Минковскийн огторгуй

Физикийн хувьд Минковскийн огторгуй (эсвэл Минковскийн огторгуй цаг хугацаа) гэж, таталцлын хүч байхгүй үеийн огторгуй цаг хугацааны гол математик тодорхойлолт юм. Энэ нь инерцийн огторгуй ба цаг хугацааны олонлогийг дөрвөн хэмжээст загварт нэгтгэдэг.

Энэхүү загвар нь аливаа хоёр үйл явдлын хоорондох огторгуй цаг хугацааны интервал нь тэдгээрийг бүртгэсэн инерцийн лавлагааны хүрээнээс хэрхэн хамааралгүй болохыг харуулахад тусалдаг. Математикч Херманн Минковский үүнийг Хендрик Лоренц, Анри Пуанкарэ болон бусад хүмүүсийн бүтээлээс боловсруулж "туршилтын физик үндэслэлээр ургуулсан" гэж хэлсэн байдаг.

Минковскийн огторгуй нь Эйнштейний харьцангуйн тусгай онол ба харьцангуйн ерөнхий онолуудтай нягт холбоотой бөгөөд харьцангуйн тусгай онолуудыг албан ёсоор тодорхойлдог хамгийн түгээмэл математик бүтэц юм. Евклидийн огторгуй ба цаг хугацааны бие даасан бүрэлдэхүүн хэсгүүд нь уртын агшилт болон цаг хугацааны тэлэлтээс шалтгаалан өөр байж болох ч Минковскийн огторгуй цаг хугацаанд бүх лавлагааны хүрээ нь үйл явдлууд хоорондох орон зайн цаг хугацааны нийт интервал дээр тохирч болно. Минковскийн огторгуй нь цаг хугацааг гурван орон зайн хэмжээсээс өөрөөр авч үздэгээрээ дөрвөн хэмжээст Евклидийн орон зайгаас ялгаатай.

3 хэмжээст Евклидийн огторгуйд изометрийн бүлэг (Евклидийн ердийн зайг хадгалсан газрын зураг) нь Евклидийн бүлэг юм. Энэ нь эргэлт, тусгал болон параллель зөөлтөөр үүсдэг.