Согоон сав

Ургамлын тархац: Энэ зүйл ОХУ-д Сибирьт өргөн тархсан бөгөөд Казахстан, Монгол, Хятадад ургадаг байна. Ургамал нь балар шилмүүст болон жижиг навчит ойн цоорхой ба талд ургадаг,  уулархаг газраар бол субальпийн бүс хүртэл тархаж ургана. Дунд зэргийн чийглэг, баялаг хөрсийг илүүд үздэг. Бэлчээрийг тэсвэрлэдэггүй. Согоон сав нь ховор ургамлын төрөлд тооцогддог бөгөөд зарим бүс нутагт ховордсон гэж тооцогддог.

Ургамлын бүтэц: 1 м орчим өндөртэй, хэд хэдэн ховилтой иштэй үндэслэг иштэй ургамал. Үндэслэг иш нь хүчтэй, хэвтээ байдаг. Үндэс нь бор, салаалсан, булцууны зузаан булцуутай, зүсэхэд цагаан, чихэрлэг амттай, хугарах үед хурц үнэртэй байдаг.
Навч нь том, хоёр удаа гурвалсан, сегмент  дэлбээнд хуваагддаг.
Цэцэг нь нил ягаан ба ягаан, дан, 10 см орчим диаметртэй.  Цэцэглэлтийн хугацаа 5-6-р сард тохиолддог.
Жимс нь гурваас таван  хуудас бүхий нийлмэл юм.

Ургамлын химийн найрлага: Идэвхтэй бодисууд нь ургамлын үндэст төвлөрсөн бөгөөд үүнд эфирийн тос, чөлөөт салицилийн болон бензойн хүчил, метил салицилат, микроэлементүүд[1], флавоноид, сапонин, таннин[1267 хоногийн турш эх сурвалжийг заагаагүй], 1.5% орчим эфирийн тос, алкалоид, гликозидлоридын ул мөр, бусад бодисыг тодорхойлдог ургамлын эмчилгээний үр нөлөө[12].
Нэг дүн шинжилгээгээр булцууны үндэс нь чийг 1.3, үнс 6.23, давирхай 1.62, эфирийн тос 1.59, салицилийн хүчил 0.36, элсэн чихэр 10.0, цардуул 78.5, гидролизгүй бодис 2.1% байна[14][2].

Ургамлын хэрэглээ ач тус: Цээнэ цэцгийн өвс (лат. Herba Paeoniae anomalae), үндэслэг иш, үндэс (Rhizoma et radix Paeoniae anomalae) зэргийг эмийн түүхий эд болгон ашигладаг. Өвсийг цэцэглэлтийн үеэр, үндэслэг иш, үндэс - ургалтын улирлын аль ч үед, өвстэй нэгэн зэрэг хурааж авдаг. Түүхий эдээр хандмал бэлддэг бөгөөд энэ нь мэдрэлийн өвчин, нойргүйдэл гэх мэт тайвшруулах эм болгон ашигладаг.

Савны үрэсвэл болон шархлаа, савны хавдар (хоргүй), цистит, бөөрний даралт, өндгөвчний үрэвсэл, нойргүйдэл, шээс задгайрах, дотор хаван зэрэгт сайнаар нөлөөлнө.

Хэрэглэх арга: 1-3 цайны халбагыг 350мл усанд хийж, 3-5 минут буцалгаад идээшүүлж шүүнэ. Өдөрт ½ аягаар хоолноос 30 минутын өмнө 2-3 удаа ууна. Зөгийн балаар амталж болно.

Үндсийг нь махны амтлагч болгон ашигладаг байсан байна. Мөн нэн их ховордсон тул зарим улс оронд улаан номонд орсон байна.