Олон улсын сагсан бөмбөгийн холбоо

Олон улсын сагсан бөмбөгийн холбоо буюу FIBA (франц. Fédération Internationale de Basketball, товчилсон нэр нь FIBA) -Дэлхийн улс орнуудын үндэсний сагсан бөмбөгийн холбоодыг нэгтгэж, дэлхийн сагсан бөмбөгийн хөгжлийн үндсэн чиглэлийг тодорхойлдог байгууллага юм.  FIBA-гийн ивээл дор сагсан бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн болон бусад олон улсын тэмцээнүүд зохиогддог. FIBA нь сагсан бөмбөгийн дүрмийг тодорхойлж, шаардлагатай тоног төхөөрөмж, барилга байгууламжийг тодорхойлох, олон улсын тэмцээн зохион байгуулах, улс хоорондын тамирчдын шилжилт хөдөлгөөнийг зохицуулах, олон улсын шүүгчийн томилгоонд хяналт тавьдаг юм. 

FIBA-гийн төв байр 1956 онд Мюнхен руу нүүж байрлаж байгаад 2002 онд буцаж Швейцарийн Женев хотод байрлах болсон.
Эхэндээ FIBA гэсэн товчлол нь Олон улсын сонирхогчдын сагсан бөмбөгийн холбоо (франц. Fédération Internationale de Basketball Amateur) гэсэн үг байсан юм. 1989 онд мэргэжлийн сагсан бөмбөгчдийг олон улсын тэмцээнд албан ёсоор оролцуулж эхэлсэнтэй холбоотой "сонирхогч" гэдэг үгийг хассан боловч товчлол нэрийг хэвээр үлдээсэн байна. 

 Түүх 
1932 оны 6-р сарын 18-нд Швейцарийн Женев хотод болсон үндэсний сагсан бөмбөгийн холбоодын олон улсын анхдугаар бага хурлаар тус байгууллагыг үүсгэн байгуулжээ. Аргентин, Грек, Итали, Латви, Португал, Румын, Чехословак болон Швейцар зэрэг 8 улсын Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбоод оролцсон уг хурлаар Олон улсын сагсан бөмбөгийн холбоог (FIBA) байгуулахаар шийдвэрлэсэн түүхтэй. 

 1936 он - Олимпийн анхны сагсан бөмбөгийн тэмцээн болов.
 1950 он - Анхны сагсан бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн зохион байгуулсан. 
 1989 он - Германы Мюнхен хотод болсон FIBA-гийн конгрессын үеэр мэргэжлийн сагсан бөмбөгчдийг FIBA-гийн ивээл дор болох бүх тэмцээнд, тэр дундаа Олимпийн наадамд оролцуулах шийдвэр гаргасан.
 2007 он - FIBA-гийн Алдрын танхим байгуулагдсан.
 2012 он – Анхны "3х3" сагсан бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн болсон.
 2022 он - Орос, Беларусийн тамирчдыг тэмцээнд оролцох эрхийг хассан /Украин руу түрэмгийлсэний улмаас/.

 FIBA-ийн тэмцээнүүд 
Сагсан бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнийг 1950 оноос эрэгтэйчүүдийн дунд (Дэлхийн цом), 1953 оноос эмэгтэйчүүдийн дунд (Дэлхийн эмэгтэйчүүдийн цом) зохион байгуулж ирсэн. Одоогийн байдлаар хоёр тэмцээн бие биенээсээ хамааралгүй, дөрвөн жилийн завсарлагатай, хоёр жилийн зөрүүтэй Олимпийн сагсан бөмбөгийн тэмцээнтэй ээлжлэн явагдаж байна. Түүнчлэн  FIBA-гийн ивээл дор өсвөрийн (19 хүртэлх насны) болон залуучуудын (21 хүртэлх насны) эрэгтэй, эмэгтэй багуудын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнийг зохион байгуулдаг ажээ.

 FIBA-ийн гишүүн орнууд 
1989 оноос хойш Африк, Америк, Ази, Европ, Далайн орнууд гэсэн 5 бүсэд 212 үндэсний холбоог гишүүнчлэлээр нэгтгэдэг байна. 

 FIBA Aфрик (54 гишүүн)
 FIBA Aмерик (42 гишүүн)
 FIBA Aзи (44 гишүүн)
 FIBA Европ (50 гишүүн)
 FIBA Далайн орнууд (22 гишүүн)

 FIBA-ийн Ерөнхийлөгч нар 
+FIBAОнНэр1932–1948Леон Буфар- Leon Bouffard1948–1960Уилард Грейм- Willard Greim1960–1968Антонио дос Рэйс Карниеро- Antonio dos Reis Carneiro1968–1976Абдэль Монэйм Вахби- Abdel Moneim Wahby1976–1984II Гонзало Пиат- Gonzalo Puyat II1984–1990Роберт Буснэл- Robert Busnel1990–1998Жорж И. Киллиан- George E. Killian1998–2002Абудала Сэеэ Морөү- Abdoulaye Seye Moreau2002–2006Чин Мэн-ки- Ching Men-ky [zh]2006–2010Роберт Элфинстон- Robert Elphinston2010–2014Иван Майнини- Yvan Mainini2014–2019Хорасио Мураторэ- Horacio Muratore2019–2023Хаманэ Нианг- Hamane Niang2023–Шэйх Сауд Али Аль Тани- Sheikh Saud Ali Al Thani

 FIBA-ийн нарийн бичгийн дарга нар 

 Борислав Станкович -1976-2003
 Патрик Бауман- 2003-2018
 Андреас Загклис -2018 оноос хойш