Мончоог

Мончоог буюу хөх молцогтон урианхай.

Тува урианхайн 3 хошууг Хар соёд, Цагаан соёд, Улаан соёд гэж хуваах бөгөөд Улаан соёд хошууны ноёдын отго жинсний чулуу нь хөх өнгөтэйгээрээ бусдаас ялгардаг байсан тул хөх молцогтон буюу мончоог(казах үг) хэмээн нэрлэдэг байжээ. Жирийн ардуудын малгайны орой мөн хөх молцогтой байсан байх магадлалтай байна.

 Үгийн гарал 
Түрэг хэлний хөх молцог гэсэн үгээс үүдэлтэй казах гаралтай үг

Монгол улс дахь суурьшил
Хөх мончоог буюу хөх молцогтон урианхай нар Монгол улсын Баян-Өлгий аймгийн Цэнгэл сум, Ховд аймгийн Буянт сумын Нарийнгол багийн нутагт төвлөрөн сууршиж байна.