Үндэсний их баяр наадмын бөхийн барилдааны жагсаалт

Монгол үндэсний их баяр наадам нь эртний уламжлалтай Монгол түмний соёл, ахуй амьдралыг агуулан тээж ирсэн арвин их түүх билээ. Монгол түмэн хотол олноороо цэнгэн баярладаг, өргөн дэлгэр утгаараа улсын цол олгож байсан Долоон хошуу даншиг наадам, Уул тайлгын наадам буюу Арван засгийн наадам болон Цэргийн наадам бүгд улсын хэмжээний том наадам билээ.  VIII Богд Живзундамба Агваанлувсанчойжинямданзанванчүг (1869-1924 )-ийг нас барсны дараагаар Уул тайлгын наадам буюу Арван засгийн наадмыг отголж, 1924 онд Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсаа тунхаглан тусгаар тогтсоны дараа Улсын II бага хурлаас Уул тайлгын наадам буюу Арван засгийн наадам, Цэргийн наадам хоёрыг хамтруулан Ардын наадам болгон Нийслэл хүрээг чөлөөлсөн гэх өдөр буюу 1921 оны билгийн тооллын зургаан сарын шинийн зургаан нь аргын тооллын 7-р сарын 11 нэгэн байсан тул баяр наадмыг жил бүрийн энэ өдөр бөх барилдуулан, морь уралдуулан, сур харвуулж эрийн гурван наадам зохион байгуулах шийдвэрийг 1925 оны 5-р сарын 15-ны өдрийн Ардын Засгийн газрын тогтоолоор баталжээ.

Монгол Улс олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн буюу 1946 оноос Ардын наадмыг өөрчлөн " Ардын хувьсгал ялсны ой " гэж тэмдэглэх болсон бөгөөд 1990 оны Ардчилсан хувьсгал ялан улмаар Монгол Улс нэг нийгэмээс нөгөө нийгэмд шилжин олон намын тогтолцоо үйлчилж бүх орон даяар сонгуульт ажил зохион байгуулагдсан бөгөөд 1996 оны Улсын Их Хурлын сонгуульд Ардчилсан хүчин ялснаар тэр жилийн наадмыг Монголын тулгар төр байгуулагдсаны 790 жилийн ой болгон өргөн дэлгэр тэмдэглэсэн байна.

Улмаар 2006 онд " Их Монгол улс байгуулагдсаны 800 жилийн ой болгон " өргөн дэлгэр тэмдэглэсэн бөгөөд одоогоор улсын баяр наадмыг "Ардын хувьсгалын ой, Тулгар төрийн ой, Их Монгол улсын байгуулагдсаны ой" зэрэг олон тодотголтой хамтруулан тэмдэглэж ирсэн байна.

 Улсын наадамд түрүүлж, үзүүрлэсэн бөхчүүд 

 1925-1999 оны наадам 
ОнТүрүүлсэн бөхҮзүүрлэсэн бөхЦолОвог нэрХарьяалалЦол Овог нэр Харьяалал1925У.арГанжууржавын СамданХэнтий Баянхутагз.бНацагийн ЖамъянАрхангай Цахир1926У.арНацагийн ЖамъянАрхангай Цахирз.бШагжийн ТөмөрбаатарАрхангай Тариат1927У.зОномжавын АюурӨвөрхангай Сантз.бСанжмятавын ШагжЗавхан Тосонцэнгэл1928У.авНацагийн ЖамъянАрхангай ЦахирУ.арОномжавын АюурӨвөрхангай Сант1929У.зБаясахын БанзарАрхангай ӨлзийтУ.зСанжмятавын ШагжЗавхан Тосонцэнгэл1930У.зСанжмятавын ШагжЗавхан ТосонцэнгэлУ.зБаясахын БанзарАрхангай Өлзийт1931з.бМангалын Бэх-ОчирБулган СэлэнгэУ.зМаамын ЛхагваЗавхан Идэр1932У.нПэлжидийн Бат-ОчирТөв ДэлгэрхаанУ.зДолгорын СодномАрхангай Хашаат1933У.зМаамын ЛхагваЗавхан ИдэрУ.зДамдинсүрэнгийн ДанзанСэлэнгэ Цагааннуур1934У.зХүрэлийн ДэлэгАрхангай ӨлзийтУ.арЛувсанмөрийн ЧимэдТөв Мөнгөнморьт1935У.арЛувсанмөрийн ЧимэдТөв Мөнгөнморьтз.бШаравын ГомбосүрэнАрхангай Цэнхэр1936У.зЛхамжавын БалсанДорнод ЧойбалсанУ.арЛувсанмөрийн ЧимэдТөв Мөнгөнморьт1937У.зШагдарын ГэлэгДорнод Гурванзагалз.бДовчингийн ЛувсанжамцАрхангай Хайрхан1938У.зБаатарын ТөрбатАрхангай ЖаргалантУ.зЦэдэвийн БандиӨвөрхангай Тарагт1939з.бБадамдоригийн ТүвдэндоржБулган ХангалУ.арМаамын ЛхагваЗавхан Идэр1940У.зШаравын ВанчинхүүХовд БуянтУ.зУчралын ДамчааДорнод Чойбалсан1941У.арБадамдоригийн ТүвдэндоржБулган ХангалУ.зХасын ӨлзийсайханДорнод Халхгол1942У.нӨлзийтийн ЧүлтэмсүрэнХөвсгөл Цагаан-ҮүрУ.зШагдарын СанжсүрэнЗавхан Сантмаргац1943У.зДовчингийн ЛувсанжамцАрхангай ХайрханУ.нЦэнджавын СодовАрхангай Хайрхан1944У.авБадамдоригийн ТүвдэндоржАрхангай ХайрханУ.нЦэдэндоржийн Чимэд-Очир Булган Хангал1945У.авБадамдоригийн ТүвдэндоржБулган ХангалУ.зЖамсрангийн ЦэвээнравданХөвсгөл Цагаан-Үүр1946Дая.авБадамдоригийн ТүвдэндоржБулган ХангалУ.арЦэдэндоржийн Чимэд-ОчирАрхангай Хайрхан1947з.бШаравын БатсуурьГовь-Алтай ЖаргаланУ.зГялдангийн ЦоодолӨвөрхангай Гучин-Ус1948У.арШаравын БатсуурьГовь-Алтай ЖаргаланУ.зГялдангийн ЦоодолӨвөрхангай Гучин-Ус1949У.зПагамын АюушБаянхонгор БогдУ.авШаравын БатсуурьГовь-Алтай Жаргалан1950У.авЦэдэндоржийн Чимэд-ОчирАрхангай ХайрханУ.арӨлзийтийн ЧүлтэмсүрэнХөвсгөл Цагаан-Үүр1951У.арЖамсрангийн ЦэвээнравданХөвсгөл Цагаан-ҮүрДар.авБадамдоригийн ТүвдэндоржБулган Хангал1952Дар.авБадамдоригийн ТүвдэндоржБулган ХангалДая.авЦэдэндоржийн Чимэд-ОчирАрхангай Хайрхан1953Дар.авБадамдоригийн ТүвдэндоржБулган ХангалУ.авШаравын БатсуурьГовь-Алтай Жаргалан1954Дар.авБадамдоригийн ТүвдэндоржБулган ХангалУ.зЦэрэннадмидын БадамсэрээжидХөвсгөл Цагаан-Үүр1955з.бСамдангийн ОргодолТөв Баян-Өнжүүлз.бБалжингийн БадамБулган Тэшиг1956У.нДарийн ДамдинХөвсгөл Цагаан-ҮүрУ.арСүнрэвийн СамданжигмэдӨвөрхангай Баянгол1957У.арДарийн ДамдинХөвсгөл Цагаан-ҮүрУ.авШаравын БатсуурьГовь-Алтай Жаргалан1958У.арДарийн ДамдинХөвсгөл Цагаан-Үүрз.бЖалбуугийн ЧойжилсүрэнАрхангай Өлзийт1959У.авДарийн ДамдинХөвсгөл Цагаан-ҮүрУ.арЦэрэннадмидын БадамсэрээжидХөвсгөл Цагаан-Үүр1960Дая.авДарийн ДамдинХөвсгөл Цагаан-ҮүрУ.нЦэндийн ГомбодоржАрхангай Хашаат1961У.нСэрээтэрийн ЦэрэнБулган СайханДар.авДарийн ДамдинХөвсгөл Цагаан-Үүр1962У.нДалайн ЖамцАрхангай ХотонтУ.арЖалбуугийн ЧойжилсүрэнАрхангай Өлзийт1963У.зЖигжидийн МөнхбатТөв ЭрдэнэсантУ.зУламбаярын МижиддоржАрхангай Хашаат1964У.арЖигжидийн МөнхбатТөв ЭрдэнэсантУ.арЧойжилын БээжинХөвсгөл Цагаан-Үүр1965У.арЖигжидийн МөнхбатТөв ЭрдэнэсантУ.зХорлоогийн БаянмөнхУвс Хяргас1966У.авЖигжидийн МөнхбатТөв ЭрдэнэсантДар.авДарийн ДамдинХөвсгөл Цагаан-Үүр1967Дар.авЖигжидийн МөнхбатТөв ЭрдэнэсантУ.арХорлоогийн БаянмөнхУвс Хяргас1968У.арХорлоогийн БаянмөнхУвс ХяргасДар.авДарийн ДамдинХөвсгөл Цагаан-Үүр1969У.зГомбо-Аюушийн ДэмүүлӨмнөговь МанлайДар.авДарийн ДамдинХөвсгөл Цагаан-Үүр1970У.арЧойжилын БээжинХөвсгөл Цагаан-ҮүрДар.авДарийн ДамдинХөвсгөл Цагаан-Үүр1971У.авХорлоогийн БаянмөнхУвс ХяргасУ.авСэрээтэрийн ЦэрэнБулган Сайхан1972Дар.авХорлоогийн БаянмөнхУвс ХяргасДар.авЖигжидийн МөнхбатТөв Эрдэнэсант1973Дар.авХорлоогийн БаянмөнхУвс ХяргасУ.арПүрэвийн ДагвасүрэнТөв Батсүмбэр1974Дар.авЖигжидийн МөнхбатТөв ЭрдэнэсантДар.авХорлоогийн БаянмөнхУвс Хяргас1975Дар.авХорлоогийн БаянмөнхУвс ХяргасДар.авЖигжидийн МөнхбатТөв Эрдэнэсант1976У.зДагвацэрэнгийн ХадбаатарТөв УгтаалцайдамУ.арПүрэвийн ДагвасүрэнТөв Батсүмбэр1977Дар.авХорлоогийн БаянмөнхУвс ХяргасУ.арПүрэвийн ДагвасүрэнТөв Батсүмбэр1978У.зДашдоржийн ЦэрэнтогтохӨвөрхангай НарийнтээлДар.авЖигжидийн МөнхбатТөв Эрдэнэсант1979Дар.авХорлоогийн БаянмөнхУвс ХяргасУ.арДагвацэрэнгийн ХадбаатарТөв Угтаалцайдам1980У.авДашдоржийн ЦэрэнтогтохӨвөрхангай НарийнтээлДар.авЖигжидийн МөнхбатТөв Эрдэнэсант1981Дар.авХорлоогийн БаянмөнхУвс ХяргасДая.авДашдоржийн ЦэрэнтогтохӨвөрхангай Нарийнтээл1982Дар.авХорлоогийн БаянмөнхУвс ХяргасУ.арМядагийн МөнгөнУвс Давст1983Дар.авДашдоржийн ЦэрэнтогтохӨвөрхангай НарийнтээлУ.арДагвацэрэнгийн ХадбаатарТөв Угтаалцайдам1984Дар.авДашдоржийн ЦэрэнтогтохӨвөрхангай НарийнтээлУ.арМядагийн МөнгөнУвс Давст1985У.нБандийн ГанбаатарӨвөрхангай Баян-ӨндөрУ.арДагвацэрэнгийн ХадбаатарТөв Угтаалцайдам1986У.арДагвацэрэнгийн Хадбаатар Төв УгтаалцайдамДар.авДашдоржийн ЦэрэнтогтохӨвөрхангай Нарийнтээл1987Дар.авХорлоогийн БаянмөнхУвс ХяргасДар.авДашдоржийн ЦэрэнтогтохӨвөрхангай Нарийнтээл1988У.зБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрДар.авДашдоржийн ЦэрэнтогтохӨвөрхангай Нарийнтээл1989У.арБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрУ.нОдвогийн БалжиннямУвс Наранбулаг1990У.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрДар.авДашдоржийн ЦэрэнтогтохӨвөрхангай Нарийнтээл1990(1)Дая.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрДар.авХорлоогийн БаянмөнхУвс Хяргас1991У.зОдвогийн БалжиннямУвс НаранбулагУ.зПунцагийн СүхбатБаянхонгор Баян-Овоо1992Дар.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрУ.нДуламжавын Мөнх-ЭрдэнэАрхангай Булган1993Дар.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрУ.зДуламжавын Мөнх-ЭрдэнэАрхангай Булган1994Дар.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрУ.арОдвогийн БалжиннямУвс Наранбулаг1995Дар.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрУ.зДуламжавын Мөнх-ЭрдэнэАрхангай Булган1996Дар.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрУ.арДуламжавын Мөнх-ЭрдэнэАрхангай Булган1997Дар.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрУ.арДуламжавын Мөнх-ЭрдэнэАрхангай Булган1998Дар.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрУ.зДолгорсүрэнгийн СумъяабазарӨвөрхангай Хужирт1999Дар.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрУ.зДолгорсүрэнгийн СумъяабазарӨвөрхангай Хужирт

 2000- 2024 оны наадам 
ОнТүрүүлсэн бөхҮзүүрлэсэн бөхЦолОвог нэрХарьяалалЦол Овог нэр Харьяалал2000У.зАгваансамдангийн СүхбатТөв СэргэлэнУ.зБаянмөнхийн ГантогтохУвс Хяргас2001У.арАгваансамдангийн СүхбатТөв СэргэлэнДар.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий Өмнөдэлгэр2002У.зГэлэгжамцын ӨсөхбаярАрхангай БатцэнгэлУ.зБаянмөнхийн ГантогтохУвс Хяргас2003У.арГэлэгжамцын ӨсөхбаярАрхангай БатцэнгэлУ.зДолгорсүрэнгийн СумъяабазарӨвөрхангай Хужирт2004Дая.авАгваансамдангийн СүхбатТөв СэргэлэнУ.зБаянмөнхийн ГантогтохУвс Хяргас2005У.авГэлэгжамцын ӨсөхбаярАрхангай БатцэнгэлУ.гДолгорсүрэнгийн СумъяабазарӨвөрхангай Хужирт2006У.гДолгорсүрэнгийн СумъяабазарӨвөрхангай ХужиртУ.нДагвадоржийн АзжаргалГовь-Сүмбэр Сүмбэр2007У.зХадбаатарын МөнхбаатарХөвсгөл Шинэ-ИдэрУ.зИшдоржийн ДоржсамбууБулган Гурванбулаг2008У.нДоржпаламын ГанхуягӨвөрхангай Зүүнбаян-УлаанУ.хНямдоржийн ГанбаатарГовь-Алтай Чандмань2009Дая.авГэлэгжамцын ӨсөхбаярАрхангай БатцэнгэлУ.арДоржпаламын ГанхуягӨвөрхангай Зүүнбаян-Улаан2010У.зБатжаргалын ГанбатУвс БаруунтуруунДар.авГэлэгжамцын Өсөхбаяр Архангай Батцэнгэл2011У.хСүхбаатарын МөнхбатУвс БаруунтуруунУ.нГунаажавын ЭрхэмбаярСэлэнгэ Мандал2012А.аПүрэвийн БүрэнтөгсУвс ДавстУ.зДамбийн РагчааАрхангай Булган2013У.арГунаажавын ЭрхэмбаярСэлэнгэ МандалУ.нБатнасангийн ГончигдамбаЗавхан Их-Уул2014У.хНамсрайжавын БатсуурьУвс ХовдУ.нШирбазарын ЖаргалсайханЗавхан Идэр2015У.хЭнхтөгсийн ОюунболдХэнтий ӨмнөдэлгэрУ.арПүрэвийн БүрэнтөгсУвс Давст2016У.зЧимэдрэгзэнгийн СанжаадамбаАрхангай ХашаатУ.нРэнцэнбямбын ПүрэвдагваАрхангай Булган2017У.хЦэдэвийн СодномдоржХөвсгөл ТосонцэнгэлУ.хӨлзийтогтохын Бат-ОршихУвс Улаангом2018У.арНамсрайжавын БатсуурьУвс ХовдУ.авЧимэдрэгзэнгийн СанжаадамбаАрхангай Хашаат2019У.авНамсрайжавын БатсуурьУвс ХовдУ.арЦэдэвийн СодномдоржХөвсгөл Тосонцэнгэл2020У.арПүрэвийн БүрэнтөгсУвс ДавстУ.хМягмарын БадарчАрхангай
Цэнхэр2022У.хОргихын ХангайХовд БуянтУ.хБаярсайханы ОрхонбаярСэлэнгэ Цагааннуур2023У.хЦэдэнсодномын Бямба-ОтгонӨвөрхангай ТөгрөгУ.АвОргихын ХангайХовд Буянт2024Дая.авНамсрайжавын БатсуурьУвс ХовдУ.арБаярсайханы ОрхонбаярСэлэнгэ Цагааннуур2025У.нЭнхтүвшингийн БатмагнайБаянхонгор ЖинстА.х.аНямдоржийн ӨсөхбаярСүхбаатар Онгон

 Түрүү, үзүүр хүртсэн аймгуудын эрэмбэ 
Улсын баяр наадмаас түрүү, үзүүр хүртсэн тоогоор аймгуудыг эрэмбэлвэл хорин нэгэн аймгаа Увсын цэнхэр хязгаарын хүчтэнүүд магнайлж, Арын сайхан Архангай хүчитнүүд удаалж Хэнтий, Төв, Хөвсгөл аймгууд айргийн тавд багтаж байна. Хорин нэгэн аймгаас одоогоор Баян-Өлгий, Дархан-Уул, Дорноговь, Дундговь, Орхон, Сүхбаатар аймгуудын хүчтэнүүд улсын баяр наадмаас түрүү, үзүүр хүртээгүй байна.
+Д\дАймгуудын нэрТүрүүҮзүүрТүрүүлсэн онҮзүүрлэсэн он1.Увс19131968, 1971, 1972, 1973, 1975, 1977, 1979, 1981, 1982, 1987, 1991, 2010, 2011, 2012, 2014, 2018, 2019, 2020, 20241965, 1967, 1974, 1982, 1984, 1989, 19901, 1994, 2000, 2002, 2004, 2015, 20172.Архангай16241922, 1923, 1926, 1928, 1929, 1934, 1938, 1943, 1944, 1950, 1962, 2002, 2003, 2005, 2009, 20161922, 1925, 1926, 1930, 1932, 1935, 1937, 1943, 1946, 1952, 1958, 1960, 1962, 1963
1992, 1993, 1995, 1996, 1997, 2010, 2012, 2016, 2018, 20203.Төв14131932, 1935, 1955, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1974, 1976, 1986, 2000, 2001, 20041921, 1934, 1936, 1972, 1973, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1983, 19854.Хэнтий1431925, 1988, 1989, 1990, 19901, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 20151923, 1924, 20015.Хөвсгөл10111942, 1951, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1970, 2007, 20171945, 1950, 1954, 1959, 1961, 1964, 1966, 1968, 1969, 1970, 20196.Булган951931, 1939, 1941, 1945, 1946, 1952, 1953, 1954, 19611944, 1951, 1955, 1971, 20077.Өвөрхангай9151927, 1978, 1980, 1983, 1984, 1985, 2006, 2008, 20231928, 1938, 1947, 1948, 1956, 1981, 1986, 1987, 1988, 1990, 1998, 1999, 2003, 2005, 20098.Завхан371924, 1930, 19331927, 1929, 1931, 1939, 1942, 2013, 20149.Говь-Алтай241947, 19481949, 1953, 1957, 200810.Сэлэнгэ241921, 20131933, 2011, 2022, 202411.Дорнод 221936, 19371940, 194112.Ховд211940, 2022202313.Баянхонгор211949, 2025199114.Өмнөговь1-196915.Говь-Сүмбэр-1200616.Баян-Өлгий--17.Дархан-Уул--18.Дорноговь--19.Дундговь--20.Орхон--21.Сүхбаатар-12025

 Түрүү, үзүүрт нэг аймгийн бөхчүүд 
Улсын баяр наадамд нэг аймгийн харъяат бөхчүүд үлдсэн тохиолдол: 

 1922 онд Архангай аймгийн харьяат улсын аварга Г.Вандан, улсын арслан Д.Далантай нар
 1926 онд Архангай аймгийн харьяат даян аварга Н.Жамъян, улсын арслан Ш.Төмөрбаатар нар
 1943 онд Архангай аймгийн харьяат улсын арслан Д.Лувсанжамц, улсын арслан Ц.Содов нар
 1959 онд Хөвсгөл аймгийн харьяат дархан аварга Д.Дамдин, улсын арслан Ц.Бадамсэрээжид нар
 1962 онд Архангай аймгийн харьяат улсын арслан Д.Жамц, улсын арслан Ж.Чойжилсүрэн нар
 1970 онд Хөвсгөл аймгийн харьяат дархан аварга Д.Дамдин, улсын аварга Ч.Бээжин нар
 1976 онд Төв аймгийн харьяат улсын аварга Д.Хадбаатар, улсын арслан П.Дагвасүрэн нар
 1982 онд Увс аймгийн харьяат дархан аварга Х.Баянмөнх, улсын арслан М.Мөнгөн нар
 2016 онд Архангай аймгийн харьяат улсын аварга Ч.Санжаадамба, улсын арслан Р.Пүрэвдагва нар тус тус үлдэж байжээ.

 Түрүү, үзүүрт нэг сумын бөхчүүд 
Улсын баяр наадамд нэг аймгийн нэг сумын бөхчүүд үлдсэн тохиолдол:

 1943 онд Архангай аймгийн Хайрхан сумын харьяат улсын арслан Д.Лувсанжамц, улсын арслан Ц.Содов нар
 1959 онд Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Үүр сумын харьяат дархан аварга Д.Дамдин, улсын арслан Ц.Бадамсэрээжид нар
 1970 онд Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Үүр сумын харьяат дархан аварга Д.Дамдин, улсын аварга Ч.Бээжин нар тус тус үлдэж байжээ.

 Хамгийн залуу начингууд 
ОнЦолБөхийн нэрХарьяалалНас1994Залуу бөх Долгорсүрэнгийн СумъяабазарӨвөрхангай Хужирт201995Залуу бөхЦогт-Очирын БаянмөнхУвс Хяргас211996Цэргийн начинНинжээгийн АлтансүхАрхангай Батцэнгэл221997Залуу бөхГунгаагийн ЭлбэгХөвсгөл Улаан-Уул231998Аймгийн арсланБатжаргалын ГанбатУвс Баруунтуруун221999Залуу бөхДолгорсүрэнгийн СэржбүдээӨвөрхангай Хужирт232000Аймгийн арсланБатжаргалын ОдхүүХэнтий Баянхутаг232001Аймгийн арсланХадбаатарын МөнхбаатарХөвсгөл Шинэ-Идэр202002Аймгийн арсланДагвадоржийн АзжаргалГовьсүмбэр Сүмбэр242003Аймгийн заанЖүгдэрийн ГансүхДорнод Халхгол222004Аймгийн начин Түвшинтөрийн ЭнхтуяаӨмнөговь Баян-Овоо222005Аймгийн арсланДаш-Очирын БатболдБаянхонгор Баянбулаг262006Аймгийн арсланМөнхсайханы ӨсөхбаярБулган Бүрэгхангай222007Аймгийн арсланЖанцангийн Бат-ЭрдэнэГовь-Алтай Цээл212008Аймгийн арсланШоовдойхүүгийн ТогтохбаярГовь-Алтай Жаргалан272009Аймгийн хурц арсланЦэдэвийн СодномдоржХөвсгөл Тосонцэнгэл232010Аймгийн арсланБямбадоржийн ЗаяамандахХовд Чандмань232011Аймгийн арсланАмарын БатмөнхХөвсгөл Цагаан-Үүр222012Аймгийн заанБолдпүрэвийн СугаржаргалӨвөрхангай Хархорин232013Аймгийн арсланТөрөөгийн БаасанхүүУвс Тэс242014Цэргийн арсланБазаргүрийн БадамсүрэнЗавхан Алдархаан242015Аймгийн арсланЭрдэнэбатын ДашДундговь Эрдэнэдалай232016Аймгийн арсланДоржийн АнарДорнод Дашбалбар242017Аймгийн арсланБередмуратын СерикБаян-Өлгий Улаанхус232018Аймгийн арсланБатбаярын Даваа-ОчирХөвсгөл Их-Уул252019Аймгийн хурц арсланБаярсайханы ОрхонбаярСэлэнгэ Цагааннуур212020Аймгийн арсланОюунбаатарын Мөнх-ЭрдэнэАрхангай Хайрхан252022Аймгийн заанЭнхтүвшингийн БатмагнайБаянхонгор Жинст212023Цэргийн арсланЛхагвасүрэнгийн ОтгонбаатарАрхангай Батцэнгэл302024Аймгийн арсланГалбадрахын ДармаажанцанХовд Дөргөн242025Аймгийн арсланМөнхжаргалын БямбадоржДоргоновь Айраг34

 Улсын цолтой бөхчүүдийн эрэмбэ 

 Монголын оюутан залуучуудын анхдугаар наадам 
1959 онд “Монголын оюутан, залуучуудын анхдугаар их наадам" улс орон даяар өргөн хүрээнд явагдаж, төв орон нутгаас шалгарсан олон багууд шигшээ тэмцээнд хүрэлцэн ирж оролцжээ. Энэхүү " Монголын оюутан, залуучуудын анхдугаар их наадам "-ын үеэр Спортын төв ордоны нээлт болж энэхүү ордондоо анхны тэмцээнүүдээ зохиов. Монгол Улсын Их сургуулийн биеийн тамирын тэнхимийн дэргэд 1959 онд анхны их дээд сургуулийн “Спорт клуб" үүд хаалгаа нээв.

" Монголын оюутан, залуучуудын анхдугаар их наадам " -ын хүрээнд үндэсний бөхийн барилдааныг зохион байгуулж аймаг, бүсээс шалгарсан гучин долоон бөхийн барилдааныг тойргийн журмаар барилдуулан зарим амжилттай барилдсан бөхчүүдэд улсын цол олгосон билээ.

 Монголын бүх ард түмний спартакиад 

 Улсын аварга шалгаруулах барилдаан 

 Тэмдэглэл 
!жагсаалт
!жагсаалт