Ядамжавын Цэвэл

Ядамжавын Цэвэл нь Монголын хэл зүйч эрдэмтэн юм. Тэрээр өнөөгийн Баянхонгор аймгийн Галуут сумын нутагт Талын толгой гэдэг газар 1902 оны 7-р сарын 30-нд төрж, 1984 оны 8-р сарын 17-нд Улаанбаатарт нас барсан.
Намтар
Я.Цэвэл 1902 онд мэндэлж, 1910 онд Мандалын хүрээнд шавилан суужээ. 1915 онд Чин сүзэгт номун хан хутагтын Шавьд байгуулсан сургуульд суралцаж байв.

1926-1930 онд Оюутны сургууль, Багш нарын давтан сургууль, Нутгийн захиргаа болон Хууль цаазны сургууль, Нягтлан бодох санхүүгийн түр сургууль, дунд сургууль; 1934/1937 онд Цаг уурын тэмдэглэгч нарын түр сургууль; Номын санч нарын түр сургууль; 1938 онд Эрдэм шинжилгээний ажилтан бэлтгэх түр сургууль; 1941 онд Монгол Улсын Их сургуулийн бэлтгэл анги; 1943 онд Цэргийн дарга нарын давтан сургууль; 1960-1961 онд Номын санч нарыг бэлтгэх курст монгол хэл бичиг, монголын эртний хууль цааз, Үндсэн хууль, Нутгийн захиргааны дүрэм зэрэг хичээл зааж байжээ.

Тэрээр 1943 онд Шинжлэх Ухааны хүрээлэнгийн сурвалжлагч гишүүн, 1946 онд жинхэнэ гишүүн, 1951 онд тэргүүлэгч гишүүнээр сонгогдож байжээ.

Я.Цэвэл 1984 онд Улаанбаатар хотноо нас нөгчжээ.

Гавъяа шагнал
1936:	 Засгийн Газрын хүндэт үнэмлэх;
1943:	 Сайд нарын Зөвлөлийн хүндэт жуух;
1944:	 Хөдөлмөрийн гавъяаны улаан тугийн одон;
1946:	 Хөдөлмөрийн хүндэт медаль, Хорин таван жилийн ойн медаль, "Бид ялав" медаль;
1951:	 Алтан гадас одон, 40 жилийн ойн медаль;
1961:	 Алтан гадас одон; Ойн бусад медалиуд ...
1967:	 Москва хотноо болсон Олон Улсын номын үзэсгэлэнгээс “Монгол хэлний товч тайлбар толь” нь III зэргийн диплом хүртжээ.

Элдэв баримт
1924 онд Засгийн газарын дэргэдэх МАХН-ын 8-р үүрт гишүүнээр элссэн ч намын 2-р шалгалтаар намаас хөөгдсөн бөгөөд дахиж элсээгүй аж.
1939 онд Халх голын байлдааны үед цэргийн орон сууцны хэрэгцээнд таван ханат бүрэн гэр нэгийг зуух яндангийн хамт гэр бүлээрээ үнэ төлбөргүй сайн дураар тусалжээ (Хүлээн авсан комисс нь тэр үеийн ханшаар 1 300 төгрөг гэж үнэлэн бодсон баримт нь буй).
1968 онд зохиолч Д. Нацагдоржийн Музей байгуулахад өөрийн сууж ажиллаж байсан бичигийн ширээгээ үзмэрт нь шилжүүлсэн бөгөөд уг ширээ одоо хүртэл тэнд буй.
1978-1984 онд 3 удаа тэр үеийн ханшаар нийт 100 000 төгрөгийг Хүүхдийн фонд болон 31-р сургуулийн номын санг өргөтгөхөд хандив өргөжээ .
1981 онд Улсын Төв Музейд Угсаатны зүйн тасаг шинээр байгуулахад өөрийн сууж байсан таван ханатай бүрэн гэрээ үнэ төлбөргүй бэлэглэжээ.

Бүтээл

Үүнээс гадна 1936-1937 онд хэвлүүлсэн номзүйн хоёр бүртгэл нь монголд шинэ цагийн Номзүйн суурийг тавьсан гэж үздэг.

Мөн үзэх
Б. Сумъяaбаатар: Их Эзэн Чингис хааны мэндэлсний 860 жилийн ойд зориулан Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүхийн ивээл дор “Чингис хааны ертөнц ба Монгол судлал” сэдэвт цогц арга хэмжээ, Я. Цэвэлийн мэндэлсний 120 жилийн ойд зориулсан хүндэтгэлийн хуралын илтгэл, "Я. Цэвэл - гэгээрсэн эрдэмтэн", 2022.08.06 

Ангилал:Монголын эрдэмтэн
Ангилал:Монголчууд
Ангилал:1902 онд төрсөн
Ангилал:1984 онд өнгөрсөн
Ангилал:Монгол хэл