Артурайт

Артурит нь хоёр валенттай зэс (Cu²⁺) болон төмөр (Fe²⁺) ионууд гурван валенттай арсенат, фосфат, сульфат ионуудтай устөрөгч ба хүчилтөрөгчийн оролцоотойгоор нэгдсэн эрдэс юм. Артуритыг анх 1954 онд Английн Корнуолл мужийн Калсток тосгонд байрлах Хингстон Даун Консолс уурхайгаас Сэр Артур Рассел нээсэн. Энэхүү эрдэс нь зарим зэсийн ордын исэлдэлтийн бүсэд энержит эсвэл арсенопиритийн хувирал (исэлдэлт)-ын үр дүнд үүсдэг.

Артуритын химийн томьёо нь CuFe₂³⁺(AsO₄, PO₄, SO₄)₂(O,OH)₂·4H₂O юм.

Артурит нь Британийн эрдэс судлаач Артур В. Г. Кингсбюри (1906–1968) болон эрдэс цуглуулагч Сэр Артур Рассел (1878–1964) нарын нэрээр нэрлэгдсэн. Энэхүү эрдсийг анхны нээлтийн дараа 1964 онд Р.Ж. Дэвис, М.Х. Хей нар бие даасан, шинээр нээгдсэн эрдэс болохыг тогтоосон байна. Хоёр дахь дээжийг 1969 онд А.Х. Кларк, Р.Х. Силлитоу нар Чили улсын Атакама мужийн Потерильосоос олж баталгаажуулжээ.

Үүний дараа артуриттай төстэй хэд хэдэн эрдэс нээгдсэн. Зарим хувилбарт зэс (Cu) ионыг кобальт (Co) орлуулсан кобальтартурит, манган (Mn) орлуулсан эрлшаннонит, төмөр (Fe) орлуулсан бендадайт ба уитмореит, мөн цайр (Zn) орлуулсан ожуэлайт зэрэг эрдсүүд байдаг.

Ангилал:Зэсийн эрдэс
Ангилал:Моноклин талст систем