ദിക്ഷ

ദിക്ഷ (DIKSHA - Digital Infrastructure for Knowledge Sharing) എന്നത് ഇന്ത്യയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വികസിപ്പിച്ച ഒരു ദേശീയ ഡിജിറ്റൽ വിദ്യാഭ്യാസ പ്ലാറ്റ്‌ഫോം ആണ്. സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി ഒരു ദേശീയ ഡിജിറ്റൽ അടിസ്ഥാന സൗകര്യം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഈ പ്ലാറ്റ്‌ഫോം 2017 സെപ്റ്റംബർ 5-ന് അന്നത്തെ രാഷ്ട്രപതി ശ്രീ. രാംനാഥ് കോവിന്ദ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.

 വികസനം 
ദിക്ഷ പ്ലാറ്റ്‌ഫോം ഇന്ത്യയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നാഷണൽ കൗൺസിൽ ഓഫ് എഡ്യൂക്കേഷണൽ റിസർച്ച് ആന്റ് ട്രെയിനിങ് പോലുള്ള സംഘടനകളുടെ സഹകരണത്തോടെ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തതാണ്. ഇത് സ്വതന്ത്ര, ഓപ്പൺ സോഴ്‌സ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ആയ സൺബേർഡ് (Sunbird) പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു.

 സവിശേഷതകൾ 

 വിഭവങ്ങൾ 

 ഡിജിറ്റൽ പാഠപുസ്തകങ്ങൾ
 കുട്ടികൾക്കായുള്ള വിദ്യാഭ്യാസ ഗെയിമുകൾ
 ഇന്ററാക്റ്റീവ് ക്വിസുകൾ
 അധ്യാപകർക്കുള്ള പരിശീലന മൊഡ്യൂളുകൾ
 രക്ഷിതാക്കൾക്കുള്ള റിസോഴ്സുകൾ
 വിദ്യാർത്ഥികൾക്കുള്ള പഠന വീഡിയോകൾ

 ഭാഷാ പിന്തുണ 
ദിക്ഷ പ്ലാറ്റ്‌ഫോം ഇന്ത്യയിലെ 22 ഭാഷകളിൽ ലഭ്യമാണ്, ഇതിൽ മലയാളവും ഉൾപ്പെടുന്നു.

 QR കോഡ് സംവിധാനം 
ദിക്ഷയുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകളിൽ ഒന്നാണ് പാഠപുസ്തകങ്ങളിലെ QR കോഡ് സംവിധാനം. ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും NCERT പാഠപുസ്തകങ്ങളിൽ QR കോഡുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പുസ്തകത്തിലെ QR കോഡ് സ്കാൻ ചെയ്യുമ്പോൾ, വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ആ പാഠഭാഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഡിജിറ്റൽ ഉള്ളടക്കം (വീഡിയോകൾ, ഇന്ററാക്റ്റീവ് അഭ്യാസങ്ങൾ, ക്വിസുകൾ) ആക്സസ് ചെയ്യാൻ കഴിയും.

 കോവിഡ്-19 കാലത്തെ പ്രാധാന്യം 
2020-ൽ കോവിഡ്-19 മഹാമാരി കാരണം സ്കൂളുകൾ അടച്ചപ്പോൾ, ദിക്ഷ ഇന്ത്യയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് ഒരു മുഖ്യ ഡിജിറ്റൽ പഠന പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായി മാറി. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിന്റെ ഉപയോഗം ഗണ്യമായി വർധിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം 'പിഎം ഇ-വിദ്യ' പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി ദിക്ഷയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.

 CBSE പത്താം ക്ലാസ് വിദ്യാർത്ഥികൾക്കുള്ള ദിക്ഷ ആപ്പ് 
2020-ൽ സെൻട്രൽ ബോർഡ്‌ ഓഫ് സെക്കന്ററി എജ്യുക്കേഷൻ (CBSE) പത്താം ക്ലാസ് വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി ദിക്ഷ ആപ്പിലൂടെ 2,000-ലധികം ചോദ്യങ്ങളും ഉത്തരങ്ങളും അടങ്ങിയ വിഭവശേഖരം പുറത്തിറക്കി. ഈ ആപ്പ് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പരീക്ഷയ്ക്ക് തയ്യാറെടുക്കാൻ ഉതകുന്ന വിധത്തിൽ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

 വൺ ക്ലാസ് - വൺ ചാനൽ 
കോവിഡ്-19 മഹാമാരിക്കിടയിൽ, ഇന്ത്യ സർക്കാർ "വൺ ക്ലാസ് - വൺ ചാനൽ" എന്ന ആശയം നടപ്പിലാക്കി. ഇതിലൂടെ ഓരോ ക്ലാസിനും ഓരോ ടെലിവിഷൻ ചാനൽ നീക്കിവച്ചു. ദിക്ഷ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലൂടെ ഈ ടെലിവിഷൻ ചാനലുകളിലെ ഉള്ളടക്കവും ആക്സസ് ചെയ്യാൻ കഴിയും.

 പ്രവർത്തനരീതി 
ദിക്ഷ പ്ലാറ്റ്‌ഫോം ഒരു വെബ്സൈറ്റിലൂടെയും മൊബൈൽ ആപ്ലിക്കേഷനിലൂടെയും പ്രവേശിക്കാൻ കഴിയും. ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ആപ്പ് ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യുകയോ വെബ്സൈറ്റ് സന്ദർശിക്കുകയോ ചെയ്യാം. പിന്നീട് അവർക്ക് ഒരു അക്കൗണ്ട് സൃഷ്ടിച്ച് വിദ്യാർത്ഥി, അധ്യാപകൻ, രക്ഷാകർത്താവ് തുടങ്ങിയ വിവിധ റോളുകളിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കാം.

 QR കോഡ് സ്കാനിംഗ് 
പാഠപുസ്തകങ്ങളിലെ QR കോഡുകൾ സ്കാൻ ചെയ്യുന്നതിലൂടെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ആ പാഠഭാഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഡിജിറ്റൽ വിഭവങ്ങൾ ആക്സസ് ചെയ്യാം.

 കോഴ്സുകൾ 
ദിക്ഷ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിൽ ആയിരക്കണക്കിന് കോഴ്സുകളും പഠന വിഭവങ്ങളും ലഭ്യമാണ്. അധ്യാപകർക്കുള്ള പ്രൊഫഷണൽ ഡെവലപ്‌മെന്റ് കോഴ്സുകളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

 ദിക്ഷയുടെ നേട്ടങ്ങൾ 

 30+ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലും ഉപയോഗത്തിലുണ്ട്
 2022 ഓടെ 5 ലക്ഷത്തിലധികം ഡിജിറ്റൽ കോഴ്സുകൾ
 ബില്യണിലധികം പഠന മിനിറ്റുകൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്
 ദശലക്ഷക്കണക്കിന് QR കോഡ് സ്കാനുകൾ

 ഭാവി പദ്ധതികൾ 
വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം ദിക്ഷ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിന്റെ സാധ്യതകൾ വിപുലീകരിക്കാൻ നിരവധി പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ കൃത്രിമബുദ്ധി (AI) അധിഷ്ഠിത പഠന പരിഹാരങ്ങൾ, ഓഗ്‌മെന്റഡ് റിയാലിറ്റി (AR) അനുഭവങ്ങൾ, കൂടുതൽ ഭാഷകളിലേക്കുള്ള വിപുലീകരണം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

 അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണം 
ദിക്ഷ പ്ലാറ്റ്‌ഫോം ലോകത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലും ശ്രദ്ധ നേടിയിട്ടുണ്ട്. ഈ മാതൃക പിന്തുടരാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മറ്റ് രാജ്യങ്ങളുമായി ഇന്ത്യ സഹകരിക്കുന്നുണ്ട്.

 ദിക്ഷയും നാഷണൽ എഡ്യുക്കേഷൻ പോളിസി 2020 
നാഷണൽ എഡ്യുക്കേഷൻ പോളിസി (NEP) 2020 ഡിജിറ്റൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. ദിക്ഷയെ NEP 2020-ന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിനുള്ള പ്രധാന പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായി കണക്കാക്കുന്നു.

 ചുരുക്കം 
ദിക്ഷ എന്ന ദേശീയ ഡിജിറ്റൽ വിദ്യാഭ്യാസ പ്ലാറ്റ്‌ഫോം ഇന്ത്യൻ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിൽ ഒരു സുപ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ക്ലാസ്‌റൂം പഠനത്തിൽ നിന്ന് ഡിജിറ്റൽ പഠനത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തിൽ ഇത് സുപ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ചും കോവിഡ്-19 മഹാമാരിക്കിടയിൽ, ഇന്ത്യയിലെ കോടിക്കണക്കിന് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് തടസ്സമില്ലാതെ വിദ്യാഭ്യാസം തുടരാൻ ഈ പ്ലാറ്റ്‌ഫോം സഹായിച്ചു.

 അവലംബം