Түүх

26px|left
Түүх () гэж хүний амьдрал, нийгмийн үйл явцыг цаг хугацаа, тухайн орчинтой нь уялдуулан задлан шинжилж, үр дагавар нөхцөл, харилцаа холбоо дэс дараа зэргийг нь сийрүүлэн баримтжуулах шинжлэх ухаан юм. Илүү өргөн утгаараа тэрхүү баримтад "үйл явц" гэж ойлгож болно. Бас хүний амьдралаас гадна ямар нэгэн үзэгдэл,зүйлсд ч гэсэн хэрэглэгдэх тохиолдол байдаггүй юм 

Хүн төрөлхтний түүхийг анх системчлэн бичсэн хүмүүс нь Эртний Грекийн Плутархи, Хятадын Хань улсын түүхч Сы Ма Цянь нар болно. Плутархи нь эртний Грекийн улс төр, нийгэм, дипломат, дайн байлдааны түүхийг тухайн үеийн бага Азид байсан Ассирийн Эзэнт гүрэн болон Грекийн зөрчил дээр тулгуурлан бичжээ. Өөрөөр хэлбэл, Газар дундын тэнгисийг ноёрхох эрхийн төлөөх Европ Азийн хоёр гүрний зөрчилдөөнийг харуулжээ. Тэгвэл Сы Ма Цянь Хятадын анхны нэгдмэл улс болох Цинь улсаас эхэлсэн Хятадын хаант засаглалыг хэрхэн зөвтгөх, мөн ертөнцийн цорын ганц соёл иргэншилт улс болох Хань гүрэн болон түүнийг тойрсон бүдүүлэг харанхуй улсуудын тухай номлосноороо онцлог юм. Өөрөөр хэлбэл хятад төвт түүхийн үзлийг Сы Ма Цянь анх удаа түүх бичлэгийнхээ үндсэн философи болгожээ. Хятад улсын өнөөдрийн түүх судлал Сы Ма Цяний үеэс ер өөрчлөгдөн хөгжиж чадаагүй байна. Монголын түүх бичлэг эртнээс Хятад, Перс, Орос зэрэг орнуудад бичигдэж ирсэн бөгөөд Монголчууд өөрсдөө түүхээ идэвхтэй бичиж эхэлсэн үе нь нэлээд хожуу 16 дугаар зуунаас эхэлнэ. Алтан товч, Эрдэнийн эрх, Асрагч нэртийн түүх зэрэг юм. Орост түүхийн гуйвуулгын эсрэг төрийн комисс ажилладаг. Европчууд 19-р зуунаас эхлэн түүх, угсаатны зүйг тагнуулын зорилгоор идэвхтэй хэрэглэж эхэлжээ. Монголд 19-р зууны сүүл 20-р зууны эхээр ирж байсан Оросын болон европын бусад судлаачдын дунд цэргийн офицерууд нилээдгүй байв. Н.Пржевальский Монголыг Орост нэгтгэхийг хаандаа зөвлөж байсан байдаг.

 Холбогдох категорууд 
 Байршлаар нь 
 Монгол
 Африк
 Америк
 Ази
 Европ
 Австрали, далайн орон
 Антарктид

 Бусад 
 Байгалийн түүх
 Шашны түүх
 Шинжлэх ухаан, технологийн түүх

 Өөр төрлүүд 
(Түүхийн шинжлэх ухааны салбар биш)

 Соёлын хөдөлгөөнүүд
 Эдийн засгийн түүх
 Урлагийн түүх
 Кино урлагийн түүх
 Эдийн засгийн сэтгэлгээний түүх
 Сэтгэлгээний түүх
 Хүмүүсийн түүх (намтар)
 Уран зохиолын түүх
 Математикийн түүх
 Сэтгэл мэдрэлийн эмгэгийн түүх
 Гүн ухааны түүх
 Физикийн түүх
 Одоогийн улс гүрний түүх
 Шашны түүх
 Жүжгийн түүх
 Түүхийн тэмдэглэлийн түүх
 Устсан улс, гүрнүүдийн түүх
 Хуулийн түүх
 Микротүүх
 Дайны түүх
 Түүхийн гүн ухаан

 Нэмж унших 
Нийгмийн шинжлэх ухаан
Ethnology
Антропологи
Culturology
Genetics
Соёлын антропологи
Denisova hominin
Conversion table for Y chromosome haplogroups
Этнопсихологи
Genetic genealogy
List of human evolution fossils
List of haplogroups of notable people
Most recent common ancestor
Timeline of prehistory
Timeline of human evolution
Timeline of human prehistory
Ancient DNA
Archaeogenetics
Genetics and archaeogenetics of South Asia
Early human migrations
List of ethnic groups
Indo-Aryan migration theories
Peopling of India
Historical linguistics
List of language families
List of proto languages
Proto Human language
Ural Altaic languages
Nation state
Multinational state

 Гадны холбоос 
 An attempt at NPOV history with a "Chronology of Events in History, Mythology, and Folklore": https://web.archive.org/web/20031230223649/http://www.b17.com/family/lwp/frameset/frameset.html
 "Timelines of History," A collection of timelines organized by time, location and subject matter: https://web.archive.org/web/20040722090159/http://timelines.ws/
 The Core Ideas of "Lessons from History: Essential Understandings and Historical Perspectives Students Should Acquire." ERIC Digest.
 Achieving History Standards in Elementary Schools. ERIC Digest.
 Teaching World History: The Global Human Experience through Time. ERIC Digest.
 Internet History Sourcebooks Collections of public domain and copy-permitted historical texts presented cleanly (without advertising or excessive layout) for educational use.