Дундад Ази

Дунд (дундад) Ази  (хуучнаар Өрнө Туркестан, Оросын Туркестан) — Төв Азийн баруун хагас гэсэн газар зүйн ойлголт. 


ЗХУ-ын бүрэлдэхүүнд байсан Тажикистан, Туркменистан, Узбекистан, Казахстан, Киргиз таван улсын нутгийг Дунд Ази хэмээн хамтатгана. Зөвлөлт Холбоот Улсын үед Казахаас бусад дөрвийг албаны хэлээр «Дунд Азийн эдийн засгийн бүс нутаг» гэдэг байв. 

Дунд Азид Устюрт, Тураны нам доор газар, Тургайн тэгш өндөрлөг, Шар нуруу, Копетдаг, Памир-Алай, Тянь-Шань (Тэнгэр уул), Зүүнгарын Алатау, Саур, Тарвагатайн нуруу, Каракум, Кызылкум цөл, Арал тэнгис байдаг. 

Георг Гегель "Mittelasien" гэдэг нэр томъёог монголчуудын суурьшсан бүс нутгийг нэрлэхдээ ашигласан байдаг.

Орос, Монголоос ялгаатай нь англи хэлэнд ийм нэр томьёо байхгүй. НҮБ-ын шинэ бүсчлэлээр Монгол улс Central Asia (үгчилвэл Төв Ази)-ийн гадна үлдсэн. Гэвч олон жил Төв Азийн орон гэгдэж явсан, соёл, газар зүйн бодит холбоо нөхцлөөр Central Asia  «Төв Ази» гэж шинжлэх ухаанд болон өдөр тутмын практикт улам бүр илүү нэвтэрч байгаа юм. 

Төв Ази бол урьдын түүхэнд торгоны замын зангилаа ба нүүдлийн иргэншил хөгжиж асан газар бөгөөд энэ бүс нутгийн улс орнуд бүгд исламын шашинтай учраас Исламын ертөнцөд хамаардаг юм.

Дундад Азийн орнуудын нийт хүн ам 51 сая орчим хүн байна (2022). Үүний 30 сая нь Узбекистан, 8 сая нь Тажикистан, 5,6 сая нь Киргизстан, 5 сая орчим нь Туркменистанд амьдардаг ажээ.

Тус бүс нутгийн хүн амын гол хэсэг нь түрэг хэлээр ярьдаг ард түмний төлөөлөгчид (киргиз, узбек, туркмен, каракалпак, казах) юм. Тажик, Памир ард түмэн бол Ираны ард түмний төлөөлөл юм. Тажик хэл нь перс хэлтэй маш ойр байдаг.

 Улс орон 

 Улс орон  Газар нутаг (км2)Хүн ам(2012)  Нягтхүн/км2  ДНБнэрлэсэн үнэ, сая $  Нэг хүнд ноогдох ДНБ, $  Нийслэл  Албан хэл  143,100 8,052,512 55.9 7,592 903 Душанбе тажик, орос  488,100 5,171,943 10.5 33,679 5,330 Ашхабад туркмен хэл  447,400 30,185,000 67.5 51,168 1,867 Ташкент узбек хэл  2,724,900 17,948,816 6.3 196,419 12,456 Астана казах, орос  199,900 5,604,212 27.8 6,473 1,152 Бишкек киргиз, орос

 Нэмэр 
 Ази
 Төв Ази
 Өмнөд Ази

 Лавлах холбоос 

Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл

Ангилал:Азийн бүсчлэл