അഴിമതി നിരോധന നിയമം, 1988

അഴിമതി നിരോധന നിയമം, 1988 (1988 ലെ നമ്പർ 49) ഇന്ത്യയിലെ സർക്കാർ ഏജൻസികളിലും, വകുപ്പുകളിലും, പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളിലും അഴിമതിയെ ചെറുക്കുന്നതിനായി രൂപീകരിച്ച ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിന്റെ ഒരു നിയമമാണ് . 

 വകുപ്പുകൾ 
31 വിഭാഗങ്ങളിലായി 5 അധ്യായങ്ങൾ അടങ്ങുന്നതാണ് ഈ നിയമം.

അധ്യായം I: പ്രാഥമികം

ഈ അധ്യായത്തിൽ ശീർഷകം, പ്രദേശിക വ്യാപ്തി, അടിസ്ഥാന നിർവചനങ്ങൾ മുതലായവ വിവരിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പ്രധാന നിർവചനങ്ങളിൽ രണ്ടെണ്ണം "പൊതുസേവകൻ", "അനാവശ്യ നേട്ടം (അർഹിക്കാത്ത നേട്ടം)" എന്നിവയാണ്.  താഴെ ചില വിഭാഗങ്ങൾ:

അധ്യായം II: പ്രത്യേക ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമനം

പ്രത്യേക ജഡ്ജിമാരെ നിയമിക്കാനുള്ള അധികാരം: താഴെ പറയുന്ന കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ വിചാരണ ചെയ്യുന്നതിനായി ഔദ്യോഗിക ഗസറ്റിൽ ഒരു വിജ്ഞാപനം ഇറക്കി പ്രത്യേക ജഡ്ജിമാരെ നിയമിക്കാൻ കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾക്ക് അധികാരമുണ്ട്: ഈ നിയമപ്രകാരം ശിക്ഷാർഹമായ ഏത് കുറ്റവും നിയമത്തിന് കീഴിൽ വ്യക്തമാക്കിയ ഏതെങ്കിലും കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യാനുള്ള ഏതെങ്കിലും ഗൂഢാലോചന അല്ലെങ്കിൽ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും പ്രേരണ എന്നിവ വിചാരണ ചെയ്യാൻ സ്പെഷ്യൽ കോടതികളെ ചുമതലപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.  1973ലെ ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ട പ്രകാരം സെഷൻ ജഡ്ജിയോ അഡീഷണൽ സെഷൻ ജഡ്ജിയോ അസിസ്റ്റന്റ് സെഷൻ ജഡ്ജിയോ ആയിരിക്കണം എന്നതാണ് പ്രത്യേക ജഡ്ജിയുടെ യോഗ്യത.

സെക്ഷൻ 4: പ്രത്യേക ജഡ്ജിമാർ വിചാരണ ചെയ്യാവുന്ന കേസുകൾ
ഈ നിയമപ്രകാരം ശിക്ഷാർഹമായ കുറ്റങ്ങൾ പ്രത്യേക ജഡ്ജിമാർക്ക് മാത്രമേ വിചാരണ ചെയ്യാൻ കഴിയൂ.  ഏതെങ്കിലും കേസ് വിചാരണ ചെയ്യുമ്പോൾ, ഈ നിയമപ്രകാരം ശിക്ഷാർഹമായ കുറ്റമല്ലാതെ മറ്റേത് കുറ്റവും വിചാരണ ചെയ്യാൻ പ്രത്യേക ജഡ്ജിക്ക് അധികാരമുണ്ട്, അതേ വിചാരണയിൽ തന്നെ പ്രതിക്കെതിരെ കുറ്റം ചുമത്താവുന്നതാണ്.  പ്രത്യേക ജഡ്ജി എല്ലാ ദിവസവും വിചാരണ നടത്തണമെന്നാണ് ശുപാർശ.
സെക്ഷൻ 5: പ്രത്യേക ജഡ്ജിയുടെ നടപടിക്രമങ്ങളും അധികാരങ്ങളും
കുറ്റാരോപിതനെ വിചാരണയ്‌ക്കായി നിയോഗിക്കാതെ തന്നെ അയാൾക്ക് കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ ബോധ്യപ്പെട്ടേക്കാം.  കുറ്റാരോപിതരായ വ്യക്തികളെ വിചാരണ ചെയ്യുമ്പോൾ, Cr.P.C നിർദ്ദേശിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കേണ്ടതാണ്.
ഒരു വ്യക്തി ചെയ്ത കുറ്റത്തിന്റെ ശിക്ഷയ്ക്കായി ഒരു പ്രത്യേക ജഡ്ജിക്ക് നിയമം അനുശാസിക്കുന്ന ശിക്ഷ വിധിക്കാം.  1944-ലെ ക്രിമിനൽ നിയമ ഭേദഗതി ഓർഡിനൻസ് പ്രകാരം ഒരു ജില്ലാ ജഡ്ജി വിനിയോഗിക്കുന്ന എല്ലാ അധികാരങ്ങളും നടപടിക്രമങ്ങളും നിയമപ്രകാരം ശിക്ഷാർഹമായ ഏതെങ്കിലും കുറ്റം വിചാരണ ചെയ്യുമ്പോൾ ഒരു പ്രത്യേക ജഡ്ജി വിനിയോഗിക്കും.

അധ്യായം III: കുറ്റങ്ങളും പിഴകളും

അഴിമതി തടയൽ നിയമം പൊതുചുമതല നിർവഹിക്കാത്തത് കുറ്റമായി കണക്കാക്കുന്നു.  അതിനാൽ, ധാർമികമായും നിയമപരമായും ഭരണഘടനാപരമായും ചുമതലപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള പൊതുസേവകർ ചുമതലകൾ നിർവഹിക്കാത്തത് ഒരുതരം അഴിമതിയാണ്.
അധ്യായം IV: അന്വേഷണം
താഴെ പറയുന്ന റാങ്കിൽ കുറയാത്ത ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് അന്വേഷണം നടത്തേണ്ടത്:
 ഒരു ഡെപ്യൂട്ടി പോലീസ് സൂപ്രണ്ടിന്റെയോ തത്തുല്യ റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെയോ ഈ നിയമപ്രകാരം ശിക്ഷാർഹമായ ഏതെങ്കിലും കുറ്റകൃത്യം മെട്രോപൊളിറ്റൻ മജിസ്‌ട്രേറ്റിന്റെയോ ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് മജിസ്‌ട്രേറ്റിന്റെയോ ഉത്തരവില്ലാതെ അന്വേഷിക്കുകയോ വാറന്റില്ലാതെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയോ ചെയ്യാം.
ഡൽഹി സ്‌പെഷ്യൽ പോലീസ് എസ്റ്റാബ്ലിഷ്‌മെന്റിന്റെ (സി.ബി.ഐ.) കാര്യത്തിൽ, ഒരു പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ.
മെട്രോപൊളിറ്റൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ, ഒരു അസിസ്റ്റന്റ് പോലീസ് കമ്മീഷണർ
ഇൻസ്‌പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ് റാങ്കിൽ കുറയാത്ത ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന് പൊതു അല്ലെങ്കിൽ പ്രത്യേക ഉത്തരവിലൂടെ സംസ്ഥാന സർക്കാർ അധികാരപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അയാൾക്ക് മെട്രോപൊളിറ്റൻ മജിസ്‌ട്രേറ്റിന്റെയോ ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് മജിസ്‌ട്രേറ്റിന്റെയോ ഉത്തരവില്ലാതെ അത്തരം കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ വാറണ്ട് ഇല്ലാതെ അറസ്റ്റുചെയ്യുകയോ ചെയ്യാം.
മദ്ധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവ് പ്രകാരം, സെക്ഷൻ 13.1.Eയിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു കുറ്റകൃത്യം ഒരു പോലീസ് സൂപ്രണ്ടിന്റെ റാങ്കിൽ കുറയാത്ത ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഉത്തരവില്ലാതെ അന്വേഷിക്കാൻ പാടില്ല.
അന്വേഷണ ഏജൻസികൾ
 കേന്ദ്ര സർക്കാരിൻ്റെ അധികാര പരിധിയിൽ വരുന്ന സര്ക്കാര് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ കേസുകളുടേ അന്വേഷണ ചുമതല സിബിഐക്കാണ്.
 സംസ്ഥാന സർക്കാരിൻ്റെ അധികാരപരിധിയിൽ ഉള്ള സര്ക്കാര് ഉദ്യോഗസ്ഥർ പ്രതിയാവുന്ന കേസുകൾ അന്വേഷിക്കുന്നത് അതാത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് & ആൻ്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോകൾ ആണ്.
 ഭേദഗതി നിയമം, 2018 
2013-ൽ അഴിമതി നിരോധന നിയമം ഭേദഗതിക്കായി പാർലമെന്റിൽ അവതരിപ്പിച്ചെങ്കിലും സമവായത്തിലെത്താത്തതിനെത്തുടർന്ന് അത് സ്റ്റാൻഡിംഗ് കമ്മിറ്റിക്കും സെലക്ട് കമ്മിറ്റിക്കും അയച്ചു.  ഇത് ലോ കമ്മീഷനും അവലോകനത്തിനായി അയച്ചു.  2016-ൽ കമ്മിറ്റി റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിച്ചു, പിന്നീട് 2017-ൽ വീണ്ടും പാർലമെന്റിൽ കൊണ്ടുവന്നു.  പാസാക്കിയതിന് ശേഷം അത് അഴിമതി വിരുദ്ധ ഭേദഗതി ആക്ട് -2018 എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു.  ഭേദഗതി വരുത്തിയ നിയമത്തിൽ കൈക്കൂലി നൽകുന്നയാളെയും അതിന്റെ പരിധിയിൽ കൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട്.  അഴിമതി തടയാനും സത്യസന്ധരായ ജീവനക്കാർക്ക് സംരക്ഷണം നൽകാനും വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. 

പൊതുപ്രവർത്തകർക്കെതിരെ അഴിമതിക്കേസ് ഫയൽ ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ലോക്പാലിൽ നിന്നും സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ലോകായുക്തയിൽ നിന്നും അനുമതി വാങ്ങേണ്ടിവരും. 

കൈക്കൂലി നൽകുന്നയാൾക്ക് കേസ് ബോധിപ്പിക്കാൻ 7 ദിവസത്തെ സമയം നൽകും, അത് 15 ദിവസം വരെ നീട്ടാം.  ഏത് സാഹചര്യത്തിലാണ് കോഴ നൽകിയതെന്നും അന്വേഷണത്തിൽ വ്യക്തമാകും.
പ്രധാന സവിശേഷതകൾ
 കൈക്കൂലി ഒരു പ്രത്യേകവും നേരിട്ടുള്ളതുമായ കുറ്റകൃത്യമാണ്.
 കൈക്കൂലി വാങ്ങുന്നയാൾ 3 മുതൽ 7 വർഷം വരെ തടവും പിഴയും അനുഭവിക്കണം.
 കൈക്കൂലി നൽകുന്നവർക്ക് 7 വർഷം വരെ തടവും പിഴയും ലഭിക്കും.
 കൈക്കൂലി നൽകാൻ നിർബന്ധിതരായവരെ 7 ദിവസത്തിനകം നിയമ നിർവ്വഹണ ഏജൻസികളെ അറിയിച്ചാൽ അവരെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.
 ക്രിമിനൽ ദുരാചാരം ഈ ഭേദഗതി യിലൂടെ പുനർനിർവചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.  ഇനി 'സ്വത്ത് ദുരുപയോഗം', 'ആനുപാതികമല്ലാത്ത സ്വത്ത്' എന്നിവ മാത്രമേ ഇതിന് കീഴിൽ വരികയുള്ളൂ.
 പ്രോസിക്യൂഷനിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചവർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് ഒരു ' പരിരക്ഷ' നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. സെൻട്രൽ ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ പോലുള്ള അന്വേഷണ ഏജൻസികൾ അവർക്കെതിരെ അന്വേഷിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഒരു യോഗ്യതയുള്ള അധികാരിയിൽ നിന്ന് മുൻകൂർ അനുമതി വാങ്ങുന്നത് നിർബന്ധമാക്കി, 
 എന്നിരുന്നാലും, തനിക്കോ മറ്റേതെങ്കിലും വ്യക്തിക്കോ എന്തെങ്കിലും അനാവശ്യ ആനുകൂല്യങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയോ സ്വീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയോ ചെയ്തതിന്റെ പേരിൽ ഒരു വ്യക്തിയെ  സ്ഥലത്ത് അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്ന കേസുകൾക്ക് അത്തരം അനുമതി ആവശ്യമില്ലെന്നും അത് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.
 ഒരു പൊതുപ്രവർത്തകനെതിരേയുള്ള അഴിമതിയുടെ കാര്യത്തിൽ, " അനധികൃത നേട്ടം" എന്ന ഘടകം സ്ഥാപിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
 കൈക്കൂലി, അഴിമതി എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകളുടെ വിചാരണ രണ്ടു വർഷത്തിനകം പൂർത്തിയാക്കണം.
കൂടാതെ, ന്യായമായ കാലതാമസത്തിന് ശേഷവും, വിചാരണ നാല് വർഷത്തിൽ കൂടരുത്.
 കൈക്കൂലി നൽകുന്ന വാണിജ്യ സംഘടനകളെ ശിക്ഷയ്‌ക്കോ പ്രോസിക്യൂഷനോ ബാധ്യസ്ഥരാക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.  എന്നിരുന്നാലും, ചാരിറ്റബിൾ സ്ഥാപനങ്ങളെ അതിന്റെ പരിധിയിൽ നിന്ന് മാറ്റിനിർത്തിയിരിക്കുന്നു.
 അഴിമതി ആരോപണവിധേയനായ ഒരു പൊതുപ്രവർത്തകന്റെ സ്വത്ത് പിടിച്ചെടുക്കുന്നതിനും കണ്ടുകെട്ടുന്നതിനുമുള്ള അധികാരങ്ങളും നടപടിക്രമങ്ങളും ഇത് നൽകുന്നു.
ഉത്തരവാദപ്പെട്ട അന്വേഷണ ഏജൻസികൾ
 സെൻട്രൽ ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ
 വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ

അവലംബം