സയീദ് അക്തർ മിർസ

ഒരു ഇന്ത്യൻ തിരക്കഥാകൃത്തും സംവിധായകനുമാണ് സയീദ് അക്തർ മിർസ (ജനനം 30 ജൂൺ 1943). നിരവധി ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രങ്ങളിലും ടെലിവിഷനിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുള്ള അദ്ദേഹം മോഹൻ ജോഷി ഹാസിർ ഹോ പോലുള്ള ശ്രദ്ധേയമായ സമാന്തര സിനിമകളുടെ നിർമ്മാതാവുമാണ്. അദ്ദേഹം ! (1984), ആൽബർട്ട് പിൻ്റോ കോ ഗുസ്സ ക്യൂൻ ആതാ ഹേ (1980), സലിം ലാംഗ്‌ഡെ പെ മാറ്റ് റോ (1989), നസീം (1995), 1996-ൽ രണ്ട് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരങ്ങൾ നേടി. Muslim Ethos In Indian Cinema  Iqbal Masud, Screen, 4 March 2005. സയീദ് മിർസയെ ആജീവനാന്തം ആദരിച്ചു. ഐസിഎയിലെ അച്ചീവ്മെൻ്റ് അവാർഡ് - ഇൻ്റർനാഷണൽ കൾച്ചറൽ ആർട്ടിഫാക്റ്റ് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ 2020.  കോട്ടയത്തെ കെ.ആർ. നാരായണൻ ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ചെയർമാനാണ്. 

എൺപതുകളിലെ ദൂരദർശനിലെ പ്രസിദ്ധമായ നുകദ് (സ്ട്രീറ്റ് കോർണർ) (1986), ഇന്തസാർ (കാത്തിരിപ്പ്) (1988) എന്നീ ടിവി സീരിയലുകളുടെ സംവിധായകനാണ്. കൂടാതെ സാമൂഹിക ക്ഷേമത്തെയും സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനത്തെയും കുറിച്ചുള്ള വിവിധ ഡോക്യുമെന്ററി സിനിമകൾ സംവിധാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. സാമുദായിക സൗഹാർദ്ദത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഡൽഹി ആസ്ഥാനമായുള്ള എൻജിഒയായ അൻഹാഡിന്റെ ട്രസ്റ്റി കൂടിയാണ് അദ്ദേഹം .
ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും
1960-കളിൽ തന്നെ ശ്രദ്ധേയനായ തിരക്കഥാകൃത്ത് അക്തർ മിർസയുടെ മകനായി 1943 -ൽ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ മുംബൈയിലാണ് സയീദ് ജനിച്ചത് .

കുറച്ചുകാലം പരസ്യരംഗത്ത് പ്രവർത്തിച്ചതിന് ശേഷം, മിർസ 1976-ൽ ഇന്ത്യയിലെ പൂനെയിലെ ഫിലിം ആൻഡ് ടെലിവിഷൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ (FTII) ചേർന്നു, അവിടെ നിന്ന് അദ്ദേഹം ബിരുദം നേടി. തുടർന്ന്,   പൂനെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ പഠിപ്പിച്ചു. കോട്ടയത്തെ കെ.ആർ. നാരായണൻ ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ചെയർമാനാണ്. 
കരിയർ
1976-ൽ ഡോക്യുമെന്ററി ഫിലിം മേക്കറായി   കരിയർ ആരംഭിച്ചു. ആ വർഷത്തെ മികച്ച ചിത്രത്തിനുള്ള ഫിലിംഫെയർ ക്രിട്ടിക്സ് അവാർഡ് നേടി . 
സയ്യിദ് മിർസ ആദ്യമായി സംവിധാനം ചെയ്തത് അരവിന്ദ് ദേശായി കി അജീബ് ദസ്താൻ എന്ന ചിത്രമാണ്. ഏറെ നിരൂപകപ്രശംസ നേടിയ ചിത്രമായിരുന്നു അത്. തൊട്ടുപിന്നാലെ ആൽബർട്ടി പിന്റോ കോ ഗുസ്സാ ക്യൂം ആതാ ഹെ(1980) എന്ന ചിത്രം വന്നു. ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളുടെ 70-കളിലെ 'ക്ഷുഭിത യൗവ്വന'ത്തെയാണ് ചിത്രീകരിച്ചത്. ഈ സിനിമക്ക്  മികച്ച ചിത്രത്തിനുള്ള ഫിലിംഫെയർ ക്രിട്ടിക്‌സ് അവാർഡ് നേടി . നഗരങ്ങളിലെ മധ്യവർഗത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ പരമ്പരയിലെ അടുത്തത്, ഇന്ത്യൻ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള  ആക്ഷേപഹാസ്യ ചിത്രമായിരുന്നു, മോഹൻ ജോഷി ഹാസിർ ഹോ! (1984),  പവൻ മൽഹോത്ര അഭിനയിച്ച സലിം ലാംഗ്‌ഡെ പെ മാറ്റ് റോ (1989) എന്ന ചിത്രവും ശ്രദ്ധേയമായി. ജുഡീഷ്യറിയും ബ്യൂറോക്രസിയുമെല്ലാമടങ്ങുന്ന ഭരണവർഗ്ഗ വരേണ്യതയുടെ ക്രൂരതയെ അതിനിശിതമായി വിമർശിച്ച ഈ ചിത്രങ്ങൾ  സറ്റയർ സിനിമകളിലെ ക്ലാസിക്കുകളാണ്.

നിരവധി ജനപ്രിയ ടിവി സീരിയലുകൾ സംവിധാനം ചെയ്യുകയും നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്‌തു, നുക്കാദ് (സ്ട്രീറ്റ് കോർണർ) (1986), ഇന്തസാർ (കാത്തിരിപ്പ്) (1988), ആദ്യത്തേത് മുംബൈ സബർബിലെ ഒരു തെരുവ് മൂലയിൽ ഒത്തുചേരുന്ന വിവിധ സമൂഹങ്ങളിലെ താഴ്ന്ന മധ്യവർഗത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ്,  കഠിനമായ ലോകത്തിലെ ദൈനംദിന അതിജീവനത്തിന്റെ പോരാട്ടം ചിത്രീകരിച്ച അത് വലിയ ജനപ്രീതി നേടി. ഇന്ത്യയിലെയും യുഎസിലെയും സർവ്വകലാശാലകളിൽ അദ്ദേഹം ഇന്ത്യൻ സിനിമയെക്കുറിച്ച് വ്യാപകമായി പ്രഭാഷണം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിലവിലെ രാഷ്ട്രീയ സംവാദങ്ങളിലും ചലച്ചിത്ര നിരൂപണങ്ങളിലൂടെയും അദ്ദേഹം ഇന്ത്യൻ പത്രങ്ങളിലും മാഗസിനുകളിലും പതിവായി എഴുതാറുണ്ട്.  

ബാബറി മസ്ജിദ് തകർത്തതിന് ശേഷമുള്ള മതേതര ഘടനയുടെ തകർച്ചയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ 1995-ലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന ചിത്രം നസീം പുറത്തിറങ്ങിയത് . അവിജിത് ഘോഷിൻ്റെ 40 റീടേക്കുകൾ, നിങ്ങൾ  നഷ്‌ടപ്പെട്ടേക്കാവുന്ന ബോളിവുഡ് ക്ലാസിക്കുകൾ എന്ന പുസ്തകത്തിൽ  ചിത്രം ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതിനു ശേഷം അദ്ദേഹം പറഞ്ഞതുപോലെ, "ബാബറി മസ്ജിദ് തകർത്തത് അവസാനത്തെ വൈക്കോൽ ആയിരുന്നു. നസീം ഏതാണ്ട് ഒരു ശിലാശാസന പോലെയായിരുന്നു. സിനിമയ്ക്ക് ശേഷം എനിക്ക് ഒന്നും പറയാനില്ലായിരുന്നു. എനിക്ക് എന്റെ വിശ്വാസം വീണ്ടെടുക്കുകയും വിവേകം നിലനിർത്തുകയും വേണം. അതിനാൽ ഞാൻ ഇന്ത്യയിലുടനീളം സഞ്ചരിച്ച് ഒരു വീഡിയോ ക്യാമറയിൽ രേഖപ്പെടുത്താൻ തീരുമാനിച്ചു".   തുടർന്ന്, അദ്ദേഹം തന്റെ സമയം യാത്രകൾ, എഴുത്ത്, ഡോക്യുമെന്ററികൾ എന്നിവയ്ക്കായി നീക്കിവച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മകഥാപരമായ കൃതിയിൽ തുടങ്ങി, Saeed Akhtar Mirza to release his autobiography  India.info.com. 29 May 2007. ഒടുവിൽ 2008-ൽ പുറത്തിറങ്ങി, അമ്മി: ലെറ്റർ ടു എ ഡെമോക്രാറ്റിക് മദറിന്റെ പേരിലുള്ള കന്നി നോവൽ 1990-ൽ മരണമടഞ്ഞ അമ്മയുടെ ഓർമ്മകളും സൂഫി കെട്ടുകഥകളും ബാല്യകാല സ്മരണകളും അടങ്ങുന്ന വിഗ്നെറ്റുകളുടെ ഒരു പരമ്പരയാണ്. . Saeed Akthar Mirza's novel launched The Hindu, 11 February 2008.For you, Ammi The Hindu, 26 January 2008.

ഇൻ്റർനാഷണൽ ഫിലിം ആൻഡ് ടെലിവിഷൻ ക്ലബ് ഓഫ് ഏഷ്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് ഫിലിം ആൻഡ് ടെലിവിഷൻ്റെ ആജീവനാന്ത അംഗമാണ് സയീദ് അക്തർ മിർസ . നിലവിൽ അദ്ദേഹം ഏക് തോ ചാൻസ് എന്ന സിനിമ ചെയ്യുന്നു.

വ്യക്തിപരമായ ജീവിതം
അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് അക്തർ മിർസ പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്ര തിരക്കഥാകൃത്തായിരുന്നു, നയാ ദൗർ , വക്ത് തുടങ്ങിയ ക്രെഡിറ്റുകൾ . 1989 ലെ ടെലിവിഷൻ സീരിയൽ സർക്കസ് സംവിധാനം ചെയ്ത ശേഷം ഷാരൂഖ് ഖാനെ സിനിമയിൽ സജീവമാക്കിയ ബോളിവുഡ് സംവിധായകൻ അസീസ് മിർസയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ .

ഭാര്യ ജെന്നിഫറിനൊപ്പം മുംബൈയിലും ഗോവയിലുമാണ് താമസം. മക്കളായ സഫ്ദറും സാഹിറും യഥാക്രമം ന്യൂയോർക്കിലും ദുബായിലുമാണ് താമസിക്കുന്നത്.
ഫിലിമോഗ്രഫി
 സ്ലം എവിക്ഷൻ  (1976)
 മർഡർ (1976)
 ഗാഷിറാം കൊത്വാൾ (1976)
 ആൻ ആക്റ്റർ പ്രിപ്പേർസ് (1976)
 അർബൻ ഹൗസിംഗ്   (1977)
 അരവിന്ദ് ദേശായി കി അജീബ് ദസ്താൻ  (1978)
 ആൽബർട്ടി പിന്റോ കോ ഗുസ്സാ ക്യൂം ആതാ ഹെ (1980)
 പിപ്പർസോഡ് (1982)
 മോഹൻ ജോഷി ഹസീർ ഹോ ! (1984)
 ദ റിക്ഷാ പുള്ളർസ് ഓഫ് ജബൽപൂർ (1984) (V)
 നുക്കഡ് (1986) TV series
 ഈസ് എനിബഡി ലിസണിംഗ്? (1987) (V)
 വീ ഷാൽ ഓവർകം (1988) (V)
 ഇന്തസാർ(1988) TV series
 അജന്ത ആൻഡ് എല്ലോറ (1992)
 നസീം  (1995)
 ഏക് തോ ചാൻസ് (2009)
എഴുത്ത്
 അരവിന്ദ് ദേശായി കി അജീബ് ദസ്താൻ (1978) (കഥ)
 Aആൽബർട്ടി പിന്റോ കോ ഗുസ്സാ ക്യൂം ആതാ ഹെ (1980)
 മോഹൻ ജോഷി ഹസീർ ഹോ (1984) (കഥ, തിരക്കഥ)
 Salim Langde Pe Mat Ro (1989)  (കഥ, തിരക്കഥ)
 നസീം  (1995)
 ചൂ ലേംഗേ ആകാശ് (2001)
കർമ്മാ കഫേ (short) (2018)

അവാർഡുകൾ
 1979 മികച്ച ചിത്രത്തിനുള്ള ഫിലിംഫെയർ ക്രിട്ടിക്സ് അവാർഡ് : അരവിന്ദ് ദേശായി കി അജീബ് ദസ്താൻ (1978)
 1981 മികച്ച ചിത്രത്തിനുള്ള ഫിലിംഫെയർ ക്രിട്ടിക്സ് അവാർഡ് : ആൽബർട്ട് പിൻ്റോ കോ ഗുസ്സ ക്യൂൻ ആതാ ഹേ (1980)
 കുടുംബക്ഷേമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മികച്ച ചിത്രത്തിനുള്ള 1984 ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം : മോഹൻ ജോഷി ഹാസിർ ഹോ! (1984)
 1990 ഹിന്ദിയിലെ മികച്ച ഫീച്ചർ ഫിലിമിനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് : സലിം ലാംഗ്‌ഡെ പെ മാറ്റ് റോ (1989)
  1996-ലെ മികച്ച സംവിധാനത്തിനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം : നസീം
 1996-ലെ മികച്ച തിരക്കഥയ്ക്കുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം : നസീം (1995)
നോവലുകൾ
 അമ്മി: ഒരു ജനാധിപത്യ അമ്മയ്ക്കുള്ള കത്ത് (2008)
 ദി മോങ്ക്, ദി മൂർ & മോസസ് ബെൻ ജാലോൺ (2012)
പുറം കണ്ണികൾ


 Mirza on BFI