Хамгаалагдсан газар

Тусгай хамгаалалттай газар нутаг буюу хамгаалалтын бүс гэдэг нь  байгаль, экологи, соёлын үнэт зүйлсийн, ач холбогдлоороо хүлээн зөвшөөрөгдөж хамгаалалтад авсан газар нутаг юм. Тусгай хамгаалалттай газар нутаг нь хүн болон байгалийн нөөцийг ашиглах (түлээ, ойн дагалдах бүтээгдэхүүн, ус, ...гэх мэт) ажилгааг хязгаарласан газар юм. 

"Тусгай хамгаалалттай газар нутаг" гэсэн нэр томьёо нь далайн тусгай хамгаалалттай газар нутаг, олон хил дамнасан хил дамнасан хамгаалалттай газар нутгийг мөн багтаадаг. 2016 онд дэлхийн хуурай газрын 17 орчим хувийг эзлэх (Антарктидыг тооцохгүйгээр) 161,000 гаруй тусгай хамгаалалттай газар нутаг бүртгэгджээ.     

Хуурай газар дээрх уснаас гадна улсын харьяанд байгаа 14,688 Далайн тусгай хамгаалалттай газар нутаг (ТХНБ) байдаг бөгөөд эдгээр нь далайн эргийн болон далайн бүс нутгийн ойролцоогоор 10.2%, дэлхийн далайн бүс нутгийн 4.12% -ийг хамардаг. "Protected Planet Report 2016" (PDF). UNEP-WCMC and IUCN. Archived (PDF) from the original on 2 September 2016. Retrieved 7 February 2020. Үүний эсрэгээр, аливаа улсад хамааралгүй, дэлхийн далай тэнгисийн ердөө 0.25% нь ТХНБ-д хамрагддаг.  Экосистемийн үйлчилгээ, соёлын үнэт зүйлстэй холбоотой байгалийг урт хугацаанд хамгаалахын тулд хууль эрх зүйн болон бусад үр дүнтэй арга хэрэгслээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн, тусгайлан зориулсан, удирддаг, тодорхой тодорхойлсон газарзүйн орон зай.

 Тусгай хамгаалалттай газар ба цаг уурын өөрчлөлт 
Тусгай хамгаалалттай газар нутаг нь цаг уурын өөрчлөлтийн нөлөөг янз бүрийн аргаар багасгадаг.

 Загас агнуур, ан агнуур, бүтээн байгуулалт, хөдөө аж ахуй, уул уурхай, мод бэлтгэх, заримдаа нэвтрэх зэрэг доройтлын үйл ажиллагааг хориглох. 
 Бууралт: зүйлийн тархалтын өөрчлөлт, шуурганы эрч хүч, далайн түвшний өсөлтийн нөлөөлөл. 
 Өсөх: популяци, зүйлийн уян хатан байдал, генетикийн олон янз байдал, дасан зохицох боломж, устах эрсдэлийг бууруулдаг 
Ангилал:Тусгай хамгаалалттай газар нутаг