Америк-Оросын харилцаа

Америк-Оросын харилцаа гэж дэлхий нийтийн аюулгүй болон тогтвортой байдалд шууд болон шууд бусаар нөлөөлдөг цөмийн зэвсэгтэй АНУ, ОХУ-ын хоёр талын харилцаа юм. 

Америкийн Нэгдсэн Улс, Оросын хаант улс анх 1807 онд албан ёсоор дипломат харилцаа тогтоосон гэж үздэг. Хаант Орост суугаа АНУ-ын анхны Элчин сайд бол хожим АНУ-ын зургаа дахь Ерөнхийлөгч болсон Жон Куинси Адамс юм. Оросоос АНУ-д суугаа анхны Элчин сайд нь Андрей Дашков байсан.  

 Харилцааны он цагийн товчоон   

 1780-1783: АНУ анх Оросын хаант улсад суух Элч төлөөлөгчөө томилсон.
 1790: "Оросын Америк"-т (Аляска) оросын анхны суурингууд бий болж эхэлсэн.
 1803: Орост АНУ-ын анхны консулыг хүлээн авсан.
 1807: АНУ дахь Оросын Төлөөлөгчийг томилсон (12-р сар)
 1809: АНУ болон Оросын хаант улс харилцан Элчин төлөөлөгч нараа томилсон.
 1812: АНУ-ын Калифорнид оросууд "Росс" цайз байгуулсан.
 1832: АНУ, Оросын хаант улс хоорондын худалдаа, далайн тээвэрийн тухай гэрээ /Трактат/ байгуулсан.
 1853: Америк-Оросын худалдааны компани байгуулагдсан (англи. American Russian Commercial Company, ARCC) .
 1854-1855: Крымын дайны явцад америкийн хүмүүнлэгийн төлөөлөгчийн газар байгуулсан.
 1857: Америкад Орост зориулсан цэргийн усан онгоц барьж эхэлсэн.
 1867: Аляскыг АНУ худалдаж авсан.
 1871–1872: Оросын II Александр хааны 4 дахь хүү Алексей АНУ-д зочилсон.
 1878: АНУ-ын Ерөнхийлөгч асан Улисс Грант Орост зочилсон.
 1891-1893: Орост болсон өлсглөнд туслах зорилгоор америкаас тусламж хүргүүлсэн.
 1904-1905: Орос-Японы дайн
 1905: Портсмутын (Нью-Хэмпшир муж) энхийн Гэрээ
 1917: Оросын социалист хувьсгал: АНУ Оросын түр Засгийн газрыг хүлээн звшөөрсөн.
 1933: АНУ Зөвлөлт Холбоот улсыг хүлээн зөвшөөрөв.
 1939: Молотов-Риббентропын нууц гэрээ байгуулсан.
 1941: Герман Зөвлөлт Холбоот улс руу довтлов. АНУ Дэлхийн хоёрдугаар дайнд орохоо мэдэгдэв.
 1943: Тегераны бага хурал
 1945: Ялтын бага хурал
 1945: Герман бууж өгөв
 1945: Потсдамын уулзалт.
 1946: У.Черчиллийн «Төмөр хөшигний» тухай Фултоны үг.
 1947: Эдийн засгийн тусламж үзүүлэх АНУ-ын Маршаллын төлөвлөгөө.
 1949: Умар Атландын гэрээний орнуудын байгууллага үүсэв. /НАТО/
 1949: ЗХУ-ын анхны цөмийн зэвсгийн туршилт.
 1950-1953: Солонгосын хойг дахь дайн.
 1952: АНУ-ын ус төрөгчийн бөмбөг туршив.
 1953: Иосиф Сталин нас барсан. 
 1955: Варшавын гэрээний байгууллага үүсэв. 
 1956: Польшид бослого гарав.
 1956: Унгарт бослого гарав. 
 1957-1958: Анхны хиймэл дагуул болон сансрын төлөөх өрсөлдөөн. 
 1959: Никита Хрущёв 9-р сард АНУ-д 2 долоо хоног айлчилж, Ерөнхийлөгч Д.Эйзенхауэртай уулзсан.
 1959: Антарктикийн тухай гэрээ. 
 1960: 5-р сард америкийн «У-2» онгоцыг ЗХУ-ын нутагт соноосон. 
 1961: Берлины асуудал. 
 1962: Карибын тэнгисийн хямрал болов.
 1963: «Халуун шугам» удирдлага хоорондын шууд холбогдох телефон утасны суваг нээв. 
 1963: Цөмийн зэвсэг туршихыг хориглох тухай Гэрээ байгуулав.
 1965: АНУ Вьетнам руу цэргээ илгээсэн. 
 1967: Сансрын орон зайг энхийн зориулалтаар ашиглах тухай Гэрээ.
 1968: Цөмийн зэвсэг дэлгэрүүлэхгүй байх тухай Гэрээ. 
 1968: Зөвлөлтийн цэрэг Чехословакт оров. 
 1972: Москва дахь Дээд хэмжээний уулзалт.
 1973: Л.Брежнев, Р.Никсон нар АНУ-д уулзав. 
 1973: Вена дахь харилцан зэвсэг хураах асуудлаарх уулзалт. 
 1974: Владивосток хотод 11-р сард Л.Брежнев, Жеральд Форд нар уулзсан. 
 1975: «Союз» — «Аполлон» сансрын хамтарсан хөтөлбөр. 
 1979: Зөвлөлт Холбоот улс Афганистан руу цөмрөн оров. 
 1980: АНУ Москва дахь Олимпын тоглолтыг эсэргүүцэв. 
 1983: Өмнөд Солонгосын иргэний тээврийн онгоц ЗХУ-ын тэнгэрт пуужингаар харвуулж осолдов. 
 1984: ЗХУ өвлийн Олимпын тоглолтыг эсэргүүцэв.  
 1986: Иргэдийн телевизийн шууд уулзалт. 
 1986: Чернобылийн цөмийн эрчим хучний станцын аваар. 
 1986: Иргэний нисэхийн тээврийг сэргээв. 
 1986: Исландын Рейкьявикт дээд хэмжээний уулзалт сэргээв.
 1987: ЗХУ дахь АНУ-ын ЭСЯ-ны байранд электрон сонсох төхөөрөмж илрүүлэв. 
 1987: М.Горбачёв –жилийн онцлох хүн болов. 
 1988: 5-р сард Р.Рейган, М.Горбачёв нар Москвад уулзав. 
 1989: Зүүн Европод коммунизм нуран унав. 
 1990: Хоёр Германы асуудлыг хэлэлцэж нэгдэв. 
 1990: Ж.Буш ЗХУ-д эдийн засгийн тусламж үзүүлэв. 
 1990: М.Горбачёв Нобелийн энхтайвны шагнал хүртэв. 
 1991: М.Горбачёвын эсрэг эргэлт болж, ЗХУ задран унав.
 1992: Б.Ельцин АНУ-д айлчлав. 
 1992: Вашингтонд дээд хэмжээний уулзалт болов. 
 1994: Орос-америкийн анхны хамтарсан олон удаа ашиглах сансрын онгоцны хөтөлбөр. 
 1995: Дэлхийн Хоёрдугаар дайнд ялалт байгуулсан 50 жилийн ойг хамтран тэмдэглэв.


Ангилал:Хоёр орны харилцаа (ОХУ)
Орос