Болтон Уондерерс

Хөлбөмбөгийн Болтон Уондерерс клуб () нь Английн баруун хойд нутгийн нийслэл Их Манчестерын Болтон дүүргийн харъяа хөлбөмбөгийн клуб юм.To check the club's full postal address, go to  and type: BL6 6JW. Retrieved 7 November 2009. 2001 оноос Премьер лигт тогтмол өрсөлдөж байгаа. Дэлхийн хөлбөмбөгийн хамгийн ахмад «Английн хөлбөмбөгийн лиг»-ийн анхны 12 клубийн нэг билээ. 
 Түүх 
Энэ клуб нь 1874 онд «Христ Чёрч ФК» нэртэйгээр анх байгуулагдаж байсан бөгөөд 1877 онд «Bolton Wanderers Football Club» хэмээн нэрээ өөрчилсөн түүхтэй. 1881-82 оны Английн хөлбөмбөгийн холбооны цомын «Игли ФК» клубтэй 5-5 харьцаагаар тэнцсэн нэгдүгээр шатны тоглолт нь Болтон клубийн анхны цомын тэмцээн байсан байна. Харин хоёрдугаар шатанд Блэкберн Роверс клубт 6-2 харьцаагаар хожигдож тэмцээнээ орхиж байв. 

Дараагийн цомын 1882-83 оны ээлжит тэмцээний эхний шатанд «Бутл ФК» клубийг 6-1 харьцаагаар, «Ливерпуль Рэмблерс ФК» клубийг 3-0 харьцаагаар тус хожин гуравдугаар шатанд өрсөлдөгчтэйгөө тэнцэж тэмцээнээ орхисон.

1883-84 оны АХХ-ны цомд нэгдүгээр шатанд «Болтон Олимпик ФК» клубийг 9-0 харьцаагаар, «Болтоны Ассоциаци ФК» клубийг 3-0 харьцаагаар, «Ирвел Спринг» клубийг 8-1 тус тус хожин дөрөвдүгээр шатанд «Ноттс Каунти ФК» клубтэй тэнцэн нэмэлт тоглолт хийн хожигдож тэмцээнээ үргэлжлүүлэх боломжгүй болж болсон байна. 

1886-87 оны Английн цомд эхний шатанд «Саут Шор ФК» клубийг 5-3 харьцаагаар, дараагийн шатанд «Порт Вейл ФК» клубийг 2-3 харьцаагаар тус тус хожин гуравдугаар шатанд «Дарвин ФК» клубт 4-3 харьцаагаар хожигдож байжээ. 

1888 онд 12 багийн дунд анхны лигийн тэмцээн явагджээ. Болтон анхны лигийн тэмцээндээ 6 хожил, 5 хожигдолтойгоор 5-р байранд орсон байна. 

1889-90 оны АХХ-ны цомын эхний шатанд «Лисберн Дистиллери ФК» клубийг 10-2 харьцаагаар, хоёрдугаар шатанд «Шеффилд Юнайтед» клубийг 13-0 харьцаагаар, гуравдугаар шатанд «Престон Норт Энд» клубийг 2-3 харьцаагаар тус тус хожин хагас шигшээд «Шеффилд Уэнсдей» клубт 2-1 харьцаагаар хожигдож байсан бол 1893-94 оны АХХ-ны цомд «Смолл Хит ФК»(одоогийн Бирмингем Сити), Ньюкасл Юнайтед, Ливерпүүл клубүүдийг хожин хагас шигшээд дахин «Шеффилд Уэнсдей»-тэй таарч 2-1 харьцаагаар хожин аваргын төлөөх тоглолтонд «Ноттс Каунти ФК» клубт 4-1 харьцаагаар хожигдон тухайн үеийн оргил амжилтаа үзүүлж байлаа. 
1895-96 оны улиралд «Бери ФК» клубийг 2-0 харьцаагаар хожин хагас шигшээд шалгарснаас хойш 1900 оныг хүртэл Английн цомд амжилт гаргаагүй юм.

 20-р зуун 
200px|left|thumb|«Reebok» цэнгэлдэх хүрээлэн.
1997 онд 102 жилийн туршид Болтон Уондерерс клубийн гэр болж байсан «Бурнден Парк»-аа «Рибок» () цэнгэлдэх хүрээлэнгээр сольжээ. Тэд шинэ цэнгэлдэхийн анхны тоглолтоо 1997 оны есдүгээр сарын 1-нд Эвертон клубтэй хийж 0-0 харьцаагаар тэнцэж, дараагийн тоглолтоо найман өдрийн дараа Манчестер Юнайтедтай хийж гоолгүйгээр тэнцэж байв. 

Болтон 2004-05 оны тэргүүн лигт клубийн түүхэн амжилтаа үзүүлэн 6-р байраар шалгаран УЕФА-гийн цомд анх удаагаа оролцон шигшээ 16-д шалгарчээ.

2007 онд Болтон клубийг дасгалжуулахаар ирсэн Англи мэргэжилтэн Гари Мегсон Шведийн довтлогч Йохан Элмандерийг 8.2 сая фунтээр Францын лигээс худалдан авсан нь клубийн түүхэн наймаа юм. 
 Тоглогчид 
2010 оны наймдугаар сарын 12-ны байдлаар.

 Одоогийн бүрэлдэхүүн 
165px|right|thumb|Болтон Уондерерс клубийн ахлагч Кевин Дэвис.





 Зээллэгээр ирсэн 

 Алдартай тоглогчид 
 Николя Анелька (2006-2008)
 Гупни Бергссон (1995–2003)
 Харед Боргетти (2005-2006)
 Брайан Борроуз (1955-1964)
 Тед Визард (1910–1931)
 Рой Гривз (1965-1980)
 Эйдур Гудйонсен (1998–2000)
 Жулиан Дарби (1986–1993)
 Дэвид Жек (1920–1928)
 Юри Жоркаефф (2002–2004)
 Марио Жардел (2004-2005)
 Клаус Йенсен (1998–2000)
 Фернандо Йерро (?)
 Иван Кампо (2002–2008) Брайан Кидд (1980–1982)
 Оуэн Койл (1993–1995)
 Жим Кэссиди (1889–1898)
 Нат Лофтхаус (1946–1960)
 Жейсон Макатир (1992–1995)
 Жон Макгинли (1992–1997)
 Хидетоси Наката (2005-2006)
 Бруно Н’Готти (2001–2006)
 Жей-Жей Окоча (2002–2006)
 Миксу Паателайнен (1994–1997)
 Рэй Пэрри (1953-1960)
 Питер Рид (1974–1982)
 Майкл Риккетс (2000–2003)
 Жон Ритсон (1966-1978) Жо Смит (1908–1927)
 Гари Спид (2004–2008)
 Алан Стаббз (1990–1996)
 Стиг Тёфтинг (2002-2003)
 Стив Томпсон (1982-1991)
 Энди Уокер (1992–1994)
 Фрэнк Уортингтон (1977-1979)
 Алек Финни (1922-1937)
 Пер Франдсен (1996–1999)
 Фрэнсис Ли (1959-1967)
 Рой Хартл (1951-1966)
 Аза Хартфорд (?)
 Эдди Хопкинсон (1952–1970)
 Питер Шилтон (1995)
 Себастьян Пюигренье (2009)

 Шагналууд 
 АХХ-ны цом
 Түрүү: 1923, 1926, 1929, 1958
 Хоёрдугаар байр: 1894, 1904, 1953
 Хагас шигшээ: 1889, 1896, 1915, 1935, 1946, 2000

 Лигийн цом
 Хоёрдугаар байр: 1995, 2004
 Хагас шигшээ: 1977, 2000

 АХХ-ны Коммунити Шиелд
 Түрүү: 1958

 Хоёрдугаар дивиз/Тэргүүн дивиз
 Түрүү: 1908–09, 1977–78, 1996–97
 Хоёрдугаар байр: 1899–1900, 1904–05, 1910–11, 1934–35
 Плей-оффийн түрүү: 1995, 2001
 Плей-оффийн хоёрдугаар байр: 1999
 Плей-оффийн хагас шигшээ: 2000

 Гуравдугаар дивиз/Хоёрдугаар дивиз
 Түрүү: 1972–73
 Хоёрдугаар байр: 1992–93
 Плей-оффийн хоёрдугаар байр: 1991
 Плей-оффийн хагас шигшээ: 1990

 Доод лигүүдийн цом
 Түрүү: 1989
 Хоёрдугаар байр: 1986

Бусад
 Football League War Cup Winners (1) – 1945
 Football League War Cup North Winners (1) – 1945
 FA Premier League Asia Trophy Winners (1) – 2005
 Peace Cup Runners up (1) – 2007
 Lancashire Cup Winners (11) – 1886, 1891, 1912, 1922, 1925, 1927, 1932, 1934, 1948, 1988, 1990
 Central League Champions – 1955, 1995
 Premier Reserve League North Champions – 2007
 Тоглолтын хувцасны ивээн тэтгэгчид 
 1874–1980: байгаагүй.
 1980–1981: Knight Security.
 1981–1982: Bolton Evening News.
 1982–1983: TSB (Trustee Savings Bank).
 1983–1986: HB Electronics.
 1986–1990: Normid Superstore.
 1990–2009: Reebok.Bolton Wanderers Sign Multi-Million Pound Sponsorship Deal – Bolton Wanderers official website. Retrieved on 25 October 2007.Wanderers tie up new Reebok deal. The Bolton News, 2 July 2007.
 2009–: 188BET.
 Эшлэл 

 Холбоос 
 Хөлбөмбөгийн Болтон Уондерерс клубийн албан ёсны вэбсайт
 Болтон Уондерерсийн хөгжөөн дэмжигчдийн холбоо
 The Bolton News сонины Болтон Уондерерс багтай холбоотой мэдээ
 Sky Sports дэх Болтон Уондерерс багийн мэдээ

Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн баг
Ангилал:Премьер лигийн баг
Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн цомын эзэн