Тэхийн шээг

Ургамлын тархац: Тэхийн шээг нь тошлойн овогт хамаарагддаг сөөглөг ургамал бөгөөд манай орны томоохон уул нуруудын чулуутай энгэр, уулын хажуу, голын эрэг хөндийгөөр, нуранги хад, асгатай газраар, бургас улиасан шугуйн зах, ойн цоорхойд 2 метр орчим өндөр зэрлэгээр ургадаг бутлаг сөөг, бөгөөд Ribes Diacantha Pall гэдэг Латин нэршилтэй  ба түүний үр жимсийг Монголоор тэхийн шээг гэх ба Оросоор Смородина двуиглая эсвэл Taранушка, Англиар Siberian Currant эсвэл Ribes diacanthum pall гэж нэрлэнэ. Хэт халалт болон хүйтэнд тэсвэртэй.

Ургамлын бүтэц: Жижигхэн, цайвар шар өнгийн баг цэцэгтэй, нүцгэн цоморлогтой. Хүрэн холтос бүхий иш мөчиртэй. 1-2см өргөнтэй, 1,5 – 3см урт хар ногоон өнгийн гурван жижигхэн салбантай гялгар навчтай сөөг бөгөөд нэлээд өтгөн мөчиртэй. Жимс нь 5- 7мм диаметртэй, бөмбөлөг хэлбэрийн улаан хүрэн өнгөтэй зургаан сард цэцэглэж, найман сарын сүүлчээр үр жимс нь боловсорно.

Ургамлын химийн орц: Амин дэм ба ач холбогдолын хувьд тэхийн шээг биологийн идэвхт бодис ихтэй ургамлын тоонд ордогоос гадна амин дэмийн чанараараа ч жимснүүд дотроо дээгүүрт ордог олон төрлийн ач холбогдолтой жимс юм. Энэ нь хүнсний эслэг, нүүрс ус, органик хүчил, моно ба дисахарид, витамин (PP, A, B1, B2, B5, B6, B9, C, E, H) агуулдаг. Залуу навчнууд нь цианоген нэгдлүүдийг агуулдаг. Мөн жимс нь магни, кальци, фосфор, натри, калийн эрдэс давс ихээр агуулдаг.

Ургамлын хэрэглээ: Эмийн гоц ашигтай ургамал, мөн гоёл чимэглэлийн зориулалтаар тарималжуулж болно. Ардын уламжлалт анагаах ухаанд “Шивүүрт улаагана” гэж нэрлэдэг. Ханд бэлтгэж элэг, бөөр давсаг, шээсний замын үрэвсэлт өвчнүүд, эмэгтэйчүүдийн өвчин, цустай шээх, шээс хоригдох, хавагнах, усан хавантах, гэдэс гүйлгэх, сүрьеэ өвчин, хэвлийгээр өвдөж зовиурлах зэрэгт хэрэглэнэ. Тэхийн шээг нь бөөр шээсний замын үрэвсэлт өвчин, хавагнах, ходоод гэдэс, эмэгтэйчүүдийн үрэвсэлт өвчинг анагаах болон биеийн тамир тэнхээг сайжруулах, судасны хана бэхжүүлэх зорилгоор хэрэглэдэг. Зарим нэг химийн судалгаануудад тэхийн шээг нь их хэмжээний флавнойд агуулдаг тул антиоксидант үйлдэлтэйг судалсан байдаг байна.