ഇന്ദ്രപുരി ബാരേജ് പദ്ധതി

എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ ബിഹാറിലെ റോഹ്താസ് ജില്ലയിൽ സോൻ നദിക്ക് കുറുകെയുള്ള ഒരു അണക്കെട്ടാണ് ഇന്ദ്രപുരി അണക്കെട്ട് അഥവാ സോൺ അണക്കെട്ട് .അതോടനുബധിച്ച് ഉള്ള നദീജലസേചനപദ്ധതിയാണ് ഇന്ദ്രപുരി ബാരേജ് പദ്ധതി. ഇത് സോൺ ബാരേജ് പദ്ധതി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു
വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| ഇന്ദ്രപുരി അണക്കെട്ട്
വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| മുൻ കാഴ്ച

 അണ 
ഇന്ദ്രപുരിയിലെ സോൺ ബാരേജ്  നീളമുള്ളതും ലോകത്തിലെ നാലാമത്തെ നീളമേറിയ തടയണയുമാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ 2,253 മീറ്റർ നീളമുള്ള ഫറാക്ക ബാരേജ് നിർമ്മിച്ച ഹിന്ദുസ്ഥാൻ കൺസ്ട്രക്ഷൻ കമ്പനി (എച്ച്സിസി) ആണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചത്.   ബാരേജിന്റെ നിർമ്മാണം 1960-കളിൽ ഏറ്റെടുക്കുകയും 1968  ൽ കമ്മീഷൻ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

 കനാൽ സംവിധാനം 
1873-74-ൽ, രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള ജലസേചന സംവിധാനങ്ങളിലൊന്ന് ഡെഹ്‌രിയിൽ സോണിന് കുറുകെയുള്ള ഒരു അണക്കെട്ട് ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. നദിയുടെ ഇരുകരകളിലുമുള്ള സോൺ ഫെഡ് കനാൽ സംവിധാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം, വലിയ പ്രദേശങ്ങൾ നനയ്ക്കുന്നു. അണക്കെട്ടിന്റെ മുകൾഭാഗത്ത് 8 കി.മീ മുകളിലായി ഒരു തടയണ നിർമ്മിച്ചു . രണ്ട് ലിങ്ക് കനാലുകൾ പുതിയ ജലസംഭരണിയെ പഴയ ജലസേചന സംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും അത് നീട്ടുകയും ചെയ്തു. 

മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായ സർ ജോൺ ഹോൾട്ടൺ, (1949-ൽ) സോൺ കനാൽ സമ്പ്രദായത്തെ ഇപ്രകാരം വിവരിച്ചു: "ഇത് ബീഹാറിലെ ഏറ്റവും വലിയ കനാൽ സംവിധാനമാണ്; 209 മൈൽ പ്രധാന കനാലുകളും 149 ബ്രാഞ്ച് കനാലുകളും 1,235 ഡിസ്ട്രിബ്യൂട്ടറികളും ഉണ്ട്... കനാലുകൾ കൃഷിക്ക് വളരെയധികം പ്രയോജനം ചെയ്യുന്നു. ഫലഭൂയിഷ്ഠമല്ലാത്ത ഒരു വലിയ പ്രദേശത്തെ അവർ സമൃദ്ധമായ ഉൽപാദന മേഖലയാക്കി മാറ്റി." Houlton, Sir John, Bihar, the Heart of India, pp. 47-48, Orient Longmans, 1949.

 ഭാവി പരിപാടികൾ 
ഝാർഖണ്ഡിലെ ഗർവാ ജില്ലയിലെ കദ്വാനിനും ബിഹാറിലെ റോഹ്താസ് ജില്ലയിലെ മതിവാനിനും ഇടയിൽ സോണിന് കുറുകെ ഒരു അണക്കെട്ട് നിർമിക്കാനുള്ള നിർദ്ദേശമുണ്ട്. 

ദേശീയ ജലവികസന ഏജൻസിയുടെ നാഷണൽ റിവർ ലിങ്കിംഗ് പ്രോജക്ട് പ്രകാരം,  149.10 കിലോമീറ്റർ ചുനാർ-സോൺ ബാരേജ് ലിങ്ക് കനാൽ വഴി ഗംഗയെ സോണുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നിർദ്ദേശമുണ്ട്. . യുപിയിലെ മിർസാപൂർ ജില്ലയിലെ ചുനാർ തഹ്‌സിലിന് സമീപം ഗംഗയുടെ വലതുഭാഗത്ത് നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന കനാൽ ഇന്ദ്രപുരി ബാരേജുമായി ബന്ധിപ്പിക്കും. റൂട്ടിൽ മൂന്നിടങ്ങളിലായി മൂന്ന് ലിഫ്റ്റുകൾ ഉണ്ടാകും. 38.8 മീറ്റർ, 16.10 മീറ്റർ, 4.4 മീറ്റർ എന്നിങ്ങനെയാണ് ലിഫ്റ്റുകളുടെ ഉയരം. 

 അവലംബം 

വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata
വർഗ്ഗം:ബിഹാറിലെ കനാലുകൾ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ജലസേചനകനാലുകൾ