Их найм

Ерөнхий сайд: Жастин Трюдо


 Ерөнхийлөгч: Эмманюэль Макрон


 Канцлер: Олаф Шолц


 Ерөнхий сайд: Жузеппе Конте


 Ерөнхий сайд: Сүга Ёшихидэ


 Ерөнхийлөгч: Владимир Путин


 Ерөнхий сайд: Борис Жонсон


 Ерөнхийлөгч: 

 Мөн төлөөлөгдсөн

 22px Европын Холбоо
 Ерөнхийлөгч Урсула фон дер ЛяйенЕрөнхийлөгч Чарльз Мишел
Их Найм (G8) нь Америкийн Нэгдсэн Улс, Герман, Их Британи, Итали, Канад, Оросын Холбооны Улс, Франц, Япон гэсэн дэлхийд эдийн засгийн хувьд тэргүүлдэг улсуудаас бүрдэх бүлэг юм. Эдгээр улсууд нь дэлхийн эдийн засгийн 65 орчим хувийг бүрдүүлдэгUnited Nations Development Programme. Жил бүр эдгээр улсуудын төрийн тэргүүн, дээд албан тушаалтнууд уулзаж, дэлхийн улс төрийн бодлогыг тодорхойлдог гэж хэлж болно. Гэхдээ Орос улс Крымыг өөртөө нэгтгэснийг эсэргүүцсэн Их наймын бусад улсууд 2014 оноос Оросыг тус уулзалтад оролцуулахаас түдгэлзсэнээр өдгөө Их долоогийн хүрээнд уулзалтууд явагдаж буй.

Түүх 	 
Их наймын үүсэл нь 1973 оны нефтийн хямралаас үүдэн дэлхий даяар эдийн засгийн хямрал нүүрлэснээс улбаалж Америкийн Нэгдсэн Улс, Европ, Японы санхүүгийн албаны хүмүүс уулзалт хийж эхэлсэнтэй холбоотой.

1975 онд, Францын Ерөнхийлөгч Валери Жискар д'Эстан хөгжингүй, ардчилсан 6 орны төрийн тэргүүнүүдийг урьж саммит зохион байгуулсан. Уг саммитад оролцогчид цаашид жил бүр уг уулзалтыг зохиохыг дэмжсэнээр Франц, Баруун Герман, Итали, Япон, Их Британи болон Америкийн Нэгдсэн Улс гэсэн бүрэлдэхүүнтэй "Их зургаагийн бүлэг" (G6) байгуулагдсан түүхтэй. 1976 оны уулзалтаас Канад улс нэмэгдсэн. Мөн Европын Холбоо 1977 оноос уулзалтад оролцож ирсэн. 	 

Оросын Холбооны Улс нэмэгдэж "Их найм" бүрэлдсэн нь 	 
1991 онд хүйтэн дайн дуусч, ЗХУ (одоогийн Оросын Холбооны Улс) Их долоогийн гол уулзалтуудад оролцож эхэлсэн. 1997 оноос улс төрийн бүх уулзалтуудад оролцох эрхтэй болсноор Их найм бүрэлдэн тогтжээ. Гэхдээ Орос нь эдийн засгийн үзүүлэлтүүдээрээ дэлхийд тэргүүлж чадахгүй байсан учир сангийн сайд болон төв банкны тэргүүнүүдийн уулзалтад оролцдоггүй байв. 	 

Тэр үед Америкийн Нэгдсэн Улсын ерөнхийлөгч Билл Клинтоны санаачилгаар "Долоогийн бүлэг" нь "Наймын бүлэг" болсноо зарласан бөлгөө. Энэ нь ОХУ-ын ерөнхийлөгч Борис Ельциний явуулж байсан эдийн засгийн өөрчлөлт болон НАТО-гийн талаарх байр суурийг үнэлсэн хэрэг байлаа. 	 

2005 оны 2 сарын 18-нд АНУ-ын сенатч Жо Либерман, Жон Маккэйн нар ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путины явуулж буй бодлогыг шүүмжлээд улс төрийн эрх чөлөө, ардчиллыг хөгжүүлэхгүй байгаа тул тус улсыг Их наймын бүрэлдэхүүнээс хасах ёстой гэсэн шаардлага тавьсан.

 Бүтэц, үйл ажиллагаа 
Их найм нь албан ёсны бүтэц, удирдлага байдаггүйгээрээ Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага, Дэлхийн Банк зэрэг байгууллагуудаас ялгаатай. Бүлгийн удирдлагааар жил бүр гишүүн орнуудын аль нэгийг сонгодог. Тухайн улсыг тэр оны 1 сарын 1-нд тэргүүлж байсан хүн Их наймын бүлгийг удирдана. Жилийн дунд үед даргалж буй улсад 3 хоногийн дээд хэмжээний уулзалт зохиогддог. Энэ нь дэлхийн гол бодлогыг тодорхойлдог тун чухал арга хэмжээ болно.

Мөн эрүүл мэнд, хууль эрх зүй, хөдөлмөр, эрчим хүч, хөгжил, байгаль орчин, гадаад хэрэг, хууль зүй дотоод хэрэг, терроризм, худалдаа зэрэг асуудлаар сайд нарын түвшинд уулзалтууд зохиодог. Эдгээрээс Их наймын ОХУ-аас бусад 7 орны сангийн сайд нар болон Европын холбооны төлөөлөгчид оролцдог жил тутмын уулзалт нь нэр нөлөө ихтэй. Үүнээс гадна "G8+5" буюу Бразил, Энэтхэг, Мексик, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс болон Өмнөд Африкийн сангийн сайд нарын уулзалт зохиогддог.

 Эдийн засгийн чадавхи 
Их Наймын орнууд нь дэлхийн хүн амын 14-хөн хувийг бүрдүүлдэг боловч дэлхийн нийт дотоодын нийт бүтээгдэхүүний гуравны хоёр хувийг бий болгодог юм. (Дэлхийн Хөгжлийн Илтгэл 2006 / Дэлхийн банк-г үзнэ үү).
2004 Хүн ам BNE  сая%тэрбум $%Дэлхий6345.1100.039833.6100.0АНУ293.54.612179.930.7Япон127.82.04749.911.9Герман82.61.32549.06.3Их Британи59.40.92036.45.2Франц60.00.91858.74.7Итали57.60.91503.63.8Канад31.90.5905.62.3ОХУ142.82.3487.31.2G8855.613.526270.466.1

 Шүүмжлэл 
Их наймын тэргүүнүүдийн жил тутмын уулзалт нь даяарчлалын эсрэг хөдөлгөөний эсэргүүцлийн нэг бай болдог.

Шүүмжлэлүүд нь хүлэмжийн хий ихээр ялгаруулж дэлхийн дулааралд нөлөө үзүүлж буй, Африк болон хөгжиж буй орнуудыг өрийн хямралд оруулж, тэгш бус худалдаанй бодлогоор ядуурал бий болгож буй, мөн Дархлалын Олдмол Хомсдолын ([ДОХ) эсрэг явуулж буй бодлого зэрэг даяарчлалтай холбоотой асуудлууд байдаг. 

Түүнээс гадна Испани, Энэтхэг, Бразил, Хятад зэрэг эдийн засаг нь хүчирхэг улсуудаар эгнээгээ өргөтгөхгүй байгаа тул дэлхийн эдийн засгийг төлөөлж чадахгүй байна гэсэн шүүмжлэл их бий.

 Терроризм 
2005 онд Шотландад болсон уулзалтын эхний өдөр (2005 оны 7 сарын 7) Лондонгийн метро болон автобуснуудад бөмбөг дэлбэрч, 50 гаруй хүний амь насыг авч одсон томоохон террорист халдлага гарсан. Уг халдлагын хариуцлагыг "Европ дахь Аль-Кайда Жихадын нууц бүлэглэл" гэж өөрсдийгөө нэрлэсэн байгууллага хүлээж мэдэгдэл гаргасан. Уг мэдэгдэлд Их Британийн засгийн газрын Афганистан, Иракт явуулж буй цэргийн ажиллагаа болон барууны орнуудын исламын тулгуур үзэлтнүүдийн эсрэг бодлогыг эсэргүүцэж халдлага зохион байгуулсан гэж дурьдсан байлаа. Мөн уг халдлага нь Олон Улсын Олимпын Хороо 2012 оны зуны олимп Лондон хотод зохиогдох болсныг зарласны дараахан болсон юм. Гэсэн хэдий ч уулзалт хуваарь ёсоор болж өнгөрсөн билээ.

Хамгийн сүүлд ОХУ-д болсон уулзалт нь Ираны цөмийн хөтөлбөрийн тухай хэлэлцэж байхдаа Палестин-Израилын тэмцэл хурцадсанаас тасалдаж байсан түүхтэй.

 G6/7/8-ын уулзалтууд 
Уулзалт нь дараах дарааллаар ээлжилж зохиогддог: Франц, АНУ, Их Британи, Герман, Япон, Итали, Канад, ОХУ (цаашид бусад улсууд нэмэгдвэл нэмэгдсэн дарааллаар). Энэ үеэр дэлхийн хамгийн хүчирхэг улсуудын удирдагчдын уулзалтыг сурвалжлахаар дэлхийн өнцөг булан бүрээс хэдэн зуун сурвалжлагч цугладаг юм. 

Мөн үзэх: G8 уулзалтын лого
 дэс дугаар  огноо  Улс  Газар  Албан ёсны вэб хаяг 1   1975.11.15-17    Рамбулье   2  1976.6.27-28    Сан Хуан, Пуэрто-Рико   3  1977.5.7-8    Лондон   4  1978.7.16-17    Бонн   5  1979.6.28-29    Токио   6  1980.6.22-23    Венец   7  1981.7.20-21    Монтебелло, Квебек   8  1982.6.4-6    Версаль   9  1983.5.28-30    Уильямсбург, Виржин   10  1984.6.7-9    Лондон   11  1985.5.2-4    Бонн   12  1986.5.4-6    Тоокёо   13  1987.6.8-10    Венец   14  1988.6.19-21    Торонто, Онтарио   15  1989.7.14-16    Парис   16  1990.7.9-11    Хьюстон, Техас   17  1991.7.15-17    Лондон   18  1992.7.6-8    Мюнхен, Бавари   19  1993.7.7-9    Токио   20  1994.7.8-10    Наполи   21  1995.6.15-17    Халифакс, Нова Скотиа   -  1996.4.19-20    Москва (Цөмийн аюулгүй байдлын тусгай уулзалт)   22  1996.6.27-29    Лион   23  1997.6.22-24    Денвер, Колорадо  G8 саммит 1997 24  1998.5.15-17    Бирмингем(G8-ын анхны албан ёсны уулзалт)  G8 саммит 1998 (архив) 25  1999.6.18-20    Кёльн, Умард Рейн-Вестфаль   26  2000.7.21-23    Окинава  
G8 саммит 2000 27  2001,7,20-22    Генуя  
G8 саммит 2001 28  2002.6.26-27    Канаскис, Альберта  G8 саммит 2002 29  2003.6.2-3    Эвиан ле-Бан  G8 саммит 2003 30  2004.6.8-10    Си Айлэнд, Жоржи  G8 саммит 2004 31  2005.7.6-8    Глинэгл, Шотланд  G8 саммит 2005 32  2006.7.15-17    Стрельна, Санкт-Петербург  G8 саммит 2006 33  2007.6.6-8    Хайлигендамм, Мекленбург    G8 саммит 2007 34  2008.7.7-9    Тояко (Тоя нуур) , Хоккайдо  G8 саммит 2008 35  2009.7.8-10    Ла Маддалена  G8 саммит 2009 36  2010.6.25-26    Хантсвилл, Онтарио   37  2011.5.26-27    Деувилл, Бас-Норманди   38  2012.5.18-19    Кэмп Дэвид   39  2013.6.17-18    Ферманах тойрог, Лу Эрн   40  2014.6.5    Белги Брюссель   41  2015.6.17-18    Геман Любек   Мөн үзэх 
 Дэлхийн Нийгмийн Чуулган
 Даяарчлалын эсрэг үзэл
 G20 аж үйлдвэржсэн орнууд
 G20 хөгжиж буй орнууд
 G33
 Хөгжиж буй 8 орон (D8), Исламын ертөнцийн хамгийн том 8 орны бүлгэм
 J8
 G11, хөгжиж буй 11 орны бүлгэм

 Цахим холбоос 

 Засгийн газрууд 
 G8-ын түүх - Их Британийн засгийн газрын цахим сүлжээ
 Government of Canada - G8 Канадын засгийн газрын цахим сүлжээ
 10 Downing Street - G8, ЕХ-ны даргалал Их Британийн засгийн газрын цахим сүлжээ
 USINFO - Африкт үзүүлэх тусламж АНУ-ын засгийн газрын цахим сүлжээ
 Торонтогийн их сургууль - G8 Мэдээллийн төв судалгааны баг
 Kremlin.ru - ОХУ-ын засгийн газрын сайт Kremlin.ru (англи хэлээр)
 Италийн засгийн газар (итали, англи хэлээр)
 Германы засгийн газар (герман, англи, франц хэлээр)

 Эшлэл 


Ангилал:Улс хоорондын комисс
Ангилал:Олон улсын эдийн засгийн байгууллага
Ангилал:Даяарчлал
Ангилал:Товчилсон үг