Рихард Вагнер

Вильхельм Рихард Вагнер (, 1813-1883) нь Германы хөгжмийн зохиолч, хөгжмийн удирдаач, театрын найруулагч болон нийтлэлч юм. Европын, ялангуяа германы хөгжмийн соёл, тэр дундаа дуурь, симфоний хөгжилд ихээхэн нөлөө үзүүлсэн  томоохон шинэчлэгч. 
 Намтар 
Рихард Вагнер 1813 оны 5-р сарын 22-нд Германы Лайпциг хотноо Карл Фридрих Вагнерын 10 хүүхдийн отгон нь болон мэндэлжээ. Эцэг нь Лайпциг хотын цагдаагийн ажилтан байсан бөгөөд Рихардыг төрсөний зургаан сарын дараа хижиг өвчнөөр гэнэт нас барж сан гэдэг. Эх Йоханна Розина Вагнер (герман. Johanna Rosina Wagner, 1774—1848) хүнд нөхцөлд 10 хүүхэдтэй үлдсэн байна. Нөхрийнхөө найз жүжигчин Людвиг Гейертэй 1814 онд гэрлэж Дрезден хот руу нүүж түүний харшид амьдрах болжээ. Хожим Вагнер Гейерийг төрсөн эцгээ биш гэдгийг еврей гарвалаар нь мэдэж авчээ. 

Гейер дагавар хүүгээ театрт хайртай шигээ хайрладаг байсан ба хүүдээ өөрийн тоглолтуудаа үзүүлдэг байв. Бүр багахан дүрүүдэд тоглуулаад ч авдаг байв. 1820 онд тэрээр хөгжмийн сургуульд латин багшаар төгөлдөр хуур заалгаж сурчээ. Маш сайн түвшинд тоглож чадахгүй байсан хэдий ч театрын найрал хөгжимчидтэй сонсголоороо тоглох болжээ. Хойд эцэг Гейер 1821 онд нас барахад Рихард найман настай үлдэж хоцорсон бөгөөд Гейерийн ах анхааран өөр дээрээ авчээ. Бяцхан Вагнер хүүгийн хөгжмийн боловсрол үлэмж сайжрахын сацуу эмгэнэлт драмын жүжгийн хөгжим бичихийг чармайх болж, 1826 онд Леуболд хэмээх Шекспир, Гёте эмгэнэлт жүжгийн төрлөөр зохиол бичжээ. Вагнер гэр бүлийнхнийхээ ятгалгаар хөгжмийн бүтээлээр дагнах суралцаж эхэлсэн гэдэг. 
1827 онд Лайпцигт гэр бүлээрээ нүүн ирж, гармоний анхны хичээлээ заалгажээ. 1828 онд Бетховений 7 ба 9-р симфонийг сонссоныхоо дараа 9-р симфоний хөгжмийн найруулгыг төгөлдөр хууран дээр бичсэн нь Рихардад ихээхэн урам зоригийг өгсөн ажээ. Моцартын До минор хөгжмийн бүтээлийг сонсоод дан ганц төгөлдөр хуур хөгжимд зориулсан сонатын бүтээл бичихээр шамдах болсон нь цаашлаад найрал хөгжмийн удиртгал бичихийн эхлэл байлаа. 

1831 онд Лайпцигийн Их сургуульд хөгжмийн чиглэлээр суралцаж, 1833-1842 оны хооронд амьдралд нь хэцүү байдал үүссэн тул Вюрцбург хотын театрт найрал дууны багш, Магдебург, Кёнигсберг, Риг хотуудын дуурийн ордонд хөгжмийн найруулагчаар, Норвег улс, Лондон болон Парис хотуудад байхдаа Фауст хөгжмийн удиртгал, Нисдэг Голланд дууриа бичсэн түүхтэй. 1842 онд Дрезден хотод Риенц, сүүлчийн индэр хэмээх гурав дахь дууриа бичиж дуусгажээ. II Фрэдрих Аугуст хааны 1849 оны дөрөвдүгээр сард батлагдсан шинэ үндсэн хуулийг эсэргүүцсэн Оросын анархист үзэлт М. А. Бакунин тэргүүтний тавдугаар сарын  бослого дэгдэж Дрезденд эмх замбараагүй байдал үүссэн ба бослогод идэвхитэй оролцсон Вагнер Швейцарийн Цюрих хот руу дүрвэж, тэнд байхдаа 'Нибелунгийн бэлзэг баатарлаг түүхийг харуулсан дөрвөн бүлэгт дуурийнхаа (Рейний алт , Валкир) хоёр дуурь болон Тристиан, Изольда хоёр дуурийг тус тус бичжээ. 1858 оны богино хугацаанд Италийн Венец, Швейцарийн Люцерн, Австрийн Вена, Францын Парис, Германы Берлин зэрэг хотуудаар явж газар үзжээ. 

1864 онд II Людвиг хаан Бавари хотыг ивээлдээ авснаар Людвиг хааны эрин үе ирж улс орны байдал тогтворжиж ирсэн үед Вагнер Мюнхен хотноо ирж Нюрнбергийн мэргэжлийн дуучид дууриа бичихийн хажуугаар 'Нибелунгийн бэлзэг дөрвөлийнхөө сүүлийн хоёр Зигфрид, Бурхдын мөхөл дууриудыг бичиж эхэлжээ. 1872 онд Баварийн Байрот хотод байх үедээ буюу 1876 оны 8-р сард 'Нибелунгийн бэлзэг дууриа бичиж дуусгасан түүхтэй. 1882 онд мөн л Байротдоо Парсифаль хэмээх сүүлчийнхээ хөгжимт жүжгийн дууриа бичиж дуусгасан байна. Түүний дараахан буюу 1883 онд бие нь чилээрхсээр Венец хотноо таалал төгсчээ.

 Түүний бүтээлүүд 
 Рихард Вагнерийн бүтээлүүд Бүтээл Эх үүсвэр Бүтээх Эхний тоглолт Дуусгасан хувилбар монгол нэршил герман нэршил хаана хэзээ хаана хэзээ хаана хэзээ Залуу нас Симфони Ein Sinfonie — Лейпциг 1832 — — — — Польш хүн (удиртгал хөгжим) Polen — Лейпциг 1832 — — — 1836 Хурим (дуурь) (дуусаагүй) Die Hochzeit — Лейпциг 1832 — — — — Феи (дуурь) Die Feen Карл Гоцци Лейпциг 1833–1834 — 1888 — — Хайрын хорио (дуурь) Das Liebesverbot Уильям Шекспир, «Дэнснээс дэнсэнд» Лейпциг 1836 — 1836 — — Риенци, сүүлчийн сүүлчийн индэр (дуурь) Rienzi, der Letzte von Tribunen Эдвард Булвер-Литтон, нэг сэдэвт роман Лейпциг 1838–1840 — 1842 — — Гүйцэд болсон бүтээл Фауст (удиртгал хөгжим) Faust Гёте, «Фауст (эмгэнэлт жүжиг)» Парис 1840 — — — 1855 Нисдэг Голланд (дуурь) Der Fliegende Hollдnder Генриха Гейнийн "Нисдэг голланд" хэмээх ардын домог яриа бүхий нэг сэдэвт зохиол Парис 1841 — 1843 — — Тангейзер (дуурь) Tannhдuser Тангейзерийн домог Лейпциг 1843–1845 Берлин 1845 — — Лоэнгрин (дуурь) Lohengrin Лоэнгриний тухай гурвалсан домог Лейпциг 1845–1848 Веймар 1850 — — Цикл «Нибелунгийн бэлзэг» — Der Ring des Nibelungen (санаа нь 1848 онд, дуурийн цомог 1849-1852, Цюрих) 1. Предвечерье. Рейний алт (дуурь) Das Rheingold «Хөгшин Эдд», «Нибелунгийн тухай аялгуу» Цюрих 1852–1854 Байройт, Фестшпильхаус 1876 оны 8 сарын 13-17  — — 2. Валькир (дуурь) Die Walkьre 1852–1856 — — 3. Зигфрид (дуурь) Siegfried Мюнхен 1871 — — 4. Бурхдын мөхөл (дуурь) Gцtterdдmmerung 1871–1874 — — Хожмын ажлууд Тристан, Изольда хоёр (дуурь) Tristan und Isolde Готфрид Страсбургийн "Тристан Изольда хоёр" баатарлаг яруу найраг Цюрих 1857–1859 Мюнхен 1865 — — Нюрнбергийн мэргэжлийн дуучид (дуурь) Die Meistersinger von Nьrnberg Нюрнберг хотын XVII зууны төгсгөл үеийн найрал дуучид Мюнхен 1868 Мюнхен 1868 — — Парсифаль (дуурь) Parsifal Вольфрам фон Эшенбахийн Парсифалийн тухай гурамсан домог бүхий яруу найраг Байройт 1882 Байройт 1882 — —
Ричард Вагнерийн утга зохиолын өв асар их юм. Түүний урлагийн онол, түүхийн талаархи бүтээлүүд, хөгжмийн шүүмжлэлийн нийтлэлүүд нь хамгийн их сонирхол татдаг. Вагнерийн өргөн хүрээтэй захидал, өдрийн тэмдэглэл, түүнчлэн "Миний амьдрал" дурсамжийн бүтээл хадгалагдан үлджээ. 1849 онд тэрээр "Урлаг ба хувьсгал" (герман. «Die Kunst und die Revolution») хэмээх өгүүлэл бичиж, нийгэм дэх урлагийн үүрэг, байр суурийг тодорхойлсон юм.

 Эшлэл 

 Холбоос 

Дуурь
 Richard Wagner Opera, Richard Wagner operas, Wagner interviews, CDs, DVDs, Wagner calendar, Bayreuth Festival
 Wagner Operas, site featuring photographs, video, MIDI files, scores, libretti, and commentary
 RWagner.net, contains libretti of his operas, with English translations
 Wagner website, assortment of articles on Wagner and his operas
 Photo of Wagner's manuscript for the Bridal Chorus
 The Wagnerian Romances by Gertrude Hall

Хөгжмийн бүтээлүүд
 The Wagner Library. English translations of Wagner's prose works, including some of Wagner's more notable essays.

 My Life at Project Gutenberg, an early, incomplete, and not always accurate translation.

Зурагнууд
 The Richard Wagner Postcard-Gallery, a gallery of historic postcards with motives from Richard Wagner's operas.
 1869 Caricature of Richard Wagner by Andrй Gill
 gallica.bnf.fr Pictures of Richard Wagner and his family.

Бусад
 Bayreuth Festival
 The National Archive of the Richard Wagner Foundation
 'A Vulture is almost An Eagle' — the Jewishness of Richard Wagner
 The humanities.music.composers.wagner FAQ.
 Richard Wagner Museum in the country manor Triebschen beside Lucerne, Switzerland where he and Cosima lived and worked from 1866 to 1872.
 Better to know by Edward Said, Le Monde diplomatique
 The Wagner Tuba

Ангилал:1813 онд төрсөн
Ангилал:1883 онд өнгөрсөн
Ангилал:Германы хөгжмийн зохиолч
Ангилал:Германчууд