Сэнгэдүүрэн хан

Сэнгэдүүрэн хан (1521-1585/1587) бол Түмэдийн Алтан ханы ууган хүү. Гэгээн сайн хааныг таалал төгссөний дараа 1582 онд хаан суурийг залгамжилж, Мин улсын эзэн хааны соёрхсон Шүнь-и ван цолыг өвлөн авсан. 1587 оны намрын эцэс сарын 29-нд таалал төгссөн. Түүний Түмэдийн хан сэнтий болон Шүнь-и ван цолыг ууган хүү Намудай сэцэн хаан залгамжлав.

 Товч намтар 
Түүний нэрийг Монголын 17-18-р зууны олон сурвалж бичиг дундаас "Чакраварди Алтан хааны тууж"-д Дүүрэнсэнгэ, Саган сэцэний "Эрдэнийн товч"-д Сэнгэ дүүрэн төмөр хунтайж, хятадын Мин улсын сударт «Син-Ай Хунтайж» (辛爱·黄台吉, Сэнгэ хунтайжAspects of Mongolian Buddhism (3) Tradition and Innovation Edited by Ágnes Birtalan, Krisztina Teleki, Judit Béres) гэж бага зэргийн ялгаатай тэмдэглэжээ. Тэрээр 1582 онд эцгийнхээ хаан цолыг залгамжлан, Уянчу Жүнхэнийг хатнаа болгов. "Гэтэл Дүүрэн Сэнгэ хунтайж улс орны үйл хэргийг умартан, архи дарсанд шунаж, хүндээр өвчилж, энэлэн шаналан хэвтдэг эмгэгтэй болжээ. Энэ тохиолыг Юнгэн хатан ашиглан цэрэг захирах тамга болон, Мин улстай худалдаа хийх тусгай тамгыг барьж, Түмэдийн эрхийг ганцаар эзэмшиж эхэлсэн ажээ." Түмэдийн хаан болсны дараа 1585 оны тахиа жилд хаан, хатан хоёрын зарлигаар Гүмбүм хийдэд байсан 3-р Далай ламыг Хөх хотод залж, шашин номын үйл хийлгэж байтал удалгүй 1585 оны хөх тахиа жилийн намрын эцэс сарын 29 нд  (эсвэл 1587 онд) 65 насандаа таалал төгсжээ. 

Хөвгүүд
Мин улсын сайд Сяо Дахэний бичсэн Монголын зан суртахууны тэмдэглэл гэх хятад зохиолд Сэнгэдүүрэн хааныг 14 хүүтэй байсан гэжээ.

Сэнгэдүүрэн хаан
1. Чөрүхэ Намудай сэцэн хаан
1. Бошигт сэцэн хаан
2. Далай тайж
3.Мянган тайж
4. Түмэй тайж
5. Уржансү тайж
6. Эрхэт тайж
7. Гэрэмөнх тайж
2. Үлү баатар тайж
1. Агубуян тайж
2. Нэгү тайж
3. Хурхачи тайж
4. Хотон тайж
3. Чинбаатар бурхант тайж
1. Бинт тайж
2. Жинт тайж
3. Тарбай тайж
4. Бамбаши тайж
5. Дорж тайж
6. Бахандорж тайж
7. Хүйтэн тайж
4. Хамубаатар тайж
5. Сүмэр тайж: 4-р Далай ламын аав
1. Дэлгэр тайж
2. Далбар тайж
3. Осор тайж
4. Ёндонжамц
6. Доной тайж
7. Далай тайж
8. Тайш тайж
9. Анту тайж
10. Цогт тайж
11. Төрхад тайж
12. Төрбат тайж
13. Буянт тайж
14. Мянган тайж

 Эшлэл 
Ангилал:1521 онд төрсөн
Ангилал:1585 онд өнгөрсөн
Ангилал:Боржигин
Ангилал:Монголын язгууртан
Ангилал:Монголын хаан