Монгол Ардын Нам

"Монгол Ардын Хувьсгалт Нам" нь энэ хуудсанд шууд холбогджээ. 2010 онд байгуулагдсан Монгол Ардын Хувьсгалт Намын тухай эндээс үзнэ үү.

Монгол Ардын Нам (Товчлол: МАН), 1921 оны 3 сарын 1-нд байгуулагдсан, Монголын хамгийн том улс төрийн ууган хүчин юм. 1920 оны 1-р сарын 5-нд болсон хоёр бүлгэмийн хуралдаанаар дан гагц харьяат Монголын шашин үндэс ба олон түмэн ардыг гал усны гашуун зовлонгоос гэтэлгэж, амар түвшнийг олох замыг нээгдүүлэн соёрх хэмээх үгийг хадагт сүүгээр бичиж, Хүрээний улаан сахиусанд өргөн, зорьсон хэрэгтээ няцалт буцалтгүй зүтгэхээр тангараг тавьсанаар Монгол Ардын Намын анхын суурь бүрэлдэн тогтсон.

Түүх

Үндэсний засаг төрөө сэргээхээр хүчээ нэгтгэсэн Хүрээний ба Консулын 2 бүлгэм 1920 оны 6 сарын 25-нд “Монгол Ардын нам” нэртэй улс төрийн нэгэн байгууллага болж, тус байгууллагын нэрийн өмнөөс ОК(б)Н-ын Сибирийн товчоо, Зөвлөлт засгийн газартай хэлэлцээр хийж тусламж авсан билээ. 1921 оны 3 дугаар сарын 1-3-нд болсон зөвлөлгөөнөөр удирдах байгууллага-Төв хороог сонгон, мөрийн хөтөлбөр “Монгол Ардын намаас түмэнд тунхаглан зарлах бичиг”-ийг баталснаар улс төрийн намын шинжийг бүрнээ олжээ. МАН, АТЗГ эх орноо чөлөөлөх тэмцэлд ард түмнээ удирдаж, 1921 оны хувьсгалыг ялалтад хүргэснээр улс үндэснийхээ тусгаар байдлыг сэргээн тогтоож, нийгмийн шинэчлэлийн үйл хэргийг эхлүүлсэн түүхтэй. 1924 оноос тус намын дэргэд олон улсын коммжнист хөдөлгөөний байгууллага - Коминтерний төлөөлөгч суух болж, үндэстний ардчилсан үзлийг баримталсан МАН 1925 онд мөрийн хөтөлбөр, дүрэмд өөрчлөлт оруулж, нэрийг Монгол Ардын Хувьсгалт Нам (МАХН) болгон өөрчилжээ.

МАХН нь Монголын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлыг сэргээн бататгаж, олон улсад хүлээн зөвшөөрүүлэх, нийгэм төрөө шинэчлэн хөгжүүлэх их үйлсийг удирдаж, улс үндэстнээ орчин үеийн соёл иргэншилд хүргэхэд түүхэн үүрэг гүйцэтгэсэн юм.Үүний хамт нийгмийг удирдан чиглүүлэгч хүчний хувьд түүхийн тодорхой үед гадаад, дотоод ээдрээтэй нөхцөл байдлын улмаас Монгол оронд гарсан сөрөг үйл явдлууд, нийгмийг хэт үзэл сурталжуулах, нийгмийн гишүүдийг үзэл бодлоор хяхан хавчих үйл ажиллагаанаас ангид байсангүй.

Монгол улс түүхэн сонголтын заагт ирсэн 1980-аад оны дундаас МАХН нийгмийн өөрчлөлт, шинэчлэлийн бодлогыг эхлүүлж, ардчилсан үйл явцыг эргэлт буцалтгүй болгосон улс төрийн шинэ хүчнүүдийн шаардлагыг хүлээн авсан юм. 1990 оны 3 дугаар сард эрх баригч МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчоо бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ огцорч, БНМАУ-ын Үндсэн хуулийн “Улсын ба хөдөлмөрчдийн олон түмний бүх байгууллагын манлайлагч бөгөөд жолоодогч Монгол Ардын Хувьсгалт нам” гэсэн заалтаас татгалзсанаар улс төрийн шинэ тогтолцоог төлөвшүүлэх өргөн бололцоог нээж өгчээ.

МАХН-ын Онц их хурлаар намын үзэл баримтлал, зохион байгуулалт, мөрийн хөтөлбөр дүрмээ өөрчлөн шинэчилж, 2003 онд Социалист Интернационалийн бүрэн эрхт гишүүнээр элсэв. 2010 онд хуралдсан МАХН-ын XXVI их хурлаас “...Монгол улсынхаа тусгаар тогтнол, эрх чөлөө, шударга ёс, эв нэгдэл, үндэсний язгуур эрх ашгийг эрхэмлэн дээдэлсэн, нийгмийн ардчиллын үзэл баримтлал бүхий зүүн төвийн нам мөн" хэмээн зарлаж, Монгол Ардын Нам (МАН) нэрийг сэргээжээ.Монгол ардын нам Монголын түүхийн цахим тайлбар толь. 2016.

Монгол Ардын Намын далбаа

Монгол Ардын Намын далбаа улаан, цагаан, хөх хосолсон өнгөтэй, урт, өргөн нь 2:1-ийн харьцаатай байна. Далбааны гуравны нэгийн хэмжээстэй эхний хэсэг нь Монгол Улсын тусгаар тогтнол, мандан бадрахын бэлгэдэл улаан, дунд хэсэг нь шударга ёс, эв нэгдэл, ариун нандины бэлгэдэл цагаан, төгсгөл хэсэг нь хөгжил дэвшил, төрт ёсны бэлгэдэл мөнх тэнгэрийн хөх өнгөтэй байна. Далбааны төв хэсэг дэх цагаан дэвсгэрийн дунд Монгол Ардын Намын бэлгэдлийг байрлуулна.

 Харилцаа 

Монгол Улсын Засаг захиргааны бүх нэгжид МАН-ын анхан шатны байгууллагууд байршин ажилладаг ба нийтдээ 121 мянга орчим гишүүнтэй. МАН-ын дэргэд Нийгмийн Ардчилал, Монголын Залуучуудын Холбоо, Нийгмийн Ардчилал, Монголын Эмэгтэйчүүдийн Холбоо, МАСОХ, МАН-ыг дэмжигч ахмадын холбоо зэрэг олон нийтийн байгууллага ажиллаж байна.

МАН нь уламжлалт харилцаатай ОХУ, БНХАУ-ын эрх баригч болон зүүний чиглэлийн намуудтай харилцаагаа хөгжүүлж байна. Түүнчлэн АНУ, Япон, ХБНГУ, Англи, Франц, БНСУ, Энэтхэг, Вьетнам, Лаос зэрэг орны улс төрийн олон намуудтай хамтын ажиллагаатай бөгөөд сүүлийн жилүүдэд АНУ-ын Бүгд Найрамдахчуудын Олон улсын хүрээлэн, ХБНГУ-ын Социал Демократ Намын дэргэдэх Эбертийн сан, архив зэрэг олон улсын байгууллагатай хамтран ажиллаж байна.

 Намын дарга нар 
  д.д.НэрСонгогдсон огнооОгцорсон огнооТайлбар
 1Солийн Данзан1921 оны 3 сарын 31921 оны 9 сарын 26Догсомын Бодоо1921 оны 9 сарын 271921 оны 11 сарын 222Цэрэн-Очирын Дамбадорж1921 оны 11 сарын 221923 оны 1 сарын 12Нарийн бичгийн дарга (1922 оны 3 сарын 7 хүртэл үүрэг гүйцэтгэгч)3Ажвагийн Данзан1923 оны 1 сарын 121924 оны 8 сарын 31"Япон" Данзан4Цэрэн-Очирын Дамбадорж1924 оны 8 сарын 311928 оны 10 сар5Өлзийтийн Бадрах1928 оны 11 сарын 121932 оны 1 сарын 30Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг6Бат-Очирын Элдэв-Очир1928 оны 11 сарын 121930 оны 3 сарын 13Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг7Пэлжидийн Гэндэн1928 оны 11 сарын 121932 оны 6 сарын 30Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг8Золбингийн Шижээ1930 оны 3 сарын 131932 оны 6 сарын 30Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг9Бат-Очирын Элдэв-Очир1932 оны 6 сарын 301937Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг10Жамбын Лүмбэ1932 оны 6 сарын 301933Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг11Доржжавын Лувсаншарав1932 оны 6 сарын 301937Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг12Хас-Очирын Лувсандорж1934 оны 10 сарын 51936 оны 8 сарын 15Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг13Банзаржавын Баасанжав1936 оны 10 сарын 71940 оны 2 сарын 22Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг14Дашийн Дамба1932 оны 7 сарын 41940 оны 4 сарын 8Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг15Юмжаагийн Цэдэнбал1940 оны 4 сарын 81954 оны 4 сарын 4Ерөнхий нарийн бичгийн дарга16Дашийн Дамба1954 оны 4 сарын 41958 оны 11 сарын 221-р нарийн бичгийн дарга17Юмжаагийн Цэдэнбал1958 оны 11 сарын 221984 оны 8 сарын 24Ерөнхий нарийн бичгийн дарга (1981 оны 5 сарын 30 хүртэл 1-р нарийн бичгийн дарга)18Жамбын Батмөнх1984 оны 8 сарын 241990 оны 3 сарын 14Ерөнхий нарийн бичгийн дарга19Гомбожавын Очирбат1990 оны 3 сарын 141991 оны 2 сарын 281990 оны 4 сар хүртэл Ерөнхий нарийн бичгийн дарга20Бүдрагчаагийн Даш-Ёндон1991 оны 2 сарын 281996 оны 10 сарын 521Намбарын Энхбаяр1996 оны 10 сарын 51997 оны 2 сарЕрөнхий нарийн бичгийн дарга22Нацагийн Багабанди1997 оны 2 сар1997 оны 6 сарын 623Намбарын Энхбаяр1997 оны 6 сарын 6200524Миеэгомбын Энхболд20052007 оны 11 сар25Санжаагийн Баяр2007 оны 11 сар2010 оны 4 сарын 826Сүхбаатарын Батболд2010 оны 4 сарын 82012 оны 7 сарын 2527Өлзийсайханы Энхтүвшин2012 оны 7 сарын 25201328Миеэгомбын Энхболд2013 оны 11-р сар  2017 оны 11 сарын 2129Ухнаагийн Хүрэлсүх2017 оны 11 сарын 21  2021 оны 6 сарын 930Лувсаннамсрайн Оюун-Эрдэнэ2021 оны 6 сарын 9 2025 оны 9 сарын 2831Дашзэгвийн Амарбаясгалан2025 оны 9 сарын 282025 оны 11 сарын 1732Ням-Осорын Учрал2025 оны 11 сарын 17Одоо хүртэл2025 оны 11 сарын 15-17 нд хуралдсан намын 31-р их хуралд оролцсон нийт төлөөлөгчийн 94.95 хувийн саналаар сонгов.
 - Үүрэг гүйцэтгэгч

 Мөн үзэх 
 Анхны долоо
 Монголын намын жагсаалт
 Улс төрийн нам
 Социализм
 Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс
 Монгол Ардын Хувьсгалт Намын Төв Хорооны Улс төрийн товчоо

Эшлэл

 Цахим холбоос 

Албан ёсны сайт


Ангилал:Монголын нам
Ангилал:Коммунист нам
Ангилал:Социал демократ нам
Ангилал:Социалист нам
Ангилал:Коминтерний салбар
Ангилал:1921 онд байгуулагдсан