Цөмийн физик

Цөмийн физик гэдэг нь атомын цөмийн бүтэц, хувирлыг судалдаг физикийн шинжлэх ухааны нэгэн салбар. Атомын цөм эгэл бөөмсийг бүртгэх, тэдгээрийн хувирлыг судлахад, тусгай төхөөрөмжүүдийг ашигладаг. Тэдгээрийн тоонд спинтарископ, Гейгерийн тоолуур, Вильсоны камер зэрэг хамаарна. Цөмийн бие тогтворгүй цөм нь цацраг идэвхт цацрагаар ангилагдана.

 Ерөнхий мэдээлэл 
Цөм дэх протоны тоог (цэнэгийн тоо, мөн элементийн атомын дугаар) ихэвчлэн Z, нейтроны тоог N-гэж тэмдэглэдэг байна. Тэдний нийлбэр A = Z + N-ийг цөмийн жингийн тоо гэж нэрлэдэг. Ижил Z (өөрөөр хэлбэл ижил элементийн атомууд), гэхдээ өөр N-тэй атомуудыг изотопууд гэж нэрлэдэг, ижил A, гэхдээ өөр Z - изобар, ижил N, гэхдээ өөр Z - изотонууд.

Цөмийн физик нь астрофизикийн олон салбаруудад (анхдагч нуклеосинтез, одод дахь термоцөмийн урвал үндсэн дарааллаар болон түүнээс гарах үед), мөн цөмийн болон ирээдүйд термоцөмийн энергийн хувьд чухал ач холбогдолтой юм.

 Түүх 
1896 онд Францын химич Антуан Анри Беккерел (франц. Antoine Henri Becquerel; 1852—1908) ураны давсны цацраг идэвхт чанарыг санамсаргүйгээр илрүүлсэн бөгөөд энэ нь агаарыг иончлох, гэрэл зургийн эмульсийг харлуулахад хүргэдэг үл үзэгдэх туяа аяндаа ялгарах замаар илэрдэг байна. Хоёр жилийн дараа Пьер Кюри, Мари Кюри нар торийн цацраг идэвхт чанарыг олж илрүүлж, ураны давснаас полони, радийг тусгаарлаж, цацраг идэвхт чанар нь уран, торийн цацраг идэвхт байдлаас хэдэн сая дахин хүчтэй болохыг тогтоожээ.

Цацраг идэвхт цацрагийн нарийвчилсан туршилтын судалгааг Эрнст Рутерфорд  (англи. Ernest Rutherford, 1871-1937) хийсэн юм. Тэрээр цацраг идэвхт цацраг нь α-, β-, γ-туяагаар тус тус үүсдэг болохыг харуулсан. Бета туяа нь сөрөг цэнэгтэй электронуудаас бүрддэг, Альфа туяа нь эерэг цэнэгтэй хэсгүүдээс (альфа бөөмсүүд нь хожим нь гели-4 цөм болох нь тодорхой болсон), Гамма туяа нь рентген туяатай төстэй (цэнэггүй), гэхдээ мэдэгдэхүйц илүү хатуулаг ажээ.
Ангилал:Цөмийн физик