Байгалийн зэс

thumb
Байгалийн зэс () нь байгаль дээр дан (холимог бус) байдлаар оршдог зэсийн байгалийн эрдэс юм. Зэс нь байгаль дээр дан металл хэлбэрээр тохиолддог цөөн элементийн нэг боловч ихэвчлэн исэлдсэн төлөвтэйгээр, бусад элементтэй холилдсон байдлаар олддог. Байгалийн зэс нь балар эрт үед зэсийн чухал хүдэр байжээ.

Байгалийн зэс нь изометр куб болон октаэдр хэлбэрийн талст байдлаар ховор тохиолддог ч ихэнхдээ жигд бус бөөгнөрөл, ан цавын дүүргэлт хэлбэрээр илэрдэг. Шинэхэн гадаргуу дээрээ улаавтар, улбар шардуу ба/буюу хүрэн өнгөтэй байдаг боловч ихэвчлэн өгөршиж, зэсийн(II) карбонатын ногоон эсвэл хөх ногоон бүрхүүлээр (патина эсвэл вердигрис гэж нэрлэдэг) бүрхэгдсэн байдаг. Түүний хувийн жин 8.9, Моосын хатуулаг нь 2.5–3 байна.

АНУ-ын Мичиган мужийн Дээд хойгийн Кивино бүсийн байгалийн зэсийн ордууд нь 19-р зуун болон 20-р зууны эхэн үед зэсийн томоохон үйлдвэрлэгчид байсан бөгөөд дэлхий дээрх хамгийн том байгалийн зэсийн ордууд юм. Америкийн уугуул иргэд энд болон бусад олон газарт зэсийг бага хэмжээгээр олборлож байсан бөгөөд изотопын шинжилгээгээр Хойд Америк даяар зэсийн худалдааны зам байсан нь батлагдсан байдаг.

“Зэсийн орон” болон “Зэсийн арал” хэмээн хочилдог Кивино хойгт анхны арилжааны уурхайнууд 1840-өөд онд нээгдсэн.

Ангилал:Зэс
Ангилал:Эрдэс