С-300

С-300 (НАТО-гийн нэр: SA-10 Grumble) бол 1978 онд ЗХУ-ийн НПО Алмаз үйлдвэрт бүтээгдсэн холын зайн агаарын довтолгооноос хамгаалах зенитийн систем юм. Энэхүү зэвсэг нь 1980-аад оноос социалист системийн орнууд, Дорнод Европын 20 гаруй улсуудын энэ төрлийн гол зэвсэглэл болсон. Агаарын байг устгах техникийн үзүүлэлт нь загвараасаа шалтгаалж 5-250 км байдаг.  

Хувилбарууд
С-300 нь 1978 онд эцсийн туршилтыг давж, Зөвлөлтийн зэвсэглэлд шилжснээс хойш олон туршилт, хөгжүүлэлтийн дүнд С-300П, С-300Ф, С-300В гэсэн үндсэн гурван төрлийн хувилбар, тэднээс салаалсан 20 гаруй загвар, хувилбарууд бүтээгдсэн. 

 С-300П: 1978 онд анх зохиогдсон хувилбар бөгөөд С-75, С-125 агаарын довтолгооноос хамгаалах системээр сольсон. Нэг системд дөрвөн пуужин харвагч, радар, удирдлагын машин, цэнэглэгч машинаас бүрдэж, нэг системийн харвах пуужингийн тоо 48 байна. 
 С-300ПТ: Тус хувилбар нь 1978 оны анхны загварын нэг. 75 км хүртлэх зайд агаарын байг устгах хүчтэй. Зэвсэглэлд оруулсны дараа С-300ПТ1/ПТ-1А гэсэн загваруудыг үйлдэн туршсан.
 С-300ПС: 1982 онд Зөвлөлтийн зэвсэглэлд оруулсан зөөврийн хувилбар. 
 С-300ПМ/ПМУ: 1989 онд туршигдаж дууссан хувилбар.
 С-300ПМ1: 1993 онд Оросын зэвсэглэлд орсон, С-300ПМУ-ын сайжруулсан хувилбар. НАТО-гийн нэр нь "SA-10D Grumble". Экспортын хувилбарын нэр нь С-300ПМУ1.
 С-300ПМ2: 1997 онд Оросын зэвсэглэлд орсон шинэчилсэн хувилбар. 200 км хүртлэх зайд агаарын байг устгах чадалтай. Экспортын хувилбарын нэр нь С-300ПМУ2.
 С-300ПМ3/С-400
 Хунчи-9/15/18: Хятадууд 1993 онд Оросоос худалдан авсан С-300ПМУ1, 2008 онд авсан С-300ПМУ2-ийг дууриалган хийсэн хятад хувилбарууд.
 КН-06: Хойд Солонгосын боловсруулсан хувилбар.
 С-300В: 1983 онд сайжруулсан хувилбар. С-300В1/В2/ВМ/ВМ1/ВМ2/В4 гэсэн туршилтын загвар гаргаснаас С-300ВМ загварыг 2013 онд Оросын зэвсэглэлд хүлээн авсан.
 С-300В:
 С-300В4:
 С-300ВМ: 2000-аад онд сайжруулсан хувилбар.
 С-300Ф: 1983 онд тэнгисийн цэргийн хүчинд зориулж, усан онгоцонд суурьлуулсан хувилбар. Агаарын бай устгах алслалт нь 5-75 км, өндөр нь 25-27000 м 
 С-300ФМ: 1990 онд сайжруулсан хувилбар. 5-150 км хүртлэх зай, 25-27000 м-ын өндөрт агаарын бай устгах чадалтай.

Үзүүлэлт

 Системийн үндсэн үзүүлэлт 
Албан ёсны нэрС-300ПТ/ПСС-300ФС-300ПМУС-300ПМУ1С-300ПМУ2С-300ВС-300ВМАлслалт, кмаэродинамикын бай5-755-90/1505—905—1503—2005-100200 (250)баллистик бай35 хүртэл40 хүртэл5—4040 хүртэл40Өндөр, кмаэродинамикын бай0,025—270,025—270,025—270,01—270,01—270,025-300,025—30баллистик бай(?)(?)2—251-251—30Хамгийн өндөр хурд, м/с1300 хүртэл2100 хүртэл1150-13002800 хүртэл2800 хүртэл11004500 (баллистик бай устгах үед)Пуужингийн хамгийн өндөр хурд м/с3000 хүртэл2000(?)190030002600Харвах пуужингийн тоо96121212724848 Нэгэн зэрэг устгах байны тоо48666362424Пуужингийн масс, кг1400-18001660-19001400—1600(?)330-1900(?)Цэнэгт хошууны жин, кг140-180130-180150(?)180 150(?)Системийн хөдөлгүүр асаах хугацаа, секунд53—53—53 401,5 Байлдааны бэлэн байдалд оруулах хугацаа, минут5-9055555Хөдлөх байдалДугуйт өөрөө явагчГинжит өөрөө явагч

 РЛС 
НэрНАТО-гийн нэрҮүрэг, зориулалтҮйлчлэх алслалт, кмАшигласан систем36Д6Tin ShieldБай илрүүлэх, тодорхойлж хянах200С-300П35Д6 (СТ-68УМ)Tin Shield BБай илрүүлэх, тодорхойлж хянах175С-300ПМУ5Н66МClam ShellНам өндрийн хэмжигчС-300П76Н6Clam ShellНам өндрийн хэмжигч120С-300ПМУ64Н6Big Bird300С-300ПМУ196Л6ЕӨндөрийн хэмжигч300С-300ПМУ19С15МТ(В)Bill Board250С-300В9С19М2High Screen175С-300ВМР-700 «Фрегат»Top SteerДалайн бай хянах300С-300ФМР-800 «Восход»Top PairДалайн бай хянах200С-300Ф

 Пуужингийн төрөл 
НэрАшиглаж эхлэсэн онАлслалт, кмДээд хурд, м/cУрт, мДиаметр, ммМасс, кгЦэнэгт хошууны масс, кгАшигласан систем5В55К (В-500К) /5В55КД19784720007,255081480—1500133С-300П5В55Р (В-500Р) /5В55РМ198475—902000 хүртэл7,255081664—1665130—133С-300ПТ5В55С19924717007450С-300ПТ5В55У1992150200074501470133С-300ПТ48Н6E199215021007,55191800—1900143—145С-300ПМ48Н6Е2199220021007,55191800—1900150С-300ПМУ29М82198410025009,9112155800150С-300В9М8319847518007,899153500150С-300В9М83МЕ1990200С-300ВМ9М96Е14090033024С-300ПМУ19М96Е2120100024042024С-300ПМУ2

 Хэрэглэгч улсууд 

 Орос: С-300-гийн бүх загвар, хувилбарын 2000 гаруй систем байснаас 2008 оноос С-300П/ПТ, 2013 оноос С-300ПС хувилбаруудыг зэвсэглэлээсээ хасч эхлэсэн. Сансар-Агаарын цэргийн хүчинд 20 дивизион (160 харвах суурь) С-300ПС, 19 дивизион С-300ПМ1/ПМ2 болон бусад хувилбар байгаа бол, Тэнгисийн цэрэгт 5 дивизион С-300ПС, 8 дивизион С-300ПМ1/ПМ2 болон бусад хувилбарууд байгаа. 
 Азербайжан: 2011 онд 2 дивизион С-300ПМУ2 худалдан авсан.
 Алжир: 4 дивизион С-300ПМУ2-тэй
 Армени: Зөвлөлтийн үеийн С-300ПТ/ПС хувилбаруудыг ашигладаг.
 Белорус: 6 дивизион С-300 ПС-тэй
 Болгар: 2 дивизион С-300ПМУ-тэй
 Грек:
 Вьетнам: 2009 онд 2 дивизион С-300ПМУ1 худалдан авсан.
 Венесуэл: 2012 онд 2 дивизион Антей-2500 худалдан авсан.
 Египет: 2015 онд 4 дивизион С-300ВМ "Антей-2500" загварын системийг худалдан авах 1 тэрбум долларын гэрээ хийж, 2017 онд хүлээн авсан. 
 Иран: 2016 онд 4 дивизион С-300ПМУ2 худалдан авсан.
 Казахстан: 10 дивизион С-300ПС-тэй
 Кипр:
 Хойд Солонгос: С-300-гийн дууриамал КН-06 гэдэг системийг ашигладаг.
 Хятад: 1993 онд С-300ПМУ1, 2008 онд С-300ПМУ2 зэргийг худалдан авч, өөрсдийн 
 Сири: 2018 онд 3 дивизион С-300ПМ худалдан авсан.
 Украйн: Орос-Украйны дайнаас өмнө С-300ПТ/ПС/ПМУ/В1 загварын 30 гаруй дивизион системүүд байсан.

Зургийн цомог

Холбоотой өгүүлэл
 Патройт
 С-400 Триумф
 С-500

Эшлэл
Ангилал:1978 он
Ангилал:Агаарын довтолгооноос хамгаалах зэвсэг
Ангилал:Оросын Агаарын довтолгооноос хамгаалах зэвсэг
Ангилал:ЗХУ-ын Агаарын довтолгооноос хамгаалах зэвсэг