Улаан-Үд

Улаан-Үд («улаан»+«үд», Үд гэсэн нь Үд голын нэрээс өгөгдсөн; Монголд Улаан-Үүд гэж андуурч бичих нь түгээмэл таардаг; Орост буриадаар Улаан-Үдэ; монгол бичгээр ᠣᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳ ᠡ; 1934 оноос урьдахыг кирилл монголд Дээд-Үд; кирилл буриадаар Дээдэ-Үдэ; оросоор 1775—1934 онд Верхнеудинск) — ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Буриад Улс (БНБурУ)-ын нийслэл, дөрвөн бумаас олон хүнтэй хот юм. Байгал нуурын зүүн урагш 130 км зайнд Сэлэнгэ - Үд хоёрын бэлчирт байрладаг. Хотын эзлэх талбай — 347.6 км². 2011 оны байдлаар 404 мянган хүн оршин сууж байна. Орос улсын хэмжээнд харьцуулвал 45-рт орох хүн амтай хот юм.

 Түүх 
Эртнээс нааш Монгол угсааны нүүдэлчид оршин сууж ирсэн тус нутаг 1206  онд байгуулагдсан Их Монгол Улсын бүрэлдэхүүнд багтаж байв.

1648 онд оросууд Баргажинд анхны шивээгээ барин нутгаа тэлэх бодлого явуулсаны үр дүнд Буриад Монголыг эзэлжээ. 1666 онд Үд голын хөндийд оросууд анхныхаа цайзыг барьж босгон “Дээд Үд“ буюу Верхне-Удинск хэмээн нэрлэсэн нь хожмын Улаан-Үд хот бөгөөд тэр үеэс тус бүс нутгийн төв болсон юм. 1689 онд Манж Чин гүрэн, Хаант Оросын хооронд байгуулсан Нерчинскийн гэрээ ёсоор албан ёсоор Оросын мэдэлд шилжсэн байна.

 Засаг захиргааны хуваарь 
Улаан-Үд хот дотроо 3 дүүрэг (оросоор городской район) болж хуваагдана.
 Зөвлөлт дүүрэг (оросоор Советский район)
 Төмөрзамын дүүрэг (оросоор Железнодорожный район)
 Октябрын дүүрэг (оросоор Октябрьский район)

 Хүн ам  
 Он Оршин суугч 1897  8.086 1926  33.713 1939  125.690 1959  175.172 1970  253.569 1979  300.370 1989  352.530 2002  359.391 2010  404.426
Тайлбар: Хүн амын тооллогын мэдээ

 Газар зүй 

 Уур амьсгал 

Зургийн цомог

 Цахим холбоос 

 Хотын албан ёсны цахим хуудас

 Эшлэл 


Ангилал:Буриадын суурин
Ангилал:Буриадын хот
Ангилал:Оросын хот
Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл
Ангилал:Оросын их сургуулийн хот