БНХАУ-ын засаг захиргааны хуваарь

БНХАУ-ын газар нутаг том, хүн ам олон учраас ч тэр үү нутгийн хуваарь нь ойлгоход амаргүй олон шат, төрөлтэй зохиогджээ.

Монгол хэлнээ өнөө цагийн хуваарийг нь муж, аймаг, хошуу, сум, гацааны түвшин гэх юм уу эсвэл дэс тоогоор нэгдүгээр, хоёрдугаар,..., тавдугаар түвшин гэж дараалуулан ойлгох нь дээр биз ээ. Хятад хэлний 级 (Jí, зарим хэлээр level, уровень гэж орчуулагдаж байгаа) ханзын утгыг энд «түвшин» гэж үзлээ. Гэхдээ нөхцлөөсөө хамаарч «шат», «зэрэг», «зиндаа», «эн», «тэнцүү» г.м ойролцоо утгат үгээр орлуулагдаж ч болох юм. 

Өдгөө нэгдүгээр (мужийн) түвшинд 22 муж (省 shěng, Тайванийг оруулбал 23), 5 өөртөө засах орон (自治区 zìzhìqū), 4 улсын хот (эсвэл шууд захирагдах хот - 直辖市 zhíxiáshì), 2 онцгой захиргааны орон (特别行政区 tèbié xíngzhèngqū, qū - «нутаг») гэж зүйлчлэгдэх нэр бүхий 33 засаг захиргааны нэгж (Тайваньтай 34) байна. 

Тайвань бол БНХАУ-аас тусгаарласан, БНХАУ-ын чангаалтаас болж заримдаг эрхтэй байдаг орон юм. Үүнээс гадна арваад жилийн өмнө л Хятадын мэдэлд шилжсэн Хонконг, Макао хоёр ОЗО энэ түвшинд бусдаас илүү өөртөө засаглах эрх эдэлж байна.

Хоёрдугаар (аймгийн) түвшинд 2009 оноор таслан үзвэл 19 тойрог (地区 dìqū), 283 тойргийн энтэй хот (地级市 dìjíshì), 30 өөртөө засах тойрог (自治州 zìzhìzhōu), 3 аймаг (盟 méng), бүгд 333 нэгж байна.

Дээрх тооцооны дүнг цааш бичвэл гуравдугаар (хошууны) түвшинд 2,858 нэгж, дөрөвдүгээр (сумын түвшинд) 40,859 нэгж байна гэж тоологдсон бол тавдугаар (гацааны) түвшинд баттай тоог гаргахад төвөгтэй ч 7 бум гаран нэгж байдаг бололтой.

БНХАУ-ын засаг захиргааны шатласан нэгжийн хуваарь — нутгийн тоо саарал өнгөөр нэгжийн хятад нэр, латин галиг I зэрэг   II зэрэг   III зэрэг   IV зэрэг   V зэрэг  өөртөө засах орон — 5自治区 – zìzhìqū тал мужийн дайтайөөртөө засах тойрог — 1副省级自治州 – shĕngjíchéngshì тойрог市辖区  – shìxiáqūхошууны энтэй хот — 38县级市 – xiànjíshìшянь — 217县  – xiànөөртөө засах шянь — 117 自治县  – zìzhìxiànхошуу — 49旗  – qíөөртөө засах хошуу — 3自治旗 – zìzhìqí хороолол街道 – jiēdàoбалгас镇 – zhènшян乡 – xiāngбага ардын шян民族乡 – mínzúxiāngсум苏木 – sūmùбага ардын сум民族苏木 – mínzúsūmùхороо 虚拟镇 – xūnǐzhèn   хороо 社区 – shèqūтосгон 村 – cūnгацаа 嘎查 – gāchá аймгийн энтэй хот — 31<span style="color:gray;">地级市 – dìjíshì өөртөө засах тойрог — 5自治州 – zīzhìzhōuтойрог — 13地区 – dìqūаймаг — 3<span style="color:gray;">盟  – méng  муж — 23+1省 – shěng тал мужийн дайтай хот — 15副省级城市 – fùshěngjí shì тойрог市辖区 – shìxiáqūEthnic district 民族区Special district 特区хошууны энтэй хот 县级市 – xiànjíshìшянь 县  – xiànөөртөө засах шянь自治县  – zìzhìxiàn аймгийн энтэй хот — 252地级市 – dìjíshì өөртөө засах тойрог — 25自治州 – zīzhìzhōuтойрог — 1地区 – dìqū тал аймгийн дайтай хот副地级副地级市 – fùdìjíshì  ойт газар 林区 – línqū  шууд харъяа хот — 4直辖市 – zhíxiáshì тал мужийн дайтай дүүрэг — 2副省级市辖区 – fùshěngjí shìxiáqū тойрог市辖区  – shìxiáqū шянь县  – xiàn онцгойзахиргаат орон — 2特别行政区 –tèbié xíngzhèngqū  тойрог区 – qū
File:China administrative.png


Хятад #Ард Улс