Бразил

Бразил (), албан ёсоор Холбооны Бүгд Найрамдах Бразил Улс () нь Өмнөд Америкт орших тусгаар улс юм. Бразил улсын газар нутаг 8 сая 515 мянга 767 км² (Өмнөд америк тивийн 47,3 % эзэлдэг) ба хүн ам нь 2024 оны байдлаар 220 сая 052 мянга бөгөөд Латин Америкийн хамгийн том, дэлхийн хэмжээнд 5 бичигддэг улс юм. Бразил улсын зүүн хэсгийг бүхэлд нь Атлантын далай хүрээлдэг бөгөөд нийт эрэг нь 7,4 мянган км урт ажээ. Хойд талаараа Венесуэл, Суринам, Гайана, Францын нутаг болох Францын Гайана, өмнөд талаараа Уругвай, баруун өмнөд талаараа Аргентин, Парагвай, баруун талаараа Боливи, Перу, баруун хойд талаараа Колумби улсуудтай хиллэнэ. Фернандо де Норонха, Рокас Атолл, Сэйнт Петр, Паул Рокс, Тринидаде ба Мартим Ваз зэрэг олон арлууд нь Бразилд хамаарна. 

Бразил нь Америк тив дахь цорын ганц албан ёсны португаль хэлтэй улс юм.  

Бразил улсын нийслэл нь -Бразилиа хот.  

 Түүх 
Бразил улс нь 1500 онд Педро Алвареш Кабрал нээснээс хойш 1822 онд тусгаар тогтнох хүртэл Португалын колони байжээ. Анх Бразилийн эзэнт гүрэн нэртэйгээр тусгаар улс болсон бөгөөд сүүлд 1889 оноос Бүгд Найрамдах Бразил улс болжээ. Гэхдээ одоогийн Конгресс буюу хоёр танхимтай хууль тогтоох байгууллага нь 1824 онд Үндсэн хууль батлагдсаны дараа байгуулагдсан байна. Өнөөгийн Үндсэн хуульд Бразилыг Холбооны Бүгд найрамдах улс хэмээн тодорхойлсон байдаг.   

 Улс төрийн тогтолцоо 
Бразилын засаглалын хэлбэр нь ерөнхийлөгчийн Бүгд найрамдах улс юм. Төрийн тэргүүн, гүйцэтгэх засаглалын тэргүүн, ерөнхий командлагч нь Бүгд найрамдах улсын ерөнхийлөгчийн гарт байдаг юм. Ерөнхийлөгч, Дэд Ерөнхийлөгчийг бүх нийтийн шууд санал хураалтаар 4 жилийн хугацаатай (нэг удаа дахин сонгогдох эрхтэй) сонгодог. Хамгийн сүүлд Ерөнхийлөгчийн сонгууль 2022 оны 10-р сард болсон. Одоогийн ерөнхийлөгч нь Луис Инасио Лула да Силва (2023 оны 1-р сарын 1-ээс хойш).

Хууль тогтоох дээд байгууллага нь Бразилийн Холбооны Сенат (81 суудал), Бразилийн Төлөөлөгчдийн танхим (513 суудал) гэсэн хоёр танхимаас бүрддэг Бразилийн Үндэсний Конгресс юм.

Шүүхийн дээд эрх мэдлийг Холбооны Дээд шүүх төлөөлдөг бөгөөд Бразилийн Үндсэн хуулийг зөв тайлбарлаж зохицуулах үндсн үүрэгтэй.

 Засаг захиргаа 
Бразил нь Холбооны тойрог болох 26 муж, 5,564 хотын захиргаанаас бүрддэг байна.  

Шашны хувьд Бразилчуудын дийлэнх нь католик шашинтай тул Бразилыг дэлхийн хамгийн олон тооны католик шашинтай улс гэдэг юм.  

 Хүн ам 
Бразил нь олон үндэстнээс тогтдог байна. Хүн ам нь 2016 оны байдлаар — 206 сая 100 мянга (дэлхийд хүн амын тоогоороо 5-р ордог).

Хүн амын жилийн өсөлт — 0,791 %. Хүн амын дундаж наслалт — 69 нас эрэгтэй, 76 нас эмэгтэй. 

Хамгийн олон хүн амтай хотууд: (IBGE, 2018): 1. Сан-Паулу (12 176 866), 2. Рио-де-Жанейро (6 688 927), 3. Бразилиа (2 974 703), 4. Салвадор (2 857 329), 5. Форталеза (2 643 247), 6. Белу-Оризонти (2 501 576), 7. Манаус (2 145 444), 8. Куритиба (1 917 185), 9. Ресифи (1 637 834), 10. Гояния (1 495 705).

 Санхүү, эдийн засаг 
Бразил улсын мөнгөн тэмдэгтийг -"Бразил реал" гэдэг. 

Бразилын эдийн засаг нь номиналь ҮНБ-р аравт, худалдан авах чадварын ҮНБ-р дэлхийд есөд жагсдаг. Эдийн засгийн шинэчлэл нь Бразилыг хөгжүүлж буй дэлхийн хүчирхэг орны нэг болгосон.

 Гадаад харилцаа 
Бразил улс НҮБ, Өмнөд Америкийн Орнуудын Холбоо зэрэг байгууллагуудыг анх байгуулсан орнуудын нэг бөгөөд сүүлд БРИКС-ын гишүүн болсон.

 Байгал орчин 
Бразил төрөл бүрийн тусгай хамгаалалттай газруудад нь ан амьтан, ургамал, байгалийн баялаг элбэгтэй.

Бразил улсын хуурай замын хил нь 16 мянган км орчим бол зүүн талаараа Атлантын далайгаар 7,4 мянган км урт эргээр хүрээлүүлдэг байна. 

 Тэмдэглэл 

 Эх сурвалж 

 Гадаад холбоос 



Ангилал:БРИКС-ийн гишүүн орон
Ангилал:Ерөнхийлөгчийн засаглалтай холбооны бүгд найрамдах улс
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Ангилал:Өмнөд Америкийн орон
Ангилал:Португал хэлтэй орнуудын хамтын нийгэмлэгийн гишүүн орон