Шинжлэх ухаанд 19-р зуун

Шинжлэх ухаанд 19-р зуунд шинжлэх ухааны төрөлтийг мэргэжил болгон харсан; эрдэмтэн гэдэг нэр томьёог 1833 онд Уильям Вьюэлл бий болгосон бөгөөд энэ нь удалгүй хуучин (байгалийн) философич гэсэн нэр томьёог сольсон юм. 

19-р зууны хамгийн нөлөө бүхий санаануудын дунд Чарльз Дарвины (Альфред Рассел Уоллесийн бие даасан судалгааны хажуугаар) 1859 онд "Зүйлийн гарал үүслийн тухай" ном хэвлүүлсэн нь байгалийн шалгарлын замаар хувьслын үзэл санааг танилцуулсан юм. Анагаах ухаан, биологийн өөр нэг чухал үйл явдал бол өвчний үр хөврөлийн онолыг батлах амжилттай хүчин чармайлт байв. Үүний дараа Луи Пастер галзуу өвчний эсрэг анхны вакциныг хийж, химийн салбарт, тэр дундаа талстуудын тэгш бус байдлын талаар олон нээлт хийсэн. Дмитри Менделеев химийн салбарт Жон Далтоны атомын онолыг баримталж, элементүүдийн анхны үелэх системийг бүтээжээ. Физикийн хувьд Майкл Фарадей, Андре-Мари Ампер, Жеймс Клерк Максвелл болон тэдний үеийн хүмүүсийн туршилт, онол, нээлтүүд нь шинжлэх ухааны шинэ салбар болох цахилгаан соронзонг бий болгоход хүргэсэн. Термодинамик нь дулааныг ойлгоход хүргэж, энергийн тухай ойлголтыг тодорхойлсон.

Цацрагийн шинэ төрлийг нээн илрүүлж, атомын бүтэц, бодисын мөн чанарыг нэгэн зэрэг илчилсэн нь хоёр нэмэлт зүйл юм. Одон орон судлалд Далай ван гараг нээгдэв. Математикийн хувьд нийлмэл тооны тухай ойлголт эцэстээ боловсорч, дараагийн аналитик онолд хүргэсэн; тэд бас гиперкомплекс тоог ашиглаж эхэлсэн. Карл Вейерштрасс болон бусад хүмүүс бодит ба нийлмэл хувьсагчийн функцүүдийн анализын арифметчилалыг хийсэн. Энэ нь мөн бараг хоёр мянган жилийн дараа Евклидийн сонгодог онолуудаас давсан геометрийн шинэ дэвшлийг харуулсан. Логикийн математикийн шинжлэх ухаан мөн адил урт хугацааны зогсонги байдлын дараа хувьсгалт нээлтүүдийг хийсэн. Гэхдээ энэ үед шинжлэх ухааны хамгийн чухал алхам бол цахилгааны шинжлэх ухааныг бүтээгчдийн боловсруулсан санаанууд байв. Тэдний ажил физикийн нүүр царайг өөрчилж, цахилгаан эрчим хүч, цахилгаан телеграф, утас, радио гэх мэт шинэ технологийг бий болгох боломжийг олгосон.