Юу-гийн гурвалжин

Юу-гийн гурвалжин нь байцааны төрлийн ургамлуудын зүйл хоорондын эволюц ба хамааралын тухай онол юм. Энэ онол нь, байцааны төрлийн удмын гурван зүйлийн геномуудаас орчин цагийн хүнсний ногооны болон тосны ургамлууд үүсдэг гэж үздэг. Уг онол ДНХ ба уургуудын судалгаагаар батлагдсан.

Онолыг анх 1935 онд, Солонгос-Япон ботаникч Вүү Жан-чүүн нийтэлсэн. Түүний япон нэрийг "Нагахару Юу" гэдэг байсан бөгөөд энэ нь түүний нэрний ханз үсгийн япон дуудлага юм. (Солонгос хэлээр) Вүү, диплоид ба тетраплоид зүйлүүдээс синтетик гибридүүдийг гарган авсан ба үүссэн триплоидуудын хромосомууд нь яаж хосолдог болохыг тайлбарласан.

 Тойм 

Юу-гийн гурвалжинг зурагт үзүүлэв. Энэ бүдүүвчид, байцааны төрлийн гурван зүйл ургамалыг, AA, BB, CC гэж тэмдэглэсэн, уг төрлийн удмын гурван зүйлийн геномуудаас гарган авахыг үзүүлсэн. AA, BB, CC диплоид геномууд нь дангаараа байцааны төрлийн нэг нэг зүйлийг үүсгэнэ. n нь геном тус бүрийн хромосомын тоог илэрхийлнэ. Жишээ нь, Brassica rapa A − n=10 (AA − 2n=20) тэмдэглэгээтэй. Энэ нь, ургамалын соматик эс бүр хоёр бүрэн геномын хуулбарыг (диплоид) агуулдаг ба геном бүр 10 хромосомыг агуулдаг гэсэн үг. Тэгэхээр эс болгон 20 хромосом агуулах ба диплоид учир 2n = 2x = 20 гэж бичигддэг. 

 AA – 2n=2x=20   – Brassica rapa (син. Brassica campestris)     – Манжин, Хятад байцаа
 BB – 2n=2x=16   – Brassica nigra      – Хар гич
 CC – 2n=2x=18   – Brassica oleracea   – Байцаа, Брунколи, Брокколи, Брюсель байцаа, Өнгөт байцаа, Кольраби

Эдгээр гурав нь, тус тусдаа бие даасан зүйл боловч маш ойрын хамаатнууд учир эрлийзжих боломжтой. Харамсалтай нь эдгээр зүйлүүдийн хоорондын эрлийзжилтээс, хяналтад оруулж чадахгүй байгаа бохирдлыг тэсвэрлэх геномыг үүсгэдэггүй. Зүйл хоорондын эрлийзжүүлэлтээр тетраплоид байцааны төрлийн гурван зүйлийг гарган авдаг. Хоёр ялгаатай зүйлээс гаралтай геном учир эдгээр гибрид ургамлуудыг аллотетраплоид (хоёр өөр овгийн зүйлээс гаралтай 4-н генийг агуулдаг) гэж нэрлэдэг. Илүү нарийвчилбал, тэд, амфидиплоидууд, өөрөөр хэлбэл, байцааны хоёр өөр зүйл бүрээс нэг нэг диплоид геномыг агуулдаг. Молекуляр судалгаанаас үзэхэд, тус бүрдээ палеополиплоид болох гурван диплоид зүйл тогтоогдсон.

 AABB – 2n=4x=36   – Brassica juncea      – Энэтхэг гич
 AACC – 2n=4x=38   – Brassica napus      – Рапс, манжин
 BBCC – 2n=4x=34   – Brassica carinata      – Эфиоп гич

 Мөн үзэх 
 Сорт
 Гибрид

 Эх сурвалж 

 Жич 

 Ном 
 Нагахару Юу. "Genome analysis in Brassica with special reference to the experimental formation of B. napus and peculiar mode of fertilization." Japanese Journal of Botany 7: 389–452 (1935).

Category:Генетик
Category:Байцааны төрөл
Category:Гибрид ургамал