Ази

Ази дэлхийн хамгийн том газар нутаг, хамгийн олон хүнтэй тив юм. Дэлхийн бөмбөрцгийн дорнод болон умард хагаст гадаргуугийн 8.7%, хуурай газрын 30%-ийг эзлэн оршиж байна. Ази тивд хүн төрөлхтний 60 хувь болсон 4.4 тэрбум хүн аж төрөн сууж байна. Ази тивд олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн 50 улс байдаг.

Ази тив Европ тивтэй холбоотой бөгөөд Евразийн эх газар хэмээнэ. Тэгээд Ази, Европын хил хязгаарыг хэд хэдэн янзаар зурдаг. Дийлэнх олонхын үздэгээр баруун тал нь Улаан тэнгис, Суэцийн суваг, Хар тэнгис, Кавказын нуруу, Каспийн тэнгис, Урал гол, Уралын нуруугаар зурдаг. Зүүн тал нь Номхон далай хүрч, өмнөд талаараа Энэтхэгийн далай, умард талаараа Умард мөсөн далайд тулдаг.  

Ази тив эртний түүхтэй, эртний соёлтой, яс үндэс, хэл соёл, төр засгийн уламжлал олон янз, байгалийн тогтоц өвөрмөц, газар газарт харилцан адилгүй байна.

 Газар зүй 
 Талбай: 44,579,000 км² (арлуудыг багтаасан) Арлуудын талбай:  2001 мян. км² Далайн түвшнээс дээших дундаж өндөр:  960 метр Далайн түвшнээс хамгийн өндөр цэг:  8848 метр (Жомолунгма у.) Далайн түвшнээс хамгийн нам доор цэг: −405 метр (Сөнөсөн тэнгисийн мандал) Туйлын умард цэг: Челюскин хошуу 77° 43' х.ө. 104° 18' з.у. Туйлын өмнөд цэг: Пиай хошуу1° 16' х.ө.  103° 30' з.у. Туйлын өрнөд цэг: Баба хошуу39° 29' х.ө. 26° 04' з.у. Туйлын дорнод цэг: Дежнёвын хошуу 66° 05' х.ө. 169° 40' з.у. Азийн газар зүйн төв цэгийн ойрх хот: Эрхүү, Кызыл

 Бүсчлэл, улс орон 
: Энэтхэг-Европын хэлний язгуур
: Дравид хэлний язгуур
: Алтай хэлний язгуур
: 3 бүлэг - Япон хэлний язгуур (магадгүй Алтай), Солонгос (магадгүй Алтай), болон Энэтхэг-Хятадын хэл
: Австронез хэлний язгуур
: Австроази хэлний язгуур

 Бүс, улсын далбаа, улсын нэр  Газар нутгийн хэмжээ(км²) Хүн амын тоо(2018)  Хонконг, Макао болон Тайвань ороогүй болно. 9,584,492 1,427,647,786   Казахстан нь Төв Ази, Европт оршино. 2,724,927 18,319,618  198,500 6,304,030  143,100 9,100,835  488,100 5,850,901  447,400 32,476,244  Хонконг нь Хятадын тусгай захиргааны бүс юм. 1,092 7,500,700   Макао нь Хонконгийн хамт Хятадын тусгай захиргааны бүс юм. 25 696,100  377,835 127,202,192   Энэ улс нь Тайвань аралд орших, тусгаар тогтносон байдал нь эргэлзээтэй улс юм. Хятадын Тайбэй гэж нэрлэгдэх нь олон.  35,980 23,726,460  120,540 25,549,604  98,480 51,171,706  1,565,000 3,170,216   Орос улсын нутаг дэвсгэр нь Ази ба Европ тивд оршино.  17,075,400 145,734,038  5,770 428,963 676,578 53,708,320 General Population Census of Cambodia 2008 - Provisional population totals, National Institute of Statistics, Ministry of Planning, released 3rd September, 2008 181,035 16,249,792  East Timor is often considered a transcontinental country in Southeastern Asia and Oceania. 15,007 1,267,974   Indonesia is often considered a transcontinental country in Southeastern Asia and Oceania; figures do not include Irian Jaya and Maluku Islands, frequently reckoned in Oceania (Melanesia/Australasia). 1,919,440 267,670,543  236,800 7,061,507  329,847 31,528,033  300,000 106,651,394  704 5,757,499  514,000 69,428,453  331,690 95,545,962  647,500 37,171,921  147,570 161,376,708  38,394 754,388   Includes Jammu and Kashmir, a contested territory among India, Pakistan, and the PRC. 3,287,263 1,352,642,280 300 515,696  147,181 28,095,714  803,940 211,103,000  65,610 21,228,763   Армени нь Баруун Азид орших ч, түүх болон улс төрийн хувьд Европтой илүү холбоотой. 29,743 2,951,745   Азербайжан нь газар нутгийн хувьд Баруун Ази ба Европд оршдог.  46,870 9,949,537  665 1,569,446   Кипр нь Газар дундын тэнгисийн зүүн сав орчимд байрлах ба түүх болон улс төрийн хувьд Европтой холбоотой юм. Гэсэн ч НҮБ Кипр-г баруу Ази хэмээн тооцдог. 9,250 1,189,265   Гүрж нь Баруун Ази, Зүүн Европд байрлана.69,700 4,002,942 437,072 38,433,600  1,648,195 81,800,188  20,770 8,381,516  92,300 9,965,318  17,820 4,137,312  10,452 6,859,408  212,460 4,829,473  6,257 4,862,979  11,437 2,781,682  1,960,582 33,702,756  185,180 16,945,057   Турк нь Ази болон Европд оршдог, хүн амын 90 хувь нь лалын шашинтай Азийн улс боловч, Олимпын хороодод Европын улс гэж явдаг. Европын Холбоонд нэрээ дэвшүүлээд буй. 783,562 82,340,088  82,880 9,630,959  527,970 28,498,683 Нийт 43,810,582 4,560,667,108

Тайлбар: Египет-н хэсэг (Синайн хойг) нь газар зүйн хувьд Баруун Азид байрлана.

 Лавлах бичиг 


Ангилал:Еврази
Ангилал:Тив