Ангараг чичиргээ

Ангараг чичиргээ (marsquake) нь дэлхий дээрх газар хөдлөлттэй төстэй бөгөөд Ангараг гаригийн гадаргуу эсвэл дотоод хэсэгт хуримтлагдсан энергийн гэнэтийн чөлөөлөлтөөс үүдэн гаригийн гадаргуу болон дотоод хэсэгт чичиргээ үүсдэг үзэгдэл юм. Энэ нь дэлхий дээрх ихэнх газар хөдлөлтийн эх үүсвэр болох тектоникийн хавтангийн хөдөлгөөнөөс, эсвэл Олимп Монс болон Тарсис Монтис зэрэг халуун цэгүүдээс үүсэж болох юм. Ангараг чичиргээг илрүүлж, судалснаар гаригийн дотоод бүтцийг ойлгох, мөн Ангараг дээрх олон галт уулын аль нь одоо ч идэвхтэй байгааг тодорхойлох боломжтой.

Сар дээрх чичиргээнүүдийг ажиглаж, сайн баримтжуулсан байдаг ба Венера гариг дээр ч чичиргээний ул мөр илэрсэн. Ангараг чичиргээг анх 1976 онд Viking хөтөлбөрийн хүрээнд илрүүлсэн ч баталгаажаагүй. Харин 2019 онд InSight хөтөлбөр Ангараг чичиргээг илрүүлж, баталгаажуулсан. 2023 онд InSight-ийн өгөгдөл, шинжилгээгээр Viking хөтөлбөрийн Ангараг чичиргээний мэдээллийг баталсан. Ангараг гариг урьд нь илүү идэвхтэй сейсмийн үйл ажиллагаатай байсныг нотлох хүчтэй баримтууд олдсон бөгөөд гаригийн өмнөд хэсэгт соронзон зурвасжилт илэрчээ. Дэлхий дээрх соронзон зурвасжилт нь нимгэн царцдас хагарч, тархах үед үүсдэг бөгөөд үүний сонгодог жишээ нь Дундад Атлантын нуруу юм. Гэхдээ Ангараг дээр ийм тархалтын нуруу илрээгүй тул өөр, сейсмизмтэй холбоогүй тайлбар шаардлагатай байж магадгүй.

4000 км урт хөндийн систем болох Валлес Маринерис нь эртний Ангарагийн хажуугийн хагарал байсан гэсэн таамаглал гарч байсан ч сүүлийн жилүүдэд энэ таамаглал няцаагдсан. Харин Валлес Маринерис-ээс үүссэн анхны баталгаажсан сейсмийн үйл явдал болох 4.2 магнитудтай чичиргээг 2021 оны 8-р сарын 25-нд InSight илрүүлсэн нь уг хагарал идэвхтэй болохыг нотолсон.