Техникийн Их Сургууль Фрайбергийн Уул Уурхайн Академи

Техникийн Их Сургууль Фрайбергийн Уул Уурхайн Академи (, товч нэр TUBAF) нь Саксон мужийн Фрайберг хотод орших ба геологи, эд материал, эрчим хүч, байгаль орчны чиглэлээр мэргэжсэн 'Нөөцийн'-их сургууль юм.

 Түүх 
1765 онд Саксоны хан хүү Ксаверийн  даалгавраар Фрийдрих Вилхелм фон Оппел, (1720−1767), Карл Вилхелм Бенно фон Хайнц ба Фридрих Антон фон Хайнц нарын төслөөр уул уурхайн мэргэжилтэн бэлтгэх зорилгоор ‘‘Фрайберг дахь Саксоны Вангийн (1806 оноос Фрайберг дахь ханы нэрэмжит) нэрэмжит Уул Уурхайн Академи‘‘ байгуулагдсан. Учир нь долоон жилийн (1756–1763) дайны өрийг төлөхийн тулд уул уурхайг идэвхтэй хөгжүүлэх шаардлагатай байсан.

Энэ академи нь дэлхий дээрх хамгийн анхны бөгөөд өнөөдрийг хүртэл уул уурхайн эрдэм шинжилгээний мэргэжилтнүүдийг бэлтгэж байна.

Уул уурхайн академийн эрдэм шинжилгээний ажилтнууд химийн 2 шинэ элемент нээсэн:
 Индиум (1863 онд Фердинанд Райх ба Теодор Рихтер,
 Германиум (1886 онд Клеменс Винклер

Фрайбергийн Уул Уурхайн Академи нь Саксоны Хант улсдаа 1871 онд Дресдений Техникийн Их Сургууль нээгдэх хүртэл техникийн дээд боловсрол эзэмшүүлдэг байгууллага байсан.

1899 онд Фрайбергийн Их Сургууль нь Техникийн Дээд Сургуулийн зэрэглэлтэй болж, 1905 онд Доктор-Инженер, 1939 онд Байгалийн ухааны доктор бэлтгэх эрхтэй болсон. 1940 оноос уул уурхайн болон төмөрлөг боловсруулалт, 1955 онд инженер-эдийн засаг болон математик-байгалийн ухааны факультетуудтай болж мөн энэ онд Вилхелм Пикийн нэрэмжит Ажилчин-Тариачдын Факультет нээгджээ. 1951 онд профессор Эрих Раммлер болон профессор Георг Билкенрот нар боловсруулах техникийн салбарын хүрээнд ‘‘Хүрэн нүүрсийг коксжуулах‘‘ ажлаар Ардчилсан Герман Улсын 1-р зэргийн Төрийн шагнал хүртсэн.

 Шинэ үе, 1989 оноос хойш 
Баруун ба Зүүн Герман нэгдсэнээс хойш Уул Уурхайн Академи өөрийхөө дэд бүтцийг шинэчилсэн. Сүүлийн үед хагас дамжуулагчийн судалгааг эрчимтэй явуулсны үр дүнд Фрайберг хотод хагас дамжуулагчийн үйлдвэрлэлийн ХК-ууд бий болсон (Силтроник ХК болон Дойче Солар - энэ нь Соларворд ХК-ийн охин компани). Техникийн Их Сургууль Фрайбергийн Уул Уурхайн Академи нь хүрээлэн буй орчны судалгааны ажлаараа дэлхийн хэмжээнд нэрд гарч 'Орчин үеийн Экологийн Дээд Сургууль' гэдэг нэр хүндийг олсон.

Техникийн Их Сургууль Фрайбергийн Уул Уурхайн Академи нь Геологи, Эд Материал, Эрчим хүч, Байгаль орчны чиглэлээр мэргэжсэн 'Нөөцийн'-их сургууль нэрээр олон улсын их, дээд сургуулиудын дунд онцгой байр суурь эзэлдэг.

2008 оны 10 сард Техникийн Их Сургууль Фрайбергийн Уул Уурхайн Академи дэлхийн томоохон эрдсийн хувийн цуглууллагын үзэсгэлэнг Фройденштайн Ордонд нээсэн. Энэ 'Терра Минерал'-ын эрдсийн цуглууллагыг Швейцарын иргэн Эрика Поол-ШтрөөэрDie Metropole der Minerale, Саксон мужийн сонин дахь Томас Шадэгийн нийтлэлээс, 2008-10-21-д авсан удаан хугацаагаар хэрэглэх эрхийг олгожээ.

Сургалтын онцгой ангиуд нь аж үйлдвэрийн археологи (ХБНГУ-д зөвхөн Техникийн Их Сургууль Фрайбергийн Уул Уурхайн Академид заагддаг), International Management of Resources and Environment (IMRE, англи хэл дээр заагддаг мастерын сургалт) ба International Business in Developing & Emerging Markets (IBDEM, англи хэл дээр заагддаг мастерын сургалт).

 Сан 
2006 оны 12 сард Техникийн Их Сургууль Фрайбергийн Уул Уурхайн Академи доктор Эрих-Крюгерийн нэрэмжит сантай болсноор ХБНГУ-ын 100 саяас дээш хөрөнгөтэй дээд сургуулиудын тоонд орсон.Geldsegen für Freiberg, taz, сонин дахь Михаэл Баршийн 2007-01-24-ний нийтлэлээс Эрих-Крюгер нь Фрайберг хотод төрсөн бөгөөд, Мюнхен хотын үл хөдлөх хөрөнгийн компанийн эзэн байжээ. Энэ компанийн ашиг нь эрдэм шинжилгээний ажилд зарцуулагддаг байна. Сая хөрөнгөтэй Эрих-Крюгер Техникийн Их Сургууль Фрайбергийн Уул Уурхайн Академийн хүндэт гишүүн боллоо, герман хэл дээрх 2007-6-4-ний сонины нийтлэлээс
Мөн 2007 оны эхнээс Солар Ворд ХК Техникийн Их Сургууль Фрайбергийн Уул Уурхайн Академийн хими, физикийн факультетэд зориулж өөрийн 1 саяас дээш хөрөнгөтэй санг нээсэн.

 Дотоод бүтэц 
Нийт 6 факультетээс бүрдэнэ:
 Математик, мэдээлэл зүйн факультет
 Хими, физикийн факультет
 Геологи, геотехник, уул уурхайн факультет
 Машин үйлдвэрлэл, боловсруулах ба эрчим хүчний технологийн факультет
 Үйлдвэрлэлийн түүхий эдийн судалгаа болон технологийн факультет
 Эдийн засгийн ухааны факультет

1996 оны намар экологийн цогцолбор төв шинээр нээгдлээ.

 Олон улсын харилцаа 
Техникийн Их Сургууль Фрайбергийн Уул Уурхайн Академи нь одоогоор дэлхийн 42 их, дээд сургуулиудтай харилцаа холбоотой байдаг. Зарим  нэг алдартай уул уурхайн академи болон их сургуулиуд: 
 Райны-Вестфален дахь Аахены Техникийн Дээд Сургууль
 Клаусталийн Техникийн Их Сургууль
 Colorado School of Mines
 Berg- und Hüttenakademie Krakau »Stanislaw Staszic« (Польш Улс)
 Montanuniversität Leoben (Австри Улс)
 Bergbauuniversität Moskau (ОХУ)
 Staatliches Bergbauinstitut Sankt Petersburg (ОХУ)
 South Dakota School of Mines and Technology, Rapid City, South Dakota (АНУ)
 Technische Universität Ostrava (Чех Улс)
 St. Iwan-Rilski-Universität für Bergbau und Geologie, Sofia (Болгар Улс)
 China University of Geosciences Wuhan

 Алдартай багш, оюутнууд 
 Иохан Фрийдрих Август Брайтхаупт, оюутан 1811—1813, профессор 1826—1866
 Карл Бернхард фон Котта, оюутан 1827—1831, профессор 1842 оноос
 Отто Эмике, оюутан 1891-1970, профессор 1928-1946
 Вилхелм Фишер, оюутан 1813 оноос
 Фрийдрих фон Харденберг, оюутан 1797—1799
 Фрийдрих Эмил Хайн, оюутан 1886—1890 А. Ледебур-ын удирдлага дор
 Юлиус Амбросиус Хюльсе, оюутан 1830—1834
 Александр фон Хумбольдт, оюутан 1790—1792
 Херберт Йобст, оюутан 1950
 Карл Альфонс Юраски, профессор 1941—1945
 Теодор Кёрнер, оюутан 1808
 Карл Густав Крайшер, профессор 1871—1891
 Вилхелм Аугуст Лампадиус, профессор 1794—1842
 Адольф Ледебур, профессор 1874—1906
 Эрнст Йохан Трауготт Леманн (1777—1847), профессор 1834—1847
 Карл Эдвин Лойтхолд, профессор 1876—1883
 Михаил Ломоносов, оюутан 1739—1740
 Карл Эмануил Лёшер, оюутан 1775—1777
 Курт Мербах, оюутан 1856 оноос
 Курт Адольф Нетто, оюутан 1864—1869
 Фюрхтеготт Леберехт фон Норденфлихт, оюутан 1778—1780
 Карл Ойгениус Пабст фон Охаин, зөвлөгч 1769—1784
 Эрвин Паппериц, профессор 1892—1927 ба Ректор (1901—1903 ба 1905—1907)
 Хан хүү Георг Фридрих фон Пройзен, оюутан 1996—2000
 Фердинанд Райх, оюутан 1816—1819, профессор 1824—1866
 Теодор Рихтер, оюутан 1843—1847 профессор 1856—1896
 Карл Шиффнер, профессор 1902—1930
 Райнхард Шмидт, профессор 2001 оноос
 Георг Унланд, профессор 1993 оноос, Ректор 2000—2008
 Фридрих Вильхельм Швамкруг, оюутан 1826—1830
 Георг Хайнрих Вале, профессор 1883—1891
 Адольф Вацнаур, профессор 1953-1972
 Юлиус Людвиг Вайсбах, оюутан 1822—1826, профессор 1836—1871
 Абрахам Готтлоб Вернер, оюутан 1769—1771, профессор 1775—1817
 Паул Вилски, профессор 1905—1916
 Клеменc Александр Винклер, оюутан 1857—1859, профессор 1873—1902

 Ном зүй 
 Festschrift zum hundertjährigen Jubiläum der königl. Sächs. Bergakademie zu Freiberg am 30. Juli 1866. Dresden. Digitalisat (pdf, 9.72 MB)
 Bergakademie Freiberg – Festschrift zu ihrer Zweihundertjahrfeier 13. Nov. 1965., 2 Bde., Leipzig.
 Fathi Habashi: The first schools of mines and their role in developing the mineral and metal industries – Part 1 – 4. Bull. Can. Inst. Min. & Met., 90 (1015): 103–114; 91 (1016): 96–102; 91 (1017): 96–106; 92 (1032): 76–78; Montreal 1997, 1998, 1999.
 Walter Hoffmann (Hg.): Bergakademie Freiberg – Freiberg und sein Bergbau. Die sächsische Bergakademie Freiberg. Reihe Mitteldeutsche Hochschulen Bd. 7, Weidlich-Verlag, Frankfurt am Main 1959. 
 Eberhard Wächtler, Friedrich Radzei: Tradition und Zukunft. Bergakademie Freiberg 1765–1965. Freiberg 1965.
 Otfried Wagenbreth, Norman Pohl, Herbert Kaden, Roland Volkmer: Die Technische Universität Bergakademie Freiberg und ihre Geschichte 1765-2008. 2. Aufl. Technische Universität Freiberg 2008, ISBN 978-3-86012-345-4

 Цахим холбоос 

 Фрайбергийн уул уурхайн академийн цахим хуудас
 Webseite des Internationalen Universitätszentrums »Alexander von Humboldt« an der TUBAF
 Internetpräsenz der größten privaten Mineraliensammlung der Welt
 Studierendenrat

 Эшлэл 

Ангилал:Германы их сургууль
Ангилал:Саксоны их сургууль
Фрайберг
Фрайберг
Ангилал:Фрайберг
Ангилал:1765 онд байгуулагдсан