Хөрсөн бүрхэвчийн судалгаа, зураглал

Хөрсний үнэлгээг экологийн үнэлгээ, эдийн засгийн үнэлгээ гэсэн
үндсэн хоёр хэсэгт хуваана. Хөрсний экологийн үнэлгээгээр хөрсний үржил
шимийн түвшин, эвдрэлийн зэрэглэлийг тогтоох бөгөөд экологийн үнэлгээг
эдийн засгийн аргаар буюу мөнгөн дүнгээр илэрхийлж тооцох зарчмыг
хөрсний эдийн засгийн үнэлгээ гэнэ. Энэ хоёр үнэлгээ нь хоорондоо салшгүй
холбоотой. Хөрсний экологи-эдийн засгийн суурь үнэлгээг ялзмагийн
нөөцөөр тогтоох нь харьцангуй үнэмшилтэй аргазүй гэж үзэж болно.

Хөрсний экологи-эдийн засгийн суурь үнэлгээн дээр хөрсний эвдрэлээс
үүсэх шууд бус хохирлыг нэмж тооцож болно. Үүнд: газар ашиглалтын хохирол,
тариалангийн газраас авах орлогын алдагдал, бэлчээр ашигласнаас олох
орлогын алдагдал, мөн түүнчлэн орчны тоосжилт үүсэх, амьдрах орчныг
устгах гэх мэт хамаарна.

-Хөрсний экологийн суурь үнэлгээ: Хөрсний экологийн суурь
үнэлгээ нь тухайн газрын хөрсний эвдрэлийн зэрэглэл, ялзмагийн нөөц,
үржил шимийн түвшин, чулуурхаг, урвалын орчин, давсжилт зэрэг хөрсний
өөрийн шинж чанарын үзүүлэлт, мөн газрын налуу, гадаргын овон товон,
хад чулуурхаг, ургамлан бүрхэвч зэрэг газарзүйн хүчин зүйлүүдийн нийлмэл
цогцолбор үзүүлэлтээр тооцогддог.

-Хөрсний эдийн засгийн үнэлгээ: Хөрсний эдийн засгийн үнэлгээг
тооцохдоо зах зээлийн үнэлгээ, үйлдвэрлэлийн бүтээгдэхүүний өртөг гэх
мэт олон янзын үзүүлэлтүүдийг харгалзан тооцдог.

-Хөрсний эвдэрлээс үүсэх шууд бус нөлөөлөл: Хөрсний эвдрэл
үүссэнээс шалтгаалж янз бүрийн шууд бус сөрөг нөлөөллүүд үүсдэг. Үүнд:

- Газар ашиглалттай холбоотой хохирол (тариалангийн, бэлчээрийн,
хадлангийн газар г.м);

- Тоосжилт үүсэх;

- Нам дор газар хурдас хуримтлал үүсэх;

- Биологийн төрөл зүйлийн амьдрах орчин устах.

Хөрсний экологи-эдийн засгийн суурь үнэлгээн дээр нэмж шууд бус
хохирлын тооцоог хийж болно. Үүнд: нөөцөөс-нөөцөд, үйлчилгээнээс-
үйлчилгээнд, хамаарлын үнэлгээний хандлагуудыг ашиглаж болно.