Химийн индикатор

Индикатор ( – заагч) — бодисын эсвэл түүний аль нэг бүрдүүлэгчийн агууламжийн (концентрац) өөрчлөлтийг нүдэнд харагдахуйцаар (нүдээр тодорхойлж болохоор) илэрхийлэх нэгдэл (бодис). Индикаторуудыг титрлэлтийн үед эсвэл рН, еН г.м. үзүүлэлтүүдийг богино хугацаанд тодорхойлоход ашиглагддаг. Янз бүрийн тусгай зориулалтын индикаторууд байдаг. Жишээ нь цацраг идэвхжилийн хэмжээг тодорхойлох. 

 Индикаторуудын хэрэглээ 
Индикаторууд нь шингэн ба хийний бүтцийг богино хугацаанд тодорхойлох, өөрчлөлтийг хянах, эсвэл химийн урвалын явцыг ажиглах боломжийг олгодог. 

Хүчил-суурийн индикаторуудыг өргөн ашигладаг. Тэдгээрийн усан уусмал нь орчны рН-с хамааран өнгөө өөрчилдөг. Өнгө өөрчлөгддөг шалтгаан нь, хүчиллэг ба шүлтлэг орчинд индикаторын молекулын бүтэц өөрчлөгддөгт оршино. Энэ өөрчлөлт нь уусмалын гэрлийн спектрийн шингээлтийг өөрчилдөг. 

Хийн орчны бүтцийг тодорхойлоход индикаторын цаас эсвэл индикаторын хоолойг ашигладаг.

 Индикаторуудын молекулын бүтэц ба өнгө 
 Трифенилметаны будаг - индикаторууд 

Трифенилметаны будагууд өргөн ашиглагддаг индикаторууд бөгөөд тэдний дийлэнх нь химийн индикаторын үүргийг гүйцэтгэдэг.
Нэр2"23452'3'4'5'Бромтимолын хөхSO3−MeBrOHMeEtMeBrOHMeEtБромфенолын хөхSO3−HBrOHBrHBrOHBrБромкрезолын ногоонSO3−		MeBrOHBrMeBrOHBrКрезолын улаанSO3−		HMeOHHHMeOHHФенолфталеинCO2−		HHOHHHHOHHТимолфталеинCO2−		MeHOHMeEtMeHOHMeEtМалахитын ногоонH		HHNMe2HHHNMe2H

 Азобензолын уламжлалууд - индикаторууд 

 Индикаторын төрлүүд 
 Хүчил-суурийн индикаторууд
 Редокс-индикаторууд, тэдгээрийн Ох- и Red хэлбэрүүд өөр өөр өнгөтэй байдаг
 Металлиндикаторууд
 Адсорбцийн индикаторууд

 Өргөн тархсан хүчил-суурийн индикаторууд 

 Индикатор Өнгө/хүчиллэг хэлбэр Өнгө/шүлтлэг хэлбэр pH-н интервал Ализарины шар шар бэхийн ягаан 10,1 - 12,1 Тимолфталеин өнгөгүй хөх, цэнхэр 9,4 - 10,6 Фенолфталеин өнгөгүй улаан 8,2 - 10,0 Крезолын улаан шар хүрэн улаан 7,0 - 8,8 Нейтрал (саармаг) улаан улаан хүрэн 6,8 - 8,0 Фенолын улаан шар улаан 6,8 - 8,0 Бромтимолын хөх шар хөх 6,0 - 7,6 Лакмус (азолитмин) улаан хөх 5,0 - 8,0 Метилийн улаан улаан шар 4,4 - 6,2 Метилийн улбар шар сарнайн ягаан, шар шар 3,0 - 4,4 Бромфенолын хөх улаан хөх 3,0 - 4,6 Тропеолин 00... - шар 1,4 - 3,2

 Эх сурвалж 


Ангилал:Нотлох урвалын бодис
Ангилал:Физикийн анализын арга
Ангилал:Лабораторт хэрэглэх материал