Мутаци

Удамшлын материаллаг үндэс болох ген, хромосомын түвшинд гарах хувьслыг мутаци буюу удамших хувьсал гэнэ.

Ангилал
Шалтгаанаар нь 
Аяндаа үүссэн мутаци - Организм хэвийн үйл ажиллагаа явуулж байсан ч мутаци үүсдэг.
Нөлөөллөөр үүссэн мутаци - Ямар нэг хортой агентуудын нөлөөгөөр үүсдэг.

Мутаген
Мутацийг үүсгэж байгаа хүчин зүйлүүдийг мутаген гэх бөгөөд дараах байдлаар ангилна.
Физикийн хүчин зүйл: цацраг туяа, цахилгаан соронзон орон, температур гэх мэт.
Химийн мутаген: байгалийн нэгдлүүд, үйлдвэрийн хог хаягдал, эмийн бодисууд гэх мэт.
Биологийн мутаген: вирус, паразитууд, тэдгээрийн бодисын солилцооны бүтээгдэхүүн гэх мэт орно. 

Байрлалаар нь
Бөөмийн мутаци
Генийн:
Генийн мутаци 1: нэг генийн төвшинд гарсан цэгэн мутаци
Генийн мутаци 2: генийн хувьд гарсан өөрчлөлт
Хромосомын
Хромосомын мутаци 1: нэг хромосомд гарсан өөрчлөлт
Хромосомын мутаци 2: нэгээс олон тооны  хромосомд гарсан өөрчлөлт

Хромосомд гарсан өөрчлөлтөөр нь 
Бэлгийн эсийн мутаци
Биеийн эсийн мутаци гэж ангилна.

Хромосомын мутацийн хэлбэрүүд
Делец: бүтэн ген эсвэл генийн тодорхой нэг хэсэг тасарч алга болох.
Дупликац: хромосомын тодорхой нэг хэсэг хоёрчлогдох.
Транслокац: хромосомын тодорхой нэг хэсэг тасраад өөр газар байрлах.
Инверс: хромосомын нэг хэсэг тасраад 180o эргээд буцаж залгагдах.
Инсерц: генийн хооронд ямар нэг хэсэг чихэж орох.

Нэг нуклеотидын солио
Нон–сенс: утгатай код утгагүй кодоор солигдох.
Мин–сенс: утгатай код утгатай кодоор солигдох.

Бусад
Динамик буюу экспансив мутаци: нэг үеэс дараагийн үед шилжих тусам тодорхой нэг дараалал уртсаж байх.
Микроделеци: 1-2 нуклеотид тасарч алга болох.
Кодын хүрээний шилжилт: аль нэг нуклеотид алдагдах эсвэл нэмэгдсэнээс кодын бүтцэд өөрчлөлт орж өөр амин хүчил, улмаар буруу уураг үүсэх.

Ангилал:Эволюци
Ангилал:Генетик