Мэргэн уулын байлдаан

Мэргэн уулын байлдаан  — Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын хилийг зөрчин Хятад болон Оспаны казахын дээрэмчдийн хийсэн удаа дараагийн зэвсэгт халдалагуудын нэг юм.

 Түүх 
Хүйтэн ширүүн хаврын 1948 оны тавдугаар сарын 27-ноос 28-нд шилжих шөнө БНМАУ-ын хилийг Багахавтагийн чиглэлээр Оспаны дээрэмчид нэвтрэн нутгийн гүнд 70 орчим километр цөмөрч, Мэргэн ууланд бүгсэн байна. Энэхүү казахын дээрэмчид нь Оспаны шилдэг 22 баатар гэдэг нь байсан бөгөөд тэд нарт Оспан өөрийн биеэр "Монголын хилийн цэргийнхнийг довтлон амьд хэл барьж ирэх, тэр тусмаа хилийн цэргийн даргыг барьж ирэх" даалгавар өгсөн байна. Энэ удаа Оспаны шилдэг 22 баатрыг Сагадай хэмээх эр толгойлж явсан ба тэр нь Монголын тусгай даалгавар биелүүлж явсан тагнуулч хүн байжээ. 
Казахын дээрэмчдийг хил нэвтэрсэн мэдээ авсан хилийн застав, сумангийн захирагч нар яаралтай бүслэн устгах шийдвэр гарган Мэргэн уулын зүг хөдөлсөн байна. Хилийн цэргийн хүчин Мэргэн уулыг бүслэн дайралт хийсэн байна. Тулалдааны үед Оспаны баатар 10 хүнийг устгасан ба үлдсэн нь зугатаасан байна.
Энэ тулгаралтанд ахмад Лхагвадорж, хилчин Халтмаа нарын 4 хүн баатарлагаар тулалдан амь үрэгдсэн байна.  

 Мөн үзэх 
 Байтаг Богдын хилийн мөргөлдөөн
 Бага хавтагийн хилийн тулгаралт
 Монголын Баруун хил хамгаалалтын түүх

 Урлагийн бүтээл 
Босго тотго олон ангит уран сайхны түүхэн кино. МНВ телевизийн бүтээл.2013 он
Хил дээр Монголын уран сайхны кино.
Ц.Уламбаяр. Дархан хилийн манаа. тууж

Ангилал:Монголын түүх
Ангилал:Хил хамгаалалтын түүх
Ангилал:Монголын хилийн цэрэг
Ангилал:Хилийн мөргөлдөөн
Ангилал:Баруун Монголын хилийн тулгаралтууд
Ангилал:Монголчуудын оролцсон дайн
Ангилал:БНМАУ-ын оролцсон дайн тулаан
Ангилал:Монгол-Хятадын хилийн мөргөлдөөнүүд