Далайн вангийн дагуулууд

Далайн ван нь одоо хүртэл мэдэгдээд буй 16 дагуултай ба эдгээрийг Грекийн домог зүй дэх усны бурхад болон нэгэн усны амьтны нэрээр нэрлэсэн байдаг. Тэдгээрийн хамгийн том нь Тритон бөгөөд үүнийг Уильям Лассел 1846 оны 10-р сарын 10-нд, Далайн ван гаргийг нээснээс 17 хоногийн дараа илрүүлсэн юм. Хоёр дахь байгалийн дагуул болох Нерейд 1949 онд нээгдэх хүртэл нэг зууны хугацаа өнгөрсөн бөгөөд үүнээс хойш дахин 40 жилийн дараа, 1989 онд далай вангийн хоёр дахь том дагуул Протей илрүүлэгджээ.

Тритон нь гаргийн масстай дагуулуудын дунд онцгой бөгөөд түүний тойрог зам Далайн вангийн эргэх хөдөлгөөний эсрэг чиглэлтэй, мөн Далайн вангийн экваторт хазгай байрладаг. Энэ нь Тритон анхнаасаа Далайн вангийн орбитод үүсээгүй, харин хожим таталцлын хүчээр баригдсан болохыг хэлж байна. Нарны аймаг дахь таталцлын хүчээр баригдсан байх магадлалтай дараагийн том дагуул нь Санчирын Фебе сар бөгөөд түүний масс нь Тритоны массын ердөө 0.03%-тай тэнцэнэ. Тритоны таталцлын хүчээр баригдсан үйл явдал магадгүй Далайн ван анх дагуулын системээ бүрдүүлсний дараа болсон байх боломжтой. Энэ нь Далайн вангийн анхны дагуулуудад сүйрлийн нөлөө үзүүлж, тэдний тойрог замыг эвдэлснээр мөргөлдөж, хэлтэрхийнүүдийн диск үүсэхэд хүргэсэн гэж үздэг. Тритон нь хангалттай том масстай тул хидростатик тэнцвэрт байдалд хүрч, мөн үүл, манан үүсгэх чадвартай нимгэн атмосферийг хадгалж чаддаг.

Тритоноос дотогш байрлах долоон жижиг тогтмол дагуулын тойрог зам нь бүгд прокрад хөдөлгөөнтэй бөгөөд Далайн ван гаргийн экваторын хавтгайд ойрхон оршдог; зарим нь Далайн вангийн цагаригийн дунд оршдог. Тэдгээрийн хамгийн том нь Протей юм. Эдгээр дагуулууд Тритон баригдсаны дараа түүний тойрог зам дугуй хэлбэртэй болсны улмаас үүссэн чулуулгийн дискийг дахин нэгдүүлж бий болсон. Далай ван гараг Тритоноос гадна Найрид зэрэг найман гадна талын тогтмол бус дагуултай. Эдгээр дагуулуудын тойрог зам Нептунээс хамаагүй хол бөгөөд өндөр хазайлттай байдаг: тэдгээрийн гурав нь прокрад тойрог замтай бол үлдсэн нь ретроград тойрог замтай байна. Ялангуяа Найрид нь тогтмол бус дагуулд ховор тохиолдохоор ойр бөгөөд маш эллипс хэлбэрийн тойрог замтай байдаг нь Тритон баригдах үед ихээхэн нөлөөлөлд өртөж, одоогийн байрлалд шилжсэн байж магадгүй, анх тогтмол дагуул байсан байх гэсэн санааг илэрхийлдэг. Далайн вангийн хамгийн гадна талын дагуул болох S/2021 N 1 нь Дэлхийн 27 жилийн орбитын хугацаатай бөгөөд Нарны аймгийн бусад мэдэгдэж буй дагуулуудаас илүү хол зайд Далайн ванг тойрдог.

Ангилал:Нарны аймаг