Улс тунхагласны ойн барилдаан

Улс тунхагласны ойн өдөр 
1924 оны 11 дүгээр сарын 26-ны өдөр Монгол улс анхдугаар Үндсэн хуулиа баталж, Хаант засгаас Бүгд найрамдах засаглалд шилжиж, хамжлагат ёсыг халан, үндэсний ардчилсан өөрчлөлт, эрхзүйн чухал зарчмууд, улс төрийн цоо шинэ тогтолцоог хуульчлан баталгаажуулсан нь Монголын түүхийн асар том үйл явдал болсон юм.Анхдугаар Үндсэн хууль батлагдсан нь нийгэм эдийн засгийн олон ололтыг манай улсад бий болгон батжуулсан төдийгүй Монголын газар шороо, хөрсөн доорх баялаг, ой мод, ан амьтан зэргийг ард түмний өмч гэж зарлаж байжээ. Түүнчлэн иргэдийн сонгох сонгогдох эрхийн асуудлыг хуульчлан Азид анх удаа Монгол Улс эмэгтэйчүүд эрчүүдтэй адил тэгш эрхтэй байх явдлыг хангаж өгсөн юм.

Харилцан шүтэлцээ бүхий энэхүү түүхэн үйл явдлын үр шимээр өнөөдөр монголчуудын эдэлж буй олон эрх, эрх чөлөөг хуульчлан тогтоосон байдаг. Тухайлбал, бүх нийтээрээ бичиг үсэгт суралцах, эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс адил эрх тэгш байх, шашин шүтлэг болон хэвлэн нийтлэх эрх чөлөөний суурь чухам энэ цаг үеэс л тавигджээ. Иймд он цагийн урсгалд баларч гээгдэхийн аргагүй түүхэн үйл явдал бол 1924 оны 11 дүгээр сарын 26-ны энэ өдөр тохиож Монголын түүхэнд бичигдэж үлдсэн юм.

Монгол Улсыг тусгаар тогтносон улс болж хамжлагат ёсыг халан хаант засгаас Бүгд Найрамдах засаглалд шилжсэн баярыг монголчууд хотол олноороо тэмдэглэх нь ихээхэн ач холбогдолтой. Манай улс Бүгд Найрамдах Улс тунхагласны баярын өдрийг нийтээр тэмдэглэх баярын өдөр болгон ёслол төгөлдөр тэмдэглэж ирсэн уламжлалтай ч 2012 оноос уг өдрийг "тэмдэглэлт өдрийн" түвшинд өнгөрөөх болсон юм.Энэ нь түүхийн чухал үйл явдлыг ач холбогдлыг багасгаж, түүх уламжлалыг бүдгэрүүлэх алдаатай шийдвэр болсон. Иймд өнгөрсөн онд УИХ-ын гишүүн Я.Содбаатар нарын 9 гишүүнээс Бүгд Найрамдах Улс тунхагласны баярын өдрийг "Нийтээр тэмдэглэх баярын өдөрт" болгон сэргээж хуульчлахаар Нийтээр тэмдэглэх баярын болон тэмдэглэлт өдрүүдийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг боловсруулж УИХ-д өргөн барьсан юм. Хуулийн төслийг УИХ-аар хэлэлцээд анхны хэлэлцүүлгээр нь батлан Хөдөлмөрийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулж батлав.Ингээд уг хууль батлагдсанаар жил бүрийн 11 дүгээр сарын 26-ныг "Улс тунхагласны баяр" хэмээн зарлаж, бүх нийтийн амралтын өдөр болгон, тэмдэглэн өнгөрүүлдэг болсон. Улс тунхагласны баярын хүрээнд үндэсний бөхийн уламжлалт барилдааныг жил бүр зохион байгуулдаг билээ.

 Улс тунхагласны ойн барилдаан 
Энэхүү барилдааныг анх 1984 онд 60 жилийн ойн өдөр Спортын төв ордонд зохион байгуулж, 128 бөх барилдсанаас дархан аварга Х.Баянмөнх түрүүлж, аварга Д.Хадбаатар үзүүрлэж байжээ. 1990 оноос хойш өнөөг хүртэл тогтмол зохион байгуулсаар ирсэн. Энэхүү барилдаан 1996 онд тодорхой шалтгааны улмаас зохион байгуулагдаагүй бөгөөд мөн 2009 онд N1H1вирусын улмаас олон нийтийн газруудад карантин тогтоогдож зохион байгуулагдаагүй өнжсөн билээ. 

 Түрүү үзүүр хүртсэн бөхчүүд 
ОнТүрүүлсэн бөхҮзүүрлэсэн бөхЦолОвог нэрХаръяалалЦолОвог нэрХаръяалал1990Д.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрУ.арсМядагийн МөнгөнУвс Давст1991У.зЦэдэндамбын БаярсайханТөв Баян-ӨнжүүлД.авХорлоогийн БаянмөнхУвс Хяргас1992Д.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрД.авАгваансамдангийн СүхбатТөв Сэргэлэн1993Д.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрУ.авОдвогийн БалжиннямУвс Наранбулаг1994У.зСарангэрэлийн ХүрэлбаатарХөвсгөл ГалтУ.гПунцагийн СүхбатБаянхонгор Баян-Овоо1995У.арсДуламжавын Мөнх-ЭрдэнэАрхангай БулганУ.зДамирангийн БумбаярУвс Тэс1996өнжсөн1997Д.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрУ.арсДуламжавын Мөнх-ЭрдэнэАрхангай Булган1998Д.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрУ.гБаянмөнхийн ГантогтохУвс Хяргас1999Д.авБадмаанямбуугийн Бат-ЭрдэнэХэнтий ӨмнөдэлгэрУ.гБаянмөнхийн ГантогтохУвс Хяргас2000У.авДолгорсүрэнгийн СумъяабазарӨвөрхангай ХужиртД.авАгваансамдангийн СүхбатТөв Сэргэлэн2001У.авДолгорсүрэнгийн СумъяабазарӨвөрхангай ХужиртУ.хГунгаагийн ЭлбэгХөвсгөл Улаан-Уул2002Д.авАгваансамдангийн СүхбатТөв СэргэлэнУ.гИшдоржийн ДоржсамбууБулган Гурванбулаг2003Д.авГэлэгжамцын ӨсөхбаярАрхангай БатцэнгэлД.авАгваансамдангийн СүхбатТөв Сэргэлэн2004У.гИшдоржийн ДоржсамбууБулган ГурванбулагД.авГэлэгжамцын ӨсөхбаярАрхангай Батцэнгэл2005Д.авГэлэгжамцын ӨсөхбаярАрхангай БатцэнгэлУ.арсБатжаргалын ГанбатУвс Баруунтуруун2006У.арсДагвадоржийн АзжаргалГовьсүмбэр СүмбэрУ.хТүмэнсанжаагийн МөнгөнцоожАрхангай Батцэнгэл2007Д.авГэлэгжамцын ӨсөхбаярАрхангай БатцэнгэлУ.гДамбийн РагчааАрхангай Булган2008У.гИшдоржийн ДоржсамбууБулган ГурванбулагУ.арсДоржпаламын ГанхуягӨвөрхангай Зүүнбаян-Улаан2009өнжсөн2010У.авЧимэдрэгзэнгийн СанжаадамбаАрхангай ХашаатУ.нШоовдойхүүгийн ТогтохбаярГовь-Алтай Жаргалан2011У.гНямдоржийн ГанбаатарГовь-Алтай ЧандманьУ.нЭрдэнэбилэгийн ЭнхбатБулган Могод2012У.арсПүрэвийн БүрэнтөгсУвс ДавстУ.авЧимэдрэгзэнгийн СанжаадамбаАрхангай Хашаат2013У.авЧимэдрэгзэнгийн СанжаадамбаАрхангай ХашаатУ.зБатзоригийн БатмөнхТөв Баянхангай2014У.авСүхбаатарын МөнхбатУвс БаруунтуруунУ.зБаатархүүгийн ПүрэвсайханХовд Чандмань2015У.авЧимэдрэгзэнгийн СанжаадамбаАрхангай ХашаатУ.арсПүрэвийн БүрэнтөгсУвс Давст2016У.авЧимэдрэгзэнгийн СанжаадамбаАрхангай ХашаатУ.арсПүрэвийн БүрэнтөгсУвс Давст2017У.авЧимэдрэгзэнгийн СанжаадамбаАрхангай ХашаатУ.гӨлзийтогтохын Бат-ОршихУвс Улаангом2018У.гБатнасангийн ГончигдамбаЗавхан Их-УулУ.арсЦэдэвийн СодномдоржХөвсгөл Тосонцэнгэл2019У.нНасанцогтын БаярбаатарСэлэнгэ Мандал У.нБаярсайханы ОрхонбаярСэлэнгэ Цагааннуур2021У.хБаярсайханы ОрхонбаярСэлэнгэ ЦагааннуурУ.хБаярхүүгийн Бат-ӨлзийХовд Зэрэг2022У.авПүрэвийн БүрэнтөгсУвс ДавстУ.авОргихын ХангайХовд Буянт2023У.зБаярхүүгийн Бат-ӨлзийХовд ЗэрэгУ.хОюунбаатарын Мөнх-ЭрдэнэАрхангай Хайрхан2024У.зСүхбаатарын СүхбатАрхангай ХашаатУ.хБатсүхийн ЗоригтбаатарАрхангай Батцэнгэл2025У.з Сүхбаатарын СүхбатАрхангай ХашаатУ.авПүрэвийн БүрэнтөгсУвс Давст

 Түрүү үзүүр хүртсэн аймгууд 
д/дАймгуудын нэрТүрүүҮзүүрТүрүүлсэн онҮзүүрлэсэн он1.Архангай1171995, 2003, 2005, 2007, 2010, 2013, 2015, 2016, 2017, 2024, 20251997, 2004, 2006, 2007, 2012, 2023, 20242.Хэнтий6-1990, 1992, 1993, 1997, 1998, 19993.Увс3112012, 2014, 2022, 1990, 1991, 1993, 1995, 1998, 1999, 2005, 2015, 2016, 2017, 20254.Төв241991, 20021992, 2000, 2003, 20135.Булган222004, 20082002, 20116.Өвөрхангай212000, 200120087.Хөвсгөл1219942001, 20188.Говь-Алтай11201120109.Говьсүмбэр1-200610.Завхан1-201811.Баянхонгор-1199412.Ховд1320232014, 2021, 2022, 13.Сэлэнгэ212019, 20212019,
Ангилал:Үндэсний бөхийн барилдааны жагсаалт