Орчин үеийн философи

Орчин үеийн философи

 Ухамсар 
Шашны бус ба материаллаг үзэлтэй гүн ухаантнууд шашны үзлүүдийг үүсгэсэн ба энэ нь ердийн  panpsychism ба animism -с ондоо заншлуудаар олон өөр замуудад хуваагдан ойлгогддог. Ихэнх бодлууд нь ухаантай мэдлэг ба ухаалаг бодлоос бүрднэ. Бодлын нийтлэг утгуудад холбооны хүчин чадал ба анхаарал, сэтгэлийн хөдлөлгөөн, ой тогтоолт, төсөөлөл, шалтгаан зэрэг ойлголтыг оруулж болно. Мэдэрхүйн үйл явцуудын ихэнх багцыг  багтаасан бодлын орчин үеийн олон тодорхойлолтууд байдаг. Мэдэрхүйн үйлдэл ба бодлын онолууд их олон байдаг. Aristotle, Buddha, Plato, Zoroaster зэрэг хүмүүс болон Islamic, дундад эртний үеийн Ёвроп, Энэтхэгийн гүн ухаантнуудын үзэл баримтлал нь  бусдаас онцгой байдаг. Neoplatonic-н "nous" шиг  бодлын Pre-modern-г ойлгох нь  сансрын өөрчлөлтийн  үндсэн зарчимтай хүний бодлыг холбох, гайхамшигтай сайхан ба мартагдашгүй байхын мэдрэмжинд хүний нүүрний байдал ямар байх явдал юм.Зарим сэтгэл зүйчид оюуны функцүүд шалтгаан ба ой  ялангуяа хамгийн төгс бодлыг бий болгон тэр гэдэгтэй маргана .Энэ байдалд хайр дурлал, сэтгэлийн хөдөлгөөн нь бодлоос ялгаатай байх ёстой ба байгальд субьектив эсвэл илүү их бодит байх  байсан. Тэд ижил шинж ба үүсэлтэй байх бөгөөд янз бүрийн ухаалаг ба сэтгэл хөдөлгөсөн улсуудыг хуваахгүй  гэж мэтгэлцэх нь илүү дээр байсан.Дургүйцэх нь нийтэд дэлгэрсэн хэрэглээнд бидний бидний толгой дотроо авч явах бодол болон өөрөө өөртэйгээ хийх хувийн яриа  бодолтой утга ойролцоо байдаг.Энэ мэтээр  бид  өөрсдийн оюун ухаанд үргэлж  өөрчлөлтийг хийх хэрэгтэй. Ямар ч бодол бидний  мэдэхгүй , чадахгүй , ухаангүй эсвэл ухамсартайгаар харилцах харилцааг тайлбарлаж чадна.

Агуулга 
1.	Үгийн гарал зүй
2.	Оюуны чадвар
3.	Оюуны агууламж
4.	Тархи ба ухамсар
5.	Ухамсарын философи
5.1	Ухамсар, бие мах бодийн алсын төлөв
5.2	Бусад алсын төлөв
6.	Ухамсарын шинжлэх ухаан
6.1	Сэтгэл зүй
6.2	Эволюцийн сэтгэл зүй
7.	Хүн төрөлхтний эволюцийн түүх
8.	Оюуны эрүүл мэнд
9.	Амьтны оюун ухаан
10.	Хиймэл оюун ухаан
11.	Шашны алсын төлөв
12.	Бусад алсын төлөв
12.1	Парапсихологи
12.2	Memetics

1. Үгийн гарал зүй

Эртний англи хэлэнд ерөнхийдөө  бодлын  үгүйсгэл , ойн факультет гэсэн утгатай байсан. Эртний англид сүнслэг мэдэрхүйг  туршин судалж туршлага болгон судлан авч үздэг. Бодлын ерөнхий шинж болох мэдрэмж , ой, хүсэл, бодол зэрэг бүх оюуны факультетуудыг багтаах бодлын ерөнхий шинж нь аажмаар хөгжсөөр 14 ба 15 зуун үед боловсруулагдсан. Ухамсар гэдэг үг нь "mind. courage. anger" буюу грек ба Sanskrit хэлний  "mind"  гэсэн үг юм.

2. Оюуны чадварууд
Оюуны чадваруудад  бодлын төсөөлөлж чадах  юмс эсвэл бодлын янз бүрийн үүргүүд багтдаг. Оюуны үйл ажиллагаанд бодох бодол, хүсэл, төлөвлөгөө, үйл ажиллагаа, зорилго зэрэг нь чухал байна. Энэ нь бэрхшээлийг шийдхэд шаардлагатай ба мэдээллийн бэлэгдлийн эсвэл semantic зуучлалыг шаардана. Энэ нь адил загварууд, үйл явцуудыг хэлэх үгнүүдийн хэлэлцүүлэг, мэдлэг, ideation, ярилцлага ба төсөөллийг багтаана. Эдгээр үйл явцуудын анализ нь оюуны сэтгэл зүйн хэсэг байх ба түүнийг заримдаа "higher" буюу оюуны үйлдлээр илэрхийлдэг. Энэ нь гүн бас мэдлэг эсвэл ажиллагааны онцгой агуулгуудыг илрүүлэх ба сайн ойлгох; утгын хэвүүдийг мэдэх; effect ба cause ойлгох; хөдөлмөрийн хэрэгслүүд ашиглах ба бидний хүчин чадалтай холбоотой/хамааралтай гэж боддог. Ой нь мэдлэг , мэдээлэл эсвэл туршлага ба retain, preserve чадал байна. Ой ньуламжлалт гүн ухаанд шургуу сэдэв байсан ба 20 дугаар зууны сүүлээр оюуны сэтгэл зүйн жишээнүүдийн дотор чухал асуултын сэдэв гэж үзсэн.Сүүлийн арван жилүүдэд тэр neuroscience ба оюуны сэтгэл зүй хооронд хамаарал, оюуны neuroscience дуудсан шинжлэх ухааны шинэ салбарын багануудын нэг болсон. Ойн талаар Spotless, Sunshine зэрэг алдартай кинонуудад ба Marcel Proust-н туужид тухайлбал 20th зууны уран зохиолын сонгодог ажлуудад маш их боловсронгуй аргуудаар дурдсан байна. Дүрсэлсэн бодолд  qualia, зургууд, evoking байдлуудын үйл ажиллагаа байна. Тэр нь идэвхгүй туршлагаас илүү characteristically, субьектив үйл ажиллагаа байна. Анхандаа мэдрэмжийн ойлголтод өгсөн зорилгуудын percepts бодолд сэргэх нэр томьёог техникийн үйл явц болон сэтгэл зүйд ашигладаг. Зарим сэтгэл зүйчид ердийн хэлний нэр томьёоны зөрчлүүд "productive", "constructive", "reproductive", "imaging" эсвэл "imagery" зэрэг үйл явцыг дүрслэхийг илүүд үзсэн.

Төсөөллийн үүргүүд дунд юуг төсөөлөх, enact, including багтах ба ондоо алсын төлөвөөс харахад ирээдүйг төлөвлөх чадвар байдаг.Хөхтөн амьтдад Consciousness нэг орчин, өөр хооронд холбоог мэдэх чадвар ерөнхийдөө sentience , субьектив чанар шиг тийм чанаруудыг багтаахад бодлын байдал байна. Энэ нь  оюуны шинжлэх ухааны  neuroscience, зан ааш, бодлын гүн ухаанд чухал судалгааны сэдэв болдог .Зарим гүн ухаантан тархинд системүүдийг боловсруулахад тэр нь мэдээллийн эх сурвалжийн хандалт, төөр субьектив ба ер бусын сисстемд ухааныг хуваана. Ер бусын ухаанд олон ондоо шинжүүд байна. Ер бусын ухааныг бодлын гүн ухаанд intentionality гэж үздэг ба голдуу нэг юмны тухай эсвэл нэг юмны ухаан байна.

3. Оюуны агууламж

Оюуны мэдээллүүд нь оюуны үйл явцууд ба чадваруудаар manipulated бий болох чадалтай байдаг. Жишээ нь: бодол, бодлын төрлүүд, сэтгэлийн хөдөлгөөн, percepts ба санаануудыг багтаана. Оюуны мэдээллийн гүн ухааны онолуудад internalism, externalism, representationalism ба intentionality-г багтаана.

4. Тархи ба ухаан

Амьтдад  тархи гэх бодлыг хариуцах төв мэдрэлийн системийн удирдах төв байна. Их  амьтдын толгой нь үнэрлэх ба амтлах эрхтэн, сонсголын эрхтэн , харааны эрхтний мэдрэгч аппаратуудад ойрхон ба гавлаар хамгаалсан бүтэцтэй. Сэвсгэр материалууд шиг Primitive амьтан бүхэн толгойтой байхгүй. Толгойнууд нь тун хэцүү байж болно.

Түүхийн турш ихэнх гүн ухаантнууд мэдлэгийг тархины зөөлөн цаас шиг тийм физикийн бодисоор орлуулж болох байсан гэж боддог. Patricia Churchland нарын бодол ба толгой хоорондын үйл ажиллагааг харуулах гэсэн бодолд итгээгүй боловч Descartes mechanistic нэр томьёонуудад өөр энгийн шинжүүд ба рефлексүүдийг тайлбарлахад боломжтой гэж үзсэн.

5. Ухамсарын Философи

Ухамсарын гүн ухаан нь физикийн биет тэдний холбоо ба ухаан, оюуны орчин, оюуны функцүүд, оюуны үйлдлүүдийг судлах гүн ухааны салбар юм. Ухамсар болон бие мах бодийн хамаарлыг бодлын гүн ухаанд гол асуудал гэж хардаг. 20th зууны гүн ухаантан Martin Heidegger "properties"-г төрүүлэх субьектив мэдлэг ба ажиллагаа нь Cartesian substances-н хугацаануудын үйлдвэрлэсэн утга байж чадахгүй-г бодсон. Энэ субьектив нь чанарын мэдлэгийн байдлын нэр томьёонуудаар утга авцалдаагүй байх ба Энэ ихэвчлэн ontological хувьсагч байна.

5.1  Ухамсар ба биеийн алсын төлвүүд

Monism бодол ба ontologically нь биеийн нэгжүүдийн өөр төрлүүд ба physiologically байна. Энэ ойлголт нь 5 дугаар зууны барууны философи ба 17 дугаар зууны эрдэмтдийн онолын дагуу хөгжсөн. Physicalists байгалийн онол бий болсны эцэст үүнийгбайгалийн онолоор postulated  гэж тайлбарласан. Neutral monists perceiver-н  холбоо нь өөр өөр юмсыг тэдний холбоонд сонирхуулах эсэх depending дэлхийд perceived юмсын  аль нь ч байгалийн эсвэл оюуны гэж үзэх явдлыг баримтална. 20th ба 21st зуунд ердийн monisms бүх physicalism -н өөрчлөлтүүд байсан; эдгээрт байрлалууд behaviorism , төрлийн таних тэмдгийн онол , гажууд monism ба functionalism-г багтаана. Ухамсарын философийн орчин үеийн гүн ухаантнууд бодол нь биеэс нэг юмны separate байхгүй тэдний өөр аргуудад maintaining, reductive эсвэл non-reductive physicalist байна гэсэн үзэл бодолтой байсан. Эдгээр аргууд нь янз бүрийн neurosciences.{ ба хөгжлийн сэтгэл зүй , тооцоологч шинжлэх ухаан , sociobiology -н талбайнууд} шинжлэх ухаануудад чухал нөлөөтэй байсан. Зарим гүн ухаантнууд хэдий тийм боловч тэр бодол нь цэвэр байгалийнх байх гэсэн ойлголтыг эсэргүүцэх non-physicalist үзэлтэй байсан. Reductive -н physicalists бүх оюуны байдлууд ба өмчүүдийг  эцэсд физиологийн үйл явцууд ба байдлуудын шинжлэх ухааны мэдээллүүдээр тайлбарлахыг батална. Үргэлжилсэн neuroscientific -н хөгжил нь эдгээрийн заримыг тодруулахад тусална. Хэдий тийм боловч бодлын орчин үеийн гүн ухаантнууд оюуны байдлууд, шинжүүдийн intentionality ба субьектив чанаруудыг naturalistic хэллэгүүдээр тайлбарлаж болно гэж үзсэн.

5.2 Өөр алсын төлөвүүд 

Jose M.R. Delgado энэ тал дээр ангилал хэрэгтэй байна гэж үзсэн. Аристотлийн бодол орчин үеийн Occidental-н гүн ухааны системд нэвчсэн. 

6. Ухамсарын шинжлэх ухаан

6.1 Сэтгэл зүй

See also: Sigmund Freud , Carl Jung , ба Unconscious бодно.

Psychology бодлын судалгаа y noology  туршлага, оюуны ажиллагаа, хүний зангийн шинжлэх ухааны судалгаа байна.  Хүний сэтгэл зүйн зангийн онолууд зохиохын тулд interpersonal холбоо, соёлын нөлөө , хүрээлэн буй орчны нөлөө, хувийн шинж чанар, сэтгэлийн хөдлөл, мэдлэг, ойлголт шиг тийм оюуны үйл явцуудын шинжлэх ухааны судалгаануудыг оруулна. Сэтгэл зүйн бас сэтгэцийн эрүүл мэндийн бэрхшээлүүдийн эмчилгээ ба хувийн өдөр дутмын амьдралуудын бэрхшээлүүдийг багтааж , хүний ажиллагааны янз бүрийн хүрээнд тийм мэдлэгийн хэрэглээг лавлана. 

Сэтгэл зүйн шинжлэх ухаан нь бусад нийгмийн шинжлэх ухаануудаас ялгаатай байна. Historically , сэтгэл зүйд тэр эхэндээ ухаантай хүнээс илүү бодолтой зовох байсан neuroscience ба биологиос ялгаатай байсан. Орчин үеийн сэтгэл зүйн шинжлэх ухаан ойлголтын түүний төсөөлөл , мэдлэг , зан , ба ой тогтоол муудахад физиологийн ба neurological үйл явцуудыг нэгтгэнэ.

6.2 Хөгжлийн сэтгэл зүй

Хөгжлийн сэтгэл зүй нь уг сэтгэл зүйн онцлогуудыг үзэх сэтгэл зүйн дотор арга байна. Энэ нь сексийн сонголт эсвэл байгалийн сонголтын ажилтай бүтээгдэхүүнүүд, хүний сэтгэл зүйн онцлогууд evolved даслууд байх зэрэг олон янзаар тайлбарлахыг хичээнэ. Дархлааны систем ба, уушиг , зүрхний физиологийн механизмууд тухай Adaptationist-н бодол хөгжлийн биологид ердийн байна. Хөгжлийн сэтгэл зүй нь сэтгэл зүйд ижил бодлыг хэрэглэнэ

Steven Pinker ба , Adapted Mind , E O Wilson , Konrad Lorentz , Evolutionary neuroscience : нэмэлт мэдээ

7. Хүн төрөлхтний эволюцийн түүх

Хүний оюуны чадамжийн хувьсал тэр хүний оюуны чадамж яаж бий болсоныг тайлбарлахыг оролдох онолуудын талаар. Хүний хэлний бий болоход үүсэх асуултыг хүний толгойны хувьсалд уядаг.

Хүний хувьслын цагийн хуваарь өмнө 50.000 оноор behavioral modernity -н бий болох хүртэл Pan -н аймгын салалтаас ойролцоогоор 7 сая он эрчилнэ. Энэ цагийн хуваарийн эхний 3 сая жилийн гол зүйл Sahelanthropus дараах 2 сая жилийн гол зүйл Australopithecus, төгсгөл 2 сая жил нь жинхэнэ хүний төрлийн түүх үргэлжилсэн. 

Тэмдгүүд ба багажуудын хэрэглээ, ёслол , mourning , бодлын онол , мөрөөдөл, хүний оюуны чадамжийн олон онцлогууд нарийн зохион байгуулалттай боловч ихэнх нь мичинд илэрч байна.

Таамаглалын "Great leap forward" эсвэл , оюун ухааны гэнэтийн өөрчлөлт бий болсон тал дээр маргаан байна

Оюуны чадамжийн хувьслын онолууд include:

Нийгмийн толгойны таамаглал улаан цээжит бялзуухай Dunbar
Сексийн сонголтын таамаглал Geoffrey Miller
David цент Geary , Mark боть Flinn -р тайлбарласан экологийн dominance-social өрсөлдөөн ба Carol боть Ward ихэнхдээ Richard D. Alexander -н ажилд суурилсан
Өвчний эрүүл мэнд ба эсэргүүцлийн радио дохио шиг оюуны чадамжийн санаа
Бүлгийн сонголтын онол тэр бүлэгт тэтгэмжүүдийг өгөх бие мах бодын онцлог шинжүүд дээр cited -сан тэдгээр шиг тийм хувь хүний муу талууд байсан ч гэсэн бий болохыг батална
Байдалтай түүгээр A өндөр IQ тэжээлийн түвшингүүд гэх мэт өндөр , муу зуршил, физикийн ба нийгмийн орчин, радио дохио, оюуны чадамж

8. Сэтгэцийн эрүүл мэнд

Эрүүл мэнд: зүйл гол

Бүлгийн эрүүл мэндтэй адилаар сэтгэцийн эрүүл мэнд нь metaphorically бодлын эрүүл мэндийн байдлын тухай ярьж чадна. Хүн өдөр дутмын амьдралдаа ердийн эрэлтүүдтэй уулзах болон оюуны ба сэтгэл хөдөлгөсөн чадварууд ашиглаж  Merriam-Webster -д сэтгэл хөдөлгөсөн ба сэтгэл зүйн сайн сайхны A -н улс гэж сэтгэцийн эрүүл мэндийг тогтооно. Дэлхий эрүүл мэндийн байгууллагаас гаргасан сэтгэцийн эрүүл мэндийн нэг "official" -н тодорхойлолт байхгүй. Соёлын ялгаанууд , субьектив үнэлгээнүүд , ба competing мэргэжлийн онолууд бүх affect (хир зэрэг) яаж "mental health" -г тодорхойлсон. Ерөнхийдее ихэнх мэргэжилтнүүд "mental health" ба "mental illness" эсрэгүүд байхгүй гэж зөвшөөрнө. Бусад үед хүлээн зөвшөөрсөн ой тогтоол эмх замбараагүй байдал байхгүй байх сэтгэцийн эрүүл мэндийн заагч заавал байхгүй

Сэтгэцийн эрүүл мэндийн тухай бодох ганц зам нь хүн амжилттай ба үр дүнтэй ажиллах явдлыг харах юм. Авьяастай ба мэдлэгтэй  байх, хэцүү байдлуудаас буцаж хэвэндээ орох эсвэл "bounce back." -д чадах, бие даасан амьдралыг тэргүүлэх ба, хангалттай холбоонуудыг барих, дарамтын хэвийн түвшингүүдтэй харьцаж чадах зэрэг сэтгэцийн эрүүл мэндийн шинжүүд байна. 

Хий судлалын эмчилгээ орлогын бэрхшээлүүдэд үйлчлүүлэгчдэд туслах бэлтгэгдсэн psychotherapists -р хэрэглэдэг interpersonal , relational оролцоо байна. Энэ голдуу субьектив discomforting -н туршлагыг багасгах ба сайн сайхны хувь хүний мэдрэмжийг нэмэгдүүлэхийг тооцно. Psychotherapists бүлгийн холбоонуудыг сайжруулахад эсвэл , өвчтөн үйлчлүүлэгчийн сэтгэцийн эрүүл мэндийг сайжруулахад зохиодог ба яриа , холбооны шинж өөрчлөлт , барилга туршилтын холбоонд суурилсан техникүүдийн хэмжээг хэрэглэнэ. Хий судлалын эмчилгээний хэрэглээний гол хэлбэрүүд therapeutic хүрэх эсвэл , драм , урлаг , бичсэн үг шиг тийм холбооны янз бүрийн бусад байдлуудад хэрэглэнэ гэхдээ зөвхөн яриа ярьсан. Хий судлалын эмчилгээ үйлчлүүлэгч ба бэлтгэгдсэн эмчлэгч хооронд structured тулгаралтын дотор болно. Тодорхой зорилготой , theoretically суурилсан хий судлалын эмчилгээ бусад аргуудын олон зүйл created-саар байх ба бий болгосон сэтгэл зүйн задлан нь 19 дүгээр зуунд эхэлсэн.

9. Амьтны оюун ухаан

Амьтны  мэдлэг ,(танин мэдэхүйн) оюуны ethology,цол амьтдын оюуны хүчин чадлуудад орчин үеийн аргад өгсөн байна. Тэр бас хүчтэй ethology -н ойртох , behavioral экологи , ба хөгжлийн сэтгэл зүйгээр influenced -сан гэвч , харьцангуй сэтгэл зүйнээс бий болсон. Амьтны мэдлэгийг linguistics-related судалгаагаар гаргадаг.

10. Хиймэл оюуны чадамж

Хиймэл оюуны чадамжийн Philosophy : гол зүйл

1950 -д онд Alan M. Turing машинуудын оюун ухааныг шалгаж болохыг санал болгож "Computing machinery and intelligence"-г хэвлэсэн. Энэ үйл явц одоо Turing Test -г нэрлэсэн. Нэр томьёоны хиймэл оюун эхлээд "the science and engineering of making intelligent machines" бодох John McCarthy -р ашигласан. Тэр хиймэл нэгжээр үзэсгэлэн гаргасан даруй бас нууц мэдээг хэлж болно. customized машинууд эсвэл компьютерүүд ашиглаж голдуу боловсруулдаг ба оюуны шинж , сургалт ба өөрчлөлтийг харилцаа, инженер ба neuroscience , зан ааш , тооцоологчийн шинжлэх ухааны overlapping талбайнуудад суралцдаг AI. 

Оюуны шинжийг тодорхойлоход шаардлагатай байх автоматжуулах машинуудыг хийх үүрэг нь AI -н судалгаанд хамаардаг. Жишээ нь: нүүрний таних ба үг , хүний хэл , гар бичиг , оношилгооны ба хэрэглэгч асуултуудад хариулах чадал , ба төлөвлөлт төлөвлөх , хяналтыг багтаана. Тиймээс бусад видео тоглоомууд ба компьютерийн шатар шиг стратеги тоглоомууд , програм хэрэглээнүүд , мэдлэг уурхай , бодит амьдралын бэрхшээлүүдийн шийдлүүдээр хангахад чиглэсэн AI -н судалгаа бас инженерийн сургалт болсон. AI -тай холбоотой хамгийн том бэрхшээлүүдийн нэг нь тэр байна. AI -н шүүмжлэгчид AI -н машинаар жинхэнэ гайхамшигтай юмсыг хийж чадах их төхөөрөмжүүдийг бий болгосон.

Бодлын орчны тухай маргаан хиймэл оюуны чадамжийн хөгжилд холбогдолтой байна. Бодол үнэхээр ухаантай хүний ажиллахаас өндөр эсвэл  юмны separate байна тэр нь боломжтой байсан бол тэр машины дотор recreate -ж байх болно.

11. Шашны алсын төлөвүүд

Янз бүрийн шашны заншлуудын онцгой алсын төлөвүүдэд бий. Ихэнх заншлуудад ид шидийн уламжлалууд ялангуяа үнэтэй оюуны зорилгыг боддог аминч бодлыг дийлж байна. 

"moach shalit al halev" бодол цөмийг захирна гэж Judaism зааж байна. Хүмүүс залбирал хийх үеэр сэтгэл хөдөлгөсөн arousal -г чиглүүлэх ба elicit тэр гүн логикийн ойлгохыг ашиглах ба , Torah -д enclothed -сан  Divine Will -н дагуу сурахаар intellectually Divine -д хандаж чадна. Christianity сүнснээс алдартай заримдаа нэмэлт ба сүнснээс ондоо бодлыг харах хандлагатай байсан. Western esoteric уламжлалууд заримдаа тэр байгалийн өөр шатанд байх оюуны бүлгийг асууна. 

Хинди шашин янз бүрийн гүн ухааны бүлгүүд divine -н бодит байдал, Brahman , (ижил) адил эсвэл өөр байна.

Буддын шашин skandhas эсвэл бараг таван нийлбэрээс бүрдэнэ. Энэтхэгийн philosopher-sage Sri Aurobindo их гүн ухаантнууд ба шинэ шашны хөдөлгөөнүүд байх учир түүний адил зан ааштай Eastern ба Western сэтгэл зүйн уламжлалуудыг нэгтгэхийг оролдсон.

Taoism биеэс салангид (биш) үгүйгээр бодол ба , хүн байгалийн хүчнүүдтэй contiguous байхыг харна. Confucianism perfectible inherently шиг бие шиг бодлыг харна.

See also: сэтгэл зүй ба Buddhism

12. Өөр алсын төлөвүүд

12.1 Парапсихологи

Parapsychology телепат ба telekinesis тэр precognition жишээлбэл paranormal байхаар харагдах ер бусын үзэгдлүү -н эсвэл , paranormal-н ер бусын үзэгдлүүд-н тодорхой төрлүүдийн шинжлэх ухааны судалгаа байна. 1889 оноос өмнө сэтгэл зүйч Max Dessoir -р coined-сан ба энэ хугацаанд Greek para psyche ба тэмдгүүдэд суурилдаг. j.B. Rhine дараа нь "parapsychology" тэр ид шидэт ер бусын үзэгдлүүд-н судалгаанд туршилтын аргуудыг өгсөн аргуудад өөрчлөлт үеэр эрт хугацааны "psychical research" -н солиогоор popularized–сан. Сэтгэл зүйн чадварууд exist.{ -д тайлбарлаагүй байсан  гэж итгэх олон эрдэмтэдтэй маргаантай байна.  Parapsychology. parapsychology -н байдалд pseudoscience -р дүрмийг анхаарах олон судлаачидтай , шинжлэх ухаан бас маргасан байна. 

12.2 Memetics

Memetics тэр 1980s -д Douglas Hofstadter ба Richard Dawkins -р гарсан , Darwinian хувьсалтай адил зүйлд үндэслэсэн оюуны мэдээллийн онол байна. Тэр соёлын мэдээллийн дамжуулалтын хөгжлийн загваруудад санал байж хуурна. гентэй ижил , meme тэр бодол-руу бодлоос өөрийг нөхөн үржиж чадах ба тэр нэг эсвэл илүү их хувь хүний бодлуудад "hosted" байх зангийн санаа , итгэл , хэв байна. memetically өөр reproducing meme-р үздэг (энэ мэтээр) тэгээд юу үгүй бол итгэл батлах influencing -н ондоо нэг хүн гэж үзэх. Генетикийн шинжлэх ухаан -р , Dawkins -н тайлбар доор ялангуяа , meme амжилт "virus of the mind" тэрийг бодож үзэж болох тэрд , "selfish" байж магад эсвэл , түүний зохион байгуулагчийн үр нөлөөнд туслах түүний тусламж хүлээж байгаа байж болно.