Ламбугайн нулимс (дуурь)

"Ламбугайн нулимс" - хөгжмийн зохиолч Халтарын Билэгжаргалын гурван бүлэг, зургаан үзэгдэлт дуурь нь 1986 онд зохиогджээ. 

Д.Нацагдоржийн “Ламбугайн нулимс” өгүүллэгээс сэдэвлэн Б.Лхагвасүрэн дуурийн цомнолыг бичсэн ба хөгжмийн зохиолч Х.Билэгжаргал хөгжмийг бичиж, удирдаачаар Ж.Бүрэнбэх, найруулагчаар Л.Эрдэнэбулган, зураачаар Б.Төмөрхуяг нар ажиллаж, уг дуурийг 1986 оны 5-р сарын 10-нд УДБЭТ-ийн тайзнаа анх тоглосон.  

Монголын орчин үеийн хөгжмийн урлагт Х.Билэгжаргалын “Ламбугайн нулимс” дуурь нь гүн уянгын сэдэв, ёс суртахууны философи, сэтгэл зүйн драматургийн шийдлээрээ онцгой байр суурь эзэлдэг. Энэхүү дуурь нь 1986 онд зохиогдож Улсын Дуурь Бүжгийн Эрдмийн Театрын тайзнаа тавигдсан бөгөөд хөгжмийн хэл найруулга, дүрийн илэрхийлэл, үндэсний өнгө аяс ба орчин үеийн найруулгын хосолсон илэрхийлэл зэргээрээ Монголын дуурийн урлагт сан хөмрөгт өндөр үнэлгээтэй орж ирсэн бүтээл юм. Дуурийн цомнолын эх зохиол нь 1930 оны 10 сарын 12-нд зохиогдсон Д.Нацагдоржийн “Ламбугайн нулимс” хэмээх богино өгүүллэг юм. Энэхүү өгүүллэгийг бичих болсон хэд хэдэн шалтгаан зохиолч Д.Нацагдоржийн хувьд байж болохоор байдаг. 

Д.Нацагдоржийн өгүүллэгийн цөөн дүртэй, дотоод сэтгэлийн уянгын драматизм нь Х.Билэгжаргалын дуурийн цомнолд ил тод, олныг хамарсан театрчилал болон шилжиж, дүрүүдийн тоглолт, үйл явдлын өрнөлийн орчны шинж байдал, яруу найргийн бүтэц-зохиомж, олны хэсгийг зохион байгуулалттайгаар оруулж орчин үеийн хөгжмийн драматургийн үндсийг бүрдүүлжээ. Ийнхүү дуурь нь хувь хүний ёс суртахууны уналтыг нийгмийн сэтгэлгээний доройтлын хүрээнд дахин тодорхойлж үндэсний өнгө аяс бүхий цөөхүүл, найрал дууг өргөтгөсөн хэлбэрт уусган хөгжмийн театрын тайзны хэл рүү амжилттай хөрвүүлсэн байна. Эндээс үзвэл Д.Нацагдоржийн эмгэнэлт (хошин) өгүүлэг нь уянга-сэтгэл зүйн эмгэнэлт хэв маяг бүхий орчин цагийн хөгжмийн баялаг хэллэг бүхий үндэсний сонгодог дуурь болжээ.