Монгол улсууд

Энэхүү жагсаалт нь Монгол улсуудын жагсаалт болно. 

Эрт ба дундад зууны улсууд
Нэр ОнГазар нутгийн хэмжээ Газрын зураг НийслэлХамарсан газар нутаг Бида улсИнжинаш "Хөх судар"      Сяньюнь Жоншань МЭӨ VI–МЭӨ 296     Хүннүчүүдийн улс Хүннү улс МЭӨ 209–МЭ 93/МЭ 156?  4,030,000 км2(МЭӨ 176)Claudio Cioffi-Revilla, J. Daniel Rogers, Steven P. Wilcox, & Jai Alterman, "Computing the Steppes: Data Analysis for Agent-Based Modeling of Polities in Inner Asia", Proceedings of the 104th Annual Meeting of the Amer. Pol. Sci. Assoc., Boston, Massachusetts, 8-р тал. 2008 оны 8-р сарын 28–31 90px Луут хот (Лунчэнь)Орхон голын эрэг  Юэбань 160–490   Түрүү Жао(Хань Жао) 304–329 2,000,000 км2( МЭ 316)Rein Taagepera "Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.", Social Science History Vol. 3, 115-138 (1979)  Лиши (304-305)Литин (305-308)Пуцзы (308-309)Пинлян (309-318)Чанань (318-329)Шангуи (329)  Умард Лянь397–460  90px Жанъе (397-412)Гузань (412-439)Гаочан (442-460)  Хэлиан Ся 407–431   Тонгван хот (418-427)Шангуи (427-428)Пинлян (428-430) Сяньбичүүдийн улс Сяньби 93/156?–234  90px Хангайн нуруу Өмнөд Лянь 397–414  90px Лианчуань (397-399)Лэду (399, 402-406, 410-414)Сипин (399-402)Гузань (406-410)  Баруун Цинь 385–431   Юаньчуань (385-388, 400, 410-412)Жинчэн (388-395)Шичэн (395-400)Танжяо (412) Фухан (412-431) Түрүү Янь 337–370   Шичэн (337-341)Лунчэн (341-350)Жи (350-357)Ечэн (357-370)  Баруун Янь 384–394   Чанань (385-386)Чжанцзы (386-394) Муюн сяньбичүүдийн улс Хожуу Янь 384–409  90px Чжуншань (386-397)Лунчэн (397-409)  Тугухунь 284–672  90px Фүки хот Тоба сяньбичүүдийн улс  Дай улс 315–377   Шэнлэ  Тоба улс(Тоба Вэй, Умард Вэй) 386–535 2,000,000 км2(450) 90px Шэнлэ (386-398)Пинчэн (398-493)Лоян (493-534)Чанань (534-535)  Зүүн Вэй  534–550 1,000,000 км2(550 AD) 90px Лоян (534)Ечэн (534-550)   Баруун Вэй 535–557 1,300,000 км2(МЭ 557) Чанань ЮйвэньУмард Жоу 557–581 1,500,000 км2(МЭ 577) 90px Чанань Нирун Нирун улсМонгол судлаачид Нируныг Сяньбийн үеэс зааглаж бичдэг ч зарим монгол эрдэмтэд Нируныг сяньби угсааны улсын тоонд оруулдаг 330–5554,000,000 км2(405 AD)Jonathan M. Adams, Thomas D. Hall and Peter Turchin (2006). East-West Orientation of Historical Empires.Journal of World-Systems Research (University of Connecticut). 12 (no. 2): 219–229. 90px Мумо хот Монгол, Орхон голКиданчуудын улсХидан Улс(Ляо улс)  907–1125 2,600,000 км2(947)Rein Taagepera (September 1997). "Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia". International Studies Quarterly 41 (3): 475–504.4,000,000 км2(1111) 90px Шанцзин Дорнод Дань улс 926–936     Умард Ляо 1122–1123     Хар Хидан 1124/1125–1221 2,500,000 км2(1210) 90px Балгасун хот Зүүн Ляо 1211–1220     Ираны Керман улс 1220-иод он–1306    Татаби (Кумоси) Их Си 1123    Дундад зууны монгол аймгууд Хамаг Монгол X зуун–1206  90px   Хэрэйдийн ханлиг X зуун–1203    Мэргидийн ханлиг XI–XII зууны дунд үе(XII зуунд дотоодын зөрчлөөс шалтгаалан бутарч аймгийн холбоо болсон бололтой)    Найманы ханлиг     Татарын ханлиг VI—X(IX – XII зууны дунд үе?) XII зуунд үед дотоодын зөрчлөөс шалтгаалан бутарч аймгийн холбоо болсон бололтой   40px  Их Монгол Улс Их Монгол Улс 1206–1271(1368) 33,000,000 км2Morgan. The Mongols. p. 5. 90px90px Аварга (1206–35)Хархорум (1235–60)Даду (1260–1368) Юань Улс 1271-1368 14,000,000 км2(1310) 90px Ханбалиг(Бээжин) 40px  Алтан Ордны улс Алтан Орд 1240–1502 6,000,000 км2(1310) 90px Сарай Бат Сарай (1240-1260) Бэрх Сарай (1260-1502) Их Орд 1466–1502     40px  Цагаадайн улс Цагаадайн Улс 1225–1340-иод он 3,500,000 км2(1310) 90px АлмалыкКарши хот Мавереннахр 1340-иод он–1370     Моголистан 1340–1462 90px   Хар Дэлийн Хант Улс  1383–1513    (Хамил)25px Ил хаант улс  Ил Хаант Улс 1256–1335 3,750,000 км2(1310) 90px Мераге (1256–1265)Тебриз (1265–1306)Солтаниех (1306–1335) Чобаны улс 1335–135790px Тебриз  Инжуйн улс  1335–1357  Багдад (1411 хүртэл) Басра (1411-1432) Жалайрын улс  1335–1432  Багдад (1411 хүртэл) Басра (1411-1432)  Аргуны улс 1479?–1599?     Дөчин Дөрвөн хоёрын Монгол Улс Дөчин Монгол Улс  1368–1635 5,000,000 км2(1550) 90px Шанду (1368–69)Инчан (1369–70)Хархорум (1371–88)  Халхын ханлиг(Түшээт, Засагт, Сэцэн, Алтан хан)  XVI зууны сүүлчээс XVII зууны сүүл үе  90px Ар Монголд Дөрвөн Ойрад 1399–16341,000,000 км2(XV - XVI зуун)Казахстаны Алматы, Зүүн Казахстан мужуудын зүүн хэсгийг оролцуулан. 14-р зууны сүүлд Зүүн Казахстан мужийн зүүн хэсгийг хянаж байсан ч зарим үед Казахын Хант Улс (1465–1847), Сибирийн ханлигт шахагдан зүүн тийш ухарч байв. Гэвч Эрчис мөрний зүүн эрэг, Зайсан нуур орчмын нутгийг байнга хяналтандаа байлгасаар байжээ. 16-р зууны эхэн үед Казахын цав толгодийн нилээд хэсгийг эзэлсэн ч удалгүй алдсан байна. Энэ үед газар нутаг нь сая гаруй км² болжээ. 16-р зууны сүүл мөн 1603 онд Хотгойдын Алтан ханы хүчтэй довтолгоонд өртөн Монголоос шахагдан гарснаар газар нутаг нь багассан ч Орост цохигдон унасан Сибирийн ханлигийн нутгийн нилээд хэсэг мөн Долоон усыг эзэлжээ. Алтан хан 1623 онд ойрадуудад алагдсан байна.  ~1,600,000 km2(XVII зууны эх)Долоон усыг бүхэлд нь цөөн хэдэн жил захирсаны дараа Казахын ханлигт эргээд алдаж багахан хэсэг нь урьдын адил ойрадын захиргаанд үлджээ. 90px   Зүүнгар 1634–1758 ~ 3,500,000 — 4,000,000 км2 90px Хулж  Хошууд 1642?–1717 ~1,400,000 km2   Халимаг 1630–1771  

Орчин үеийн улсууд
 Нэр Он  Газар нутгийн хэмжээ Газрын зураг Нийслэл  Хамарсан газар нутаг Буряад-Монгол Улас  1917–1920Балагатское движениеТеократическое движение в Хоринском ведомстве Бурятии :1919–1926 гг.  90px Буриадын Хэжэнгэ аймаг  (20px Буриад) БН Ойрад-Халимаг Улс 1930     () БН Өмнөд Монгол Улс 1945Даваасамбуугийн МӨРӨН "Бүгд Найрамдах Өвөр Монгол улсын учир"    Хятад, Өвөр Монгол 20px Олноо Өргөгдсөн Монгол Улс  1911-1924  90px Их Хүрээ(Улаанбаатар)  20px БНМАУ  1924-1992  Улаанбаатар  20px Монгол Улс 1992–одоо үе 1,564,115.75 km2 90px 

Автономит нутгууд
Орос дахь автономит нутгууд
 Нэр Он  Нийслэл Газар нутгийн хэмжээ Газрын зураг Буриад-Монгол Улс 1917–1921 Чита   Монгол-Буриадын Өөртөө Засах Муж 1922–1923    Буриад-Монголын Өөртөө Засах Муж 1921–1923    Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Өөртөө Засах Буриад-Монгол Улс 1923–1958Улаан-Үд  90px Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Өөртөө Засах Буриад Улс 1958–1992 90px Бүгд Найрамдах Буриад Улс 1992-одоо үе 351,300 km2 Агийн Буриад-Монголын Үндэсний Тойрог 1937–1958Агинское 90px Агийн Буриадын Үндэсний Тойрог 1958–1977  Агийн Буриадын Өөртөө Засах Тойрог 1977–20089,6002 Усть-Ордын Буриад-Монголын Өөртөө Засах Тойрог 1937–1958Усть-Ордынский 90px Усть-Ордын Буриадын Үндэсний Тойрог  1958–1978  Усть-Ордын Буриадын Өөртөө Засах Тойрог 1978–2008 22,1382 Халимагийн Өөртөө Засах Муж 1920–19351957–1958 Астрахань (1928 хүртэл)Элст Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Өөртөө Засах Халимаг Улс 1935–19431958–1990Элст 90px Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Халимаг Улс 1990–1992  Бүгд Найрамдах Халимаг Улс (Халимаг-Тангч) 1992–1994  Бүгд Найрамдах Халимаг Улс  1994–одоо үе 76,100 km2

Хятад дахь автономит нутгууд

 Нэр Он  Нийслэл Газар нутгийн хэмжээ Газрын зураг Мэнзян улс 1936–1945 Хаалган(Жанчхүү)  90px Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орон 1947–одоо үе Хөх хот 1,183,000 km2 90pxГаньсу Сүбэй Монголын Автономит тойрог  90pxХэбэй Вэйчаны Манж ба Монголын автономит тойрог  ХармөрөнДөрвөд Монголын автономит тойрог  ГиринӨмнөд Горлосын автономит тойрог ЛяонинХарчин зүүн гарын Монгол автономит тойрог  Фушингийн Монгол автономит тойрог  ХөхнуурХайшигийн Монгол, Төвөдийн автономит тойрог  90pxХэнаний Монгол автономит тойрог  ШинжаанБаянголын Монгол автономит тойрог Хорла462,700 km290pxБорталын Монгол автономит тойрог Бортал90pxХовогсайрын Монгол автономит тойрог  Ховогсайр90px

 Эшлэл 

Мөн үзэх
Алтан ордны улсын хангууд
Монгол овог аймгуудын жагсаалт
Монгол хаад
Монголын түүх
Монголын түүхийн он дараалал

Зураг