Хэл шинжлэлийн заавар

Хэл шинжлэлийн заавар, мөн зааварчилга буюу зааварчилсан дүрэм гэж нэрлэгддэг нь хэлний зөв хэрэглээг тодорхойлсон дүрмийг тогтоохыг хэлдэг. Эдгээр дүрмүүд нь зөв бичгийн дүрэм, дуудлага, үгсийн сан,  үг зүй, өгүүлбэр зүй, утга зүй зэрэг хэлний янз бүрийн талуудад хамааралтай байж болно. Хэл шинжлэлийн зааварчилгаа нь стандарт хэл бий болгох, тодорхой нийгэм эсвэл нийгмийн салбарын зөв эсвэл зохистой гэж үздэг хэлбэрийг заах, эсвэл үр дүнтэй, хэв маягийн хувьд зохистой харилцааны зөвлөмж өгөх зорилготой байж болно. Хэрэв хэрэглээний сонголт нь консерватив байвал зааварчилгаа хэлний өөрчлөлтөд эсэргүүцэл үзүүлэх магадлалтай; хэрэв радикал байвал, шинэ үгсийг бий болгож болно. Заримдаа хэлний цэвэр байдалд тулгуурласан иймэрхүү дүрэмт практикууд нь зарим хэрэглээ нь буруу, нийцэхгүй, логикгүй, харилцааны үр нөлөөгүй, эсвэл гоо зүйн хувьд доогуур үнэлэгддэг гэсэн итгэлийг түгээх хандлагатай байдаг бөгөөд ийм хэрэглээ нь заасан хэрэглээнээс илүү нийтлэг байсан ч гэсэн.
Эдгээр дүрмүүд нь нийгэмд зүй зохистой, улс төрийн хувьд зөв хэл яриаг хэрэглэх талаар ч шүүмжлэлтэй байж болно.

Хэлний зааварчилсан хандлагыг академик хэл шинжлэлд хэрэглэдэг тайлбарласан хандлагатай ихэвчлэн харьцуулдаг бөгөөд энэ нь хэл яаж бодитоор хэрэглэгдэж байгааг ажиглан бүртгэх бөгөөд ямар нэг шүүлтүүр хийхгүй. Хэл шинжлэлийн судалгааны үндэс нь текст (корпус) шинжилгээ болон талбарын судалгаа байдаг бөгөөд энэ хоёр нь тайлбарлах үйл ажиллагаанууд юм. Тайлбарлах нь мөн судлаачдын өөрсдийн хэлний хэрэглээний ажиглалтыг агуулж болно. Зүүн Европын хэл шинжлэлийн уламжлалд стандарт хэлний боловсруулалт, зааварчилгаа бүхий салбар нь "хэлний соёл" эсвэл "ярианы соёл" гэж нэрлэгддэг.

Эшлэл

Ангилал:Социолингвистик
Ангилал:Гадаад хэлний сургалт