Унгарын Шинжлэх ухааны академи

thumb
Унгарын Шинжлэх Ухааны Академи (унгар: Magyar Tudományos Akadémia) - Будапешт хотод Дунай мөрний эрэг дээр Сечени талбайд байрладаг Унгарын шинжлэх ухааны дээд байгууллага юм. Тус академийн үндсэн ажил бол байгалийн болон нийгмийн шинжлэх ухааныг уялдаа холбоотой хөгжүүлэх юм. Энэ нь улсын төсвөөс санхүүждэг, түүнчлэн өөрийн хөрөнгөөс олсон орлого, сайн дурын хандиваар санхүүждэг. Академийн системд нийт 35 мянга гаруй судлаач ажилладаг.

 Түүх 
Уг академи нь 1825 оны 11-р сарын 3-нд (энэ өдрийг Унгарт Шинжлэх ухааны өдөр болгон тэмдэглэдэг) анх Унгарын парламентын чуулганд “Шинжлэх ухааны нийгэмлэг” байгуулах санал дэвшүүлсэн гүн Иштван Шеченийн санаачилгаар байгуулагдсан. Тэрээр өөрийн өмч хөрөнгөнийнхөө нэг жилийн орлогыг нийгмийг байгуулах ажилд зарцуулсан. Түүний үлгэр жишээг даган гурван "олигархи" (Абрахам Вай, Дьердь Андрасси, Дьердь Кароли) дагаж, академийг үүсгэн байгуулагчид болжээ. Үүсгэсэн байгууллагын үүрэг бол Унгар хэлийг хөгжүүлэх, Унгарт шинжлэх ухаан, урлагийг судлах, түгээн дэлгэрүүлэх явдал байв. Дөрвөн үүсгэн байгуулагч, 11 зохиолч, эрдэмтэнээс бүрдсэн хороо байгууллагын дүрмийг зохиож, 1831 онд эзэн хаан I Франц Стефан баталсан юм. Тэр жил тус нийгэмлэгийн анхдугаар "бүх хурал" хуралдсан. Академийн анхны ерөнхийлөгч нь түүхч Гүн Йожеф Телеки болж байжээ. 

 Унгарын ШУА нь 11 салбартай 

 Хэл шинжлэл, утга зохиол судлалын салбар 
 Философи, түүхийн шинжлэх ухааны салбар 
 Математикийн шинжлэх ухааны салбар 
 Хөдөө аж ахуйн шинжлэх ухааны салбар 
 Анагаах ухааны шинжлэх ухааны салбар 
 Техникийн шинжлэх ухааны салбар 
 Химийн шинжлэх ухааны салбар 
 Биологийн шинжлэх ухааны салбар 
 Эдийн засаг, хуулийн салбар 
 Газрын шинжлэх ухааны салбар 
 Физик шинжлэх ухааны салбар