Америкийн анхны тив дамнасан төмөр зам

Америкийн анхны тив дамнасан төмөр зам (англи. America's first transcontinental railroad, анх "Номхон далайн төмөр зам" (англи. Pacific Railroad) гэж нэрлэгдэж, дараа нь "Хуурай газрын зам" (англи. Overland Route) гэгддэг байсан) -1863-1869 оны хооронд баригдсан 1911 миль буюу 3075 км үргэлжилж АНУ-ын зүүн хэсэг дахь Айова мужийн төмөр замын сүлжээг Номхон далайн Сан-Францискогийн булантай холбосон төмөр зам юм.
Төмөр замыг АНУ-ын нийтийн эзэмшлийн газар дээгүүр хувийн гурван компани барьсан юм. Барилга нь муж улсын болон АНУ-ын Засгийн газрын татаасын бонд, мөн компанийн гаргасан моргейжийн бондоор санхүүжсэн. Баруун Номхон далайн төмөр замын компани (The Western Pacific Railroad Company) Аламеда/Окленд дахь замын баруун эцсийн цэгээс Калифорни мужийн Сакраменто хүртэлх 132 миль (212 км) замыг барьжээ. Калифорнийн Төв Номхон Далайн Төмөр замын компани  (The Central Pacific Railroad Company of California) Юта мужийн Сакраменто хотоос зүүн тийш 690 миль (1110 км) зайд барьсан. Номхон далайн төмөр зам Холбоо (Union Pacific Railroad) нь Миссури мөрөнгийн Консул Блаффс, Небраска мужийн Омаха зэрэг суурин газруудад замын зүүн эцсийн цэгээс баруун тийш Промонтори Саммит хүртэл 1,085 миль (1,746 км) зайд барьжээ.

1869 оны 5-р сарын 10-нд Калифорнийн Төв Номхон Далайн Төмөр замын компаний ерөнхийлөгч Леланд Стэнфордын үед Сакраменто ба Омахагийн хооронд төмөр зам албан ёсоор нээсэн байна. Дараагийн зургаан сарын хугацаанд Сакраментогоос Сан-Францискогийн булан хүртэлх сүүлчийн зам дууссан юм. Үүний үр дүнд баруун, зүүн хоёр эргийг холбосон төмөр замын холболт нь Америкийн барууны суурин, эдийн засагт хувьсгал авчирсан байна. Энэ нь баруун муж, нутаг дэвсгэрийг Холбооны хойд мужуудтай төмөр замаар холбож, зорчигч, ачаа тээвэрлэлтийг эргээс эрэг хүртэл илүү хурдан, аюулгүй, зардал багатай болгосон юм.

 Ач холбогдол 
Уг Төмөр зам нь Америкийн баруун мужуудын хүн ам зүй, эдийн засгийг шууд өөрчилсөн. Калифорни дахь уугуул индианчууд болон испани хэлээр ярьдаг креолчуудыг нүүлгэн шилжүүлж, шинэ газар нутгийг хөгжүүлэхийн тулд англи хэлээр ярьдаг цагаачид Америкийн зүүн хэсгээс олноор нүүж иржээ. Анх цагаачидад нь бараг 100% Мормончууд байсан учраас Ютагийн шашны дүр төрхийг бүдгэрүүлэхэд хүргэсэн. 20-р зууны эхэн үед шинэ, илүү орчин үеийн тээврийн системүүд эхний замаас өөр өөр чиглэлд, түүнчлэн түүнтэй зэрэгцэн баригдсан бөгөөд өнөөг хүртэл ажиллаж байна.

Өнөөг хүртэл Америкийн хамгийн том тээврийн компани болох Union Pacific Railroad үүсгэн байгуулагдаж, Миссури мөрнөөс баруун зүгт АНУ-ын хамгийн том төмөр замын сүлжээг ажиллуулдаг байна.