സീനോഈസ്ട്രോജൻ

സീനോഈസ്ട്രജനുകൾ (Xenoestrogens - മലയാളത്തിൽ 'വിദേശ ഈസ്ട്രജനുകൾ' അല്ലെങ്കിൽ 'പുറത്തുനിന്നുള്ള ഈസ്ട്രജനുകൾ' എന്ന് പറയാം എന്നത് മനുഷ്യനിർമ്മിതമോ പ്രകൃതിയിൽ കാണപ്പെടുന്നതോ ആയ രാസവസ്തുക്കളാണ്.ഈസ്ട്രജനെ അനുകരിക്കുന്ന ഒരു തരം സെനോഹോർമോണാണ് സീനോഈസ്ട്രോജൻ. അവ കൃത്രിമമായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രകൃതിദത്ത രാസ സംയുക്തങ്ങൾ ചേർന്നുണ്ടായതും ആകാം. ഇംഗ്ലീഷ്:Xenoestrogens  ഏതെങ്കിലും ജീവിയുടെ എൻഡോക്രൈൻ സിസ്റ്റം ആന്തരികമായി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഈസ്ട്രജനിക് പദാർത്ഥങ്ങളിൽ നിന്ന് രാസപരമായി വ്യത്യസ്തമാണെങ്കിലും, ഒരു ജീവജാലത്തിൽ ഈസ്ട്രജനിക് സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന PCB, BPA, phthalates പോലുള്ള വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ചില വ്യാവസായിക സംയുക്തങ്ങൾ സിന്തറ്റിക് സീനോഈസ്ട്രോജൻ-ൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സസ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭക്ഷണത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ഈസ്ട്രജനുകൾ മനുഷ്യന്റെ ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന അനാവശ്യമായ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പെൺകുട്ടികളിൽ അകാലത്തിൽ അഥവാ നേരത്തേ ഉണ്ടാവുന്ന ഋതുവാകലും അമിതവണ്ണവും കൊഴുപ്പുകൾ വയറ്റിൽ അടിഞ്ഞുകൂടുന്നതുമടക്കം നിരവധി പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നുണ്ട് എന്ന് ഗവേഷണഫലങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.      
 പദോല്പത്തി 
ഗ്രീക്ക് പദങ്ങളായ ξένο (സീനോ, വിദേശ അർത്ഥം), οἶστρος (എസ്ട്രസ്, ലൈംഗികാസക്തി എന്നർത്ഥം), γόνο (ജീൻ, "ഉത്പാദിപ്പിക്കുക" എന്നർത്ഥം) എന്നീ ഗ്രീക്ക് പദങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതാണ് xenoestrogen എന്ന വാക്ക്, അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ "വിദേശ ഈസ്ട്രജൻ " എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്.

 പ്രകൃതിയിൽ 
പ്രകൃതിദത്തമായ സീനോഈസ്ട്രോജൻ-ൽ സസ്യജന്യമായ സീനോഈസ്ട്രോജൻ ആയ ഫൈറ്റോഈസ്റ്റ്രജൻ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ സംയുക്തങ്ങൾ എക്സ്പോഷർ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള പ്രാഥമിക മാർഗ്ഗം ഫൈറ്റോ ഈസ്ട്രജനിക് സസ്യങ്ങളുടെ ഉപഭോഗമാണ്, അവയെ ചിലപ്പോൾ "ഡയറ്ററി ഈസ്ട്രജൻ" എന്നും വിളിക്കുന്നു. മൈക്കോ ഈസ്ട്രജൻ, ഫംഗസിൽ നിന്നുള്ള ഈസ്ട്രജനിക് പദാർത്ഥങ്ങൾ, മൈക്കോടോക്സിനുകളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു തരം സീനോഈസ്ട്രോജൻ ആണ്.
ലഘുചിത്രം|സാധാരണ പെൺകുട്ടികളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഈസ്റ്റജൻ നില
എൻഡോജെനസ് ഈസ്ട്രജന്റെ ഫലങ്ങളെ അനുകരിക്കാൻ കഴിയുമെന്നതിനാൽ സെനോഈസ്ട്രജനുകൾക്ക് ക്ലിനിക്കലി പ്രാധാന്യമുണ്ട്, അതിനാൽ അകാലത്തിൽ പ്രായപൂർത്തിയാവുന്ന അവസ്ഥക്കും  പ്രത്യുൽപാദന വ്യവസ്ഥയുടെ മറ്റ് തകരാറുകൾക്കും ഇത് കാരണമാകുന്നു.

സീനോഈസ്ട്രോജൻ-ൽ ഫാർമക്കോളജിക്കൽ ഈസ്ട്രജൻ ഉൾപ്പെടുന്നു (ഇതിൽ ഈസ്ട്രജനിക് പ്രവർത്തനം ഉദ്ദേശിച്ച ഫലമാണ്, ഗർഭനിരോധന ഗുളികകളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന എഥിനൈൽസ്ട്രാഡിയോൾ എന്ന മരുന്ന് പോലെ), എന്നാൽ മറ്റ് രാസവസ്തുക്കൾക്കും ഈസ്ട്രജനിക് ഫലമുണ്ടാകാം. വ്യാവസായിക, കാർഷിക, രാസ കമ്പനികളും ഉപഭോക്താക്കളും കഴിഞ്ഞ 70 വർഷങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് സീനോഈസ്ട്രോജനുകൾ പരിസ്ഥിതിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നത്, എന്നാൽ ആർക്കിസ്ട്രോജനുകൾ സ്വാഭാവികമായും നിലനിൽക്കുന്നു. ചില സസ്യങ്ങൾ (ധാന്യങ്ങളും പയർവർഗ്ഗങ്ങളും പോലെ) അവ തിന്നുന്ന സസ്യഭുക്കുകളായ ജീവികളുടെ ശരീരത്തിൽ ഈസ്റ്റ്രജന്റെ അളവ് കൂട്ടുന്നതിലൂടെ അവയുടെ പ്രത്യുല്പാദനം നിയന്ത്രിക്കുന്നുണ്ട് എന്ന് ഗവേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

സീനോഈസ്ട്രജന്റെ പാരിസ്ഥിതികവും മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യപരവുമായ ആഘാതം വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ഒരു ആശങ്കയാണ്.  സീനോഈസ്ട്രജനുകളെ"പരിസ്ഥിതി ഹോർമോണുകൾ" അല്ലെങ്കിൽ "EDC" (എൻഡോക്രൈൻ ഡിസ്‌റപ്റ്റിംഗ് കോമ്പൗണ്ടുകൾ) എന്നും വിളിക്കുന്നു. എൻഡോക്രൈൻ സൊസൈറ്റി ഉൾപ്പെടെയുള്ള സെനോസ്ട്രോജനുകളെ കുറിച്ച് പഠിക്കുന്ന മിക്ക ശാസ്ത്രജ്ഞരും, വന്യജീവികളിലും മനുഷ്യരിലും ഹോർമോൺ വിനാശകരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഗുരുതരമായ പാരിസ്ഥിതിക അപകടങ്ങളായി കണക്കാക്കുന്നു.     

 രാസ പ്രവർത്തനം 
ഹൈപ്പോഥലാമിക് ഗോണഡോട്രോപിൻ റിലീസിംഗ് ഹോർമോണിന്റെ (ജിഎൻആർഎച്ച്) അളവ് വർദ്ധിക്കുന്നതാണ് പ്രായപൂർത്തിയാകുന്നതിന്റെ സവിശേഷത. മുൻ പിറ്റ്യൂട്ടറി ഗ്രന്ഥിയിൽ നിന്ന് ല്യൂട്ടിനൈസിംഗ് ഹോർമോൺ (എൽഎച്ച്), ഫോളിക്കിൾ-സ്റ്റിമുലേറ്റിംഗ് ഹോർമോൺ (എഫ്എസ്എച്ച്) എന്നിവയുടെ സ്രവണം ജിഎൻആർഎച്ചിനെ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നു.  ഇത് അണ്ഡാശയത്തെ പ്രതികരിക്കാനും എസ്ട്രാഡിയോൾ സ്രവിക്കാനും കാരണമാകുന്നു. ഗൊണാഡൽ ഈസ്ട്രജന്റെ വർദ്ധനവ് സ്തനവളർച്ച, സ്ത്രീകളിലെ കൊഴുപ്പപ്പിന്റെ വിതരണം, എല്ലിൻറെ വളർച്ച എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. അഡ്രീനൽ ആൻഡ്രോജൻ, ഗൊണാഡൽ ആൻഡ്രോജൻ എന്നിവ പ്യൂബിക്, കക്ഷത്തിലെ രോമങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു.   എക്സോജനസ് ഈസ്ട്രജൻ മൂലമുണ്ടാകുന്ന പെരിഫറൽ പ്രീകോസിയസ് പ്രായപൂർത്തിയാകുന്നത് ഗോണഡോട്രോഫിനുകളുടെ അളവ് കുറയുന്നത് വിലയിരുത്തുന്നതിലൂടെയാണ്. 
ലഘുചിത്രം|Endometrial adenocarcinoma (1)
പ്ലാസ്റ്റിക്കുകൾ, പാക്ക് ചെയ്ത ഭക്ഷണം, ഡ്രിങ്ക് ട്രേകൾ, പാത്രങ്ങൾ എന്നിവയിലെ സെനോസ്‌ട്രോജനുകൾ (സൂര്യനിൽ അല്ലെങ്കിൽ അടുപ്പിൽ ചൂടാക്കിയാൽ പ്രത്യേകിച്ചും), വിവിധ തലങ്ങളിലുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളാൽ സ്ത്രീകൾ പ്രായപൂർത്തിയാകുന്നതിന്റെ വികാസത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തിയേക്കാം - ഹൈപ്പോഥലാമിക്-പിറ്റ്യൂട്ടറി അച്ചുതണ്ട്, ഗൊണാഡുകൾ, ഉപരിതല അവയങ്ങളായ സ്തനങ്ങൾ, രോമകൂപങ്ങൾ, ജനനേന്ദ്രിയങ്ങൾ തുടങ്ങിയവെയാണ് ലക്ഷ്യമിടുക. ഈസ്ട്രജനെ അനുകരിക്കുന്ന ബാഹ്യ രാസവസ്തുക്കൾ എൻഡോക്രൈൻ സിസ്റ്റത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുത്തുകയും പ്രകൃതിദത്ത ഈസ്ട്രജന്റെ സിന്തസിസ്, മെറ്റബോളിസം, ബൈൻഡിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ സെല്ലുലാർ പ്രതികരണങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഇടപെടുന്നതിലൂടെ വിവിധ ആരോഗ്യ വൈകല്യങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യും.     അടുത്തിടെ നടത്തിയ പഠനങ്ങൾ, പ്ലാസ്റ്റിക് ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ നിന്നും അവയുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന രാസവസ്തുക്കളിൽ നിന്നും സീനോഈസ്ട്രജനുകൾ ചോർന്ന് (leaching) മനുഷ്യരിലേക്കും പരിസ്ഥിതിയിലേക്കും എത്തുന്നുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി.

 പ്ലാസ്റ്റിക്കിലെ പ്രധാന സീനോഈസ്ട്രജനുകൾ 
ലഘുചിത്രം|ബിസ്ഫീനോൾ എ
പ്ലാസ്റ്റിക് ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുകയും ആരോഗ്യപരമായ ആശങ്കകൾക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്യുന്ന സീനോഈസ്ട്രജനുകൾ ഇവയാണ്
ലഘുചിത്രം|കോമ്പ്ലക്സ് ഹൈപ്പർപ്ലാസിയ - ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ

 ബിസ്ഫെനോൾ എ (Bisphenol A - BPA) 

 ഉത്ഭവം: പോളികാർബണേറ്റ് (PC) പ്ലാസ്റ്റിക്കുകൾ, ഭക്ഷണസാധനങ്ങൾ പായ്ക്ക് ചെയ്യുന്ന കാൻ ലൈനിംഗുകൾ, തെർമൽ പേപ്പർ (ബില്ലുകൾ) എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു. 
 പ്രവർത്തനം: ഇത് ഈസ്ട്രജൻ ഹോർമോണിന്റെ ഘടനയെ അനുകരിക്കുകയും ശരീരത്തിലെ ഈസ്ട്രജൻ സ്വീകരണികളിൽ (Estrogen Receptors) ബന്ധനം ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് സ്വാഭാവിക ഹോർമോൺ സന്തുലനാവസ്ഥയെ താളം തെറ്റിക്കുന്നു.

 2. താലേറ്റുകൾ (Phthalates) 

 ഉത്ഭവം: പ്ലാസ്റ്റിക്കിന് വഴക്കം (flexibility) നൽകാൻ ചേർക്കുന്ന രാസവസ്തുക്കളാണ്. PVC (പോളി വിനൈൽ ക്ലോറൈഡ്) പോലുള്ള മൃദുവായ പ്ലാസ്റ്റിക്കുകൾ, ചില ഭക്ഷണ പാക്കേജിംഗുകൾ, കുട്ടികളുടെ കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ എന്നിവയിൽ കാണപ്പെടുന്നു  
 പ്രവർത്തനം: ഇവ ഈസ്ട്രജൻ, ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ തുടങ്ങിയ ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന അന്തഃസ്രാവി തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന രാസവസ്തുക്കളാണ്. 

 3. മറ്റ് ബിസ്ഫെനോളുകൾ 

 BPA-യ്ക്ക് പകരമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന BPS (ബിസ്ഫെനോൾ എസ്), BPF (ബിസ്ഫെനോൾ എഫ്) എന്നിവയും ഈസ്ട്രജൻ-അനുകരണ സ്വഭാവം കാണിക്കുന്നതായി പഠനങ്ങളുണ്ട്. 

 രാസവസ്തുക്കളുടെ ചോർച്ച (Leaching) 
പ്ലാസ്റ്റിക് ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ രാസവസ്തുക്കൾ അവയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളിലേക്കോ പാനീയങ്ങളിലേക്കോ കലരുന്ന പ്രക്രിയയാണ് ചോർച്ച (Leaching). താഴെ പറയുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഈ ചോർച്ചയുടെ അളവ് കൂടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്:  

 ചൂടാക്കൽ: പ്ലാസ്റ്റിക് പാത്രങ്ങൾ മൈക്രോവേവ് ചെയ്യുകയോ, തിളപ്പിക്കുകയോ, ചൂടുള്ള ഭക്ഷണം സംഭരിക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ. 
 അൾട്രാവയലറ്റ് രശ്മി: സൂര്യപ്രകാശമേൽക്കുന്നത് . 
 സംഭരണ സമയം: ദീർഘനേരം ഭക്ഷണം പ്ലാസ്റ്റിക് പാത്രത്തിൽ സൂക്ഷിക്കുമ്പോൾ.
 കൊഴുപ്പും പുളിയും: കൊഴുപ്പടങ്ങിയതോ അസിഡിറ്റി ഉള്ളതോ ആയ ഭക്ഷണങ്ങളുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുമ്പോൾ .

 ആരോഗ്യപരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ 
പ്ലാസ്റ്റിക്കിൽ നിന്നുള്ള സീനോഈസ്ട്രജനുകളുമായുള്ള സമ്പർക്കം മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യത്തിന് പലവിധ വെല്ലുവിളികൾ ഉയർത്തുന്നു 

 പ്രത്യുത്പാദന പ്രശ്നങ്ങൾ: സ്ത്രീകളിലും പുരുഷന്മാരിലും പ്രത്യുത്പാദന ശേഷി കുറയ്ക്കുക, ബീജങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയുക, ഗർഭം അലസൽ, മാസം തികയാതെയുള്ള പ്രസവം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാവാം . 
 കാൻസർ സാധ്യത: ഹോർമോൺ സംവേദനക്ഷമതയുള്ള (Hormone-sensitive) കാൻസറുകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് സ്തനാർബുദത്തിനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ചില സീനോഈസ്ട്രജനുകൾക്ക് കഴിയും. 
 വളർച്ചാ തകരാറുകൾ: ഗർഭസ്ഥ ശിശുക്കളെയും കുട്ടികളെയും ഇത് ഗുരുതരമായി ബാധിക്കാം, ഇത് ഹോർമോൺ-അധിഷ്ഠിത വളർച്ചാ പ്രശ്നങ്ങൾക്കും നാഡീസംബന്ധമായ തകരാറുകൾക്കും കാരണമായേക്കാം 
 ഉപാപചയ തകരാറുകൾ: അമിതവണ്ണം, പ്രമേഹം തുടങ്ങിയ ഉപാപചയപരമായ (Metabolic) പ്രശ്നങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. 

 ഫലങ്ങൾ 
ലഘുചിത്രം|ഗർഭപ്രാത്രത്തിൽ ഉണ്ടാകാവുന്ന പ്രശ്നങ്ങ്നൽ മൈക്രോസ്പഓപ്പിലൂടെ
സീനോഈസ്ട്രോജനുകൾ വിവിധ മെഡിക്കൽ പ്രശ്‌നങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, കഴിഞ്ഞ 10 വർഷത്തിനിടയിൽ നിരവധി ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെയും മൃഗങ്ങളുടെയും ആരോഗ്യത്തെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതിന്റെ ശക്തമായ തെളിവുകൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.

സീനോഈസ്ട്രോജനുകൾ തെറ്റായ സന്ദേശവാഹകരായി പ്രവർത്തിക്കുകയും പ്രത്യുൽപാദന പ്രക്രിയയെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുമെന്ന ആശങ്കയുണ്ട്. എല്ലാ ഈസ്ട്രജനുകളെയും പോലെ സെനോസ്ട്രോജനുകൾക്കും എൻഡോമെട്രിയത്തിന്റെ വളർച്ച വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ കഴിയും, അതിനാൽ എൻഡോമെട്രിയോസിസിനുള്ള ചികിത്സകളിൽ അവ അടങ്ങിയ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ, അഡെനോമിയോസിസിന്റെ ആരംഭം അല്ലെങ്കിൽ തീവ്രത തടയുന്നതിന് അവ ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നു. ഈസ്ട്രജനിക് എക്സ്പോഷർ ഉപയോഗിച്ച് വന്യജീവികളിൽ garbaഉണ്ടാകുന്ന അസ്വസ്ഥതകളുടെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, മലിനജല ശുദ്ധീകരണ പ്ലാന്റുകളിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന ജലം ഉൾപ്പെടെയുള്ള മനുഷ്യവാസസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പുറന്തള്ളൽ വലിയ അളവിൽ സെനോ ഈസ്ട്രജനുകളെ അരുവികളിലേക്ക് വിടുന്നു, ഇത് ജലജീവികളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. 10 5-10 6 എന്ന ബയോഅക്യുമുലേഷൻ ഫാക്ടർ ഉള്ളതിനാൽ, മത്സ്യങ്ങൾ ജലമലിനീകരണത്തിലൂടെ ഇതിന്റെ ഇരയാകുന്നു.  

മലിനജല ശുദ്ധീകരണ പ്ലാന്റിന് മുകളിലും മലിനജല ശുദ്ധീകരണ പ്ലാന്റിന് താഴെയും ജീവിക്കുന്ന മത്സ്യങ്ങളെ താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, പ്ലാന്റിന്റെ താഴെയായി ജീവിക്കുന്ന മീനുകളിൽ അണ്ഡാശയത്തിന്റെയും വൃഷണത്തിന്റെയും ഹിസ്റ്റോപത്തോളജി, ഗൊണാഡൽ ഇന്റർസെക്‌സ്, ഗോണാഡിന്റെ വലുപ്പം കുറയൽ, വിറ്റല്ലോജെനിൻ ഇൻഡക്ഷൻ, മാറ്റം വരുത്തിയ ലിംഗാനുപാതം എന്നിവയെ തടസ്സപ്പെടുത്തിയതായി പഠനങ്ങൾ കണ്ടെത്തി. 
ലഘുചിത്രം|White Sucker, Catostomus commersonii
സീനോ ഈസ്ട്രജനുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്ന മലിനീകരണ ശുദ്ധീകരണ പ്ലാാന്റിന്റെ താഴെയുള്ള  ആൺ മത്സ്യങ്ങളിൽ ബീജത്തിന്റെ സാന്ദ്രതയും ചലനാത്മക ചുറ്റളവുകളും കുറയുന്നു. ബീജസങ്കലനത്തിന്റെ ഘട്ടങ്ങളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതിനു പുറമേയാണിത്.   കൂടാതെ, സീനോസ്ട്രോജനുകൾ മത്സ്യത്തിൽ വലിയ അളവിൽ രണ്ടു തരം ലിംഗങ്ങളും ഉള്ളതായി കാണുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, വൈറ്റ് സക്കർ ഫിഷിലെ ഇന്റർസെക്‌സിന്റെ എണ്ണം ഒരു മലിനജല ശുദ്ധീകരണ പ്ലാന്റിന്റെ താഴെയുള്ള ജനസംഖ്യയിലെ പുരുഷന്മാരുടെ എണ്ണത്തിന് തുല്യമാണെന്ന് ഒരു പഠനം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പ്ലാന്റിന് മുകളിൽ നിന്ന് ഇന്റർസെക്‌സ് (ആണും പെണ്ണൂം ചേർന്നത്) അംഗങ്ങളെ കണ്ടെത്തിയില്ല. കൂടാതെ, വൃഷണത്തിന്റെയും അണ്ഡാശയ കോശങ്ങളുടെയും അനുപാതത്തിലും ഇന്റർസെക്‌സ് മത്സ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അതിന്റെ ഓർഗനൈസേഷന്റെ അളവിലും അവർ വ്യത്യാസങ്ങൾ കണ്ടെത്തി.  കൂടാതെ, ക്യാൻസറിന്റെ എപ്പിജൂട്ടിക്സുമായും ട്യൂമറുകളുടെ തുടക്കവുമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഒരു പുട്ടേറ്റീവ് ലേബൽ പ്രോട്ടീനിനെ തടയുന്നതിലൂടെയും Ah റിസപ്റ്ററിനെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെയും സീനോസ്ട്രോജനുകൾ CYP1A ഇൻഡ്യൂസറുകളിലേക്ക് മത്സ്യത്തെ തള്ളിവിടുന്നു. 

 കേരളത്തിലെ പഠനങ്ങൾ 

 പ്രധാന പഠനങ്ങളും ആശങ്കകളും 

 തിരുവനന്തപുരം രാജീവ് ഗാന്ധി സെന്റർ ഫോർ ബയോടെക്നോളജി (RGCB) പഠനം: RGCB-യിൽ നിന്നുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത (in-silico) ഒരു പഠനം, ബിസ്ഫെനോൾ-എ (BPA), ഓക്റ്റൈൽഫെനോൾ (OP), നോണൈൽഫെനോൾ (NP) തുടങ്ങിയ സാധാരണ സീനോഈസ്ട്രജനുകൾ മനുഷ്യന്റെ ജീനുകളുമായി എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്ന് പരിശോധിച്ചു.
 ഈ രാസവസ്തുക്കളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജീനുകൾ അർബുദ വളർച്ചയുമായി (Tumorigenesis) ബന്ധപ്പെട്ട പാതകളെ സ്വാധീനിക്കുമെന്നും, പ്രത്യേകിച്ച് സ്തനാർബുദത്തിൽ (Breast cancer) ഈ ജീനുകളുടെ പ്രവർത്തനം കൂടുതലാണെന്നും പഠനം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ലഘുചിത്രം|പ്പ്രൊസ്റ്റേറ്റ് കാൻസർ മൈക്രോസ്പോപ്പിലൂൂടെ
 ആരോഗ്യ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ: ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പഠനങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, സീനോഈസ്ട്രജനുകളോടുള്ള നിരന്തരമായ സമ്പർക്കം വിവിധ രോഗങ്ങൾക്ക് കാരണമായേക്കാം.
 പുനരുൽപാദന ആരോഗ്യം (Reproductive Health): വന്ധ്യത (Infertility), പ്രത്യുത്പാദന അവയവങ്ങളിലെ അപാകതകൾ, എൻഡോമെട്രിയോസിസ് (Endometriosis) എന്നിവ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത.
 വളർച്ചാ വൈകല്യങ്ങൾ (Developmental Effects): ഗർഭാവസ്ഥയിലെ (prenatal) സമ്പർക്കം ഭ്രൂണത്തിന്റെ വളർച്ചയെയും ഭാരത്തെയും നാഡീവ്യൂഹത്തിന്റെ വികാസത്തെയും (neurodevelopment) ബാധിച്ചേക്കാം.
 കാൻസർ: ഈസ്ട്രജൻ സംവേദനക്ഷമതയുള്ള (hormone-sensitive) സ്തനം, അണ്ഡാശയം, പ്രോസ്റ്റേറ്റ് ഗ്രന്ഥി എന്നിവിടങ്ങളിലെ കാൻസറുകളുടെ സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ഇവയ്ക്ക് കഴിയും.

 സീനോഈസ്ട്രജനുകളുടെ ഉറവിടങ്ങൾ 
ലഘുചിത്രം|പ്ലാസ്റ്റിക് ഭക്ഷണം പൊതിയുന്ന പൊതികൾ. ഇതിൽ സീനോ ഈസ്റ്റ്രജൻ ഉണ്ട്, 
ഈ രാസവസ്തുക്കൾ സാധാരണയായി താഴെ പറയുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു:

 പ്ലാസ്റ്റിക്: ഫുഡ് റാപ്പുകൾ, പ്ലാസ്റ്റിക് പാത്രങ്ങൾ, കാൻ ചെയ്ത ഭക്ഷണങ്ങളുടെ ലൈനിംഗ് എന്നിവയിൽ നിന്ന് BPA പോലുള്ളവ ഭക്ഷണത്തിലേക്ക് കലരാം.
 കീടനാശിനികളും കളനാശിനികളും (Pesticides and Herbicides): കാർഷികോൽപ്പന്നങ്ങളിലും ജലസ്രോതസ്സുകളിലും ഇവയുടെ അംശങ്ങൾ കാണപ്പെടാം.
 വ്യക്തിഗത പരിചരണ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ (Personal Care Products): സൗന്ദര്യവർദ്ധക വസ്തുക്കൾ, പെർഫ്യൂമുകൾ, ലോഷനുകൾ എന്നിവയിലെ താലേറ്റുകൾ (Phthalates), പാരാബെൻസ് (Parabens) എന്നിവ പ്രധാന ഉറവിടങ്ങളാണ്.

 റഫറൻസുകൾ