Химийн элемент

Химийн махбодь буюу Химийн элемент гэдэг нь атомын цөм дэх протоны тоо буюу атомын дугаараар тодорхойлогдох нэгэн төрлийн атом юм.Compendium of Chemical Terminology, chemical element

Түгээмэл жишээ бол устөрөгч, азот, нүүрстөрөгч зэрэг болно. 2025 оны байдлаар 118 химийн элемент нээгдээд байна. 82-оос дээш (бисмут, түүнээс дээш), мөн 43-61 хоорон дахь атомын дугаартай элементүүд тогтворгүй, өөрөөр хэлбэл цацраг идэвхит чанартай. Хэдий цацраг идэвхит шинжтэй боловч 94 хүртэлх атомын дугаартай элементүүд байгаль дээр тааралдана.A. Earnshaw, Norman Greenwood. Chemistry of the Elements, Second Edition. Butterworth-Heinemann, 1997

Лабораторийн нөхцөлд цөмийн урвалаар шинэ химийн элементүүд нээгдсээр байна. 

 Түүх 
Элемент гэдэг нэр томъёог МЭӨ 360 оны үед Грекийн философич Плато анх хэрэглэж байжээ. 

33 химийн элемент бүхий орчин үеийн анхны жагсаалтыг Антуан  Лавуазьегийн 1789 оны "Химийн элементүүд" (Elements of Chemistry) номноос харж болно. 1869 онд Д.Менделеев алдарт үелэх системээ нээсэн байна. 
300px|thumbnail|right|1869 оны Мендлеевийн үелэх систем

20-р зууны эхэн хүртэл химийн элементийг цаашид дахин жижиг хэсгүүдэд задрахгүй хэмээн тодорхойлж байв.  1913 онд Генри Мослей химийн элементийн атомын дугаар нь тухайн атомынхаа протоны тоогоор тодорхойлогдох  зүй тогтлыг нээсэн байна. 1919 онд нийт 72 химийн элемент нээгдээд байсан ба , 1955 онд нээгдсэн 101 дэх элементийг Алдарт химич Менделеевийн нэрээр нэрлэжээ. 

 Тодорхойлолт 
 Атомын дугаар 

Атомын дугаар гэдэг нь тухайн элементийн үелэх системд эзлэж байгаа дэс дугаар бөгөөд  тухайн атомын цөм дэх протоны тоотой ижил утгатай байдаг.

 Атом массa 

Атом масс (A тэмдэглэгдэнэ) гэдэг нь атомын цөм дэх протон ба нейтроны тооны нийлбэр юм. 
 Изотопи 

Изотопи гэдэг нь цөм дэх протоны тоогоороо ижил, харин нейтроны тоогоороо ялгаатай тухайн химийн элементийн төрлүүдийг хэлнэ.

 Аллотропи 

Аллотропи нь тухайн нэг химийн элементийн үүсгэж буй хоорондоо ялгаатай хоёр болон  түүнээс олон төрлийн дан бодисууд юм. Өөрөөр хэлбэл эдгээр аллотропиудыг бүрдүүлэгч атомууд нь ижил боловч, эдгээр атомуудын хоорондоо холбогдох байдал  нь өөр байна. Өөрөөр хэлбэл бүтцийн байгууламж нь ялгаатай байна.

 Тэмдэглэгээ 
Латин үсгээр тэмдэглэгддэг, орчин үеийн химийн тэмдэглэгээг Шведийн химич Йонс Якоб Берцелиус боловсруулсан бөгөөд тухайн үед Латин хэл нь шинжлэх ухааны хэл байжээ.

 Тархалт 
Манай галактикийн хамгийн өргөн тархалттай 10 химийн элемент. 
Элементсая хуваасны нэгээр,жингийнУстөрөгч000Гели240,000Хүчилтөрөгч10,700Нүүрстөрөгч4,600Неон1,340Төмөр1,090Азот970Цахиур650Магни580Хүхэр440
Лити

 Цахим холбоос 

 Elementymology & Elements Multidict word history and language dictionary
 SDV Nuclear Glossary
 WebElements
 Chemicool
 ChemicalElements
 Los Alamos National Laboratory

 Эшлэл