АНУ-ын Ф-117 онгоцыг 1999 онд Сербүүд унагасан нь

250px|right|Ф-117 "үл үзэгдэгч" онгоц

АНУ-ын Ф-117 онгоцыг 1999 онд Сербүүд унагасан нь — 1999 онд АНУ тэргүүтэй НАТО-ийн хүчин хуучны Югославын улсуудын иргэний дайныг зогсоох цэргийн томоохон ажиллагааны үеэр цэрэг дайны түүхэнд анх удаа шинэ үл үзэгдэх технологтой Ф-117 онгоцыг 1960-аад оны хуучны ЗХУ-ын хийцийн агаарын эсэргүүцэгч сөнөөгч пуужингаар устгах тохиолдол гарсан юм. Ф-117 нь анх 1970-аад оноос бүтээгдэж эхэлсэн 1983 онд зэвсэглэлд орсон тухайн үеийн АНУ-ын тэргүүний түвшний зэвсэглэлд тооцогдож байжээ.

1999 оны 3 сарын 27-нд НАТО-ийн онгоцууд Белградын ойролцоо чухал газруудыг бөмбөгдөх ажиллагаа явуулах үед Сербийн 250-р Агаарын Хамгаалалтын хороонд чухал обьектуудыг хамгаалах үүрэг оногджээ. Тухайн дайралтын өмнөх нь Сербүүд НАТО-ын зарим нууц радио холбоог замаас нь барьж тайлж уншиж чадсан учир 250-р хороог тухайн дайралтын ойролцоо байрлуулж амжсан байв. НАТО-ын тал С-125 Нева сөнөөгч пуужингаар зэвсэглэсэн Сербийн Агаарын хамгаалах хүчинг өөрсөнд нь аюул болохгүй хоцрогдсонд тооцож байв. 
250px|left|С-125 Агаарын эсэргүүцэгч пуужингийн систем, 2012 онд Сербийн 250-р хорооных нь нийтэд үзүүлж байгаа нь
Сербүүд АНУ-ын шинэ сөнөөгч онгоцнуудыг илрүүлэхийн тулд нилээдгүй чармайлт гаргаж хуучны орос радаруудаа самнах долгионыг нь олон янзын уртад шилжүүлж тухайн үед урт долгион дээр тавьсан нь Ф-117-ын радарын долгион сарниулах бүрхүүлтэй биеийг танисан байна. 3 сарын 27-ны орой хурандаа Золтан Данигийн удирдсан 250-р хорооны 3-р ангийн хариуцсан радарууд 50км зайнаас онгоцнуудыг таньж онгцоны бөмбөгний хавхлага онгойход байг бүрэн тогтоож 13км-т ойртож ирсэн Ф-117-уудын эсрэг хэд хэдэн С-125 пуужингуудыг харважээ. 82-0806 дугаар бүхий Ф-117 онгоц пуужинд оногдож америкийн нисгэгч дэд хурандаа Дэйл Зэлко онгоцноосоо шүхрээр буужээ. Тухайн үед пуужинг харвасан цэрэг Драган Матичийн 2009 оны ярилцлагаар тэд байг 50-60км зайд илрүүлж радараа зөвхөн 17 секунд ажиллуулж дайсанд танигдуулахгүйн тулд радарын самналтаа унтрааж байг 13км зайнд байхад нь пуужингуудаа харважээ мөн  командын байр, радар, зенитийн батарей 3-ын хооронд газарт булсан кабелиар холбоо барьсан нь радио долгионийг нь сонсож хариу арга хэмжээ авах бололцоог Америкчуудад олгоогүй байна. 
Америкийн нисгэгч газарт буугаад нүхэнд нуугдаж НАТО-ын аврах баг иртэл нуугдаж аврагджээ. Дэд хурандаа Дэйл Зэлкогийн мэдэгдсэнээр 2 пуужин онгоцны өөдөөс ойртож нэг нь байг танилгүй зөрж нөгөө нь онгоцыг онож сөнөөжээ. Серб эр 1999 оны үл үзэгдэгч онгоц унагаснаа дэлгэсэн нь 

Онгоцны зарим хэсгийг Сербүүд авч шинжилж зарим хэсгийг нь Орсын цэргийнхэнд шилжүүлж шинэ үл үзэгдэгч технологын нууц задарсан байна.

250-р хорооных нь 5-р сарын 2-нд мөн АНУ-ын Ф-16 сөнөөгч онгоцыг унагажээ. Нийтдээ тухайн цэргийн ажиллагааны үеэр хэдэн арван С-125 пуужинг Сербүүд харваж НАТО-ын 2 онгоцыг сөнөөж чадсан байна.  

Сүүлд 2010 оны үед цэргээс халагдаад талхны газар ажиллуулдаг болсон Золтан Дани болон Дэйл Зэлко нар уулзаж найзууд болжээ.

С-125-ын өмнөх хувилбар С-75 нь Ветнамын дайны үед өргөн хэрэглэгдэж 1000 гаруй АНУ-ын онгоцыг 1960-аад оны дундуур унагажээ. 

Баримтат бичлэг

 Баримтат кино.
 Золтан Дани болон Дэйл Зэлко нар уулзсан нь.

Оролцсон зэвсэгүүдиийн танилцуулга

Монгол улсын зэвсэглэлд С-125

Монгол улс С-125 Печора пуужингийн системийн илүү сайжруулсан хувилбар Печора-2М системтэй. Шинэчилсэн С-125 нь дунд тусгалын сөнөөгч пуужинг (500-800км-т харвадаг) амдан устгах чадвартай юм. С-125-ын байг устгах магадлал 0,6 байдаг шинэчилсэн хувилбар нь магадлалыг илүү сайжруулсан байдаг. 

Эшлэл

Ангилал:АНУ-ын агаарын зэвсэгт хүчин
Ангилал:1999 он
Ангилал:Югославын түүх