Хэнрих Валдейер

Хэнрих Вильхельм Готфрид Вальде́йер (герман. Heinrich Wilhelm Gottfried Waldeyer, 1916 оноос Вильхельм фон Вальдейер-Гарц; 1836 оны 10-р сарын 6-нд Доод Саксон мужийн Хелен хотод төрсөн — 1921 оны 1-р сарын 23-нд Берлинд нас барсан) —Германы анатомич, биологич, үр хөврөл судлаач, сурган хүмүүжүүлэгч.

Тэрээр Падерборн хотын гимнази төгсөж, дараа нь Гёттингений их сургуульд математик, байгалийн ухааны чиглэлээр суралцжээ. Жейкоб Хенлегийн нөлөөгөөр тэрээр анагаах ухааны чиглэлээр суралцаж эхэлжээ. Грайфсвальдын их сургуулийг төгссөний дараа Берлин рүү нүүжээ. Тэрээр 1861 онд эгэмний ясны судалгааны ажлаараа докторын зэрэг хамгаалжээ.

1862 онд тэрээр Кёнигсбергийн их сургуульд, хоёр жилийн дараа Вроцлавын их сургуульд шилжиж, эмгэг судлалын профессорын зэрэг авч, голчлон хавдрын оношлогоонд өөрийгөө зориулсан байна. Түүний хамгийн алдартай өвчтөн бол Эзэн хаан  III Фридрих байсан бөгөөд түүнд төвөнхийн хорт хавдар оношлогджээ.

1872 онд Вальдейер Страсбургийн их сургуульд анатомийн профессор болж, 1883 онд Берлинд буцаж иржээ. Тэнд тэрээр голчлон анатомийн чиглэлд өөрийгөө зориулсан байна. 1898-1899 онд тэрээр Берлиний Фридрих-Вильгельмсийн их сургуулийн ректороор ажиллаж байжээ.

Түүний бүтээлүүдийн жагсаалт маш урт бөгөөд олон янз байдаг. Бусад зүйлсийн дотор тэрээр 1881 онд мэдрэлийн системийн үндсэн үйл ажиллагааны нэгийг нейрон гэж нэрлэхийг санал болгож, мэдрэлийн эсийн тухай ойлголтыг нэвтрүүлсэн. 1888 онд тэрээр эсийн цөмийн бүтцийг тодорхойлохын тулд хромосомын тухай ойлголтыг нэвтрүүлсэн.