Буланжерит

Буланжерит (Boulangerite), мөн антимон-плэйбленд (antimonbleiblende) гэж нэрлэгддэг, харьцангуй ховор тохиолдох сульфосальт эрдэс бөгөөд хар тугалга–сурьмын сульфидын найрлагатай. Химийн томьёо нь Pb₅Sb₄S₁₁. Энэ эрдэс нь моноклин–орторомбын талст бүтцийн шинжтэй. 1837 онд Францын уул уурхайн инженер Шарль Буланжер (1810–1849)-ийн нэрэмжит болгон нэрлэсэн бөгөөд Олон улсын Эрдэс Судлалын Холбоо (IMA) байгуулагдахаас өмнө аль хэдийнэ хүчинтэй зүйл (species) гэж хүлээн зөвшөөрөгдсөн байсан. 1959 оноос өмнө анх тодорхойлогдсон тул одоо “өвлөгдөн баталгаажсан” (grandfathered) статустай эрдэс юм.

Анхандаа буланжеритийг маш ховор эрдэс гэж үздэг байсан боловч хожим нь олон тооны хүдэржилт бүхий ордуудаас илэрснээр өнөө үед ховор биш боловч түгээмэл бус эрдэс гэж ангилагддаг. Зах зээлийн хувьд харьцангуй хямд үнэтэй. Өнгө нь цайвар хөхөөс хар, саарал хүртэл хэлбэлздэг бөгөөд нунтаг (тоос) нь хар өнгөтэй. Псевдо-зургаан өнцөгт хэлбэр түгээмэл тохиолддог ба ховор тохиолдолд цагираг маягийн бүтэц үүсгэнэ.Буланжерит нь лопаткаитын гомеотип (ижил төрлийн бүтцийн хэв шинжтэй) эрдэс юм. Хүчтэй дэд эсийн бүтэц нь орторомб хэлбэртэй бөгөөд c тэнхлэг нь хагасласан байдаг. Ихэвчлэн жижиг, сунасан призмэн эсвэл маш нарийн, зүү мэт талстууд үүсгэдэг. Нэг талстын урт хэдэн сантиметрт хүрч болох боловч тэдгээрийг хооронд нь ялгаж танихад томруулсан зураг эсвэл микроскоп шаардлагатай, учир нь үсний ширхэг шиг маш нимгэн байдаг.

Буланжеритын онцгой шинж чанаруудын нэг нь сунасан чиглэлтэйгээ зэрэгцээ байрласан ширхэглэг бүтэц юм. Мөн ширхэглэг-цацрагт болон өдөн маягийн бөөгнөрөл хэлбэрүүд нэлээд түгээмэл ажиглагддаг.