Ириди

Ириди нь Ir гэсэн химийн тэмдэгтэй, атомын дугаар буюу дэс дугаар нь 77 бүхий химийн элемент юм. Энэ нь шилжилтийн металлд орох ба үелэх системийн 9-р бүлгийн (хуучин үелэх системд 8-р хажуугийн бүлэг буюу кобальтын бүлэг) элемент. Маш хүнд, хатуу, бутрамтгай, гялтганасан мөнгөлөг цагаан өнгөтэй үнэт металл нь цагаан алтны бүлгийн металлуудаас зэврэлтэнд хамгийн тэсвэртэй элементийн тоонд орно. 0,11 кельвинээс доош температурт хэт дамжуулах чадвартай төлөв байдалд шилждэг. 

 Түүх 
Иридиг (грек. ἰριοειδής irio „солонго шиг хэлбэртэй“, түүний нэгдлүүд нь олон төрлийн өнгөтэй учраас) 1804 онд английн химич Смитсон Теннат Лондонд Осмигийн хамтаар нээжээ. Боловсруулаагүй цагаан алтыг хаан дарсанд уусгах үед цагаан алтны бүлгийн хоёр металл хоёулаа цааш уусахгүй хар үлдэгдэл шааранд байсан байна. Иридигийн давснуудын олон төрлийн өнгө нь Теннатыг Ириди гэх нэрийг өгөхөд нөлөөлсөн аж. Мөн түүнчлэн хамгийн анхны килограмм, мөн анхны метрийг иридигийн хайлшаар хийсэн байдаг бөгөөд 1898 оноос хойш энэ хоёр хэмжүүрийг Парисын олон улсын хэмжилт ба жингийн товчоонд хадгалагдаж байна.

 Тархац 

Ириди нь алт, цагаан алтнаас ч ховор олдоцтой. Цацраг идэвхгүй хамгийн ховор металл болох ренигийн дараах байрыг роди рутенигийн хамт ириди эзэлдэг. Түүний дэлхийн гадаргуу дээр эзлэх хувь нь дөнгөж 1 ppb.David R. Lide (Hrsg.): CRC Handbook of Chemistry and Physics. 85. Auflage. CRC Press, Boca Raton, Florida, 2005. Section 14, Geophysics, Astronomy, and Acoustics; Abundance of Elements in the Earth's Crust and in the Sea.

 Цахим холбоос 

 EnvironmentalChemistry.com – Ириди

 Эшлэл 

Ангилал:6-р үеийн элемент
Ангилал:Кубын талст систем
Ангилал:Эрдэс
Ангилал:Эрдсийн ангиллын элемент