വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം (ഇന്ത്യ)

വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം (ഇംഗ്ലീഷ്: Ministry of Education) എന്നത് ഇന്ത്യാ സർക്കാരിന്റെ ഒരു മന്ത്രാലയമാണ്, ഇത് രാജ്യത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ നയങ്ങളും പരിപാടികളും വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും ചുമതലപ്പെട്ടതാണ്. 1947-ൽ സ്ഥാപിതമായ 'വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം' 1985 മുതൽ 2020 വരെ 'മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. 2020 ജൂലൈ 29-ന് ഇതിന്റെ പേര് വീണ്ടും 'വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.

 ചരിത്രം 

ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ശേഷം, 1947-ൽ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം രൂപീകരിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ഇത് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും സാക്ഷരതയിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. എന്നാൽ രാജ്യത്തിന്റെ വികസന ആവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് മന്ത്രാലയത്തിന്റെ പ്രവർത്തന പരിധി വിപുലപ്പെടുത്തി.

1985-ൽ രാജീവ് ഗാന്ധി സർക്കാർ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തെ 'മാനവ വിഭവശേഷി വികസന മന്ത്രാലയം' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. 2020 ജൂലൈ 29-ന് ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം (NEP 2020) അംഗീകരിച്ചതോടൊപ്പം, മന്ത്രാലയത്തിന്റെ പേര് വീണ്ടും 'വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം' എന്നായി മാറ്റിയിരുന്നു.

 ഘടന 

വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം രണ്ട് പ്രധാന വകുപ്പുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു:

 സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസവും സാക്ഷരതയും 
 നാഷണൽ കൗൺസിൽ ഓഫ് എഡ്യുക്കേഷണൽ റിസർച്ച് ആൻഡ് ട്രെയിനിംഗ് (NCERT)
 കേന്ദ്രീയ വിദ്യാലയ സംഘടന (KVS)
 നവോദയ വിദ്യാലയ സമിതി (NVS)
 നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഓപ്പൺ സ്കൂളിംഗ് (NIOS)
 സമഗ്ര ശിക്ഷ അഭിയാൻ
 പഠൻ പഢായ് ആന്ദോളൻ
 പിഎം പൊഷൻ
 നാഷണൽ മീൻസ് കം മെറിറ്റ് സ്കോളർഷിപ്പ് സ്കീം

 ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് 
 യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ (UGC)
 ഓൾ ഇന്ത്യ കൗൺസിൽ ഫോർ ടെക്നിക്കൽ എഡ്യുക്കേഷൻ (AICTE)
 ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി (IITs)
 ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് (IIMs)
 നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി (NITs)
 ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ് എഡ്യുക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച് (IISERs)
 നാഷണൽ ടെസ്റ്റിംഗ് ഏജൻസി (NTA)
 പ്രധാൻമന്ത്രി കൗശൽ വികാസ് യോജന
 രാഷ്ട്രീയ ഉച്ചതർ ശിക്ഷ അഭിയാൻ (RUSA)

 ചുമതലകളും പ്രവർത്തനങ്ങളും 
 വിദ്യാഭ്യാസ നയങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുക, പരിഷ്കരിക്കുക
 വിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിക്കുകയും നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുക
 സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുമായും സ്ഥാപനങ്ങളുമായും ഏകോപനം
 വിദ്യാഭ്യാസ നിലവാരം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള മേൽനോട്ടം
 ഗവേഷണവും ഡിജിറ്റൽ വിദ്യാഭ്യാസവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക

 പ്രധാന പദ്ധതികൾ 

 ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം (NEP 2020) 
 5+3+3+4 ഘടനയിലുള്ള പുനഃസംഘടനം
 മാതൃഭാഷ/പ്രാദേശിക ഭാഷയിൽ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം
 വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ 6% GDP ലക്ഷ്യം
 നാഷണൽ റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷൻ

 സമഗ്ര ശിക്ഷ അഭിയാൻ 
സർവശിക്ഷ അഭിയാൻ, അധ്യാപക വിദ്യാഭ്യാസം, രാഷ്ട്രീയ മാധ്യമിക് ശിക്ഷ അഭിയാൻ എന്നിവ സംയോജിപ്പിച്ച പദ്ധതിയാണ്.

 പിഎം പൊഷൻ 
1995-ൽ ആരംഭിച്ച സ്‌കൂൾ ഭക്ഷണ പദ്ധതി. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പദ്ധതികളിലൊന്നാണ്.

 RUSA 
സംസ്ഥാന സർവകലാശാലകൾക്ക് ഗുണനിലവാരവും ധനസഹായവുമുള്ള കേന്ദ്ര പദ്ധതി.

 PMKVY 
തൊഴിൽ പരിശീലനത്തിനായി യുവാക്കൾക്കുള്ള പദ്ധതിയായാണ് ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

 പുറംകണ്ണികൾ 
 വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്

 അവലംബങ്ങൾ