അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്

അമൃത് ഭാരത് എക്‌സ്‌പ്രസ് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ ഒരു അതിവേഗ സൂപ്പർഫാസ്റ്റ് എക്‌സ്പ്രസ് സർവ്വീസാണ്. ഇത് ഒരു നോൺ എസി സ്ലീപ്പർ കം അൺ റിസർവ്ഡ് ക്ലാസ് സേവനമാണ്. കുറഞ്ഞ ചിലവിലും കൂടുതൽ ദൂരത്തേക്ക് സർവീസ് നടത്തുന്നതിനുമായി ഈ സർവീസ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്‌തിരിക്കുന്നു. രാത്രികാല എക്‌സ്‌പ്രസ് ട്രെയിൻ സർവീസുകളാണ് ഇതിൽ ആസൂത്രണം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. 800 കിലോമീറ്ററിൽ കൂടുതൽ (500 മൈൽ) ദൂരമുള്ള ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുക അല്ലെങ്കിൽ നിലവിലുള്ള സർവീസുകൾ ഉപയോഗിച്ച് യാത്ര ചെയ്യാൻ പത്ത് മണിക്കൂറിലധികം എടുക്കും. ട്രെയിൻസെറ്റിന് ഉയർന്ന വേഗതയെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ കഴിയും, എന്നാൽ റെയിൽവേ ട്രാക്കിന്റെ വേഗത, ഒന്നിലധികം സ്റ്റോപ്പേജുകൾ, ഗതാഗതക്കുരുക്ക് എന്നിവ കാരണം, സേവനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തന വേഗത മണിക്കൂറിൽ 110-130 കി.മീ (68-81 മൈൽ) പരിധിയിൽ പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.

സാധാരണക്കാരായ യാത്രക്കാരെ ലക്ഷ്യം വെച്ച് കുറഞ്ഞ ചിലവിൽ ദീർഘദൂര യാത്ര സാധ്യമാക്കുന്ന നോൺ-എസി സർവീസുകളാണ് അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസുകൾ. ധാരാളം ജനറൽ കോച്ചുകളും സ്ലീപ്പർ കോച്ചുകളും ഈ ട്രെയിനിൽ കാണാം. ഇതിൽ നവീകരിച്ച സീറ്റുകളും മെച്ചപ്പെട്ട സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വേഗതയേറിയ ആധുനിക യാത്രയ്ക്ക് വന്ദേ ഭാരത് തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ, ചിലവ് കുറഞ്ഞ ദീർഘദൂര യാത്രയ്ക്കാണ് അമൃത് ഭാരത് മുൻഗണന നൽകുന്നത്. 

ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ലോക്കോമോട്ടീവ് നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകളിലൊന്നായ ചിത്തരഞ്ജൻ ലോക്കോമോട്ടീവ് വർക്ക്‌സ് നിർമ്മിക്കുന്ന 2 ലോക്കോമോട്ടീവുകളാണ് ട്രെയിൻസെറ്റിൽ ഉള്ളത്, കൂടാതെ 22 കോച്ചുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ അഞ്ച് റേക്ക് പ്രൊഡക്ഷൻ യൂണിറ്റുകളിലൊന്നായ ഇന്റഗ്രൽ കോച്ച് ഫാക്ടറി (ICF) ആണ്. ഈ ട്രെയിനിൽ 22 LHB കോച്ചുകളും രണ്ട് WAP-5 ലോക്കോമോട്ടീവുകളും ഉണ്ടാകും. 22 കോച്ചുകളുള്ള ട്രെയിൻസെറ്റിന് ഏകദേശം 1,800 യാത്രക്കാരെ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയും. 

അന്ത്യോദയ എക്‌സ്‌പ്രസിന് പകരമായി സ്ലീപ്പറും ജനറൽ കോച്ചുകളുമുള്ള നോൺ എസി അമൃത് ഭാരത് എക്‌സ്പ്രസ് നിർമ്മിക്കാനുള്ള പദ്ധതി ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു.

മുന്നിലും പിന്നിലും (പുഷ്-പുൾ കോൺഫിഗറേഷൻ) കാര്യക്ഷമമായ ത്വരണം ഉറപ്പാക്കുക വഴി ടെർമിനൽ സ്റ്റേഷനുകളിൽ ലോക്കോമോട്ടീവ് മാറേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ഇല്ലാതാക്കുക, അതുവഴി യാത്രാ സമയം കുറയ്ക്കുക. എയറോഡൈനാമിക് ഫ്രണ്ടൽ നോസ്, ഫ്ലാറ്റ് റിയർ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് WAP5 ലോക്കോമോട്ടീവ് നവീകരിച്ചു.

ക്രൂ ഫ്രണ്ട്‌ലി കൺസോൾ, ക്യാബ്, ക്രൂ സീറ്റുകൾ, ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് കൺവെർട്ടറും ഹോട്ടൽ ലോഡ് കൺവെർട്ടറും, കവജ് , ആർ‌ടി‌എസ്, സി‌വി‌വി‌ആർ‌എസ്, എയർ കണ്ടീഷനിംഗ്, പുഷ്‌പുൾ ഓപ്പറേഷനായി WTB പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കി.

ഇതിനായി മാത്രമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള 4 ലോക്കോമോട്ടീവുകൾ ഇതാദ്യമാണ്. 

HOG  ക്രമീകരണം ട്രെയിനിൽ ഡീസൽ ജനറേറ്ററുകളുടെ ആവശ്യം ഇല്ലാതാക്കുന്നു. ഈ രണ്ട് ലോക്കോമോട്ടീവുകൾ ഇരട്ട ട്രാക്റ്റീവ് പ്രയത്നം വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുകയും അങ്ങനെ വളരെ ഉയർന്ന ത്വരണം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.[7] 65 കോടി (US$8.1 ദശലക്ഷം) ചെലവിൽ ചെന്നൈയിലെ ഇന്റഗ്രൽ കോച്ച് ഫാക്ടറി ആണ് ട്രെയിനുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്.[8][9]

 സൗകര്യങ്ങൾ 
ഈ എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനിൽ 22 കോച്ചുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു, അതിൽ 12 കോച്ചുകൾ നോൺ എസി സ്ലീപ്പർ ക്ലാസ് (SL), 8 ജനറൽ അൺറിസർവ്ഡ് ക്ലാസ് (GS/UR), 2 ലഗേജ് കോച്ചുകൾ (EOG) എന്നിവയാണ്.  കോച്ചുകൾക്കിടയിൽ സുരക്ഷിതമായ പരിവർത്തനം നൽകുന്നതിനും ശബ്ദവും വൈബ്രേഷനും കുറയ്ക്കുന്നതിനും ഈ കോച്ചുകൾക്ക് സീൽ ചെയ്ത ഗാംഗ്‌വേ ഉണ്ട്. സിസിടിവി ക്യാമറകൾ, ബയോ-വാക്വം ടോയ്‌ലറ്റുകൾ, സെൻസർ അധിഷ്‌ഠിത വാട്ടർ ടാപ്പുകൾ, പാസഞ്ചർ ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റം, ഇലക്‌ട്രിക് ഔട്ട്‌ലെറ്റുകൾ, എൽഇഡി ലൈറ്റുകൾ, ഫാനുകൾ, സ്വിച്ചുകൾ എന്നിവയും ആധുനിക ഡിസൈനിലുള്ളവയാണ്. ഓരോ സീറ്റിനും മൊബൈൽ ചാർജിങ് പോയിന്റും നൽകിയിട്ടുണ്ട്. 

 വന്ദേ ഭാരത് എക്സ്പ്രസുമായുള്ള താരതമ്യം 
വന്ദേ ഭാരത് എക്‌സ്‌പ്രസും അമൃത് ഭാരത് എക്‌സ്‌പ്രസും നിറത്തിലും പേരിടൽ സ്കീമിലും മാത്രം പൊരുത്തപ്പെടുന്ന, വ്യത്യസ്ത ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന രണ്ട് തീവണ്ടികളാണ്. 
+!അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്വന്ദേ ഭാരത് എക്സ്പ്രസ്ട്രെയിൻ തരംലോക്കോമോട്ടീവ് നയിക്കുന്ന പുഷ് പുൾ ട്രെയിൻഇലക്ട്രിക്‌ മൽട്ടിപിൾ എഞ്ചിൻസേവനംകൂടുതൽ ദൂരം (> 1000 കി.മീ)ഇടത്തരം ദൂരം (500 കി.മീ ശരാശരി)ക്ലാസുകൾ12 സ്ലീപ്പർ , 8 അൺ റിസർവട്7/14/18 ചെയർ കാർ , 1/2 എക്സിക്യൂട്ടീവ് ചെയർ കാർപരമാവധി വേഗതമണിക്കൂറിൽ 130 കി.മീ (മണിക്കൂറിൽ 81 മൈൽ)മണിക്കൂറിൽ 160 കി.മീ (മണിക്കൂറിൽ 99 മൈൽ)എയർ കണ്ടീഷനിംഗ്ഇല്ലഉണ്ട്ഓൺ-ബോർഡ് കാറ്ററിംഗ്ഉണ്ട്ഉണ്ട്ഓട്ടോമാറ്റിക് വാതിലുകൾഉണ്ട്ഉണ്ട്സുരക്ഷാ സവിശേഷതകൾസിസിടിവി ക്യാമെറാകൾ, ഇലക്ട്രിക് ഔട്ട്ലെറ്റുകൾ, വായനാ വെളിച്ചം, സീറ്റ് പോക്കറ്റുകൾ, കുപ്പി ഹോൾഡർ, ട്രേ ടേബിൾസിസിടിവി ക്യാമെറാകൾ, സൗകര്യങ്ങൾ, ഓൺ-ബോർഡ് വൈഫൈ, ഇൻഫോടെയ്ൻമെന്റ് സിസ്റ്റം, ഇലക്ട്രിക് ഔട്ട്ലെറ്റുകൾ, വായനാ വെളിച്ചം, സീറ്റ് പോക്കറ്റുകൾ, കുപ്പി ഹോൾഡർ, ട്രേ ടേബിൾസീൽ ചെയ്ത ഗാംഗ്‌വേഉണ്ട്ഉണ്ട്

 വേഗത നിയന്ത്രണങ്ങൾ 
RDSO എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ റിസർച്ച് ആൻഡ് ടെസ്റ്റിംഗ് വിഭാഗം, വിവിധ വിഭാഗത്തിലുള്ള പാസഞ്ചർ കോച്ചുകൾക്ക് അനുവദനീയമായ പരമാവധി പ്രവർത്തന വേഗത ഇനിപ്പറയുന്നതായി നിർണ്ണയിച്ചു:

 ICF കോച്ചുകൾ - 110 മണിക്കൂറിൽ കി.മീ
 LHB നോൺ എസി കോച്ചുകൾ - 130 കി.മീ
 LHB AC കോച്ചുകൾ - 160 മണിക്കൂറിൽ കി.മീ

എന്നിരുന്നാലും, അതാത് റൂട്ടിന്റെ ട്രാക്കുകൾ ആവശ്യമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കനുസൃതമായി പരിപാലിക്കുകയും അത്തരം വേഗതയ്ക്ക് അനുയോജ്യമാവുകയും ചെയ്താൽ മാത്രമേ ഈ പരമാവധി വേഗത അനുവദിക്കൂ.

അതിനാൽ, LHB നോൺ എസി ട്രെയിനായ അമൃത് ഭാരത് എക്‌സ്‌പ്രസിന് പരമാവധി അനുവദനീയമായ 130 കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ (എംപിഎസ്) മാത്രമേ പ്രവർത്തിക്കാനാകൂ, അതും റൂട്ടിന്റെ 130 എംപിഎസ് ഫിറ്റ് സെക്ഷനുകളിൽ മാത്രം. എന്നാൽ മിക്ക ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ ട്രാക്കുകളും ഈ വേഗതയെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ കഴിവില്ലാത്തതിനാൽ ഈ ട്രെയിനുകൾ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ 100-110 കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ അനുവദനീയമായ കുറഞ്ഞ വേഗതയിൽ ഓടും.  

 സേവനങ്ങൾ 
2026 ജനുവരിയിലെ കണക്കനുസരിച്ച്, നിലവിൽ 27 അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകൾ നിലവിലുണ്ട്, അതിൽ 27 അമൃത് ഭാരത് എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകൾ സർവീസ് നടത്തുന്നു.
ട്രെയിൻ പേര്ട്രെയിൻ നമ്പർഓപ്പ-
റേറ്റർസ്റ്റോപ്പു-
കൾആവർ-
ത്തനംദൂരംയാത്രാ
സമയംവേഗതഉദ്ഘാടന
ഓട്ടംപരമാവധിശരാശരിദർഭംഗ-ആനന്ദ് വിഹാർ ടെർമിനൽ15557/15558ECR18ദ്വൈവാരം1,137 km (706 mi)20h 40m130 km/h (81 mph)55 km/h (34 mph)30 ഡിസംബർ 2023മാൾഡ ടൗൺ–എസ്എംവിടി ബെംഗളൂരു13433/13434ER32പ്രതിവാരം2,272 km (1,412 mi)45h 10m130 km/h (81 mph)50 km/h (31 mph)മുംബൈ എൽടിടി–സഹർസ11015/11016CR22പ്രതിവാരം1,950 km (1,210 mi)35h 50m130 km/h (81 mph)54 km/h (34 mph)24 ഏപ്രിൽ 2025രാജേന്ദ്ര നഗർ ടെർമിനൽ–ന്യൂഡൽഹി22361/22362ECR08ദിവസവും999 km (621 mi)16h 35m130 km/h (81 mph)60 km/h (37 mph)18 ജൂലൈ 2025ദർഭംഗ-ഗോമതി നഗർ (ലഖ്‌നൗ)15561/15562ECR16പ്രതിവാരം629 km (391 mi)14h 35m110 km/h (68 mph)43 km/h (27 mph)മാൾഡ ടൗൺ-ഗോമതി നഗർ (ലഖ്‌നൗ)13435/13436ER23പ്രതിവാരം948 km (589 mi)20h 15m130 km/h (81 mph)47 km/h (29 mph)ബാപുധാം മോതിഹാരി-ആനന്ദ് വിഹാർ ടെർമിനൽ15567/15568ECR16ദ്വൈവാരം978 km (608 mi)22h 10m110 km/h (68 mph)44 km/h (27 mph)സീതാമർഹി–ഡൽഹി ജംഗ്ഷൻ14047/14048NR14പ്രതിവാരം1,049 km (652 mi)24h 25m110 km/h (68 mph)43 km/h (27 mph)9 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2025ഗയ–ഡൽഹി ജംഗ്ഷൻ13697/13698ECR09ദ്വൈവാരം986 km (613 mi)18h 55m130 km/h (81 mph)52 km/h (32 mph)22 ഓഗസ്റ്റ്‌ 2025ഈറോഡ്–ജോഗ്ബാനി16601/16602SR50പ്രതിവാരം3,129 km (1,944 mi)58h 50m110 km/h (68 mph)53 km/h (33 mph)15 സെപ്റ്റംബർ 2025സഹർസ-ചെഹാർത്ത (അമൃത്സർ)14627/14628NR34പ്രതിവാരം1,571 km (976 mi)38h 20m130 km/h (81 mph)47 km/h (29 mph)ഉദ്ന (സൂറത്ത്)–ബ്രഹ്മപൂർ19021/19022WR30ത്രൈവാരം1,710 km (1,060 mi)30h 45m130 km/h (81 mph)56 km/h (35 mph)27 സെപ്റ്റംബർ 2025ഛപ്ര-ആനന്ദ് വിഹാർ ടെർമിനൽ15133/15134NER18പ്രതിവാരം949 km (590 mi)24h 10m130 km/h (81 mph)39 km/h (24 mph)29 സെപ്റ്റംബർ 2025മദാർ (അജ്മീർ)–ദർഭംഗ19623/19624NWR30പ്രതിവാരം1,710 km (1,060 mi)30h 45m130 km/h (81 mph)56 km/h (35 mph)മുസാഫർപൂർ–ചർലപ്പള്ളി15293/15294ECR23പ്രതിവാരം1,889 km (1,174 mi)37h 10m130 km/h (81 mph)56 km/h (35 mph)നാഗർകോവിൽ–ന്യൂ ജൽപായ്ഗുരി20604/20603SR45പ്രതിവാരം3,102 km (1,927 mi)54h 0m130 km/h (81 mph)57 km/h (35 mph)17 ജനുവരി 2026പൻവേൽ–അലിപൂർദുർ11031/11032CR34പ്രതിവാരം2,355 km (1,463 mi)50h 0m130 km/h (81 mph)47 km/h (29 mph)തിരുച്ചിറപ്പള്ളി-ന്യൂ ജൽപായ്ഗുരി20610/20609SR40പ്രതിവാരം2,622 km (1,629 mi)47h 15m130 km/h (81 mph)56 km/h (35 mph)എസ്എംവിടി ബെംഗളൂരു–അലിപൂർദ്വാർ16597/16598SWR44പ്രതിവാരം2,626 km (1,632 mi)49h 35m130 km/h (81 mph)53 km/h (33 mph)കാമാഖ്യ–റോഹ്തക്15671/15672NFR30പ്രതിവാരം1,940 km (1,210 mi)40h 45m130 km/h (81 mph)48 km/h (30 mph)18 ജനുവരി 2026ദിബ്രുഗഡ്-ഗോമതി നഗർ (ലഖ്‌നൗ)15949/15950NFR42പ്രതിവാരം1,755 km (1,091 mi)40h 30m130 km/h (81 mph)43 km/h (27 mph)താംബരം–സാന്ദ്രഗച്ചി16107/16108SR28പ്രതിവാരം1,668 km (1,036 mi)28h 45m130 km/h (81 mph)58 km/h (36 mph)ഹൗറ–ആനന്ദ് വിഹാർ ടെർമിനൽ13065/13066ER27പ്രതിവാരം1,440 km (890 mi)27h 40m130 km/h (81 mph)52 km/h (32 mph)ബനാറസ്–സീൽഡ22587/22588NER8ത്രൈവാരം772 km (480 mi)11h 50m130 km/h (81 mph)65 km/h (40 mph)താംബരം-തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ16121/16122SR17പ്രതിവാരം768 km (477 mi)14h 30m130 km/h (81 mph)53 km/h (33 mph)23 ജനുവരി 2026നാഗർകോവിൽ–മംഗലാപുരം16329/16330SR21പ്രതിവാരം693 km (431 mi)17h 20m130 km/h (81 mph)40 km/h (25 mph)ചർളപ്പള്ളി-തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത്17041/17042SCR31പ്രതിവാരം1,488 km (925 mi)31h 30m130 km/h (81 mph)47 km/h (29 mph)

 അവലംബങ്ങൾ