Ази Номхон далайн эдийн засгийн хамтын ажиллагаа

Ази Номхон далайн эдийн засгийн хамтын ажиллагаа товч. АПЕК (англи. Asia-Pacific Economic Cooperation, APEC)-Ази-Номхон далайн бүс нутгийн 21 орны эдийн засаг, худалдаа, хөрөнгө оруулалтыг хөнгөвчлөх, либералчлах чиглэлээр хамтран ажиллах чуулган. АПЕК-ийн зорилго нь эдийн засгийн өсөлт, бүс нутгийн хөгжил цэцэглэлтийг нэмэгдүүлэх, Ази Номхон далайн хамтын нийгэмлэгийг бэхжүүлэх явдал юм. Оролцогч орнуудын эдийн засаг нь дэлхийн хүн амын 40 орчим хувийг хамардаг бөгөөд ДНБ-ий 54 орчим хувь, дэлхийн худалдааны 44 хувийг бүрдүүлдэг байна. 

 АПЕК-ийн оролцогчид 
Одоогийн байдлаар АПЕК-т 21 гишүүн орон байдаг. БНХАУ-ын бүрэн зөвшөөрлөөр Тайвань элссэн цөөхөн Олон улсын байгууллагын нэг юм. Тайванийг оролцуулахын тулд АПЕК "гишүүн орнууд" гэхээс татгалзаж "оролцогч эдийн засаг" гэсэн нэр томьёог шинээр оруулсан байна. 
Оролцог эдийн засгуудЭлссэн он198919891989198919891989198919891989198919891989199119911991199319931994199819981998

 Түүх 
Тус холбоо нь 1989 онд Австрали, Шинэ Зеландын Ерөнхий сайд нарын санаачилгаар Австралийн Канберра хотод анх байгуулагдсан.

АПЕК нь зохион байгуулалтын хатуу бүтэц, үзэл сурталгүйгээр чөлөөт зөвлөлдөх форум хэлбэрээр байгуулагдсан. АПЕК нь өөрийн Дүрэмгүй тул хууль эрх зүйн үүднээс байгууллага гэж нэрлэх боломжгүй бөгөөд олон улсын зөвлөлдөх байгууллагын үүрэг гүйцэтгэдэг юм. АПЕК-ийн Нарийн бичгийн дарга нарын газарт Сингапурт байрладаг бөгөөд гишүүн орнуудыг төлөөлсөн ердөө 23 дипломатчаас гадна орон нутгийн 20 ажилтан багтдаг байна.

АПЕК-ийн дээд байгууллага нь анх жил бүрийн сайд нарын түвшний хурал байсан. 1993 оноос хойш АПЕК-ийн зохион байгуулалтын үйл ажиллагааны үндсэн хэлбэр нь АПЕК-ийн эдийн засгийн удирдагчдын жил бүр болдог "дээд хэмжээний уулзалтууд" (албан бус уулзалтууд) болж, форумын жилийн үйл ажиллагааны үр дүнг нэгтгэн, цаашдын үйл ажиллагааны хэтийн төлөвийг тодорхойлсон Тунхаглалыг батладаг болсон. Гадаад харилцаа, эдийн засгийн сайд нарын хуралдаан хол давтамжтай болдог болсон.

Чуулганы хурлаар сонгогдсон АПЕК-ийн дарга жил бүр ээлжлэн солигддог байна. Даргын чиг үүргийг дараагийн дээд хэмжээний уулзалт болох улс гүйцэтгэдэг. Захиргааны болон техникийн чиг үүргийг 1992 онд байгуулагдсан Нарийн бичгийн дарга нарын газар гүйцэтгэдэг ажээ.

1998 онд Орос, Вьетнам, Перу гэсэн гурван шинэ гишүүн АПЕК-д элссэнтэй зэрэгцэн форумын гишүүнчлэлийн тоог цаашид 10 жилийн хугацаатай нэмэгдүүлэхгүй байхаар тогтсон байна. Энэтхэг, Монгол (2005.04.02) хоёр улс АПЕК-т элсэх хүсэлтээ гаргасан. Өнөөгийн байдлаар Энэтхэг, Монгол, Колумб, Коста Рика, Пакистан зэрэг Ази, Латин Америкийн арав гаруй улс АПЕК-т элсэх албан ёсны хүсэлтээ албан ёсоор гаргаад байгаа ажээ.

 АПЕК-ийн гишүүн орнуудын удирдагчдын уулзалт 
Он#ОгнооУлсхотХүлээн авагч улсын удирдагч1989111-р сарын 6–7 КанберраЕрөнхий сайд Боб Хоке199027-р сарын 29–31СингапурЕрөнхий сайд Ли Куан Ю1991311-р сарын 12–14 СөүлЕрөнхийлөгч Ро Тэ Ву199249-р сарын 10–11БангкокЕрөнхий сайд Ананд Паньярахун1993111-р сарын 19–20 Блак айландЕрөнхийлөгч Билл Клинтон1994211-р сарын 15–16 БогорЕрөнхийлөгч Сухарто1995311-р сарын 18–19 ОсакаЕрөнхий сайд Томичи Мураяма1996411-р сарын 24–25СабикЕрөнхийлөгч Фидель Рамос1997511-р сарын 24–25ВанкуверЕрөнхий сайд Жан Кретийн1998611-р сарын 17–18Куала ЛумпурЕрөнхий сайд Махатир Мохамад199979-р сарын 12–13ОклендЕрөнхий сайд Женни Шипли2000811-р сарын 15–16Бандар Сери БегаванСултан Хаснал Болкия2001910-р сарын 20–21ШанхайЕрөнхийлөгч Жианг Земин20021010-р сарын 26–27 Лос КабосЕрөнхийлөгч Висенте Фокс20031110-р сарын 20–21БангкокЕрөнхий сайд Таксин Шинаватра20041211-р сарын 20–21 СантьягоЕрөнхийлөгч Рикардо Лагос20051311-р сарын 18–19ПусанЕрөнхийлөгч Ро Мо Хён20061411-р сарын 18–19ХанойЕрөнхийлөгч Нгуен Мин Триет2007159-р сарын 8–9СиднейЕрөнхий сайд Жон Ховард20081611-р сарын 22–23ЛимаЕрөнхийлөгч Алан Гарсиа Перез20091711-р сарын 14–15 СингапурЕрөнхий сайд Ли Хсиен Лоонг20101811-р сарын 13–14ЁкохамаЕрөнхий сайд Наото Кан20111911-р сарын 12–13ХонолулуЕрөнхийлөгч Барак Обама2012209-р сарын 9–10ВладивостокЕрөнхийлөгч Владимир Путин20132110-р сарын 5–7БалиЕрөнхийлөгч Сузило Бамбанг Юдхойоно20142211-р сарын 10–11БээжинЕрөнхийлөгч Ши Жиньпин20152311-р сарын 18–19ПасайЕрөнхийлөгч III Бениньо Акино20162411-р сарын 19–20 ЛимаЕрөнхийлөгч Педро Пабло Куцински20172511-р сарын 10–11Да НангЕрөнхийлөгч Тран Дай Куанг20182611-р сарын 17–18Порт МорсбиЕрөнхий сайд Петер О'Нил20192711-р сарын 16–17 (больсон)СантьягоЕрөнхийлөгч Себастьян Пинера20202711-р сарын 20Куала Лумпур (зайнаас)Ерөнхий сайд Мухиддин Ясин2021–7-р сарын 16Окленд (зайнаас)Ерөнхий сайд Жасинда Ардерн2811-р сарын 1220222911-р сарын 18–19 БангкокЕрөнхий сайд Прайут Чан-о-ча20233011-р сарын 15–17 Сан ФранцискоЕрөнхийлөгч Жо Байден20243111-р сарын 10–16ЛимаЕрөнхийлөгч Дина Болюарте20253210-р сарын 31–11-р сарын 1КёнжүЕрөнхийлөгч Ли Жэ Мён202633TBATBATBATBA

 Монгол Улс-АПЕК 
Монгол Улс АПЕК-ийн гадаад худалдааг дэмжих, эрчим хүч, аялал жуулчлал, тээвэр гэсэн 4 ажлын хэсэгт зочны статустай оролцож байна.

Монгол Улс 2005 оны 4-р сарын 2-нд АПЕК-т элсэн хүсэлтэй байгаа тухай өргөдлөөө өгсөн.

Ангилал:1989 онд байгуулагдсан
Ангилал:Олон улсын улс төрийн байгууллага
Ангилал:Олон улсын эдийн засгийн байгууллага
Ангилал:Олон улсын эрх зүйн байгууллага
Ангилал:Чөлөөт худалдааны бүс