Оросын эзэнт гүрэн

Оросын Хаант Улс () мөн Оросын Эзэнт Гүрэн гэж түүхийн шинжлэх ухаанд 1721-1917 оны хооронд хэрэглэгдэж байсан Оросын Эзэнт Улсын нэр юм. Оросын Царьт Улсын I Пётр хаан 1721 онд улсаа хаант улс (эзэнт гүрэн) болсныг тунхагласан бөгөөд 1905 онд хэмжээт эрхт хаант засагтай болж, 1917 онд хаант засаг бүр мөсөн халагдаж Бүгд Найрамдах Орос Улс байгуулагджээ. 

Оросын Хаант Улс 1916 оны мэдээгээр 181 сая хүнтэй, газар нутгийн хэмжээгээр түүхэн дэх 3-р том улс (Дэлхийн Эзэнт Гүрнүүд болох Монголын Эзэнт Гүрэн ба Британийн Эзэнт Гүрний дараа) байв. 

 Түүх 

1721 онд Оросын Царьт Улсын I Пётр (1682-1725) хаан Умардын дайнаар Балтын тэнгис хавийг байлдан дагуулж төр улсаа хэмжээгүй эрх хаант засагт шилжүүлж Оросын эзэнт гүрэн хэмээсэн алдаршуулсан бөгөөд Санкт-Петербург хотыг шинээр босгон нийслэл болгон суужээ.

Пётрээс хойш хэд хэдэн хаан ойрхон солигдож төрийн эргэлтээр 1741 онд Елизавета (1741-1761) хатан хаан болов. 

15-18-р зууны үед Турк-Османы Эзэнт Гүрний түрэмгийллээс зайлсхийхийн тулд Армени, Гүржүүд дагаар орсон ба 18-р зуунд Халимаг, Казахууд Оросын бүрэлдэхүүнд оржээ. 18-р зууны сүүлч 19-р зууны эхээр I Александр хаан цэрэг зэвсгийн хүчээр колони эзэмшин эзэнт гүрнээ тэлж Англи, Францын (Наполеон) хаадтай тохиролцон Европ тивийг хуваан авч байлаа. Оросын Эзэнт Гүрний хүрээгээ тэлэх  санаархалд шинээр хүчирхэгжиж байсан Прусс (германы эзэнт улс), Япон улсууд саад болж байв. Ийнхүү Орос улс хүчээр болон хүчинд автагдан нэгтгэсэн христ, лал, еврей, будда, бөө мөргөлийн шашинтай олон үндэстэн ястнаас бүрдсэн Их эзэнт гүрэн боллоо. 1914 онд Орос улс үндэсний нийт бүтээгдэхүүнээрээ дэлхийд 5-р байранд орж байв. 1861-1913 онуудад үйлдвэрлэлийн бүтээгдэхүүн 12 дахин өссөн байна. Гэвч 1917 оны хувьсгал, иргэний дайн, гадаадын интервенцийн нөлөөгөөр газар нутгаасаа 90 мянган ам км нутаг, 49 сая хүн амаа алджээ. Дайн, өлсгөлөн, тахлаас болон олон сая хүнээ (185,2 саяас 136,9 сая) алдав. 1917 оны Хоёрдугаар сарын хөрөнгөтний хувьсгалын дараа II Николай Эзэн хааны суудлаа өгсөн, 1917 оны Октябрийн хувьсгалын дараа Оросын Эзэн хаан хоёрдугаар Николайг гэр бүлийн хамт хороож эзэнт гүрний түүх төгссөн ч түүнийг залгамжлан Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Холбоот Улс (ЗСБНХУ) 1924 онд үүсэн тогтсон юм.

 Цахим холбоос 

 Оросын Хаант Улсын тухай дэлгэрэнгүй мэдээлэл бүхий цахим хуудас (оросоор)
 Оросын Хаант Улсын үеийн өнгөт гэрэл зурагнууд (англиар)

 Эшлэл 


Ангилал:Азийн түүхэн улс
Ангилал:Европын түүхэн улс
Ангилал:Шинэ эриний түүхэн улс