Цэнгэг ус

Цэнгэг ус- дэлхийн усны эх үүсвэрүүдээс хамгийн бага хэмжээний давс агуулсан усыг хэлдэг. 

Цэнгэг ус нь дэлхийн усны нөөцийн 3 хүрэхгүй хувийг эзэлдэг ба үүний дөнгөж 1% нь хүртээмжтэй байдаг. Дэлхийн цэнгэг усны 70 орчим хувь нь Антарктидад мөс хэлбэрээр хөлдүү байдаг. Үүний ердөө 3%-ийг л хүний ​​хэрэгцээнд ашигладаг байна.  Хөдөө аж ахуй нь хүрээлэн буй орчноос гаргаж авсан нийт цэнгэг усны гуравны хоёрыг ашигладаг.

Давсны агууламж 0.5%-иас ихгүй усыг цэнгэг гэж үздэг байна. Цэнгэг ус нь гол мөрөн, горхи, гүний ус, цэнгэг нуур, үүлэнд бас байдаг. Төрөл бүрийн тооцоогоор цэвэр ус нь дэлхийн нийт усны 2.5-3% орчмыг эзэлдэг байна.

Дэлхийн цэнгэг усны нөөцийн 69 % нь мөс хэлбэрээр агуулагддаг.

Ус бол бүх амьд организмын оршин тогтноход чухал үүрэгтэй. Олон организм давстай усаар хөгжиж чаддаг боловч ихэнх судаслаг ургамал, ихэнх шавж, хоёр нутагтан, хэвлээр явагчид, хөхтөн амьтад, шувууд амьд үлдэхийн тулд цэвэр ус шаарддаг.

НҮБ-ын мэдээлснээр 2000-аад оны эхэн үеийн байдлаар 1.2 тэрбум гаруй хүн цэвэр усны дутагдалд амьдарч, 2 тэрбум орчим хүн цэнгэг усны хосдолоос байнга зовж шаналж байдаг ажээ. 21-р зууны дунд үе гэхэд архагшсан усны хомсдолтой хүмүүсийн тоо 4 тэрбум давна гэж үзэж байна.

Усны бохирдол нь усны биетүүдийн бохирдол бөгөөд тэдгээрийн ашиглалтад сөргөөр нөлөөлдөг. Энэ нь ихэвчлэн хүний ​​үйл ажиллагааны үр дүн юм. Усны байгууламжид нуур, гол мөрөн, далай, уст давхарга, усан сан, гүний ус орно. Эдгээр усны биетүүдтэй бохирдол холилдсоноор усны бохирдол үүсдэг. Бохирдуулагч нь үндсэн дөрвөн эх үүсвэрийн аль нэгээс ирж болно. Эдгээр нь бохир усны хаягдал, үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаа, хөдөө аж ахуйн үйл ажиллагаа, борооны ус зэрэг хотын урсац юм. Усны бохирдол нь гадаргын болон гүний усанд нөлөөлдөг. Энэ хэлбэрийн бохирдол нь олон асуудалд хүргэдэг. Нэг нь усны экосистемийн доройтол юм. Өөр нэг зүйл бол хүмүүс бохирдсон усыг унд, усалгааны зориулалтаар ашиглах үед усаар дамжих өвчин тархах явдал юм. Усны бохирдол нь усны нөөцөөс ундны ус гэх мэт экосистемийн үйлчилгээг бууруулдаг.

Монгол Улсын БОАЖЯ-ны харьяа “Цэнгэг усны нөөц, байгаль хамгаалах төв” УТҮГ ажилдаг байна.

 Харах 

 Ус
 Усны чанар
 усны эрчим хүч
 Монгол орны усны нөөц