Улаан шилжилт

thumb
Физикт улаан шилжилт гэдэг нь цахилгаан соронзон цацралын (жишээ нь гэрэл) долгионы урт уртсаж, давтамж болон фотоны энерги буурахыг хэлнэ. Үүний эсрэгээр долгионы урт богиносч, давтамж болон энерги ихсэхийг хөх шилжилт буюу сөрөг улаан шилжилт гэж нэрлэдэг. Эдгээр нэршлүүд нь харагдах гэрлийн спектрийн хязгаарт багтдаг улаан, хөх өнгөнөөс гаралтай. Одон орон, Космологи дахь цахилгаан соронзон улаан шилжилтийн гол шалтгаанууд нь цацрагийн эх үүсвэрүүдийн харьцангуй хөдөлгөөнөөс үүсэх харьцангуй Доплерийн эффект болон таталцлын потенциалууд юм. Бүхэлдээ хангалттай хол байрлах гэрлийн эх үүсвэрүүд нь Дэлхийгээс холдох хурдтайгаа пропорциональ улаан шилжилт үзүүлдэг бөгөөд энэ нь огторгуй тэлж байгааг илтгэдэг "Хабблийн хууль"-нд үндэслэгддэг.

Бүх төрлийн улаан шилжилтийг хүрээний өөрчлөлтийн хуулиудаар тайлбарлаж болно. Гэрлийн хурдтай тархдаг таталцлын долгионууд ч мөн адил улаан шилжилтийн үзэгдэлд өртдөг. Улаан шилжилтийн утгыг ихэвчлэн z үсгээр тэмдэглэдэг бөгөөд энэ нь долгионы уртын өөрчлөлтийн хувь (улаан шилжилтэд эерэг, хөх шилжилтэд сөрөг) болон долгионы уртын харьцаа болох 1 + z-г илэрхийлдэг (улаан шилжилтэд 1-ээс их, хөх шилжилтэд 1-ээс бага).

Улаан шилжилтийн хүчтэй жишээ бол гамма цацрагыг рентген туяа болгон хүлээн авах, эсвэл анх харагдах гэрлийг радио долгион болгон хүлээн авах явдал юм. Нарийн улаан шилжилт нь астрономийн обьектуудын спектрийн ажиглалтаар илэрдэг бөгөөд Доплерийн радар, хурд хэмжигч радар гэх мэт технологид ашиглагддаг.

Цахилгаан соронзон цацрагийн давтамжийн өөрчлөлтөд хүргэдэг бусад физикийн процессууд (жишээ нь, сарнилт болон оптикийн эффектүүд) байдаг ч эдгээр өөрчлөлт нь астрономийн улаан шилжилтээс ялгаатай бөгөөд ерөнхийдөө улаан шилжилт гэж нэрлэгддэггүй