Бидэрт самарчшаазгай

Бидэрт самарчшаазгай, (Nucifraga caryocatactes), урьд Самарч шаазгай гэж байсан, нь Хэрээнийхэн овгийн шувуу бөгөөд Цагчаа ятгашаазгайнаас биеэр арай том юм.

 Гадаад төрх 

Энэ шувуу нь хар бордуу зүстэй ба өргөн далавч, богино сүүлтэй. Нүүр, хүзүү, дал нуруу, өвөр хэсэгт цагаан цоохор бидэртэй. Уртавтар нарийн хар хошуу нь хурц үзүүртэй ба зүйлээс шалтгаалан уртын хэмжээ өөр байна. Нүдний цөцгий, хөл, сарвуу нь хар. 
Биеийн урт 32–38 см (хошуунаас сүүлний үзүүр хүртэл) ба далавчаа дэлгэхэд 49–53 см болно.

 Дэд зүйлүүд 
Нийт 10 дэд зүйл бий:

 caryocatactes (Линней, 1785) Скандинав, Европ;Кавказ болон Казахстан; Оросын өмнөд хэсэгт өвөлждөг; 
 macrorhynchos (Brehm, 1823) хойд ба зүүн хойд Ази; Ираны хойд хэсэг, Солонгос, Хятадын хойд; Турк
 rothschildi (Hartert, 1903) Казахстан, Хятад;
 japonica (Hartert, 1897) Хоккайдо, Япон;
 owstoni (Ingram, 1910) Тайвань;
 interdicta (Kleinschmidt and Weigold, 1922) Хятадын уул нурууд;
 multipunctata (Gould, 1849) Пакистан, Энэтхэг;
 hemispila (Vigors, 1831) Гималайн нуруу;
 macella (Thayer and Bangs, 1909) Төвд, Хятад, Балба;
 yunnanensis Хятадын зүүн өмнөд.

 Зан авир 
 Идэш тэжээл 
Гол идэш тэжээл нь янз бүрийн нарс модны самар бөгөөд тэр дундаа томхон үртэй 
Хятадын цагаан нарс, P. armandii, Швейцар нарс, P. cembra, Солонгос нарс, P. koraiensis, Японы цагаан нарс, P. parviflora, Сибирийн давжаа нарс, P. pumila, Сибирийн нарс, P. sibirica болон Хөх нарс, P. wallichiana гэх мэт юм. 

thumb
Илүү гарсан үрээ нууж нөөцлөх зантай тул энэ нь шинэ мод ургахад чухал үүрэгтэй. Мөн олон янзын шавьж, жижиг шувуу, өндөг, мэрэгч, улай сэг гэх мэтээр хооллодог. 

 Үржил 
Тэд үүрээ голдуу өндөр шилмүүст модонд засах ба үргэлж наран талд зассан байдаг. 2-4 өндөг гаргаж, 18 хоног дарна. Эцэг эх хамтдаа ангаахайгаа өсгөж тэжээдэг.

 Тархалт 
Бидэрт самарчшаазгай Скандинаваас Европ, Сибирь, Монгол болон зүүн Ази, Японы ой мод, хөвч, тайгад нутгалана. Тэд өргөн уудам газар тархан амьдрах ба 10,000,000км² орчим талбай эзэлнэ гэсэн тооцоо бий. Мөн өдгөө Европт 800,000-1,700,000 ш байна. 

 Цахим холбоос 
 Norwegian Cyberbirding Nutcracker webpage
 Spotted Nutcracker photographed in Panbos by Rene van Rossum on 2 November 1985

Ангилал:Хэрээнийхэн
Ангилал:Евразийн шувууд