БАЙГАЛЬ ОРЧИНД УЧРУУЛСАН ХОХИРЛЫН ҮНЭЛГЭЭ

Байгаль орчинд учруулсан хохирлын үнэлгээ гэдэг нь байгаль орчинд учруулсан сөрөг нөлөөллийг тооцох, үнэлэх үйл явц бөгөөд энэ нь байгаль орчны нөөц, экосистем, биологийн олон янз байдалд учруулсан хохирлыг эдийн засгийн болон экологийн үүднээс үнэлэхэд чиглэгддэг. 

Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуульд “Байгаль орчинд учруулсан хохирол гэж байгалийн баялгийг зөвшөөрөлгүй бэлтгэсэн, олборлосон, эсхүл байгаль орчны чадавхын тогтоосон хэм хэмжээ, зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээний хязгаараас хэтрүүлэн байгаль орчныг бохирдуулсан, доройтуулсан, гэмтээсэн, байгалийн нөөц баялгийг хомсдуулсан, экологийн тогтолцоог алдагдуулсан аливаа үйлдэл, эс үйлдэхүйг хэлнэ” гэж тодорхойлсон байдаг.

Үнэлгээний зорилго нь байгаль орчинд учруулсан хохирлын хэмжээг тооцох, хохирол учруулсан этгээдэд хариуцлага тооцох, хохирлыг нөхөн сэргээх, бууруулах арга хэмжээний зардал тооцох, байгаль орчныг хамгаалах, нөхөн сэргээх бодлого боловсруулахад ашиглана.

Байгаль орчны хохирлын үнэлгээг тооцохдоо шинжлэх ухааны судалгаа, эдийн засгийн тооцоолол болон хууль, эрх зүйн баримт бичигт тулгуурлан хийнэ. Байгалийн нөөц гэж хүний гараар бүтээгдээгүй, байгальд байдаг, хүмүүн болон амьд организм оршин амьдрах, байгаль орчны зохистой харьцааг бүрдүүлж байдаг байгалийн бүрдэл хэсгүүд юм. 
Байгалийн нөөц нь зохистой харьцаанд сүлэлдэн байдгаараа экологийн орчныг бүрдүүлж, амьд организм амьдрах боломжийг хангадаг. Экологийн орчин бүрдүүлэгч байгалийн нөөцийг аргачлалд агаар, ус, хөрс, ургамал, амьтан, ой, газар, газрын хэвлий гэж төрөлжүүлэн авч үзсэн.

Байгалийн нөөцийн экологи-эдийн засгийн үнэлгээ гэж байгалийн нөөцийн экологийн үнэ цэнэ, түүнээс авах экологийн үйлчилгээг мөнгөн дүнгээр илэрхийлсэн үр дүнг хэлнэ. Экологи-эдийн засгийн үнэлгээг тодорхой орон зай, хэмжээст авч үзэх бөгөөд орон зайн хувьд байгалийн бүс бүслүүр, тухайн бүс нутгийн газар экологийн тогтолцооноос шалтгаалах бол байгалийн нөөцийн өөрчлөлт, тэдгээрийн динамик хөдөлгөөнд байгаль цаг уурын урт-богино хугацааны хүчин зүйлүүд нөлөөлж байдаг.