Сурмаажавын Чимэддорж

Чонос овогт Сурмаажавын Чимэддорж (1947 оны 11 сарын 26 – 2025 оны 12 сарын 24) нь зураач, монументаль чимэглэлийн болон график урлагийн уран бүтээлч, мөн хүүхдийн комик номын зураач байв. Тэрээр хөрөг зураг, натюрморт, байгалийн зураг, шог зураг, бурхан бүтээх болон монгол зургийн аргаар бүтээл туурвидаг байсан бөгөөд Монголын урчуудын эвлэл болон “Шогч бийр” холбооны гишүүн байжээ.  

 Намтар 
С.Чимэддорж 1947 онд Ховд аймгийн Буянт суманд төрсөн. 1955–1965 онд Улаанбаатар хотын 2-р арван жилийн дунд сургуулийг төгсөж, 1965 онд Монголын урчуудын эвлэлийн хороонд зураачаар уран бүтээлийн гараагаа эхэлжээ.

1966–1971 онд Москвагийн Строгановын нэрэмжит зураг урлалын дээд сургуульд суралцаж төгссөн бөгөөд тус сургуулийг зураач мэргэжлээр дүүргэсэн анхны монгол оюутан болсон. 

Түүний эцэг Б.Сурмаажав нь Ц.Лоохууз, Б.Нямбуу нарын хамт 1964 онд улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэж байсан бөгөөд ардчиллын дараа цагаатгагдсан юм.

 Ажил, уран бүтээлийн замнал 
1971–1973 онд МУЭ-ийн томилолтоор Үзэсгэлэн чимэглэлийн газарт ерөнхий зураачаар ажиллажээ.

1980-аад оноос түүх, соёлын дурсгал сэргээн засварлах чиглэлээр ажиллаж, Амарбаясгалант хийд, Эрдэнэзуу хийд, Чин ван Ханддоржийн өргөө, Жанрайсаг дуган, Архангайн Заян хүрээний Сэмчин дугануудын зураг төслийн сэргээн засварлалтад оролцсон.

Монументаль чимэглэлийн үйлдвэрт ажиллах хугацаандаа фреск, мозайк, витраж, сграфито зэрэг том хэмжээний бүтээлийн эх загварыг Улаанбаатар болон орон нутгийн төвүүдэд гүйцэтгэсэн.

1970-аад оноос графикийн төрөлд идэвхтэй ажиллаж, “Оюунтүлхүүр”, “Тоншуул”, “Пионерийн үнэн” зэрэг хэвлэлд улс төрийн болон шог зургуудаа нийтэлдэг байсан юм. Монголын анхны хүүхдийн комик номын нэг болох Халтаахай Гялтаахай хоёр-ын зургийг бүтээсэн бөгөөд номын нэрийг зохиолч Рэнчиний Чойном өгсөн.

1990-ээд он хүртэл “эсэргүүний хүүхэд” гэх шалтгаанаар уран бүтээлийн боломж нь хязгаарлагдаж байсан тухай нийтлэлүүдэд дурдагддаг.

2000 оноос Польш улсад амьдарч, Варшав, Краков, Познань, Катовице, Вроцлав зэрэг хотуудад үзэсгэлэн гаргаж, мөн Польш хэл дээр хэвлэгдэн гарсан монгол ардын үлгэрүүд, буддын шашны үлгэрүүд, индонез ардын үлгэрүүд номын зургийг хийжээ. С.Чимэддорж олон алдартны хөрөг зураг зурсаны нэг нь Польшийн Нийгмийн бодлогын сайд асан Изабела Яруга-Новацкагийн хөрөг аж.

Тэтгэвэрт гарснаас (2007) хойш монгол зургийн аргаар “Монгол бөх геннисийн номонд”, “Очирваань”, “Бурхадын чуулга”, “Дөрвөн бэрх” зэрэг олон арван бүтээлүүдээ туурвиж, хүүхдийн ном болон шог зураг дээр ажилласаар байв. 

 Гавьяа шагнал 
 2010 онд — Гэргий Ш.Цэцэгмаагийн хамт Нийслэлийн “Авьяаслаг гэр бүл”
 2012 онд — МУЭ үзэсгэлэнд “Гэр хороолол” бүтээлээр тэргүүн байр
 2014 онд — Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон

 Уран бүтээлийн товч жагсаалт 
 Монументаль чимэглэл 
 “Их хот” ханын зураг
 Хуримын ордны интерьер
 Энхтайван Найрамдлын ордны витраж, сграфито
 Халх гол, Сүмбэр музейн интерьерийн зураг
 Тэрэлж цогцолборын тохижилт

 Ном, сэтгүүл 
 Халтаахай Гялтаахай
 Аав цэцэрлэгт орсон нь
 Нисдэг алим
 Цүнхтэй инээд, 
 Гурван бөхтэй тэмээ
 Буддын шашны үлгэрүүд, 
 Монгол ардын үлгэрүүд, 
 Индонез ардын үлгэрүүд цуврал номын зураг
 Өдрийн тэмдэглэл
 Эмгэн шулам

 Бусад бүтээл 
 “Зураачийн хөрөг” (1982)
 “Геннисийн номонд орсон 6002 бөх үзэгчдийн хамтаар гурвал зураг” 
 “Очирваань дэлгэмэл бурхан”
 “Бурхадын чуулга”
 “Гэр хороолол”
 “Хэлмэгдүүлэлт”
 “Монгол хатад”
 “Цагаан Дарь эх”
 “Занабазар”
 “Морин төвөргөөн”
 “Дээлтэй монгол”
 “Дөрвөн бэрх”
 “Хөөрөгний цуглуулга”

 Эх сурвалж 

“Зураачийн хөрөг — Сурмаажавын Чимэддорж”, Үндэсний шуудан, 2014.I/3, №001 (1937), х.10.
“Эсэргүүний хүүхэд”, Тоншуул сэтгүүл, 2005 №22 (925), х.5.
“Widok z wielblądem”, Kurier Lubelski, 20 April 2001, p.5.
Д. Батдорж. “«Халуун элгэн нутаг»-ийг үргэлжлүүлэн дуулаад алхаг» гэж эхний бадгийг нь хөшөөнд сийлсэн”, GoGo.mn. 

 Ангилал 

Ангилал:Монголын зураачид
Ангилал:Монументаль урлаг