Токио

Тоокёо (; Япон: 東京 , "зүүн нийслэл"), албан ёсоор Токио нийслэл хот (東京都 Тоокёо-то) нь Японы 47 мужийн нэг юм. Токио бол Япон улсын нийслэл, дэлхийн хамгийн олон хүнтэй хотын тоонд орно. 2020 оны 10-р сарын 1-ний байдлаар 14 сая 064 мянган 696 хүн амтай байв.

Засаг захиргааны хуваарийн бус, уламжлалт Японы 8 бүс нутгийн нэг болох Канто бүсийн зүүн өмнөд талд байрладаг. Хот нь 23 дүүрэг болон баруун талын Тама бүсийн 30 дүүрэг, Изү болон Огасавара арлуудын 9 бага хот тосгодоос бүрддэг бөгөөд 1943 онд 23 дүүрэг болон баруун талын Тама бүсийг нэгтгэснээр одоогийн Токио хотын суурь бүтэц тавигдсан.

Токио 1.479 их наяд америк доллараар хэмжигдсэн 2008 оны ХАЧ-аар тэгшигтгэсэн ДНБ-ын хэмжээгээрээ Нью-Йорк хотын дараа дэлхийд хоёрт эрэмбэлэгдэх том эдийн засагтай хот ба Fortune сэтгүүлээс зарладаг дэлхийн 500 том компанийн 47 нь төвлөрдөг хот болно.

 Түүх 
Энэ хот нь 1457 онд Эдо цайз нэртэйгээр байгуулагдсан юм. 1869 онд Мэйжийн сэргээн босголтын үеэр Эзэн хаан Муцухито улсын нийслэлийг Эдо руу нүүлгэж, хотыг Tōkyō (東京) гэж өөрчилсөн бөгөөд энэ нь японоор "зүүн нийслэл", ханз 東 (on'yomi: tō) "зүүн"  болон 京(on'yomi: kyo :) "нийслэл"гэсэн утгатай. Японы өмнөх нийслэл Киото хотыг (тухайн үед албан ёсоор Хэян-кё гэж нэрлэдэг байсан) "Баруун нийслэл" гэсэн утгатай байв.

Токио хотод 19-р зууны хоёрдугаар хагаст аж үйлдвэр эрчимтэй хөгжиж, дараа нь хөлөг онгоцны үйлдвэрлэл эхэлсэн. 1872 онд Токио-Ёкохама, 1877 онд Кобэ-Осака-Токио чиглэлийн төмөр зам баригдсан.

Дэлхийн 2-р дайны үеэр агаарын довтолгоонд өртсөн (102 удаа бөмбөгдсөн ) хот хүчтэй сүйрсэн. Токио нь 1945 оны 3-р сарын 9-нөөс 10-нд шилжих шөнө АНУ-ын цэргийн ажиллагааны үеэр "Operation Meetinghouse" код нэртэй дайралтын үеэр хүн төрөлхтний түүхэн дэх хамгийн их сүйрлийн, үхлийн аюултай цөмийн бус бөмбөгдөлтөд өртсөн хот гэдгээрээ алдартай.

20-р зууны дунд үеэс тус улсын эдийн засаг хурдацтай сэргэж эхэлсэн бөгөөд үүнийг "Японы эдийн засгийн гайхамшиг" хэмээн тодорхойлж, 1966 онд дэлхийн хоёр дахь том эдийн засаг болсон юм. Дайны зовлонгоос ангижрах нь 1964 оны зуны Олимпийн наадмыг Токио хотод зохион байгуулсан нь олон улсын тавцанд нэр хүндтэй болсон гэдгээ харуулсан юм. Өнөө үед Токио хот хиймэл арлууд бий болгох төслүүдийг тууштай хэрэгжүүлж хөгжсөөр байна. Хамгийн анхаарал татахуйц төсөл бол одоо томоохон худалдаа, зугаа цэнгэлийн төв болсон Одайба юм.

 Хотын тусгай дүүргүүд 
Токиогийн тусгай дүүрэг нь Японы нийслэл Токио хотын гол цөм, хамгийн олон хүн амтай хэсгийг бүрдүүлдэг 23 захиргаа бөгөөд 1943 он хүртэл Токио хот байсан газар нутгийг эзэлдэг ажээ. Улс даяараа зөвхөн Токиод л ийм захиргааны хуваагдал бий. Япон хэлээр тэднийг албан ёсоор "тусгай тойрог" (япон: 特別区 tokubetsu ku) эсвэл "23 тойрог" (япон: 23区 niju-san ku) гэж нэрлэдэг байна.

НэрКанжиХүн ам 2007 ондГазар нутаг, км²Хүн амын тооНягтаршил, хүн/км²Аракава荒川区194 77718 262,2510,20Адати足立区629 39211 830,6853,20Бункё文京区194 93316 009,2811,31Итабаши板橋区529 05916 445,7232,17Кацусика葛飾区428 06612 286,6234,84Кита北区330 64615 885,6720,59Кото江東区436 33710 963,2439,8Минато港区205 19610 088,3020,34Мэгуро目黒区267 79818 217,5514,70Накано中野区312 93919 993,8215,59Нэрима練馬区702 20214 580,6148,16Ота大田区674 59011 345,2759,46Шибуя渋谷区205 51213 337,1315,11Синагава品川区353 88715 576,0122,72Шинжүкү新宿区309 46316 975,4818,23Сугинами杉並区534 98115 725,4934,02Сумида墨田区237 43316 079,4913,75Сэтагая世田谷区855 41614 728,2358,08Тайто台東区168 27716 139,3810,08Тиёда千代田区43 8023 763,0611,64Тосима豊島区256 00919 428,4413,01Тюо中央区104 99710 344,5310,15Эдогава江戸川区661 38613 264,8649,86Нийт8 637 09813 890,25621,81

 Боловсрол 
Токио хотод Токиогийн Их Сургууль, Токио Метрополитан Их Сургууль, Хитоцубаши Их Сургууль, Токиогийн Технологийн Дээд Сургууль, Васэда Их Сургууль, Кейо Их Сургууль зэрэг хамгийн нэр хүндтэй коллеж, мэргэжлийн сургууль, их дээд сургуулиуд байдаг.

 Соёл урлаг 
17-р зуунд Эдо хотод Токугава шогун улс байгуулагдсанаас хойш Токио нь тус улсын улс төр, соёлын төв байсаар ирсэн тул нутаг дэвсгэр нь олон соёлын дурсгалт газруудтай. Эдо цайз бол нийслэлийн гол чимэглэл, түүх, соёлын онцгой дурсгал юм. Цайзын нэг, хоёр, гуравдугаар газрыг Токиогийн эзэн хааны ордон болгон ашиглаж байгаа бөгөөд хойд талын хашааг цэцэрлэгт хүрээлэн болгон тохижуулсан байна. Цайзын дагуу эртний цамхаг, чулуун хана, гүн суваг байдаг. Түүхэн дурсгалт газруудын дунд Мацудайра овгийн эдлэн газар, хуучин Хама ордны цэцэрлэгт хүрээлэн - Шогун Токугава Иенобугийн хуучин эдлэн газар, Мито вант улсын Токугава овгийн хуучин эдлэн газар болох Койшикава Коракуэн цэцэрлэгт хүрээлэн байдаг юм.

 Газар зүй 
 Цаг уур 

 Нэр 
Урьд нь Эдо (江戸, "булангийн үүд") гэх нэртэй байснаа, 1868 оны Мэйжигийн шинэчлэлээр Киото хотоос зүүн зүгт оршдог, эзэн хааны ордон байрладаг тул "Зүүн нийслэл" гэх утгатай Тоокёо (тоо (зүүн) + кёо (нийслэл)) хэмээн нэрлэгджээ.

 Засаг захиргааны нэгж 
Токио хот нь 23 дүүрэг (区, ku,"дүүрэг"),баруун талын Тама бүсийн 30 дагуул хот (市, shi,"хот"), Изү,Огасавара арлын 9 бага хот болон тосгодоос бүрдэнэ.

 Цахим холбоос 
 Токиогийн метрополийн засгийн газрын албан ёсны сайт
 Токио хотын газрын зураг


 Эшлэл 

Ангилал:Токио муж
Ангилал:Азийн нийслэл
Ангилал:Далайн боомттой суурин
Ангилал:Саятан хот
Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Ангилал:Японы муж