Монопол эрх

Ирвинг Фишерийн тодорхойлсон монополь (Грек хэлнээс μόνος, mónos, 'ганц, дангаараа' мөн πωλεῖν, pōleîn, 'худалдах') нь "өрсөлдөөнгүй" зах зээл гэсэн ойлголт бөгөөд тодорхой хүн эсвэл аж ахуйн нэгж нь ямар нэг тодорхой зүйлийн цорын ганц ханган нийлүүлэгч байх юм. Энэ нь бараа, үйлчилгээг худалдан авах зах зээлийг нэг аж ахуйн нэгж хянахтай холбоотой монопсон, зах зээлд давамгайлж буй цөөн тооны худалдагчаас бүрдэх олигополи ба давхар политикээс ялгаатай.Иймээс монополь улсууд нь тухайн бараа, үйлчилгээг үйлдвэрлэхэд эдийн засгийн өрсөлдөөн дутмаг, оршин тогтнох чадвартай орлох бараа хомсдол, монополь үнэ нь худалдагчийн ахиу зардлаас хамаагүй өндөр байх магадлалтайгаараа тодорхойлогддог бөгөөд энэ нь монополь ашиг  олоход хүргэдэг.Монопольлох гэсэн үг нь компани үнээ өсгөх эсвэл өрсөлдөгчдөө боломж өгөхүй байх чадварыг олж авах үйл явцыг илэрхийлдэг. Эдийн засагт монополь гэдэг нь ганц худалдагч юм. Хуульд монополь гэдэг нь зах зээлийн томоохон эрх мэдэлтэй, өөрөөр хэлбэл хэт өндөр үнэ тогтоох эрх мэдэл бүхий аж ахуйн нэгж бөгөөд энэ нь шударга бус үнийн өсөлттэй холбоотой юм.Хэдийгээр монополь нь том бизнес байж болох ч хэмжээ нь монополийн үзүүлэлт биш юм. Жижиг бизнес нь жижиг үйлдвэр (эсвэл зах зээл) дэх үнийг өсгөх чадвартай хэвээр байж болно.

Монополь нь зах зээлийн аль нэг салбарт монопсон хяналттай байна.Үүний нэгэн адил монополь нь үйлчилгээ, үнэ, барааны борлуулалтыг зохицуулахын тулд хэд хэдэн үйлчилгээ үзүүлэгч хамтран ажилладаг картелээс (олигополийн нэг хэлбэр) ялгах нь зөв юм.