സോഫിയ ഖുറേഷി

കേണൽ സോഫിയ ഖുറേഷി (ജനനം: 18 ഏപ്രിൽ 1972) ഒരു മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ സൈനിക ഓഫീസറാണ്, നിലവിൽ കേണൽ റാങ്കിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. അവർ യു.എൻ. സമാധാനസംരക്ഷണ ദൗത്യത്തിൽ നേതൃത്വം നൽകിയ ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ വനിതാ കമാൻഡർ എന്ന പ്രശസ്തി നേടിയിട്ടുണ്ട്. 2025-ലെ ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂരിൽ അവരുടെ നേതൃത്വം പ്രശംസനീയമായിരുന്നു. സൈന്യത്തിലെ സാങ്കേതിക മേഖലകളിലും സൈബർ യുദ്ധത്തിലുമുള്ള അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിന്റെ സാങ്കേതിക ശേഷി നവീകരിക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.  

 പ്രാരംഭ ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും   
സോഫിയ ഖുറേഷി 1972 ഏപ്രിൽ 18-നാണ് ലഖ്‌നൗ, ഉത്തർപ്രദേശ്-ൽ ജനിച്ചത്. അവരുടെ പിതാവ് മുഹമ്മദ് ഖുറേഷി ഒരു സിവിൽ എഞ്ചിനീയറും, മാതാവ് അമീന ഖുറേഷി ഒരു ഗണിതശാസ്ത്ര പ്രൊഫസറുമായിരുന്നു.   

ലോറേറ്റോ കോൺവെന്റ് സ്കൂളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അവർ IIT കാൺപൂരിൽ നിന്ന് 1993-ൽ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ടെക്നോളജി (B.Tech) ബിരുദം നേടി.  

1994-ൽ പൂർത്തിയാക്കിയ ഔദ്യോഗിക പരിശീലനത്തിന് ശേഷം അവർ ഇന്ത്യൻ മിലിട്ടറി അക്കാഡമിയിൽ നിന്ന് കമ്മീഷൻ നേടി, ഇത് ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിലെ ആദ്യകാല വനിതാ ഓഫീസർമാരിൽ ഒരാളാക്കി മാറ്റി.  

 സൈനിക വിദ്യാഭ്യാസം   
 ടെക്നിക്കൽ സ്റ്റാഫ് ഓഫീസേഴ്സ് കോഴ്സ്, മിലിട്ടറി കോളേജ് ഓഫ് ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ എഞ്ചിനീയറിംഗ്, മൗ (1999)  
 ഡിഫൻസ് സർവീസസ് സ്റ്റാഫ് കോളേജ്, വെല്ലിംഗ്ടൺ – പ്രതിരോധ-തന്ത്രപരമായ പഠനങ്ങളിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം (2005–06)  
 ഹൈയർ കമാൻഡ് കോഴ്സ്, ആർമി വാർ കോളേജ്, മൗ (2013)  
 നാഷണൽ ഡിഫൻസ് കോളേജ്, ന്യൂഡൽഹി (2018) – സ്ട്രാറ്റജിക് സൈബർ സെക്യൂരിറ്റി  
 അഡ്വാൻസ്ഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് കോഴ്സ്, റോയൽ സ്കൂൾ ഓഫ് സിഗ്നൽസ്, യുകെ (2007)  
 നാറ്റോ സൈബർ ഡിഫൻസ് എക്സർസൈസ്, എസ്റ്റോണിയ (2015)  

 സൈനിക കരിയർ   

 പ്രാരംഭ കരിയർ, സാങ്കേതിക സംഭാവനകൾ   
1994-ൽ ആർമി സിഗ്നൽ കോർപ്സിൽ കമ്മീഷൻ ചെയ്യപ്പെട്ട സോഫിയ ഖുറേഷി, ജമ്മു കശ്മീർ മേഖലയിൽ കൗണ്ടർ ഇൻസർജൻസി ഓപ്പറേഷനുകൾക്കായി ആധുനിക കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ നെറ്റ്‌വർക്ക് സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു.  

2003-ൽ കമ്പനി കമാൻഡറായി അവർ ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ പ്രളയബാധിത മേഖലകളിലെ ദുരിതാശ്വാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി അടിയന്തിര കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ സംവിധാനങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു.  

2010-ൽ, അവർ സിഗ്നൽ ഇന്റലിജൻസ് വിഭാഗത്തിൽ മേജറായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു, ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിന്റെ ഡിജിറ്റൽ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ സിസ്റ്റങ്ങളിലെ എൻക്രിപ്ഷൻ സാങ്കേതികവിദ്യ നവീകരിക്കുന്നതിൽ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകി.  

 യുഎൻ സമാധാന സംരക്ഷണ ദൗത്യം (2016–2017)   
2016-ൽ കേണൽ റാങ്കിൽ എത്തിയ അവർ, 500-ഓളം ഇന്ത്യൻ സൈനികരടങ്ങുന്ന ഒരു കോൺടിൻജന്റിന് MONUSCO ദൗത്യത്തിൽ നേതൃത്വം നൽകി. അവരുടെ കീഴിലുള്ള യൂണിറ്റ് ഏറ്റവും അപകടകരമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ സമാധാനം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, ആധുനിക കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ ടെക്നോളജികളുടെ പിന്തുണയോടെ നൂതനമായ സമാധാന സംരക്ഷണ തന്ത്രങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്തു.  

 സ്ഥിരം കമ്മീഷനായുള്ള പോരാട്ടം   
2020-ൽ, ഇന്ത്യൻ സുപ്രീം കോടതി സേനയിലെ വനിതകൾക്ക് സ്ഥിരം കമ്മീഷൻ അനുവദിക്കുന്ന ചരിത്രപരമായ വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചപ്പോൾ, കേണൽ ഖുറേഷി സേനയിലെ വനിതാ അവകാശങ്ങൾക്കായി പോരാടുന്നതിൽ മുന്നിൽ നിന്നു. അവരുടെ ഈ പോരാട്ടം വനിതാ ഓഫീസർമാർക്ക് കൂടുതൽ റോളുകളിലേക്കും കമാൻഡ് പൊസിഷനുകളിലേക്കും പ്രവേശനം നേടുന്നതിന് സഹായിച്ചു.  

 ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂർ   
2025 മേയിൽ, കേണൽ ഖുറേഷി ഇന്ത്യ-പാക്കിസ്ഥാൻ സംഘർഷത്തിന്റെ ഭാഗമായ ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂർ എന്ന സൈനിക ദൗത്യം ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതിലും നടപ്പിലാക്കുന്നതിലും നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. അതീവ സങ്കീർണ്ണമായ ഈ ദൗത്യത്തിൽ, വിംഗ് കമാൻഡർ വ്യോമിക സിംഗുമായി ചേർന്ന് കേണൽ ഖുറേഷി ഗ്രൗണ്ട് ഇന്റലിജൻസ്, ടാക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്, എമർജൻസി റെസ്ക്യൂ, നിരന്തരമായ ഐടി സപ്പോർട്ട് എന്നിവ ഉറപ്പാക്കി. ആസൂത്രണത്തിലെ കൃത്യതയും ദൗത്യത്തിലെ വിദഗ്ധ നേതൃത്വവും മികച്ച വിജയം നേടിത്തന്നു.  

 പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളും   
 സേനാ മെഡൽ (2025)  
 വിശിഷ്ട സേവാ മെഡൽ (2019)  
 യുഎൻ പീസ്‌കീപ്പിംഗ് മെഡൽ (2017)  
 ചീഫ് ഓഫ് ആർമി സ്റ്റാഫ് കമെൻഡേഷൻ (2022)  
 ജനറൽ ഓഫീസർ കമാൻഡിങ്-ഇൻ-ചീഫ് കമെൻഡേഷൻ (2018)  

 വ്യക്തിഗത ജീവിതം   
കേണൽ സോഫിയ ഖുറേഷി ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു സർവകലാശാലയിലെ അധ്യാപകനായ ഡോ. വിക്രമിന്റെ ഭാര്യയാണ്. ദമ്പതികൾക്ക് ഒരു മകളുണ്ട്.  

അവരുടെ ഔദ്യോഗിക ജോലികൾക്ക് പുറമേ, കേണൽ ഖുറേഷി പെൺകുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി സന്നദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നുണ്ട്. അവർ സ്‌റ്റെം (STEM) മേഖലകളിലേക്ക് കൂടുതൽ സ്ത്രീകളെ എത്തിക്കുന്നതിനായി സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.  

 പ്രധാന സംഭാവനകൾ   
 2021-ൽ ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിന്റെ സൈബർ ഡിഫൻസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു.  
 ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ സൈനിക സ്ഥാപനങ്ങളിൽ സൈബർ സെക്യൂരിറ്റി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നൂതന സംവിധാനങ്ങൾ വികസിപ്പിച്ചു.  
 അന്തർദേശീയ സമാധാന സംരക്ഷണ ദൗത്യങ്ങളിൽ ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിന്റെ പ്രാതിനിധ്യം ശക്തിപ്പെടുത്തി.  
 സൈനിക മേഖലയിൽ വനിതകളുടെ പങ്കാളിത്തവും പങ്കും വിപുലീകരിക്കുന്നതിനായി പരിഷ്കരണങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകി.  

 കൂടുതൽ വായിക്കാൻ   
 "ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിലെ വനിതാ നേതൃത്വം: ചെറുത്തുനിൽപ്പും യാഥാർഥ്യവും", ദി ഇന്ത്യൻ ഡിഫൻസ് റിവ്യൂ (2023)  
 "സോഫിയ ഖുറേഷി: യുഎന്നിലെ ഇന്ത്യൻ സമാധാന സംരക്ഷകൻ", ദി ഹിന്ദു (2018)  
 "ഡിജിറ്റൽ യുദ്ധരംഗം: ഇന്ത്യയുടെ സൈബർ സുരക്ഷാ പദ്ധതികൾ".നൽകിയ ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ വനിതാ കമാൻഡർ എന്ന പ്രശസ്തി നേടിയിട്ടുണ്ട്. 2025-ലെ ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂരിൽ അവരുടെ നേതൃത്വം പ്രശംസനീയമായിരുന്നു. 

 പുറമേ കാണുക 
 ഇന്ത്യൻ സൈന്യം
 യുഎൻ സമാധാന ദൗത്യങ്ങൾ
 2025 ഇന്ത്യ-പാക്കിസ്ഥാൻ സംഘർഷം

 പരാമർശങ്ങൾ 

വിഭാഗം:1972 ജനിച്ചവർ
വിഭാഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ
വിഭാഗം:ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ
വിഭാഗം:യുഎൻ സമാധാന സേനയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചവർ
വിഭാഗം:വിശിഷ്ട സേവാ മെഡൽ ജേതാക്കൾ
വിഭാഗം:സേനാ മെഡൽ ജേതാക്കൾ
വിഭാഗം:ലഖ്‌നൗ സ്വദേശികൾ