Эрчим хүчний нөөц

Эрчим хүчний нөөц гэдэг нь эрчим хүчний салбарт үйлдвэрлэлийн болон ахуйн хэрэглээнд ашиглах боломжтой янз бүрийн төрлийн эрчим хүчний эх үүсвэр юм.

Эрчим хүчний нөөцийг сэргээгдэхгүй, сэргээгдэх, цөмийн гэж үндсэн 3 хэсэгт ангилдаг. Гарал үүслээр нь эрчим хүчний нөөцийг янз бүрийн төрлийн түлш (сэргээгдэх болон сэргээгдэхгүй), янз бүрийн байгалийн процессоос гаргаж авсан эрчим хүч, цөмийн эрчим хүч гэж хуваадаг байна.

Хүн төрөлхтөн дулааны, цахилгааны, цөмийн, химийн болон механик гэсэн олон төрлийн эрчим хүчний эх үүсвэрийг ашигладаг. Эрчим хүчний нөөцийг голчлон цахилгаан эрчим хүч үйлдвэрлэх болон түлшний үйлдвэрлэлд ашиглаж байна.

 Түүх 
19-р зуун хүртэл мод нь манай гаргийн эрчим хүчний гол нөөц байв. Нүүдэлчдийн хувьд сэргээгдэх эрчим хүчний нэг болох аргал байсан. Аж үйлдвэрийн хувьсгал, уурын хөдөлгүүрийг зохион бүтээснээр нүүрсийг өргөнөөр ашиглахад хүргэсэн бол дотоод шаталтын хөдөлгүүрийг өргөнөөр ашиглах нь газрын тосны үйлдвэрлэлийг огцом нэмэгдүүлэх шаардлагатай болгож, байгалийн хийн хэрэглээ өсөж эхэлсэн. Усан цахилгаан болон цөмийн эрчим хүч гарч ирэн дэлхийн эдийн засагт өөрийн байр сууриа эзэлсэн боловч хэзээ ч манлайлалд хүрч чадаагүй. "Газрын тосны эрин" нь эрчимтэй эдийн засгийн хөгжлийг өдөөж, улмаар үйлдвэрлэл, хэрэглээг нэмэгдүүлэхийг шаардсан. Сүүлийн хэдэн арван жилд эрчим хүчний хэрэглээ 13-14 жил тутамд хоёр дахин нэмэгдсэн юм.

British Petroleum компанийн 2017 оны урьдчилсан мэдээгээр дэлхийн эрчим хүчний эрэлт 2035 он гэхэд 30%-иар өсөх болно. Энэхүү өсөлт нь голчлон хөгжиж буй орнуудын хөгжил цэцэглэлттэй холбоотой боловч эрчим хүчний үр ашгийн сайжирснаас шалтгаалан дэлхийн ДНБ-ий өсөлтөөс хамаагүй удаан байх болно гэжээ. Газрын тосны эрэлт 2035 он хүртэл жилд дунджаар 0.7%-иар өсөх төлөвтэй байгаа ч өсөлтийн хурд саарах болно. Байгалийн хийн эрэлт жилд дунджаар 1.6%-иар өсөх бөгөөд нүүрсний хэрэглээ 2020 оны дунд үе хүртэл өсөх бөгөөд үүний дараа буурах бөгөөд энэ нь голчлон Хятад улс цэвэр түлш рүү шилжсэнтэй холбоотой юм. Үүний үр дүнд дэлхийн эрчим хүчний хэрэглээнд хийн эзлэх хувь нүүрсний эзлэх хувийг давах болно гэж тэмдэглэсэн байна.