Арабчууд

Арабчууд (араб: عرب‎, араб гэсэн утгатай) -Ойрх Дорнод, Баруун Ази, Умард Африк, африкийн захын хэсгээр амьдардаг араб хүмүүс болон араб хэлээр ярьдаг араб бичиг хэргэлдэг хүмүүсийг нэрлэдэг хэт угсаатны бүлгийг хэлдэг байна. Арабчууд эртний гарал үүсэл, шашин шүтлэг, түүхэн уг сурвалж, уламжлал болон удамшлаараа ялгаатай өөр өөр гарлын хүмүүсийн цуглуулга болсон нэгдэл юм. Арабчууд нь тоогоороо дэлхийн хэмжээнд хятадын хан үндэстэний дараа хоёрдугаард ордог хэт угсаатан юм. Арабуудын тоо 430-450 сая орчим хүн. Арабчуудын 90 гаруй хувь нь Исламын шашинтай, цөөнх нь Христийн шашинтай ажээ.  

 Араб хэл 
Араб хэлний орчин үеийн ярианы аялгууг Араб, Ирак, Сири-Ливан, Египет гэх мэт өөр өөр бүлгүүдэд хуваадаг байна. 

 Исламын өмнөх үе 
Арабчуудын өвөг дээдэс нь Ойрхи Дорнод, Хойд Африкийн эртний ард түмэн, овог аймгуудаас гаралтай. Арабчуудын түүх нь ерөнхийдөө семит хэлээр ярьдаг ард түмний түүхтэй нягт холбоотой байдаг. Месопотамийн түүхэн баримтаас үзэхэд арабчууд бусад семит ард түмнүүдээс МЭӨ 1-р мянганы өмнөхөн салж эхэлжээ. Тэр үед Арабын өмнөд хэсгийн арабчууд аль хэдийн цэцэглэн хөгжсөн хот, хаант улсуудыг (Саба болон бусад) байгуулж, Арабын хойгийн хойд бүс нутгуудад голчлон нүүдэлчин Бедуинууд суурьшсан байв.

5-6-р зуун гэхэд хойд болон өмнөд арабчуудын соёл иргэншил уналтад орсон байжээ.

 Халифын вант улс 
VII зууны эхээр Мекийн шашны удирдагч зөнч Мухаммед Исламын шашныг байгуулж, улмаар "Умма" хэмээх шашны нийгэмлэг бий болгосон байна. Мухаммедын (Халифын вант улс) дараа бий болсон улс хурдацтай хөгжиж эхэлсэн бөгөөд зуун жилийн дараа Испаниас Хойд Африк, баруун өмнөд Азиар дамжин Энэтхэг хүртэл сунаж байжээ. Арабын байлдан дагуулал эхэлснээр арабчууд гэдэг угсаатны нэр нь дундад зууны үеийн араб үндэстнийг бүрдүүлсэн араб овгуудын нэр болон хувирсан юм. Хэдийгээр нүүдэлчин Бедуинууд Исламын шашныг анх дэлгэрүүлэхэд хувь нэмрээ оруулсан ч хожим үүнийг голчлон бичиг үсэгт тайлагдсан суурин хотын иргэд ихэд хөгжүүлсэн юм. Арабчуудын нүүдэл нь араб бус бусад хөрвөгч овгуудад араб хэлийг нэвтрүүлэхэд хүргэсэн. Араб хэл нь Мароккогоос Ирак хүртэлх нутаг дэвсгэрт зөвхөн лалын шашинтнууд төдийгүй араб хэлийг үндсэн хэл болгож авсан Христэд итгэгчид, Еврейчүүдийн хувьд гол хэл болжээ. Аажмаар Умард Африк, Ойрхи Дорнодын хүн ам өргөн утгаараа арабчууд болсон байна.

Исламын шашин дэлгэрсэн нь арабчуудад ашигтай харилцаа холбоог бий болгосон. Христэд итгэгчид, иудейчүүд, персүүд болон бусад хүмүүстэй хамт тэд дэлхийд танигдсан хамгийн агуу соёл иргэншлийн нэгийг байгуулжээ. 8-12-р зууны хооронд яруу найраг, зохиол, уран зохиол, хууль зүйн дүрэм, гүн ухааны зохиол зэрэг арабын агуу уран зохиолын олон тооны бүтээл туурвижээ. "Исламын алтан үе"-ийн үед шинжлэх ухаан, ялангуяа одон орон, анагаах ухаан, газарзүй, түүх, математикийн салбарт асар их дэвшил гарсан байна.

Арабын Халиф улс оршин тогтносныхоо эхний зуунуудад халифуудын захиргаанд улс төрийн хувьд нэгдсэн байв. 10-р зууны дунд үе гэхэд Селжукийн туркууд, загалмайтнууд болон монголчуудын довтолгооны дор түүний хуваагдал, уналт эхэлсэн.

 Туркийн эрхшээл ба колончилол 
16-р зуунд Османы Туркууд Арабын ертөнцийн нэлээд хэсгийг эзлэн авч, мужуудад (вилаят) хуваасан. 19-р зуунд Британи болон Францууд Умард Африкийн ихэнх хэсгийг хяналтандаа авч чадсан юм.

Дэлхийн нэгдүгээр дайны үед Британичууд Арабт Туркийн эсрэг бослого зохион байгуулжээ. Дайны дараа тусгаар тогтнолоо олж авна гэж найдаж байсан арабчууд Сири, Палестиныг эзлэхэд Британид тусалсан. 20-р зууны эхний хагаст Арабчуудын тусгаар тогтнол, нэгдлийн төлөөх хэрэгцээ шаардлага улам бүр нэмэгдэж эхлэв. Европчууд орчин үеийн шинэчлэлийг өдөөсөн боловч үүнтэй зэрэгцэн тэд Алжирын хамгийн сайн газар нутагт францчуудыг, Палестин дахь Европын еврейчүүдийг суурьшуулсан юм. 

Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа Палестинчуудаас бусад Арабын бүх ард түмэн эцсийн бүлэгт бүрэн тусгаар тогтнолоо олж авсан байна. 

 Арабчуудын бүлэг 
Арабуудыг нүүдлийн мал аж ахуй эрхэлдэг (Бедуинууд), тосгоны тариачид (Феллахи), тосгоны болон хотын оршин суугчид гэсэн үндсэн гурван бүлэгт хуваадаг. Нэмж дурдахад, хэдэн сараар тосгонд газар тариалан эрхэлдэг Арабын хэд хэдэн жижиг бүлгүүд (Суданы Баггара малчид гэх мэт) байдаг бөгөөд жилийн үлдсэн хугацаанд малаа дагуулан нүүж байдаг ажээ. Улаан тэнгис, Газар дундын тэнгис болон бусад тэнгисийн голын бэлчир, эрэг орчмын газруудад амьдардаг арабчууд бол загас агнуур эрхэлдэг байна.

 Арабын ертөнцөд ордог улс орнууд 
Улсын нэрГазар нутаг
(км²)Хүн ам
(хүн)НийслэлАлжир2 382 74145 400 000АлжирБахрейн6951 705 003МанамаЖибути22 000921 804ЖибутиЕгипет997 739106 221 670КаирБаруун Сахар252 120393 831Эль-АюнЙемен536 86934 870 773СанаЙордани97 74011 518 577АмманИрак435 31743 324 000БагдадКатар11 4372 846 118ДохаКоморос2170846 281МорониКувейт17 8184 464 521Эль-КувейтЛиван10 4525 296 107БейрутЛиви1 775 5007 200 000ТриполиМавритани1 030 7004 244 878НуакшотМарокко458 73037 112 080РабатАрабын Нэгдсэн Эмират77 70010 207 863Абу-ДабиОман212 4575 635 601МаскатПалестин62575 227 193РамаллаСаудын Араб1 960 58234 218 169Эр-РиядСири185 18016 139 840ДамаскСомали637 65715 443 000МогадишоСудан1 866 06839 578 828ХартумТунис163 61011 722 038Тунис

 Шинжлэх ухаан 

 Соёл 

Урлаг

Архитектур

Хөгжим

Утга зохиол

Гарал үүсэл

Y-Хромсом

Эх хромсом

Бусад хромсомууд

Хүн ам
2015 оны байдлаар 420-450 сая араб хүн байна.

Арабын лиг болон Израил

+  Улс Хүн ам Албан ёсны хэл(нүүд) Тэмдэглэл    38,700,000  Араб албан ёсны хэл      1,314,089  Араб албан ёсны хэл      766,865  Араб хэл нь Комор, Франц хэлтэй хамт албан ёсны хэл     810,179  Араб хэл нь Франц хэлтэй албан ёсны     86,895,099  Араб албан ёсны хэл      32,585,692  Араб хэл нь Курд хэлтэй албан ёсны хэл     1,658,000  Arabic co-official language with Hebrew  According to Israel's Central Bureau of Statistics, the Arab population in 2013 was estimated at 1,658,000, representing 20.7% of the country's population.http://www.cbs.gov.il/www/hodaot2013n/11_13_097e.pdf   7,930,491 Arabic official language     4,156,306  Arabic official language  60% of Kuwait's population is Arab (including Kuwaitis and Arab expatriates).   5,882,562  Arabic official language     6,244,174  Arabic official language     3,516,806  Arabic official language     32,987,206  Arabic co-official language with Berber     3,219,775  Arabic official language    Палестин  4,225,710  Arabic official language  Gaza Strip: 1,763,387, 100% Palestinian Arab, West Bank: 2,676,740, 83% Palestinian Arab and other   2,123,160  Arabic official language     27,345,986  Arabic official language     10,428,043  Arabic co-official language with Somali     35,482,233  Arabic co-official language with English     17,951,639  Arabic official language     10,937,521  Arabic official language     8,264,070  Arabic official language     26,052,966  Arabic official language  

Араб цагаачид

 Arab diaspora FlagCountryNumber of ArabsTotal Population% ArabsNotesBrazil10,000,000200,000,0005%France5,880,00065,350,0009%France's ethnic minorities: To count or not to count. The Economist (2009-03-26). Retrieved on 2013-07-12.Indonesia5,000,000237,420,0002.1%Argentina3,500,00041,280,0008.5%United States3,500,000315,700,0001.11%Turkey1,600,00080,500,0002.1%Venezuela1,600,00028,000,0006%Iran7,800,00080,000,0009.0%Chad1,400,00010,329,20812.3%Mexico1,100,000115,300,0000.95%Chile1,000,00017,400,0005.8% Spain800,00046,750,0002.4%Italy760,00060,920,0001.2%Colombia705,00046,370,0001.5%United Kingdom500,00063,180,0000.8%Germany500,00082,000,0000.6%Canada450,00033,500,0001.4%Netherlands480,00016,750,0002.8%Australia350,00022,970,0001.5%Greece250,00010,900,0002.2%

Эх сурвалж

Бусад унших
Price-Jones, David. The Closed Circle: an Interpretation of the Arabs. Pbk. ed., with a new preface by the author. Chicago: I. R. Dee, 2002. xiv, 464 p. ISBN 1-56663-440-7 pbk
Ankerl, Guy. Coexisting Contemporary Civilizations: Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western. INU PRESS, Geneva, 2000. ISBN 2-88155-004-5.

Гадаад холбоос

 Arab League (Arabic)


Ангилал:Арабын ертөнц
Ангилал:Африк дахь угсаатан
Ангилал:Ази дахь угсаатан