Бреттон Вудсын мөнгөний тогтолцоо

Бреттон Вудсын мөнгөний тогтолцоо, Бреттон Вудсын Хэлэлцээр (англи. Bretton Woods system ) нь 1944 оны 7-р сарын 1-ээс 22-ны хооронд болсон Бреттон Вудсын Бага хурлын үр дүнд байгуулагдсан мөнгөний харилцаа, худалдааны төлбөр тооцоог зохион байгуулах олон улсын тогтолцоо /систем/ юм. "Алтны стандарт"-д суурилсан санхүүгийн тогтолцоог  сольсон тогтолцоо юм. Бага хурал болсон АНУ-ын Нью Хэмпшир мужийн Бреттон Вудс амралтын газрын нэрээр нэрлэгдсэн. Тус хурлаар Олон улсын сэргээн босголт хөгжлийн банк (ОУБХБ), Олон улсын Валютын сан (ОУВС) зэрэг байгууллагуудын үндэс суурийг тавьсан юм.

Сүүлд 1971-1978 онуудад Бреттон Вудсын мөнгөний тогтолцоог чөлөөт валютын арилжаан (валютыг чөлөөтэй хөрвөх чадвар) дээр суурилсан Ямайкийн мөнгөний тогтолцоогоор сольсон.

 Зарчмууд 

 Алтны үнийг нэг гурвалсан унц (31.1034768 грамм) нь 35 доллар байхаар хатуу тогтоосон.
 Оролцогч орнуудын мөнгөн тэмдэгтийг гол валюттай (ам. доллар) харьцах тогтмол ханшийг тогтоосон.
 Төв банкууд валютын интервенц хийх замаар үндэсний мөнгөн тэмдэгтийнхээ гол валюттай харьцах ханшийг (±1%) тогтвортой байлгадаг.
 Валютын харьцах ханшийг дахин үнэлэх (ревальваци), үнэгүйдүүлэх (девальваци) замаар өөрчлөхийг зөвшөөрдөг.
 Уг тогтолцооны зохион байгуулалтын холбоосууд нь Олон улсын Валютын сан (ОУВС), Олон улсын сэргээн босголт хөгжлийн банк (ОУБХБ) юм. ОУВС нь төлбөрийн тэнцлийн алдагдлыг нөхөх, тогтворгүй валютыг дэмжих зорилгоор гадаад валютаар зээл олгож, оролцогч орнуудын валютын тогтолцооны зарчмын хэрэгжилтэд хяналт тавьж, валютын хамтын ажиллагааг хангах зэрэг юм.

Алт болгон хөрвөх валют болох америк доллар нь олон улсын төлбөр тооцоо, валютын интервенц, нөөц хөрөнгийн зонхилох хэрэгсэл болох валютын паритетийн /тэгш байх/ үндэс болсон. АНУ-ын үндэсний мөнгөн тэмдэгт нэгэн зэрэг дэлхийн мөнгө болсон (Бреттон Вудсын тогтолцооноос өмнө алт дэлхийн мөнгө байсан бол олон улсын олон гэрээнд Британийн фунт стерлингийг төлбөр тооцоонд ашигладаг байсан). Үнэн хэрэгтээ энэ нь долларын давамгайлалд суурилсан олон улсын мөнгөний тогтолцооны "Долларын стандарт" бий болоход хүргэсэн. Бүр тодруулбал алт-долларын стандарт юм. 20-р зууны дунд үед АНУ дэлхийн алтны нөөцийн 70%-ийг эзэмшиж байжээ.