3 сарын 13

3 сарын 13 нь Григорийн тооллын жилийн 72 дахь (өндөр жил бол 73 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 293 өдөр үлдэж байна.

 Онцлох үйл явдал 
 624 - Арабын хаан Мухаммад болон Меккагын Кураишийн шинэ дагагчдын хооронд болсон тулаанд Арабчууд ялжээ. Ингэснээр Баруун Араб бүхэлдээ арабчуудын мэдэлд шилжсэн юм. 
 874 - Константинополь хотын Ариун дагагчдын сүмд Гэгээн Ницефорын ясыг байршуулж, онголжээ. 
 1567 - Англи Францын нэгдсэн хүч болон Испанийн хооронд өрнөсөн 80 жилийн дайн Оостервийлийн тулаанаар эхлэв. 
 1639 - Харвардын коллеж Английн санваартан Жон Харвардын нэрээр нэрлэгджээ. 
 1697 - Маяачуудын мэдлийн сүүлийн хот Нойпетен Испанийн эзлэн түрэмгийлэгчдэд ялагдав. 
 1781 - Аугаа одон оронч Уиллиам Хершель Уранус гарагыг нээжээ. 
 1809 - Шведийн хаан IV Густаф Адольф төрийн эргэлтийн улмаас эрх мэдлээсээ татгалзав. 
 1845 - Германы хөгжмийн зохиолч Феликс Менделссоны туурвисан хийлийн концерт Лайпцик хотын тайзнаа тоглогдов. Түүний концертыг Фердинанд Давид гоцложээ. 
 1862 - Америкийн иргэний дайн: АНУ-ын холбооны засгийн газар холбооны армийн оффицеруудад нийт нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд боолын худалдаанд хяналт тавих шийдвэр гаргажээ. 
 1865 - Америкийн иргэний дайн: Эх газрын Америк цэрэгт хар арьстануудыг татахыг зөвшөөрөв. 
 1881 - Оросын хаан II Александер ордныхоо ойролцоо алагджээ. 
 1884 - Хартумын бүслэлт эхлэв. 
 1921 - Хиагт хотноо Монголын цэрэг, ардын төлөөлөгчдийн их хурал хуралдаж Ардын түр засгийн газрыг байгуулахаар болжээ. Хурлын төлөөлөгчид "Монгол ардын засгийн хэргийг бүгд түр захиран шийтгэх газар" гэж нэрийдхээр болсон байна. 
 Оросын цэргийн жанжин Барон Роман фон Унгерн-Штернбергийн удирдлаган доор Монголд нэвтэрсэн гамингуудыг хөөн гаргав. Ингэснээр Монгол Улс дахин тусгаар тогтножээ. 
 1930 - Харвардын коллежийн одон орон судлалын төв Плутон гарагыг нээсэн талаар мэдээлэв. 
 1933 - Их хямрал: АНУ-ын Ерөнхийлөгч Франклин Д.Рүүзвельтийн зарлигаар шаардлага хангасан банкууд эргэн үүдээ нээжээ. 
 1940 - Орос-Финландын хооронд өрнөсөн өвлийн дайн өндөрлөв. 
 1943 - Германы цэргүүд Краков хотын еврей хорооллыг хэсэгчлэн хаажээ. 
 1954 - Хятад, ЗХУ-АНУ-ын өдөөн хатгасан Индохятадын нэгдүгээр дайн дэгдэв. 
 1957 - Кубын удирдагч Фулгенсио Батистагын засгийг түлхэн унагаах төрийн эргэлт бүтэлгүйтжээ. 
 1969 - Аполло сансрын хөтөлбөр: Аполло 9 сансрын хөлөг сансарт амжилттай даалгавраа биелүүлж, эх дэлхийдээ газардав. 
 1979 - Гренада улсад Морис Бишопын удирдсан төрийн эргэлт амжилттай болж, Эрик Гейриг түлхэн унагаажээ. 
 1988 - Японы Аомори болоон Хакодате хотуудыг усан доогуур холбосон "Сейканы нүхэн гарц" ашиглалтад оров. Ингэснээр усан доогуурх хамгийн урт хонгил болсон юм. 
 1991 - Аляск орчмын усан Эксон газрын тосны компанийн асгасан газрын тосыг цэвэрлүүлэхэд нэг тэрбум ам.доллар гаргахыг АНУ-ын Хууль зүйн яамнаас шийдвэрлэжээ. 
1993 - Монголын Спорт Аяллын Холбооны анхдугаар их хурал болов. 
 1996 - Шотландын Данблейны сургуульд Томас Ватт Хамилтон гэгч гал нээж 16 сурагч, нэг багш амиа алдав. Хэрэгтэн гэмт хэргээ үйлдсэнийхээ дараа амиа хорлосон байна. 
 1997 - Тереза эх нас нөгцсөний дараа түүнийг гэлэнмаа Нирмала орлохоор болжээ. 
 АНУ-ын Аризона мужийн Финикс хотод үл мэдэгдэл гэрэл тэнгэрт үзэгдэж, тус мужийн телевиз энэ үйл явдлыг шууд дамжуулжээ. 
 2003 - Алдарт "Nature" сэтгүүлд 350,000 жилийн настай хөлийн мөр Италиас илэрсэн талаар нийтлэгдэв. 
 2008 - Дэлхийн зах зээл дээр нэг унци алтны үнэ 1,000 ам.долларт хүрчээ. 
 2013 - Ромын католик сүмийн папын зөвлөл хуралдаж католик шашны 266 дахь папаар Френцисийг сонгов. 
 2016 - Туркийн нийслэл Анкара хотод хэд, хэдэн дэлбэрэлт болж 37 хүн амиа алдан, 127 хүн гэмтэж, бэртжээ.
 2020 - АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамп ковид-19 цар тахал дэгдсэнтэй холбогдуулан улс орон даяар онц байдал зарлав.

 Мэндэлсэн алдартнууд 
 1479 - Германы төрийн дууллыг зохиосон Лазарус Спенглер (1534 онд нас барсан)
 1615 - Ромын пап XII Инносент (1700 онд нас барсан)
 1741 - Ариун Ромын эзэнт гүрний захирагч II Жозеф (1790 онд нас барсан)
 1764 - Их Британийн Ерөнхий сайд Чарльз Грей (1845 онд нас барсан)
 1798 - АНУ-ын тэргүүн хатагтай Абигейл Филлмор (1853 он днас барсан)
 1871 - Богд хаант Монгол улсын цэргийн жанжин Манлайбаатар Дамдинсүрэн (1921 онд нас барсан)
 1874 - Анхдугаар олимпын урт болон өндрийн харайлтын аварга Америкийн хөнгөн атлетикч Эллери Хардинг (1949 онд нас барсан)
 1899 - Нобелийн шагналт Америкийн физикч Жон Хасбрук ван Виек (1980 онд нас барсан)
 1900 - Нобелийн шагналт Грекын яруу найрагч Гиоргос Сеферис (1971 онд нас барсан)
 1913 - Оросын нэрт зохиолч Сергей Михалков (2009 онд нас барсан)
 1920 - "Комкаст" компанийг үндэслэгч Ральф Ж.Робертс (2015 онд нас барсан)
 1926 - Гондурас улсын Ерөнхийлөгч Карлос Роберто Рейна (2003 онд нас барсан)
 1929 - Польш улсын ес дэх Ерөнхий сайд Жбигнев Месснер (2014 онд нас барсан)
 1938 - Японы мэргэжлийн сүмо бөхийн 49 дэх их аварга Теруёши Точиноуми 
 1950 - "Ерин галавын цэцэрлэг", "Ногоон зурвас", "Фарго" киноны од жүжигчин Уиллиам Х.Мейси
 1955 - Олимпын мөнгөн медальт Зөвлөлтийн таван төрөлтийн тамирчин Ольга Рукавишникова 
 1956 - "Цогцостой ярилцагч" киноны од Дана Делани 
 1973 - Голландын хөлбөмбөгч Эдгар Давидс
 1989 - Германы хөлбөмбөгч Ольгер Бадштюбер 
 Германы хөлбөмбөгч Марко Марин 
 1994 - Испанийн хөлбөмбөгч Жерард Делуфу

 Нас барсан алдартнууд 
 1516 - Унгар, Бохемын хаан II Владислав (1456 онд төрсөн)
 1808 - Данийн хаан VII Кристиан (1749 онд төрсөн)
 1854 - Францын зургаа дахь Ерөнхий сайд Жеан-Баптист де Виллель (1773 онд төрсөн)
 1881 - Оросын хаан II Александер (1818 онд төрсөн)
 1901 - АНУ-ын 23 дахь Ерөнхийлөгч Бенжамин Харрисон (1833 онд төрсөн)
 1936 - Шинэ Зеландын 20 дахь Ерөнхий сайд Френцис Белл (1851 онд төрсөн)
 1965 - Албанийн 14 дэх Ерөнхий сайд Фан С.Ноли (1882 онд төрсөн)
 1975 - Нобелийн шагналт Югославын зохиолч Иво Андрич (1892 онд төрсөн)
 1989 - Туркийн Ерөнхий сайд Фахреттин Өзбилек (1898 онд төрсөн)
 2014 - Сьерра-Леон улсын гурав дахь Ерөнхийлөгч Ахмад Тежан Кабба (1932 онд төрсөн)

 Тэмдэглэлт өдөр 
  Ромын пап Френцис папын ширээнд суусан өдөр
  Касүга Мацүри (Нара муж, Касүгагын их сүм)
  Үндэсний зааны өдөр 

0313
#13