Цагаан баавгай

Цагаан баавгай (Ursus maritimus) Умард мөсөн далай, түүнийг тойрсон тэнгисүүдээр тархсан баавгайн зүйл. Дэлхийн хуурай газрын хамгийн том махан идэштэн бөгөөд Кодяк баавгай, цагаан баавгай хоёр хуурай газрын хамгийн том махчид гэж тооцогддогБие гүйцсэн маахай 400-680 кг байдаг бол эвш хагастай нь тэнцэнэ. Хүрэн баавгайтай ойр төрөл боловч экологийн явцуу нөхцөлд зохицсон, тухайлбал биеийн олон шинж нь хүйтэн хэм, цас, мөс, задгай усаар явах, сэлүүр хөлтөн барихад зохицсон. Хэдий ихэнх цагаан баавгай хуурай газар төрдөг боловч амьдралынхаа ихэнх хугацааг далай тэнгист өнгөрүүлдэг ба тэнгисийн усанд хөвөх мөсөн дээр аялж, идэш хоолоо барьдаг. Жилийн ихэнх хугацааг хөлдсөн тэнгист өнгөрүүлнэ. Идэш тэжээл нь далайн амьтан (загас) юм.

Цагаан баавгайн 19 дэд популяцаас 5-ынх нь тоо толгой хорогдож байгаа тул эмзэг зүйлд тооцогддог. Олон арван жилийн турш хязгаар хориггүй агнаж байсны улмаас энэ зүйлийн ирээдүй бүрхэг болж, олон улсын зүгээс анхаарал тавих болсон. Ийнхүү цагаан баавгайн анд хяналт тавьж, квот тогтоох болсноор тоо толгой нь эргээд сэргэж байна. Олон мянган жилийн турш цагаан баавгай Хойд туйлын уугуул иргэдийн эд, оюун санаа, соёлын амьдралд гол байр суурь эзэлсээр ирсэн бөгөөд эдгээр үндэстэн ястны дунд цагаан баавгай агнах нь чухал явдалд тооцогдсоор байгаа билээ.

Эр нь дунджаар 400-450 кг жинтэй, биеийн урт нь 200-280 см байдаг. Эмэгчин нь мэдэгдэхүйц жижиг: дунджаар 350-380 кг жинтэй, биеийн урт нь 160-250 см (дундаж 1.85 м) байдаг. Заримдаа эрэгчин нь 3 м хүртэл урттай, 750 кг хүртэл жинтэй байдаг нь ажиглагдсан.

Цагаан баавгайн нөхөн үржихүйн чадавх бага байдаг: эмэгчин нь 4-8 насандаа анх удаа төрдөг, 2-3 жилд нэг удаа төрдөг, 1-3 бамбарууштай байдаг тул амьдралынхаа туршид 10-15-аас илүүгүй бамбарууш гаргадаг. Залуу цагаан баавгай нэг бамбарууш, том нь хоёр, заримдаа гурваас дөрвөн бамбарууш төрүүлдэг. Нярайнууд бүх баавгайн адил арчаагүй бөгөөд 450-750 гр жинтэй байдаг (гурав дахь өдөр нь бамбаруушнууд 650-840 гр жинтэй, сүүлтэй биеийн урт нь 30-35 см). Тэд сохор, чихний суваг хаалттай, үс нь муу хөгжсөн байдаг. Сарын дараа бамбаруушнууд хараа ордог бөгөөд арай эрт чихний суваг нээгддэг. 1.5-2 сартайд эхлээд үүдэн шүд, соёо, дараа нь араа шүднүүд цухуйдаг.

Олон улсын байгаль хамгаалах холбоо цагаан баавгайнд учирч буй хамгийн гол аюулыг дэлхийн дулаарал гэж үзсэн. Учир нь цагаан баавгайн амьдрах орчин болсон далайн мөс хайлснаар хангалттай идэш хоол олох чадвар нь багасаж байгаа ажээ. ОУБХХ-ны мэдэгдснээр "Хэрэв цаг уурын энэ хандлага үргэлжилсээр байвал цагаан баавгай одоо тархсан ихэнх нутгаасаа 100 жилийн дотор устаж үгүй болох аюултай" 2008 оны 5-р сарын 14-нд АНУ-ын Дотоод явдлын департамент цагаан баавгайг Ховордсон зүйлүүдийн тухай хуулиндаа ховор зүйлээр оруулжээ.

 Эшлэл 

Ангилал:Баавгайнхан