നേപ്പാളിലെ രാജ്ഞി ത്രിപുരസുന്ദരി

ത്രിപുരസുന്ദരി രാജ്ഞി (   റാണി ലളിത ത്രിപുരസുന്ദരി  ; 1794 - 6 ഏപ്രിൽ 1832), ലളിത ത്രിപുര സുന്ദരി ദേവി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു, നേപ്പാളിലെ രാജാവായ റാണാ ബഹദൂർ ഷായെ വിവാഹം കഴിച്ച് നേപ്പാളിലെ രാജ്ഞിയായിരുന്നു. വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വിധവയും മക്കളില്ലാത്തവളുമായ അവൾ ദീർഘകാലം രാജ്യത്തിന്റെ റീജന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 1806-1819 കാലഘട്ടത്തിൽ തന്റെ രണ്ടാനച്ഛനായ ഗീർവാൻ യുദ്ധ ബിക്രം ഷായ്‌ക്കും 1819-1832 കാലത്ത് അവളുടെ ചെറുമകനായ രാജേന്ദ്രനുവേണ്ടിയും അവർ റീജന്റായിരുന്നു. നേപ്പാളിൽ സാഹിത്യരചനകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ആദ്യ വനിതയായിരുന്നു അവർ.

 ജീവചരിത്രം 
ലളിത് ത്രിപുരസുന്ദരി രാജ്യത്തിന്റെ ഫ്യൂഡൽ സൈനിക ഉന്നതരുടെ സ്വാധീനമുള്ള ഒരു നേപ്പാളി കുടുംബത്തിലാണ് ജനിച്ചത്. ത്രിപുരസുന്ദരി ഒരു ഥാപ്പ വംശത്തിൽ നിന്നുള്ളവളാണെന്ന് പൊതുവെ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു,  ത്രിപുരസുന്ദരി ഒരുപക്ഷേ ഭീംസെൻ ഥാപ്പയുടെ സഹോദരൻ നൈൻ സിംഗ് ഥാപ്പയുടെ മകളാണെന്ന് നേപ്പാളിലെ ചരിത്രകാരനും സാഹിത്യ പണ്ഡിതനും ആയ ബാബുറാം ആചാര്യ അനുമാനിച്ചു.   അവളുടെ സഹോദരങ്ങളിൽ മതാബർസിംഗ് ഥാപ്പയും (മുമ്പത്തെ നേപ്പാളിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രി) , 100 വർഷത്തിലധികം (1846-1950) നേപ്പാളിൽ റാണ മേധാവിത്വം സ്ഥാപിച്ച ജംഗ് ബഹാദൂർ റാണയുടെ അമ്മയായ ഗണേഷ് കുമാരി ദേവിയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

1805-ലോ 1806-ലോ ത്രിപുരസുന്ദരി നേപ്പാളിലെ രാജാവായ റാണാ ബഹദൂർ ഷായെ വിവാഹം കഴിച്ചു.  ഭീംസെൻ ഥാപ്പയുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സ്വാധീനവും ശക്തിയും കാരണം ഇത് ഒരു ഇന്റർകാസ്റ്റ് വിവാഹമായിരുന്നു. അവൾ രാജാവിന്റെ ഏറ്റവും ഇളയ ഭാര്യയായിരുന്നു.  അക്കാലത്ത്, ബഹാദൂർ ഷാ തന്റെ മകനും പിൻഗാമിയുമായ ഗീർവാൻ യുദ്ധ ബിക്രം ഷായുടെ മുഖ്ത്യാർ (എക്സിക്യൂട്ടീവ്) ആയി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു വരികയായിരുന്നു. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, റാണാ ബഹാദൂർ ഷായെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അർദ്ധസഹോദരൻ വധിച്ചു.  ത്രിപുരസുന്ദരിയ്ക്കും റാണാ ബഹദൂർ ഷായ്ക്കും കുട്ടികളില്ലായിരുന്നു. 

 റീജൻസി 
1806-ൽ റാണാ ബഹാദൂർ ഷാ വധിക്കപ്പെട്ടതിനുശേഷം, തന്റെ രണ്ടാനച്ഛൻ ഗീർവാൻ യുദ്ധ ബിക്രം ഷായുടെ റീജന്റ് ആയി പ്രവർത്തിച്ച രാജേശ്വരി രാജ്ഞി സതി ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിതയായി. Ācārya, Bāburāma (2012). Janarala Bhīmasena Thāpā : yinako utthāna tathā patana 2069. Kr̥shṇa. Ācārya (Saṃskaraṇa 1 ed.). Kāṭhamāḍaum̐: Śrīkr̥shṇa Ācārya. ISBN 978-9937-2-4174-8. OCLC 837563659. അങ്ങനെ, ത്രിപുരസുന്ദരി അവരുടെ രണ്ടാനച്ഛന്റെ റീജന്റ് ആയി. Hutt, Michael (24 June 2019). "Revealing What Is Dear: The Post-Earthquake Iconization of the Dharahara, Kathmandu". The Journal of Asian Studies. 78 (3): 549–576. doi:10.1017/S0021911819000172. ISSN 0021-9118. S2CID 165687047. 1819-ൽ ഗീർവാൻ യുദ്ധം അധികാരം ഏറ്റെടുക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മരിച്ചു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ  ശിശു ആയിരുന്ന മകൻ രാജേന്ദ്രനെ രാജാവായി വാഴിക്കപ്പെട്ടു.  മൈനർ ആയിരുന്ന രാജേന്ദ്രന്റെ കാലത്ത് ത്രിപുരസുന്ദരി റീജന്റായും പ്രവർത്തിച്ചു. </ref>

അവളുടെ ബന്ധുവായ ഭീംസെൻ ഥാപ്പയുടെ ഉറച്ച പിന്തുണക്കാരിയായിരുന്നു അവൾ. Whelpton, John (2005). A history of Nepal. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-80026-9. OCLC 55502658. ആക്ടിംഗ് റീജന്റ് എന്ന നിലയിൽ, 1806 മുതൽ 1832 വരെ 31 വർഷത്തോളം നേപ്പാളിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രി എന്ന ഭീംസെന്റെ സ്ഥാനത്തെ </ref> സ്വാധീനിച്ചു. ഗീർവാൻ യുദ്ധത്തിന് വേണ്ടി തന്റെ ഭരണകാലത്ത് ത്രിപുരസുന്ദരി കോടതിയിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങളും ഭീംസെനെ അനുസരിക്കണമെന്ന് ഒരു ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചു. Ācārya, Bāburāma (2012). Janarala Bhīmasena Thāpā : yinako utthāna tathā patana 2069. Kr̥shṇa. Ācārya (Saṃskaraṇa 1 ed.). Kāṭhamāḍaum̐: Śrīkr̥shṇa Ācārya. ISBN 978-9937-2-4174-8. OCLC 837563659.

1832 ഏപ്രിൽ 6-ന് കാഠ്മണ്ഡുവിൽ കോളറ പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ അവൾ കോളറ ബാധിച്ച് മരിച്ചു.  രാജേന്ദ്രൻ അധികാരത്തിൽ വന്ന അതേ വർഷം തന്നെ അവൾ മരിച്ചു,  അവളുടെ മരണം ഭീംസെന്റെ രാഷ്ട്രീയ അധികാര നിയന്ത്രണം കുറച്ചു. Whelpton, John (2005). A history of Nepal. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-80026-9. OCLC 55502658.

 സാഹിത്യ കൃതികൾ 
നേപ്പാളിൽ സാഹിത്യരചനകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ആദ്യ വനിതയാണ് ത്രിപുരസുന്ദരി. സംസ്‌കൃത മഹാഭാരതത്തിലെ ശാന്തിപർവ്വത്തിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങൾ അവർ നേപ്പാളിയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുകയും രാജധർമ്മ എന്ന പേരിൽ ഒരു രാജാവിന്റെ കടമകളെയും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള ഒരു ഗ്രന്ഥമായി  1824-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. "നേപ്പാളിന്റെ ഭാഷയ്ക്കും സാഹിത്യത്തിനും ഒരു അഭിമാനം" എന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ രാജധർമ്മത്തെ പ്രശംസിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നേപ്പാളിയിൽ നിരവധി കവിതകളും അവർ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. അവളുടെ കൊട്ടാരത്തിലെ എഴുത്തുകാരെയും കവികളെയും അവൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു, അവളുടെ പ്രോത്സാഹനത്തോടെ, അവളുടെ രണ്ടാനച്ഛൻ ഗീർവാൻ യുദ്ധ വിക്രം, രണ്ടാനച്ഛൻ രാജേന്ദ്ര വിക്രം എന്നിവർ മൂന്ന് പുസ്തകങ്ങൾ വീതം എഴുതി.

 ഘടനകളും സ്മാരകങ്ങളും 
ത്രിപുരസുന്ദരിയോ ഭീംസെൻ ഥാപ്പയോ ആണ് ധരഹരയുടെ നിർമ്മാണം ഏറ്റെടുത്തത്. Hutt, Michael (24 June 2019). "Revealing What Is Dear: The Post-Earthquake Iconization of the Dharahara, Kathmandu". The Journal of Asian Studies. 78 (3): 549–576. doi:10.1017/S0021911819000172. ISSN 0021-9118. S2CID 165687047. 2015 ലെ നേപ്പാൾ ഭൂകമ്പത്തിൽ ടവർ തകർന്നു, ഇപ്പോൾ പുനർനിർമിച്ചു.  ത്രിപുരേശ്വരിലെ ത്രിപുരേശ്വര് മഹാദേവ ക്ഷേത്രവും  കാഠ്മണ്ഡുവിനും ലളിത്പൂരിനും ഇടയിലുള്ള തപതാലിയിലെ പാലവും അവർ കമ്മീഷൻ ചെയ്തു.

 റഫറൻസുകൾ 

 അവലംബങ്ങൾ 

 ഗ്രന്ഥസൂചിക 





വർഗ്ഗം:നേപ്പാളി കവയിത്രികൾ
വർഗ്ഗം:19-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ സ്ത്രീ എഴുത്തുകാർ
വർഗ്ഗം:19-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ വനിതാ ഭരണാധികാരികൾ
വർഗ്ഗം:19-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ കവികൾ
വർഗ്ഗം:1832-ൽ മരിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:1794-ൽ ജനിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:നേപ്പാൾ ചരിത്രം
വർഗ്ഗം:നേപ്പാൾ