нь радио долгион, богино долгион, хэт улаан туяа, үзэгдэх гэрэл, хэт ягаан туяа, рентген туяа, гамма цацраг (γ) зэрэг фотонуудаас бүрддэг.

 бөөмийн цацраг нь альфа цацраг (α), бета цацраг (β), протоны цацраг, нейтроны цацраг гэх мэт тэг биш тайван энергитэй хэсгүүдээс бүрдэнэ.
 физик дамжуулагчаас хамааралтай хэт авиан, дуу авиа, газар хөдлөлтийн долгион зэрэг акустик цацраг таталцлын цацраг, таталцлын долгион хэлбэрээр, орон зай дахь долгион
 Цацрагийн цацрагийг цацрагийн бөөмсийн энергиэс хамааран ионжуулагч ба ионжуулдаггүй гэж ангилдаг. 

Ионжуулагч цацраг нь 10-аас дээш электрон вольт (eV) дамжуулдаг бөгөөд энэ нь атом, молекулуудыг ионжуулж, химийн холбоог таслахад хангалттай. Энэ нь амьд организмд үзүүлэх хор хөнөөлийн ялгаа их байдаг тул чухал ялгаа юм. Ионжуулагч цацрагийн нийтлэг эх үүсвэр нь гелийн цөм, электрон эсвэл позитрон, фотоноос бүрдэх α, β, γ цацраг ялгаруулдаг цацраг идэвхт бодис юм. Бусад эх сурвалжуудад эмнэлгийн рентген шинжилгээний рентген туяа, сансрын анхдагч туяа дэлхийн агаар мандалтай харилцан үйлчилсний дараа үүсдэг сансрын хоёрдогч цацрагийг бүрдүүлдэг мюон, мезон, позитрон, нейтрон болон бусад тоосонцор орно.