Арсенопирит

Арсенопирит

Арсенопирит (IMA тэмдэг: Apy) нь төмөр–арсенийн сульфид (FeAsS) юм. Энэ нь хатуулаг нь Моосын шаталбараар 5.5–6, металл гялалзсан, нэвт харагддаггүй, ган саарал-мөнгөлөг цагаан өнгөтэй эрдэс бөгөөд харьцангуй өндөр нягттай (онцгой жин нь 6.1).

Азотын хүчилд уусахад элемент хүхэр ялгаруулна. Арсенопиритийг халаахад хүхэр болон арсенийн уур ялгарна. Арсенийн агууламж нь 46% тул арсенопирит нь орпиментын хамт арсенийн үндсэн хүдэрт тооцогддог.

Арсенопиритын орд ил гарч, агаарт өртөх үед эрдэс аажмаар төмрийн арсенат болж хувирна. Арсенопирит нь ерөнхийдөө хүчил ихээр зарцуулдаг сульфид эрдэс бөгөөд төмрийн пиритээс ялгаатай нь хүчиллэг уурхайн урсацыг (acid mine drainage) үүсгэдэггүй. Кристал хэлбэр, хатуулаг, нягт, мөн цохиход сармис шиг үнэр гарах нь танихад оношлогооны шинж тэмдэг болдог.

Арсенопиритийг эртний судалгааны ном зохиолд миспикель (mispickel) гэж нэрлэсэн байдаг бөгөөд энэ нь герман гаралтай нэр юм. Мөн мундик (mundic) гэж нэрлэгдэх нь бий. Энэ үг нь Корнуоллын нутгийн аялгаас гаралтай бөгөөд зэсийн хүдэр болон агрегат бетон дахь эвдрэл, доройтлыг илэрхийлэхэд хэрэглэгддэг.

Арсенопирит нь уурхайн хаягдалтай хамт үүсэх нь элбэг. Иймээс алт агуулсан судлыг илрүүлэх заагч (indicator) болгон ашиглагддаг. Олон арсенопириттой алтны хүдэр нь refractory, өөрөөр хэлбэл алт нь эрдсийн матрицаас цианидын аргаар амархан уусч ялгардаггүй.