ഇൻഡ്യയിലെ വൈദ്യുതി മേഖല

ലോകത്ത് വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെ രാജ്യമാണ് ഇന്ത്യ . 2022-23 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ,രാജ്യത്തെ മൊത്തം വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദനം 1844 TWh ആയിരുന്നു,അതിൽ 1618 TWh യൂട്ടിലിറ്റികളിൽ നിന്നാണ് ഉത്പാദിപ്പിച്ചത്.2023 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിലെ പ്രതിശീർഷ വൈദ്യുതി ഉപഭോഗം 1327 kWh ആയിരുന്നു. 2015 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ, കാർഷിക മേഖലയിലെ വൈദ്യുതോർജ്ജ ഉപഭോഗം ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഏറ്റവും ഉയർന്ന (17.89%) ആയി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിൽ വൈദ്യുതി നിരക്ക് കുറവാണെങ്കിലും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ആളോഹരി വൈദ്യുതി ഉപഭോഗം കുറവാണ് .

2024 മാർച്ച് 31-ന് ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ഇലക്ട്രിക് ഗ്രിഡിന് 442 GW സ്ഥാപിത ശേഷിയുണ്ട്.  വൻകിട ജലവൈദ്യുത നിലയങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന പുനരുപയോഗ ഊർജ നിലയങ്ങൾ മൊത്തം സ്ഥാപിത ശേഷിയുടെ 43% വരും.

ഇന്ത്യയുടെ വൈദ്യുതോത്പാദനം ആഗോള ശരാശരിയേക്കാൾ (480 gCO2 /kWh) കൂടുതൽ കാർബൺ-ഇൻ്റൻസീവ് ആണ്. (713 ഗ്രാം CO 2 / kWh) 
പുനരുപയോഗ ഊർജമേഖലയിലെ നിക്ഷേപം വർധിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ സർക്കാർ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഗവൺമെൻ്റിൻ്റെ 2023-2027 ദേശീയ വൈദ്യുതി പദ്ധതി പ്രകാരം, നിലവിൽ നിർമ്മാണത്തിലിരിക്കുന്നവ ഒഴികെ, യൂട്ടിലിറ്റി മേഖലയിൽ ഇന്ത്യ പുതിയ ഫോസിൽ ഇന്ധന പവർ പ്ലാൻ്റുകളൊന്നും നിർമ്മിക്കില്ല. 2029-30 ആകുമ്പോഴേക്കും ഫോസിൽ ഇതര ഇന്ധന ഉൽപാദന സംഭാവന മൊത്തം മൊത്തത്തിലുള്ള വൈദ്യുതി ഉൽപാദനത്തിൻ്റെ 44.7% ആയി എത്തുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.https://powermin.gov.in/en/content/power-sector-glance-all-india 

 ചരിത്രം            
കൽക്കട്ടയിൽ വൈദ്യുത വിളക്കിൻ്റെ ആദ്യ പ്രദർശനം 1879 ജൂലൈ 24-ന് പി.ഡബ്ല്യു. ഫ്ലൂറി ആൻഡ് കമ്പനി നടത്തി.1897 ജനുവരി 7-ന് കിൽബേൺ ആൻഡ് കോ കൽക്കട്ടയിലെ ഇലക്‌ട്രിക് ലൈറ്റിംഗ് ലൈസൻസ് ഇന്ത്യൻ ഇലക്‌ട്രിക് കമ്പനിയുടെ സ്വന്തമാക്കി.  ഒരു മാസത്തിനുശേഷം,1897 ജനുവരി 15-ന് ലണ്ടൻ കമ്പനിയെ കൽക്കട്ട ഇലക്ട്രിക് സപ്ലൈ കോർപ്പറേഷൻ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു . കമ്പനിയുടെ നിയന്ത്രണം ലണ്ടനിൽ നിന്ന് കൽക്കട്ടയിലേക്ക് മാറ്റപ്പെട്ടത് 1970-ൽ മാത്രമാണ്. കൽക്കട്ടയിൽ വൈദ്യുതി ഏർപ്പെടുത്തിയത് വിജയമായിരുന്നു, അടുത്തതായി പവർ ബോംബെയിൽ (ഇപ്പോൾ മുംബൈ ) അവതരിപ്പിച്ചു. 1882-ൽ ക്രോഫോർഡ് മാർക്കറ്റിൽ വെച്ചായിരുന്നു മുംബൈയിലെ ആദ്യത്തെ വൈദ്യുത വിളക്കുകളുടെ പ്രദർശനം , 1905-ൽ ബോംബെ ഇലക്‌ട്രിക് സപ്ലൈ & ട്രാംവേസ് കമ്പനി ട്രാംവേയ്ക്ക് വൈദ്യുതി ലഭ്യമാക്കുന്നതിനായി ഒരു ജനറേറ്റിംഗ് സ്റ്റേഷൻ സ്ഥാപിച്ചു.

1897-ൽ ഡാർജിലിംഗ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിക്ക് വേണ്ടി സിദ്രപോങ്ങിലെ ഒരു തേയിലത്തോട്ടത്തിന് സമീപമാണ് ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി സ്ഥാപിച്ചത്. ഏഷ്യയിലെ ആദ്യത്തെ വൈദ്യുത തെരുവ് വിളക്ക് 1905 ഓഗസ്റ്റ് 5-ന് ബാംഗ്ലൂരിൽ പ്രകാശിച്ചു . രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ ഇലക്ട്രിക് ട്രെയിൻ 1925 ഫെബ്രുവരി 3-ന് ബോംബെയിലെ ഛത്രപതി ശിവാജി മഹാരാജ് ടെർമിനസിനും (അന്നത്തെ വിക്ടോറിയ ടെർമിനസ്) കുർളയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള ഹാർബർ ലൈനിലാണ് ഓടിയത്. ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ ഹൈ-വോൾട്ടേജ് ലബോറട്ടറി 1947-ൽ ജബൽപൂർ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ സർക്കാർ  സ്ഥാപിച്ചു 2015 ഓഗസ്റ്റ് 18-ന്, രാജ്യത്തിന് സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട സോളാർ പ്ലാൻ്റിൻ്റെ ഉദ്ഘാടനത്തോടെ കൊച്ചിൻ ഇൻ്റർനാഷണൽ എയർപോർട്ട് ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ സമ്പൂർണ സൗരോർജ്ജ വിമാനത്താവളമായി മാറി (സിയാൽ സോളാർ പവർ പ്രോജക്റ്റ് ) 1960-കളിൽ ഇന്ത്യ പ്രാദേശിക അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഗ്രിഡ് മാനേജ്മെൻ്റ് ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. വടക്കക്ക്- കിഴക്ക്, പടിഞ്ഞാറ്- വടക്ക്, കിഴക്ക്- തെക്കൻ ഗ്രിഡുകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന 5 പ്രാദേശിക ഗ്രിഡുകൾ രൂപീകരിക്കുന്നതിന്  സംസ്ഥാന ഗ്രിഡുകൾ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓരോ മേഖലയിലെയും സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കിടയിൽ മിച്ച വൈദ്യുതി വിതരണം സാധ്യമാക്കുന്നതിനാണ് ഈ പ്രാദേശിക ലിങ്കുകൾ സ്ഥാപിച്ചത്. 1990-കളിൽ ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ ഒരു ദേശീയ ഗ്രിഡിനായി ആസൂത്രണം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. നിയന്ത്രിത ശക്തിയുടെ പരിമിതമായ കൈമാറ്റം സുഗമമാക്കുന്ന അസിൻ ക്രണസ് ഹൈ-വോൾട്ടേജ് ഡയറക്ട് കറൻ്റ് (HVDC) ബാക്ക്-ടു-ബാക്ക് ലിങ്കുകൾ വഴിയാണ് റീജിയണൽ ഗ്രിഡുകൾ തുടക്കത്തിൽ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്നത് . ലിങ്കുകൾ പിന്നീട് ഉയർന്ന ശേഷിയുള്ള സിൻക്രണസ് ലിങ്കുകളിലേക്ക് ഉയർത്തുകയും ചെയ്തു.          
1991 ഒക്ടോബറിൽ വടക്ക് കിഴക്കൻ, കിഴക്കൻ ഗ്രിഡുകൾ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചപ്പോൾ പ്രാദേശിക ഗ്രിഡുകളുടെ ആദ്യ പരസ്പരബന്ധം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.2003 മാർച്ചിൽ വെസ്റ്റേൺ ഗ്രിഡ് ഈ ഗ്രിഡുകളുമായി പരസ്പരബന്ധിതമായി.2006 ഓഗസ്റ്റിൽ വടക്കൻ ഗ്രിഡും പരസ്പരബന്ധിതമായി, ഒരു സെൻട്രൽ ഗ്രിഡ് രൂപീകരിച്ചു, അത് സമന്വയിപ്പിക്കുകയും ഒരു വൃത്താകൃതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.അവശേഷിക്കുന്ന ഏക പ്രാദേശിക ഗ്രിഡ്, സതേൺ ഗ്രിഡ്, 2013 ഡിസംബർ 31-ന് സെൻട്രൽ ഗ്രിഡുമായി സമന്വയിപ്പിച്ച് 765 kV റായ്ച്ചൂർ-സോലാപൂർ ട്രാൻസ്മിഷൻ ലൈൻ കമ്മീഷൻ ചെയ്തു, ദേശീയ ഗ്രിഡ് സ്ഥാപിച്ചു.         2015 ൻറെ റ, അവസാനത്തോടെ കുറഞ്ഞ  ജലവൈദ്യുത ഉൽപ്പാദനം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, വൈദ്യുതി ആവശ്യം   ഇല്ലാത്തതിനാൽ വൻ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദന ശേഷിയുള്ള ഒരു വൈദ്യുതി മിച്ച രാഷ്ട്രമായി ഇന്ത്യ മാറി. 2016-ൽ കൽക്കരി, ഡീസൽ ഓയിൽ, നാഫ്ത , ബങ്കർ ഇന്ധനം , വൈദ്യുതി ഉൽപാദനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ദ്രവീകൃത പ്രകൃതി വാതകം (എൽഎൻജി) തുടങ്ങിയ ഊർജ ഉൽപന്നങ്ങളുടെ രാജ്യാന്തര വില കുത്തനെ ഇടിഞ്ഞു. ഇന്ത്യയിൽ  പെട്രോളിയം ഉൽപന്നങ്ങളിലെ ആഗോള വിലയിടിവിൻ്റെ ഫലമായി, ഈ ഇന്ധനങ്ങൾ പിറ്റ് ഹെഡ് കൽക്കരി അധിഷ്ഠിത പവർ ജനറേറ്ററുകളുമായി മത്സരിക്കാൻ തക്ക വിലകുറഞ്ഞതായി മാറി. കൽക്കരി വിലയും കുറഞ്ഞു.  കൽക്കരിയുടെ കുറഞ്ഞ ഡിമാൻഡ് പവർ സ്റ്റേഷനുകളിലും കൽക്കരി ഖനികളിലും കൽക്കരി ശേഖരം വർദ്ധിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. ഇന്ത്യയിൽ 2016-17ൽ ആദ്യമായി പുനരുപയോഗ ഊർജത്തിൻ്റെ പുതിയ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഫോസിൽ ഇന്ധനത്തിൻ്റെ ഉൽപാദനത്തെ മറികടന്നു.          2017 മാർച്ച് 29-ന് സെൻട്രൽ ഇലക്ട്രിസിറ്റി അതോറിറ്റി (സിഇഎ) നിലവിൽ വന്നു.ഇന്ത്യ ആദ്യമായി വൈദ്യുതി കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്ന രാജ്യമായി. ഇന്ത്യ അയൽരാജ്യങ്ങളിലേക്ക് 5798 GWh കയറ്റുമതി ചെയ്തു,

2016-ൽ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെൻ്റ് " എല്ലാവർക്കും വൈദ്യുതി പേരിൽ ഒരു പരിപാടി ആരംഭിച്ചു.എല്ലാ വീടുകളിലും വ്യവസായങ്ങളിലും വാണിജ്യ സ്ഥാപനങ്ങളിലും തടസ്സമില്ലാത്ത വൈദ്യുതി വിതരണം ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ പ്രധാനം ചെയ്യുന്നതിനായി 2018 ഡിസംബറോടെ ഈ പരിപാടി പൂർത്തീകരിച്ചു. ഇന്ത്യാ ഗവൺമെൻ്റും   ഇൻഡ്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സഹകരണത്തിലൂടെയാണ് ധനസഹായം ലഭിച്ചത്.