ജി. വേണു

ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു കൂടിയാട്ടം, കഥകളി കലാകാരനും, നൃത്തസംവിധായകനും, ഗവേഷകനും നിരവധി കേരളീയ കലകളുടെ പുനരുദ്ധാരണത്തിൽ പങ്ക് വഹിച്ച വ്യക്തിയുമാണ് ഗോപാലൻ നായർ വേണു എന്നും സ്നേഹപൂർവ്വം വേണുജി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു ജി. വേണു. കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ്, കേരള കലാമണ്ഡലം അവാർഡ്, നിക്കി ഏഷ്യ കൾച്ചറൽ അവാര്ഡ്, കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ്, പ്രകടന കലകളിലെ സമഗ്ര സംഭാവനക്കുള്ള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചാക്യാർ ജാതിയിൽ താഴെയുള്ള ജാതിയിൽ നിന്ന് കൂടിയാട്ടം പഠിച്ച ആദ്യ വ്യക്തി ആയ അദ്ദേഹം, ചാക്യാർ സമുദായത്തിൽ നിന്ന് അല്ലാതെ കൂടിയാട്ടത്തിന് കലാമണ്ഡലം ഫെലോഷിപ്പ് ലഭിച്ച ആദ്യ വ്യക്തി കൂടിയാണ്.

ജീവചരിത്രം
കേരളത്തിലെ തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ പാപ്പനംകോട് എന്ന സ്ഥലത്ത് ചിറ്റോർ ഗോപാലൻ നായരുടെയും സുമതി കുട്ടി അമ്മയുടെയും മകനായി 1945 ജൂലൈ 1 ന് ജി. വേണു ജനിച്ചു. പതിനൊന്നാമത്തെ വയസ്സിൽ, കീരിക്കാട്ട് ശങ്കർ പിള്ളയിൽ നിന്ന് കഥകളി പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി, പിന്നീട് ഗുരു ഗോപിനാഥ്, ചെങ്ങന്നൂർ രാമൻ പിള്ള എന്നിവരിൽ നിന്ന് ഉപരിപഠനം നടത്തി. 1963 ൽ തിരുവനന്തപുരത്തെ വട്ടിയൂർക്കാവിൽ ഗുരു ഗോപിനാഥ് ആരംഭിച്ച വിശ്വകലാകേന്ദ്രം എന്ന നൃത്ത സ്ഥാപനത്തിൽ ചേർന്ന ആദ്യ വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

കഥകളി പഠിച്ച വേണു, മധ്യപ്രദേശ് കലാ പരിഷത്തിനായി കഥകളി പഠിപ്പിക്കാൻ 1966 ൽ ഭോപ്പാലിൽ എത്തി. അവിടെ, ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതത്തിലെ ഉപകരണങ്ങൾക്ക് പുറമേ, കഥക്, മണിപ്പൂരി നൃത്തം എന്നിവ പഠിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അവസരം ലഭിച്ചു.

തൃശ്ശൂരിലെ ശ്രീ വടക്കുംനാഥൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ അമ്മന്നൂർ മാധവ ചാക്യാരുടെ അവതരണം കണ്ടതിനു ശേഷമാണ് കൂടിയാട്ടത്തിൽ വേണു ആകൃഷ്ടനായത്. ഇതിനെത്തുടർന്ന്, 37-ാം വയസ്സിൽ, അദ്ദേഹം കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാലയുടെ കീഴിലുള്ള സ്കൂൾ ഓഫ് ഡ്രാമ ആൻഡ് ഫൈൻ ആർട്സിലെ സ്ഥിരം ജോലി രാജിവച്ചു കൂടിയാട്ടം പഠിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും, അമ്മന്നൂർ മാധവ ചാക്യാരുടെ കൂടിയാട്ടം കളരിയിൽ ചേരാൻ ഇരിങ്ങാലക്കുടയിലേക്ക് താമസം മാറുകയും ചെയ്തു. അവിടെയുള്ള ആദ്യത്തെ ചാക്യാർ ഇതര വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. അമ്മന്നൂർ പരമേശ്വർ ചാക്യാരിൽ നിന്നും അദ്ദേഹം കൂടിയാട്ട പരിശീലനം നേടി. 1984-ൽ വേണു തന്റെ കൂടിയാട്ട അരങ്ങേറ്റം നടത്തി.

വ്യക്തിജീവിതം
മോഹിനിയാട്ടം നർത്തകിയായ നിർമല പണിക്കറാണ് വേണുവിന്റെ ഭാര്യ, അവർക്ക് കൂടിയാട്ടം കലാകാരിയായ കപില വേണു എന്ന ഒരു മകളുണ്ട്.

സംഭാവനകൾ
കഥകളി പഠനത്തിനിടയിലാണ് വേണുവിന് ഇന്ത്യൻ ക്ലാസിക്കൽ ദൃശ്യകലകളിലെ കൈ ആംഗ്യങ്ങളായ മുദ്രകളിൽ താൽപ്പര്യം ജനിച്ചത്. ഈ വിഷയത്തിൽ വിപുലമായ ഗവേഷണം നടത്തിയ അദ്ദേഹം പിന്നീട് കഥകളി, കൂടിയാട്ടം, മോഹിനിയാട്ടം എന്നിവയുൾപ്പെടെ കേരള ദൃശ്യകലകളിലെ മുദ്രയെ നിർവചിക്കുന്നതിനായി ഒരു സങ്കീർണ്ണമായ നൊട്ടേഷൻ സംവിധാനം സൃഷ്ടിച്ചു. 1977-ൽ, കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അദ്ദേഹത്തിന്റെ 373 മുദ്രകളുടെ വിശദമായ വിവരണങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. കഥകളിയിലെ കൈ മുദ്രകൾ എന്ന പേരിലുള്ള ഇത് പിന്നീട് 1984-ൽ വേണുവിന്റെ സ്വന്തം സ്ഥാപനമായ നടന കൈരളി മുദ്രാസ് ഇൻ കഥകളി എന്ന പേരിൽ ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്തു. 1994-ൽ, കേരള സർക്കാരിന്റെ സാംസ്കാരിക വകുപ്പ് കഥകളിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന 587 മുദ്രകളുടെ വിശദാംശങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന കഥകളി മുദ്ര നിഘണ്ടു എന്ന  ഒരു നിഘണ്ടു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.. 2023-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച 706 പേജുകളുള്ള പുസ്തകമായ മുദ്രയിൽ കൂടിയാട്ടം, കഥകളി, മോഹിനിയാട്ടം എന്നിവയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന കൈ ആംഗ്യങ്ങളുടെ 1341 നൊട്ടേഷനുകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

ഐതിഹാസിക അമ്മന്നൂർ മാധവ ചാക്യാരുമായുള്ള കൂടിയാട്ട അനുഭവം ആയ ഇൻറ്റു ദ വേൾഡ് ഓഫ് കൂടിയാട്ടം വിത്ത് അമ്മന്നൂർ മാധവ ചാക്യാർ, പ്രൊഡക്ഷൻ ഓഫ് എ പ്ലേ ഇൻ കൂടിയാട്ടം മോഹിനിയാട്ടത്തെ കുറിച്ചുള്ള മോഹിനിയാട്ടം-ദ ലാസ്റ്റ് ഡാൻസ് പാവകളിയെയും കേരളത്തിലെ അത്ര അറിയപ്പെടാത്ത നൃത്ത പാരമ്പര്യങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള പപ്പെട്രി ആന്ഡ് ലെസ്സർ നോൺ ഡാൻസ് ട്രഡിഷൻസ് ഓഫ് കേരള തുടങ്ങിയ പുസ്തകങ്ങളും അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കലാകാരന്മാർക്ക് മനുഷ്യ വികാരങ്ങളുടെ ആഴങ്ങളെയും വൈവിധ്യത്തെയും കുറിച്ച് ആഴത്തിലുള്ള ഉൾക്കാഴ്ച തേടുന്ന പരിവർത്തന പ്രക്രിയയായി, നാട്യശാസ്ത്രത്തിലെ നവരസത്തെയും കേരളത്തിൽ വികസിച്ച തദ്ദേശീയ പരിശീലന രീതികളെയും അടിസ്ഥാനമാക്കി, അഭിനേതാക്കൾക്കുള്ള പരിശീലന രീതിശാസ്ത്രമായ 'നവരസ സാധന' മൊഡ്യൂളും വേണു വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്.

കൂടിയാട്ടത്തെ ആധുനികവൽക്കരിക്കുന്നതിലും ജനപ്രിയമാക്കുന്നതിലും വേണുവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുരു അമ്മന്നൂർ മാധവ ചാക്യാരും വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. ചാക്യാർ സമുദായക്കാർ മാത്രം അവതരിപ്പിച്ചിരുന്ന ഈ കല, മറ്റ് സമുദായങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് താഴ്ന്ന സമുദായങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർക്ക് പഠിപ്പിക്കാൻ അമ്മന്നൂരിനോട് ആദ്യം ആവശ്യപ്പെട്ടത് വേണുവാണ്. അമ്മന്നൂർ അത് സമ്മതിക്കുകയും വേണുവിനെ ശിഷ്യനാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിലൂടെ, ചാക്യാർ സമുദായത്തിന് താഴെയുള്ള ഒരു സമുദായത്തിൽ നിന്ന് കൂടിയാട്ടം പഠിച്ച ആദ്യത്തെ വ്യക്തിയായി വേണു മാറി.

ഒരു ക്ഷേത്രകലയായ കൂടിയാട്ടം പൊതുവേദിയിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ മുൻകൈയെടുത്ത ആളുകളിൽ വേണുവും ഉണ്ടായിരുന്നു. വേണുവിന്റെ പ്രോത്സാഹനത്തോടെയാണ് പരമ്പരാഗത വേദികൾക്ക് പുറത്ത് അമ്മന്നൂർ കൂടിയാട്ടം അവതരിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്.

ഗുരുകുല സമ്പ്രദായത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു കൂടിയാട്ടം സ്കൂളായ അമ്മന്നൂർ ചാച്ചു ചാക്യാർ മെമ്മോറിയൽ ഗുരുകുലം 1982-ൽ ആരംഭിച്ചതിന്റെ ബഹുമതിയും വേണുവിനുണ്ട്. ഒരു അധ്യാപകനെന്ന നിലയിൽ കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാലയുടെ കീഴിലുള്ള സ്കൂൾ ഓഫ് ഡ്രാമ ആൻഡ് ഫൈൻ ആർട്സ്, ന്യൂഡൽഹിയിലെ നാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഡ്രാമ, സിംഗപ്പൂരിലെ ഇന്റർ കൾച്ചറൽ തിയേറ്റർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നായും, കൂടാതെ പതിവായി വർക്ക്ഷോപ്പുകൾ നടത്തിക്കൊണ്ടും, നിരവധി യുവ അഭിനേതാക്കളെ അദ്ദേഹം പരിശീലിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വീഡനിലെ "വേൾഡ് തിയേറ്റർ പ്രോജക്ടിന്റെ" നാല് ഓണററി ഡയറക്ടർമാരിൽ ഒരാളായി വേണു നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു.

കേരളത്തിലെ അപൂർവമായ നിരവധി പരമ്പരാഗത കലാരൂപങ്ങളുടെ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് ഉത്തരവാദിയായ വ്യക്തി കൂടിയാണ് വേണു. 1975-ൽ, വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലെത്തിയ കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത കലാരൂപങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി ഇരിങ്ങാലക്കുടയിൽ 'നടനകൈരളി' എന്ന പരിശീലന ഗവേഷണ കേന്ദ്രം അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ചു. പാവകളെ ഉപയോഗിച്ചുള്ള കഥകളി ആയ പാവക്കഥകളിയുടെ പുനരുജ്ജീവനം, തോൽപ്പാവ കൂത്തിന്റെ പുനരുജ്ജീവനം എന്നിവ ശ്രദ്ധേയമായ ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹം പുനരുജ്ജീവനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട മറ്റ് നാടോടി, അനുഷ്ഠാന കലാരൂപങ്ങളിൽ കാക്കരിശ്ശി നാടകം, പടയണി, മുടിയേറ്റ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

യുനെസ്കോയുടെ ഏഷ്യൻ കൾച്ചറൽ സെന്ററിന്റെ വിദഗ്ദ്ധ സമിതിയിലേക്ക് അദ്ദേഹത്തെ തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നു. 2001-ൽ കൂടിയാട്ടത്തെ മാനവികതയുടെ വാമൊഴിയും അദൃശ്യവുമായ പൈതൃകത്തിന്റെ മാസ്റ്റർപീസായി യുനെസ്കോ അംഗീകരിച്ചു. ഈ അംഗീകാരം ലഭിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവന പ്രധാനമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രമങ്ങളിലൂടെ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നേടുകയും പിന്നീട് യുനെസ്കോ അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്ത മറ്റൊരു കലാരൂപമാണ് മുടിയേറ്റ്.

പ്രധാന നൃത്ത സംവിധാനങ്ങൾ
കാളിദാസന്റെ ശാകുന്തളം, വിക്രമോർവ്വശീയം എന്നിവയുടെ കൂടിയാട്ട രൂപാന്തരീകരണം, ഭാസന്റെ ഊരുഭംഗ, ദുതവാക്യം, ശൂദ്രകന്റെ മൃച്ഛകടിക എന്നിവയുടെ കൂടിയാട്ട രൂപാന്തരീകരണങ്ങളും വളരെ ശ്രദ്ധേയമാണ്. നരസിംഹാവതാരം, സീതാപരിത്യാഗം , സൗന്ദര്യ ലഹരി എന്നിവയും അദ്ദേഹം നങ്ങ്യാർ കൂത്ത് ആയി നൃത്തസംവിധാനം ചെയ്തു. തന്റെ രൂപാന്തരീകരണങ്ങളിലൂടെ അദ്ദേഹം നൃത്തത്തെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ ബോധവുമായി സംയോജിപ്പിക്കുന്നു.

പുരസ്കാരങ്ങളും ബഹുമതികളും
2007-ൽ കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം, 2005-ൽ കേരള കലാമണ്ഡലം അവാർഡ്, 2007-ൽ ജപ്പാനിൽ നിന്നുള്ള നിക്കി ഏഷ്യ പ്രൈസ്, 1977-ൽ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം എന്നിവ ജി. വേണുവിന് ലഭിച്ചു. 2023-ൽ, പ്രകടന കലാ മേഖലയിലെ സമഗ്ര സംഭാവനകൾക്ക് അദ്ദേഹത്തിന് സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. 2024 ഫെബ്രുവരിയിൽ, അദ്ദേഹത്തിന് കേരള കലാമണ്ഡലം ഫെലോഷിപ്പ് ലഭിച്ചു, ഇതിലൂടെ കൂടിയാട്ടത്തിൽ ചാക്യാർ സമുദായത്തിൽ നിന്ന് അല്ലാതെ ഈ ബഹുമതി ലഭിക്കുന്ന ആദ്യ വ്യക്തിയായി അദ്ദേഹം.

2023 ഒക്ടോബറിൽ, ബാംഗ്ലൂരിലെ ഉറൈസെ വേദിക് സംഗീത അക്കാദമിയിൽ നിന്ന് വേണുവിന് നൃത്യ പിതാമഹ പദവി ലഭിച്ചു.

അവലംബം

വർഗ്ഗം:കഥകളി നടന്മാർ
വർഗ്ഗം:കൂടിയാട്ടം കലാകാരന്മാർ
വർഗ്ഗം:കേന്ദ്ര സംഗീതനാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:1946-ൽ ജനിച്ചവർ