Калифорни

Калифорни муж (, California) нь Номхон Далайн эрэг дагуу, Америкийн Нэгдсэн Улсын баруун эрэгт орших АНУ-ын муж юм. Хойд талаараа Орегон, зүүн талаараа Невада, зүүн өмнөд талаараа Аризона мужтай, өмнө талаараа Мексикийн Баха Калифорниа мужтай тус тус хиллэдэг. Калифорни нь АНУ-ын хамгийн олон хүн амтай муж юм. Хамгийн том дөрвөн хотыг нь дурдвал Лос-Анжелес, Сан-Диего, Сан Хосе, Сан-Франциско хотууд болно. Үүнээс Лос-Анжелес хотын бүс болон Сан-Франциско хотын бүс нь улсдаа хүн амыхаа хэмжээгээр хоёрт болон тавт тус тус жагсдаг. Тус муж нь янз бүрийн уур амьсгал, газарзүйн бүсээрээ болон олон үндэстэн ястнаас бүрдсэн хүн амаараа алдартай. Нийт 39.2 сая хүн ам, 423,970 км кв газар нутагтай тус муж нь АНУ-ын хамгийн олон хүн амьдардаг муж бөгөөд газар нутгийн хэмжээгээр улсдаа Техас мужийн араас хоёрт ордог байна. 

Калифорни мужийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүн нь 2019 оны байдлаар 3.2 их наяд ам доллар байсан ба хэрвээ Калифорни дангаараа тусгаар тогтносон улс байсан бол дэлхийд тавд бичигдэхээр хэмжээтэй улс байх байсан гэсэн үг юм. Сан-Франциско хотын бүс нь улс дотроо хамгийн их нэг хүнд ногдох дотоодын нийт бүтээгдэхүүнтэй (2018 оны байдлаар 106,757 ам доллар)https://www.bea.gov/data/gdp/gdp-metropolitan-area бөгөөд зах зээлийн үнэлгээгээрээ дэлхийн хамгийн том арван корпорацийн тав ньhttps://www.dogsofthedow.com/largest-companies-by-market-cap.htm, дэлхийн хамгийн баян арван хүний дөрөв ньhttps://www.bloomberg.com/billionaires тус бүст байрладаг.

 Түүх 
Alta California хэмээх газар нутгийг XVIII зууны сүүлээр Испанийн Эзэнт Улс колоничилжээ. 1821 онд энэ газар нутаг Мексикийн бусад хэсгийн хамт тусгаар тогтносон Бүгд найрамдах улс болсон. 1846 онд Калифорни Мексикээс салан тусгаарласан бөгөөд Мексик-Америкийн дайны дараа Мексик Калифорнийг АНУ-д өгсөн ажээ. 1850 оны 9-р сарын 9-нд Калифорни АНУ-д албан ёсоор нэгдсэн.

Калифорни нь хуурай газрын нутаг дэвсгэрээр АНУ-ын гуравдахь том муж улс юм. Калифорнийн газарзүйн бүсэд Номхон Далайн эргээс авахуулаад зүүн зүгт Сьерра Невада нуруу, зүүн өмнө зүгт Мохаве цөл, баруун хойд зүгт секвойя буюу улаан мод-дугласын жодоон ой мод хүртэл ордог. Муж улсын төв хэсэгт дэлхийн хамгийн үржил шимтэй хөдөө аж ахуйн эдэлбэр газар болох Калифорнийн төв хөндий зонхилно.

Калифорнийн алтны халуурлын үеэр (1848-1855) асар олон хүн Калифорнид нүүдэллэн ирж, эдийн засаг огцом өсөн нэмэгдсэнээр Калифорни эрс өөрчлөгдсөн. XX зууны эхээр Лос-Анжелес хот зугаа цэнгэлийн салбарын төв болж, муж улсын аялал жуулчлалын салбарын өсөлтөд түлхэц өгчээ. Калифорнийн хөдөө аж ахуйн салбар цэцэглэн хөгжсөний зэрэгцээ агаар-сансар, газрын тос, компьютер, мэдээллийн технологийн салбарууд маш их хөгжсөн. Калифорни эдийн засгийн хэмжээгээр дэлхийд эхний аравт жагсдаг бөгөөд тусдаа улс байсан бол хүн амаар Кенийн ард 35-д жагсах байсан.

 Лавлах материал 

 Нэмэлт унших материал 





 Гадны холбоос 

АНУ-ын засгийн газар
 Energy Data & Statistics for California
 U.S. Census Bureau
 Economic Research Service, USDA - California State
 USGS real-time, geographic, and other scientific resources of California
Муж улсын засгийн газар
 State of California Official Web site
 California State Databases - Annotated list of searchable databases produced by California state agencies and compiled by the Government Documents Roundtable of the American Library Association.
 List of official California State Symbols from the California State Library
Эрчим хүч
 Hydroelectic - from California's government site
Аялал жуулчлал, чөлөөт цаг
 visitcalifornia.com California's Official Vacation Guide
Бусад
 Native Tribes, Groups, Language Families and Dialects of California
 Counting California
 California Historical Society cultural sites index
 California Crime Rates 1960 - 2006
 California Law Enforcement Agency Uniform Crime Reports 1980 to 2005


Ангилал:АНУ-ын холбооны муж улс