Солонгос үсэг

Солонгос үсэг эсвэл Хангыл үсэг (Солонгос хэл:  한글、Hangul) нь солонгос хэлийг тэмдэглэх авианы бичиг үсэг юм. 1443 онд Солонгос цагаан толгой болох Хангылыг анх зохиогдож дэлгэрүүлсэн бөгөөд 1446 онд  Чусоны вант улсын И овогт Сэжун ван "Хүн мин жонгым" буюу "Иргэнийг сургах зөв дуудлага" хэмээх утга бүхий үсэг зохиосон нь өдгөө хэрэглэж буй эл үсэг болой. Хойд Солонгос улсад Чосон гульча (Солонгос хэл: 조선글자、Chosŏn'gŭlcha) хэмээн нэрлэж байна.
Солонгосын хойгт албан ёсоор хэрэглэхээс гадна хуучны ЗХУ-ын бүрэлдэхүүн улс явсан Казахстан, Узбекистан болон Сахалинд амьдарч байгаа солонгос угсаат хүмүүс хэрэглэсээр байна.

 Түүх 
Солонгос хэл нь 15-р зууны хагас хүртэл өөрсийн гэсэн нэгдмэл бичиг үсэггүй байсан бөгөөд хятад үсгийг өөрийн хэлний дуудлагатай ижилсүүлж хэрэглэх, хятад үсгийг шууд авч дуудлага өөрчлөн хэрэглэх зэргээр бичгийн хэлээ тэмдэглэж байв. Өөр хэлний бичиг үсгээр солонгос хэлний үгийг тэмдэглэх, ард олноо бичиг үсэгт тайлуулах, цаашлаад бичгийн хэлээ сайжруулна гэдэг төвөгтэй болсоныг Жусоны вант улсын дөтгөөр ван И овогт Сэжун ухварлаад солонгос хэлийг тэмдэглэхэд тохиромжтой, сурахад хялбар үсэг зохиосон нь Солонгос буюу Ханьгыл үсэг байжээ. 

 Бүтэц 
Солонгос үсэг нь монгол бичгийн адил авианы бичиг бөгөөд эгшиг ба гийгүүлэгч үсгүүдтэй. Анх 17 гийгүүлэгч, 11 эгшиг, нийт 28 үсэгтэйгээр зохиогдсон авч орчин цагийн солонгос хэлэнд 4 авиа гээгдэж хэрэглэгдэхээ больжээ. 

Өдгөө солонгос үсэг нь 19 гийгүүлэгч 21 эгшиг, нийт 40 үсгээс бүтэж байна. 

Эгшиг авиа 
ҮсэгДуудлагаЛатин галигНэрҮндсэн эгшигㅏaa아 aㅑ[я]ya야 yaㅓоeo어 eoㅕ[ё]yeo여 yeoㅗуo오 oㅛ[юу]yo요 yoㅜүu우 uㅠ[юү]yu유 yuㅡыeu으 euㅣиi이 iТуслах эгшигㅐɛae애 aeㅒ[яаэ]yae얘 yaeㅔee에 eㅖ[je]ye예 yeㅘ[wa]wa와 waㅙ[wɛ]wae왜 waeㅚø/weoe외 oeㅝ[wɔ]wo워 woㅞ[we]we웨 weㅟ[y/wi]wi위 wiㅢ[ɯi]ui의 ui 

Гийгүүлэгч үсэг 
ҮсэгДуудлагаЛатин галигНэр (Өмнөд Солонгос)Нэр (Хойд Солонгос)Үндсэн гийгүүлэгчㄱk/ɡg기역 giyeok기윽 gieuk그 geuㄴnn니은 nieun느 neuㄷt/dd디귿 digeut디읃 dieut드 deuㄹr/lr/l리을 rieul르 reuㅁmm미음 mieum므 meuㅂp/bb비읍 bieup브 beuㅅs/ɕs시옷 siot시읏 sieut스 seuㅇ(ŋ)(ng)이응 ieung응 eungㅈʨ/ʥj지읒 jieut즈 jeuㅊ[ʨʰ]ch치읓 chieut츠 cheuㅋ[kʰ]k키읔 kieuk크 keuㅌ[tʰ]t티읕 tieut트 teuㅍ[pʰ]p피읖 pieup프 peuㅎh/ɦh히읗 hieut흐 heuТуслах гийгүүлэгчㄲ[kʼ]kk쌍기역 ssanggiyeok된기윽 doen-gieuk끄 kkeuㄸ[tʼ]tt쌍디귿 ssangdigeut된디읃 doendieut뜨 tteuㅃ[pʼ]pp쌍비읍 ssangbieup된비읍 doenbieup쁘 ppeuㅆ[sʼ/ɕʼ]ss쌍시옷 ssangsiot된시읏 doensieut쓰 sseuㅉ[ʨʼ]jj쌍지읒 ssangjieut된지읒 doenjieut쯔 jjeu 

 Мөн үзэх 
 Цагаан толгой
 Солонгос хэл
 Монгол бичиг
 Хятад үсэг
 Дөрвөлжин үсэг

 Цахим холбоос 


Ангилал:Цагаан толгой