Хувцас загвар

Хувцас загвар гэдэг бол хувцас, гоёл чимэглэлийн эдлэлд дизайны элментүүд, гоо сайхны мэдрэмж, байгалийн гоо үзэсгэлэнг тусган оруулах урлаг юм. Хувцасны загварт нийгэм, соёлын олон хүчин зүйлс нөлөөлдөг бөгөөд газар орон, цаг хугацаанаас хамааран өөрчлөгдөж байдаг. Загвар зохион бүтээгчид өмсөхөд тохиромжтой, гоо зүйн хувьд таатай хувцас бүтээхийг зорьдог. Мөн тухайн хувцасыг ямар хүмүүс, ямар орчин нөхцөлд өмсөхийг харгалзаж үзнэ. Төрөл бүрийн өнгө, материал, хэлбэр дүрс, хэв маягуудаас сонголт хийдэг. Хүмүүс ихэвчлэн өдөр тутмын, энгийн хувцас өмсдөг бөгөөд тусгай арга хэмжээнд зориулан даашинз, албаны хувцас өмсдөг. Зарим хувцсыг зөвхөн тодорхой хэсэг бүлэг хүмүүс болон хувь хүнд зориулан тусгайлан хийдэг. Үүнийг haute couture буюу тусгай загвар гэж нэрлэнэ. Өнөө үед ихэнх хувцсыг олон түмний зах зээлд, өдөр тутмын хэрэглээнд зориулан бүтээж байна.
 Ажиллах хэв маяг 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MICHALSKY_StyleNite_SS13_Stage.jpg|thumb|280x280px|Загварын тайз бол загварын шоуны үеэр загвар үзүүлэх үндсэн хэсэг болдог. Berlin_Fashion_Week -н үеэр Michalsky's StyleNite-д ашиглагдсан тайз.Загвар зохион бүтээгчид тодорхой компанид бүтэн цагаар ганцаараа болон хамт олны хэлбэрээр ажилладаг. Чөлөөт уран бүтээлч хэлбэрээр ажилладаг дизайнерууд голдуу өөрсдийн бизнестэй байдаг ба өөрийн дизайнуудыг дэлгүүрүүд, үйлдвэрлэгчдэд шууд нийлүүлэх буюу шууд хэрэглэгчид худалддаг. Дэлгүүр болон үйлдвэрлэгчдэд нийлүүлсэн тохиолдолд худалдан авсан тал нь өөрсдийн логог тавьж худалдаалах нь түгээмэл. Зарим хувцас зохион бүтээгчид өөрийн гэсэн зах зээлтэй болоод өөрийн нэрийн брэндийн загваруудыг гарган борлуулдаг. Эсвэл тусгай хэрэглэгчдэд зориулан загвар бүтээн гаргадаг. Бусад тансаг зэрэглэлийн хувцас бүтээдэг дизайнерууд тусгай дэлгүүрүүдтэй хамтран ажиллаж, өвөрмөц онцлог бүхий хувцас бүтээдэг. Гэсэн хэдий ч ихэнх дизайнерууд хувцасны үйлдвэрт ажиллаж, олон түмний зах зээлд зориулан эрэгтэй, эмэгтэй болон хүүхдийн хувцас үйлдвэрлэдэг байна.  Abercrombie & Fitch, Justice, Juicy зэрэг томоохон дизайнерын брэндүүдийн ард хэсэг бүлэг дизайнерууд ажилладаг бөгөөд ахлах дизайнерын зааврын дагуу загвар бүтээж байдаг.

 Загвар бүтээх үе шат 
Хувцас загвар зохион бүтээгчид цаасан дээр зурах эсвэл цаасаар даашинзныхаа хэв маягийг гаргах зэргээр санаагаа буулгадаг. Улмаар санаагаа эцэслэсний дараа эсгүүр гаргагчтай уулзаж ярилцдаг. Эсгүүр гаргагч нь компьютер эсвэл цаас ашиглан санааг бодитоор эсгэдэг. Үүний дараа эсгүүрийг загвар өмсөгчид өмсүүлэх замаар туршиж үздэг.

 Түүх 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ch%C3%A9ruit_Salon_Paris.jpg|thumb|300x300px|1910 оны Парис хотын Place Vendôme -д байрлах Chéruit салон.
19-р зуунд Чарльз Фредрик Ворт өөрийн нэрийн брэндийн загварыг гаргах болсноор албан ёсоор хөгжиж эхэлсэн гэж үзэх нь бий. Тэрээр Парист загварын үйлдвэртэй байсан бөгөөд олон тооны ажилтай байсан. Түүний зохиосон тусгай загварыг хааны ордонд өмсдөг байсан байна. Түүний амжилтын нууц нь хэрэглэгчиддээ юу өмсөхийг зааж удирддаг байсанд оршино. Учир нь түүнээс өмнөх дизайнерууд хэрэглэгчдийн захиалгаар хувцас үйлдвэрлэдэг байсан юм. Сouturier гэдэг үг хүртэл түүнээс гаралтай. Ерөнхийдөө судлаачдын судалдаг байсан бүх төрлийн хувцас бол нэг төрлийн загвар мөн хэдий ч 1858 оноос хойш бүтээгдэх хувцаснуудыг хувцас загвар буюу fashion design гэж тооцогддог байна.

Энэ үеэс хойш дизайны газрууд төрөл бүрийн зураач, дизайнеруудыг авч ажиллуулах болсон. Тэгээд зургийг үйлчлүүлэгчдэд үзүүлэх замаар сонголт хийлгэдэг болсон нь хувцас бүтээсний дараа сонголт хийлгэхээс илүү бага зардалтай байсан байна. Үйлчлүүлэгчид загвар таалагдсан тохиолдолд загварыг захиалан хйилгэх замаар орлого ордог байсан. Яг үүнээс эхлэн бэлэн болсон загварыг загвар өмсөгчид өмсүүлэн үйлчлүүлэгчдэд үзүүлэхээс өмнө зурсан загварыг үзүүлэх уламжлал тогтож, загварын ертөнцийн эдийн засгийн чухал эргэлтийг хийжээ. 

 Загварын төрлүүд 
Хувцасны үйлдвэрээс гаргадаг загварыг эрэгтэй, эмэгтэй, хүүхдийн хувцас гэсэн гурван үндсэн ангилалд хуваах хэдий ч үүнээс гадна илүү нарийн ангилалуудад хувааж болдог. 

 Тусгай загвар 
1950 оныг хүртэл загварын хувцасыг тусгайлан бүтээдэг байсан. Энэ ч утгаараа өндөр чанартай, үнэтэй материал ашиглаж, деталь бүрт онцгой анхаарал тавьдаг байлаа. Ингэж хийхэд цаг хугацаа, гар ажиллагаа их ордог. Хувцасны загвар, биед тохирсон байдал зэрэг нь материалын зардал, хийх цаг хугацаанаас илүү ач холбогдолтой байсан.[1][2] Хувцаснууд өндөр зардлаар гардаг байсан тул тусгай хувцаснаас шууд ашиг маш бага гардаг. Өндөр зардалтай хувцас хийхийн зэрэгцээ олон нийтэд тансаг, нэр хүндтэй гэх зэрэг байр сууриа алдахгүй байх нь тэдний хувьд чухал байдаг байсан.[3] 

 Бэлэн хувцас (pret-a-porter) 
Бэлэн хувцас нь тусгай загвартай хувцас, олон түмний зах зээлийн хувцасны шинж чанараас аль алиныг нь өөртөө агуулдаг. Материал сонголт, эсгүүрт чухал ач холбогдол өгдөг. Хувцсыг цөөн тоогоор хийдэг тул харьцангуй үнэтэй байдаг. Бэлэн хувцаснуудыг Фэйшн 7 хоног гэх мэт загварын шоунуудаар үзүүлдэг. Загварын шоунууд хотуудад жилд 2 удаа болдог. Хавар/зун, намар/өвөл, амралтын, усны, хуримын зэрэг чиглэлээр зохион байгуулагддаг. 

 олон түмний зах зээл 
Загварын салбар өнөө үед олон түмний зах зээлд зориулан их хэмжээний хувцас гаргаж, борлуулж байна. олон түмний зах зээлд төрөл бүрийн хэрэглэгчид байх бөгөөд, алдартай загвар зохион бүтээгчид болон брэндийн гаргасан трэнд буюу хэв маягийн дагуу бэлэн хувцас үйлдвэрлэдэг. олон түмний зах зээлийн үйлдвэрлэгчид өөрсдийн гэсэн өвөрмөц загвар гаргахаас өмнө загварын 7 хоногуудад толилуулсан загваруудыг үзсэний дараа загвар гаргадаг. Хувцас хийхдээ илүү хямд материал ашиглан, машинаар хялбархан хийж болох арга техникийг ашиглдаг байна. Иймээс эцсийн бүтээгдэхүүнийг илүү хямд үнээр зарах боломжтой болдог.[4][5][6]

 Орлого 
Дэлхийн зах зээл дээрх мэдээллээс үзэхэд 2008 оны 5 сарын байдлаар хувцасны загвар зохион бүтээгчдийн жилийн дундаж цалин $61,160 байсан. 50 орчим хувь нь жилд $42,150 - $87,120 төгрөгний цалинтай.[8] Хамгийн бага цалин авдаг 10 хувь нь жилд $32,150 хүртэлх долларын цалин авдаг бол хамгийн өндөр цалинтай 10% нь жилд $124,780-с илүү цалин авдаг байна. Хувцас үйлдвэрлэлийн салбарт хамгийн олон загвар зохион бүтээгчид ажилладаг бөгөөд жилийн дундаж цалин нь $52,860 (£28,340) байсан.[9]

 Загварын боловсрол 
Загвар зохион бүтээх мэргэшил, технологийн талаар боловсрол олгодог төрөлжсөн сургуулиуд дэлхий даяар байдаг. Зарим нь мастерын зэрэг олгодог.
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:UTEvoFash.jpg|thumb|2007 онд зохион байгуулагдсан оюутны загварын шоу.

 Дизайны сургуулиуд: 
 Аргентин
 School of Architecture, Design and Urbanism, Buenos Aires
 University of Palermo, Buenos Aires 

 Авсрали 
 Sydney Institute of TAFE

 Бангладеш
 Bangladesh University of Textiles(BUTex), Dhaka
 Shanto-Mariam University of Creative Technology, Dhaka
 BGMEA Institute of Fashion & Technology (BUFT), Dhaka

 Бельги
 La Cambre
 Royal Academy of Fine Arts (Antwerp)

 Канад
 George Brown College
 Toronto Film School

 Дани
 Copenhagen Academy

 Франц
 Ecole de la Chambre Syndicale de la Couture Parisienne
 ESMOD
 Studio Berçot
 FA Paris

 Гүрж
 Tbilisi State Academy of Arts

 Герман
 AMD Academy of Fashion and Design
 Berlin University of the Arts
 HTW Berlin
 University of the Arts Bremen
 Kunstakademie Düsseldorf
 Giebichenstein Castle Academy of Arts
 Academy of Fine Arts, Karlsruhe
 Academy of Fine Arts, Munich
 Academy of Fine Arts, Nuremberg
 Design Hochschule Schwerin & Leipzig 

 Ирланд
 Limerick School of Art and Design
 National College of Art and Design

 Энэтхэг
 National Institute of Fashion Technology
 Amity_University
 Pearl Academy of Fashion
 Apeejay Institute of Design

 Итали
 Istituto Marangoni
 Politecnico of Milan
 stituto Europeo di Design
 University Iuav of Venice

 Израйль
 Shenkar College of Engineering and Design

 Япон
 Bunka Fashion College
 Sugino Fashion College

 Монгол 
 ШУТИС-Үйлдвэрлэлийн Технологи, Дизайны Сургууль
 Урлах Эрдмийн Дээд Сургууль 
 СУИС-Дүрслэх Дизайн Урлагийн сургууль 
 Сити Их Сургууль

 Пакистан
 Pakistan Institute of Fashion and Design

 Рим
 Gheorghe Asachi Technical University of Iași
 George Enescu University of Arts of Iași
 Art and Design University of Cluj-Napoca
 West University of Timișoara - Faculty of Fine Arts and Design

 Турк
 İzmir University of Economics

 Их Британи
 Англи 
 Лондон
 Central Saint Martins College of Art and Design
 Condé Nast College of Fashion & Design
 Royal College of Art
 Kingston University
 London College of Fashion
 University of Westminster
 Ravensbourne College of Design and Communication
 University of Brighton
 De Montfort University
 Richmond University
 Bradford College
 University for the Creative Arts
 Шотланд
 Heriot-Watt School of Textiles and Design, Edinburgh
 Glasgow School of Art
 Edinburgh College of Art

 Америкийн Нэгдсэн Улс
 Parsons The New School for Design, New York City, New York
 Fashion Institute of Technology, New York City, New York
 Savannah College of Art and Design, Savannah, Georgia
 Drexel University, Philadelphia 
 Pratt Institute, New York City, New York
 Rhode Island School of Design, Providence, Rhode Island
 Kent State University, Ohio
 Otis College of Art & Design, Los Angeles, California
 California College of the Arts, San Francisco, California
 Philadelphia University
 Academy of Art University
 Fashion Institute of Design & Merchandising
 School of the Art Institute of Chicago
 Columbus College of Art and Design
 Columbia College Chicago
 El Centro College
 Middle Tennessee State University
 O'More College of Design
 Virginia Commonwealth University
 Woodbury University
 Lasell College, Massachusetts
Тайванд Shih Chien University, Fu Jen Catholic University Азид Raffles College of Design and Commerce сургуулиуд загварын зэрэг олгодог. АНУ-д маш олон сургууль дизайны сургалт санал болгодог бөгөөд курсын нэршил нь Apparel and Textiles / Apparel and Textile Design гэх зэрэгээр байдаг. Мөн Art and Art History, Family and Consumer Studies зэрэг чиглэлийн дор бүртгэлтэй байх нь бий. Parsons гэх зэрэг сургуулиуд Fashion Management буюу загварыг бизнесийн удирдлагатай хослуулдаг.

 Чиглэл 
ЧиглэлГол онцлогуудЗах зээлЭмэгтэй өдөр тутам  Эдэлгээ даах, биед эвтэйхэн, загварлаг   Тансаг, бэлэн хувцас, олон түмний зах зээл Эмэгтэй даашинз  Тансаг, нарийн ажиллагаатай, тусгай зориулалтын  Тансаг, бэлэн хувцас, олон түмний зах зээл Эмэгтэй дотуур хувцас  Тансаг, биед эвтэйхэн, угаахад тохиромжтой  Тансаг, бэлэн хувцас, олон түмний зах зээл Эрэгтэй өдөр тутам  Чөлөөт, эдэлгээ даах, биед эвтэйхэн  Тусгай, бэлэн хувцас, олон түмний зах зээл Эрэгтэй ёслолын хувцас  Дэгжин, тансаг, албан ёсны, тусгай зориулалтын  Тусгай, бэлэн хувцас, олон түмний зах зээл Хүүхдийн хувцас  Сонгодог болон сүүлийн үеийн загвартай, эдэлгээ даах, угаахад тохиромжтой, хөдөлгөөнд тохиромжтой  Бэлэн хувцас, олон түмний зах зээл Охидын хувцас  Гоёмсог, өнгөлөг, эдэлгээ даах, угаахад тохиромжтой, боломжийн үнэтэй  Бэлэн хувцас, олон түмний зах зээл Өсвөр насны охидын хувцас  Гоёмсог, биед эвтэйхэн, дэгжин, өнгөлөг  Бэлэн хувцас, олон түмний зах зээл Жинс  Хүйс хамаарахгүй, газарзүйн байршлаас шалтгаалдаг, биед эвтэйхэн, эдэлгээ даах, хөдөлгөөнд тохиромжтой  Бэлэн хувцас, олон түмний зах зээл  Усны хувцас  Загварлаг, моодны, эдэлгээ даах, хөдөлгөөнд тохиромжтой, өнгөлөг   Тансаг, бэлэн хувцас, олон түмний зах зээл Спорт загварын хувцас  Биед эвтэйхэн, эдэлгээ даах, агаар сайн нэвтрүүлдэг, угаахад тохиромжтой, хөдөлгөөнд тохиромжтой  Бэлэн хувцас, олон түмний зах зээл  Нэхмэл хувцас  Жин болон өнгө нь тухайн улиралд нийцсан байх  Бэлэн хувцас, олон түмний зах зээл Гадуур хувцас  Загварлаг, дулаан, жин болон өнгө нь тухайн улиралд нийцсэн байх  Бэлэн хувцас, олон түмний зах зээл Хуримын хувцас  Чамин, тансаг, сонгодог загвартай  Тансаг, бэлэн хувцас, олон түмний зах зээл Гоёл чимэглэл  Нүд гялбам, загварлаг  Тансаг, бэлэн хувцас, олон түмний зах зээл Бэлтгэлийн хувцас  Спортлог, тухайн спортын онцлогт нийцсэн  Бэлэн хувцас, олон түмний зах зээл 

 Дэлхийн загварын зах зээл 
Хувцас бол дэлхийн хэмжээний зах зээл бөгөөд томоохон орнууд өөрсдийн гэсэн хувцасны зах зээлтэй болсон. Хятад, Бангладеш хоёр бол хамгийн том үйлдвэрлэгч орнууд. Бусад томоохон үйлдвэрлэгч орнууд нь Герман, Индонез, Малайз, Энэтхэг, Филифин, Өмнөд Солонгос, Испани болон Бразил юм.  

Хувцас загварын чиглэлээр олон улсын түвшинд танигдсан 7 орон бол: Франц, Итали, Герман, Их Британи, Америкийн Нэгдсэн Улс, Япон, Бельги юм 

 Ном зүй 
 Breward, Christopher, The culture of fashion: a new history of fashionable dress, Manchester: Manchester University Press, 2003, ISBN 978-0-7190-4125-9 
 Hollander, Anne, Seeing through clothes, Berkeley: University of California Press, 1993, ISBN 978-0-520-08231-1
 Hollander, Anne, Sex and suits: the evolution of modern dress, New York: Knopf, 1994, ISBN 978-0-679-43096-4
 Hollander, Anne, Feeding the eye: essays, New York: Farrar, Straus, and Giroux, 1999, ISBN 978-0-374-28201-1
 Hollander, Anne, Fabric of vision: dress and drapery in painting, London: National Gallery, 2002, ISBN 978-0-300-09419-0
 Kawamura, Yuniya, Fashion-ology: an introduction to Fashion Studies, Oxford and New York: Berg, 2005, ISBN 1-85973-814-1
 Lipovetsky, Gilles (translated by Catherine Porter), The empire of fashion: dressing modern democracy, Woodstock: Princeton University Press, 2002, ISBN 978-0-691-10262-7
 McDermott, Kathleen, Style for all: why fashion, invented by kings, now belongs to all of us (An illustrated history), 2010, ISBN 978-0-557-51917-0 — Many hand-drawn color illustrations, extensive annotated bibliography and reading guide
 Perrot, Philippe (translated by Richard Bienvenu), Fashioning the bourgeoisie: a history of clothing in the nineteenth century, Princeton NJ: Princeton University Press, 1994, ISBN 978-0-691-00081-7 
 Steele, Valerie, Paris fashion: a cultural history, (2. ed., rev. and updated), Oxford: Berg, 1998, ISBN 978-1-85973-973-0 
 Steele, Valerie, Fifty years of fashion: new look to now, New Haven: Yale University Press, 2000, ISBN 978-0-300-08738-3 
 Steele, Valerie, Encyclopedia of clothing and fashion, Detroit: Thomson Gale, 2005

Ангилал:Моод
Ангилал:Хувцас судлал