ഡൂഡൂക്ക്

ആപ്രിക്കോട്ട് മരം കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചതും ഓടക്കുഴൽ പോലെയുള്ളതുമായ ഒരു അർമേനിയൻ സംഗീതോപകരണമാണ് ഡൂഡൂക്ക് (/duːˈduːk/ doo-DOOK; അർമേനിയൻ: դուդուկ IPA: [duˈduk]) അഥവാ ത്സിരാനാപോഗ് (അർമേനിയൻ: ծիրանափող)."…which is indigenous to Armenia,…" , World Music: Africa, Europe and the Middle East p.335 അർമേനിയൻ ഡൂഡൂക്കിന്റെ പരിഷ്ക്കരിച്ച ചില മാതൃകകൾ ബൾഗേറിയ, അസർബൈജാൻ, ജോർജിയ, കുർദിസ്ഥാൻ, തുർക്കി, ഇറാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നു. ചരിത്രപരവും ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വ്യത്യാസങ്ങളെ ഒഴിച്ചു നിർത്തിയാൽ ഡൂഡൂക്, ബാലബാൻ, മെയ് എന്നീ ഉപകരണങ്ങൾ ഏറെക്കുറെ സമാനമായ സംഗീതോപകരണമാണ്.A Comparative View of the May, Balaban and Duduk As Organological Phenomena

സാധാരണയായി രണ്ട് ഡൂഡൂക്ക് വാദകർ ഒരുമിച്ചാണ് സംഗീതമവതരിപ്പിക്കാറുള്ളത്. ആദ്യത്തെ വാദകൻ മെലഡി വായിക്കുമ്പോൾ, രണ്ടാമത്തെയാൾ ദം എന്നറിയപ്പെടുന്ന, താഴ്ന്ന സ്ഥായിയിലുള്ള സ്ഥിരമായ ഒരു സ്വരം വായിക്കുന്നു. രണ്ട് ഉപകരണങ്ങളുടെയും ശബ്ദം ഒരുമിച്ച് ചേരുമ്പോൾ ശ്രോതാവിന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു അനുഭവം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. പരന്നതല്ലാത്ത റീഡ് (ഞാങ്ങണ),  സിലിണ്ടർ ആകൃതിയും മൂലം ഒബോ, ബാസൂൺ തുടങ്ങിയ ഉപകരണങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഇംഗ്ലീഷ് ഹോണിനോട് സാമ്യമുള്ള ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു. ഓബോ അല്ലെങ്കിൽ ഷാം പോലെയുള്ള മറ്റ് ഡബിൾ റീഡ് ഉപകരണങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഡൂഡൂക്കിന് അതിൻ്റെ വലുപ്പത്തിന് ആനുപാതികമായി വലിപ്പം കൂടിയ റീഡ് ആണുള്ളത്.

യുനെസ്കോ അർമേനിയൻ ഡൂഡൂക്കിനെയും അതിൻ്റെ സംഗീതത്തെയും 2005-ൽ മാനവികതയുടെ അമൂർത്ത പൈതൃകത്തിൻ്റെ മാസ്റ്റർപീസ് ആയി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും 2008-ൽ അത് രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. ദി റഷ്യ ഹൗസ്(1990), ഗ്ലാഡിയേറ്റർ (2000) തുടങ്ങിയ ഹോളിവുഡ് ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ ഡൂഡൂക്ക് സംഗീതം ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പേരിനു പിന്നിൽ
റഷ്യൻ പുസ്തകമായ മ്യൂസിക്കൽ ഇൻസ്ട്രുമെൻ്റ് എൻസൈക്ലോപീഡിയ, അമേരിക്കൻ പുസ്തകമായ മ്യൂസിക്കൽ ഇൻസ്ട്രുമെൻ്റ്സ്, എ കോംപ്രിഹെൻസീവ് ഡിക്ഷണറി എന്നിവയനുസരിച്ച് പേർഷ്യൻ വാക്കായ ‘തുടക്‘ എന്ന പേർഷ്യൻ വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഈ പേരുണ്ടായത്. ഒരു അർമേനിയൻ ഓൺലൈൻ നിഘണ്ടു പ്രകാരം "തുടക്" എന്നത് "ചുണ്ട്" എന്നർത്ഥം വരുന്ന, 900-1500 CE-ൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന, ഒരു തുർക്കി ഭാഷാ പദമാണ്. തുടക് എന്ന പദം പിന്നീട് ആധുനിക ടർക്കിഷ് ഭാഷയിൽ ചുണ്ടുകൾ എന്ന് അർത്ഥം വരുന്ന "ദുഡാക്ക്" ആയി പരിണമിച്ചു. 

അർമേനിയയിൽ, ഈ ഉപകരണം ത്സിരാനാപോഗ് (tsiranapogh) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

ചരിത്രം
ഡൂഡൂക്കിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് 1,500 വർഷം പഴക്കമുണ്ടെന്ന് പാശ്ചാത്യ പണ്ഡിതന്മാർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ബിസി 1200-ൽ തന്നെ ഈ ഉപകരണം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുവെന്ന് അർമേനിയൻ സംഗീതജ്ഞർ തെളിവുകൾ നിരത്തി വാദിക്കുന്നു. ബിസി 95 മുതൽ 55 വരെ ഭരിച്ചിരുന്ന അർമേനിയൻ രാജാവായ ടൈഗ്രൻ ദി ഗ്രേറ്റിൻ്റെ ഭരണകാലത്താണ് അർമേനിയൻ ഡുഡുക്ക് സംഗീതത്തിൻ്റെ ആരംഭം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

പ്രത്യേകതകൾ
ഡുഡുക്കിൻ്റെ ഇന്നത്തെ രൂപത്തിന് സമാനമായ ആദ്യകാല ഉപകരണങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നത് അസ്ഥി ഉപയോഗിച്ചോ പൂർണ്ണമായും ചൂരൽ കൊണ്ടോ ആണ്. ഇന്ന്, ഡുഡുക്ക് പഴകിയ ആപ്രിക്കോട്ട് മരം കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഊതുന്ന ഭാഗത്ത് വീതിയുള്ള ഡബിൾ റീഡ് ഉപയോഗിക്കുന്നു.

ഇതിന്റെ ട്യൂണിംഗ്(ശ്രുതിയിടെ ക്രമീകരണം) അത് വായിക്കുന്ന പ്രദേശത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. എട്ട് ദ്വാരങ്ങളുള്ള ഡുഡുക്കിന് (താഴെയുള്ള തള്ളവിരൽ ഉപയോഗിച്ചു നിയന്ത്രിക്കുന്ന ദ്വാരം കൂടാതെ) ദ്വാരങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി അടച്ചും തുറന്നും ഡയറ്റോണിക് സ്കെയിലിന്റെ തുടർച്ചയായ പത്ത് നോട്ടുകൾ വായിക്കാം. ദ്വാരങ്ങൾ പകുതി അടച്ച് ക്രോമാറ്റിക് സ്കെയിലിന്റെ  പതിനാറ് നോട്ടുകളും വായിക്കൻ കഴിയും. ശ്രുതിയിൽ സൂക്ഷ്മമായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താൻ ചുണ്ടുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിലൂടെയും, വിരലുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ദ്വാരങ്ങൾ ഭാഗികമായി മറയ്ക്കുന്നതിലൂടെയും ഓറിയന്റൽ സംഗീതത്തിന് ആവശ്യമുള്ള രീതിയിൽ ഈ ശ്രേണിയിലെ ഏതൊരു സ്വരവും ഡൂഡൂക്കിലൂടെ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയും.  ഡൂഡൂക്കിന്റെ നീളം അത് ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രദേശത്തെ അനുസരിച്ചും അതിന്റെ ശ്രുതിയുടെ റേഞ്ച് അനുസരിച്ചും മാറുന്നു.

അവലംബം

വർഗ്ഗം:സംഗീതോപകരണങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:അർമേനിയ