Жон Тайлер

Жон Та́йлер залуу (англи. John Tyler, Jr.; 1790 оны 3-р сарын 29-нд Виржини мужийн Чарльз-Ситид төрсөн— 1862 оны 1-р сарын 18-нд Виржини мужийн Ричмонд хотод нас барсан) — америкийн улс төрийн болон төрийн зүтгэлтэн, АНУ-ын 10 дахь ерөнхийлөгч (1841—1845). Тайлер албан тушаалаа сонгуулиар бус, харин АНУ-ын ерөнхийлөгч нас барсны дараа дэд ерөнхийлөгч байгаад энэ албан тушаалд очсон анхны АНУ-ын ерөнхийлөгч болжээ.

 Намтар 
Жон Тайлер 1790 оны 3-р сарын 29-нд АНУ-ын Виржини мужид төржээ. 7 настайдаа эхийгээ алдсан байна. Жоны гэр бүл нийгмийн дээд ангилалд харьяалагддаг байсан тул (түүний эцэг Томас Жефферсоны найз байсан) тэрээр маш сайн хуульч боловсрол эзэмшсэн юм. Түүний англи гаралтай өвөг дээдэс 200 жилийн өмнө Виржини мужийн нутагт суурьшжээ.

Жон Тайлер 1811 онд Жефферсоны дэмжигчээр ажиллаж байхдаа эцгийнхээ үйл хэргийг дагаж улс төрийн карьераа 21 настайдаа эхлүүлсэн. 1811 онд Бүгд найрамдах намын гишүүн, Жефферсоныг дэмжигч байхдаа Виржиниагийн Төлөөлөгчдийн танхимд орж, 1823-1825 он хүртэл, 1838-1825 он хүртэл, 1838-аас 1838-аас 1825 онд тус танхимын гишүүн, 1816-1821 онд АНУ-ын Конгресс дахь төлөөлөгч болжээ. Миссуригийн тохиролцооны тухай мэтгэлцээний үеэр тэрээр зарчмын хувьд боолчлолын эсрэг байр сууриа илэрхийлж байсан ч тэр үед тус тусад нь мужуудад боолчлолыг хориглох эрхийг эсэргүүцэж байв. 1825-1827 онд Виржини мужийн захирагч, 1827-1836 онд тус мужийн сенатороор ажиллаж байжээ.

 Ерөнхийлөгч 
1839 оны Виг нэр дэвшүүлэх хурал дээр Тайлер Хенри Клэйг дэмжсэн боловч Харрисон ялахад Тайлер өмнөд хэсэгт Вигүүдийн боломжийг сайжруулахын тулд дэд ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшжээ. Тэрээр Харрисонтой хамт сонгогдсон бөгөөд 1841 оны 3-р сарын 4-нд засгийн газрын бүрэлдэхүүнд ямар ч нөлөө үзүүлэлгүйгээр албан тушаалд очсон бөгөөд удалгүй Уильямсбург дахь эдлэн газартаа буцаж ирэв. Дөрөвдүгээр сарын 5-ны өглөө эрт ерөнхийлөгчийн таалал төгссөн тухай гэнэтийн мэдээг хүлээн авч, Вашингтон руу яаран очин, 1841 оны дөрөвдүгээр сарын 6-нд АНУ-ын арав дахь ерөнхийлөгчөөр тангараг өргөв. Тайлер ерөнхийлөгчийг нас барсны дараа ерөнхийлөгчийн үүрэг гүйцэтгэгч биш харин дэд ерөнхийлөгч ерөнхийлөгчийн үүрэг гүйцэтгэгч болсон (1967 онд үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах хүртэл хүчинтэй байсан хууль ёсны жишиг) гэсэн утгатай гэж Тайлер Үндсэн хуулийг тайлбарлаж байжээ.