സാവിത്രിബായ് ഫുലെ പൂനെ സർവകലാശാല

നേരത്തെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് പൂന എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂനെയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു കൊളീജിയേറ്റ് പൊതു സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയാണ് സാവിത്രിബായ് ഫുലെ പൂനെ സർവകലാശാല (SPPU). 1949 ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇതിന്റെ കാമ്പസ്  സ്ഥലത്ത് വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. 43 അക്കാദമിക് വകുപ്പുകളാണ് സർവകലാശാലയിലുള്ളത്. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ സാമൂഹ്യ പരിഷ്കർത്താവായ സാവിത്രിബായ് ഫൂലെയുടെ പേരിലാണ് ഈ സർവ്വകലാശാല അറിയപ്പെടുന്നത്. വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെ സ്ത്രീശാക്തീകരണത്തിനും വിമോചനത്തിനും നൽകിയ സംഭാവനയ്ക്ക് പേരുകേട്ടയാളാണ് സാവിത്രിബായ് ഫൂലെ. പ്രാഥമികമായി പൂനെ, അഹമ്മദ്‌നഗർ, നാസിക് ജില്ലകളിലുള്ള അഫിലിയേറ്റഡ് കോളേജുകൾ, വകുപ്പുകൾ, ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവ സർവകലാശാലയ്ക്കുകീഴിലുണ്ട്.

2018 ൽ ടൈംസ് ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസപട്ടികയിൽ ഇന്ത്യയിലെ സർവകലാശാലകളിൽ ഏഴാം സ്ഥാനത്താണ് പൂനെ സർവകലാശാല.

 ചരിത്രം 
1948 ഫെബ്രുവരി 10 ന് ബോംബെ നിയമസഭ പാസാക്കിയ പൂനെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്ട് പ്രകാരം പൂനെ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായി. എം ആർ ജയകർ അതിന്റെ ആദ്യത്തെ വൈസ് ചാൻസലറായി. ലോ കോളേജ് റോഡിലെ ഭണ്ഡാർക്കർ ഓറിയന്റൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഭാഗമായ നിസാം ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ നിന്നാണ് ഇതിന്റെ ആദ്യ ഓഫീസ് ആരംഭിച്ചത്. 1949 ജൂൺ 1 വരെ നിസാം ഗസ്റ്റ് ഹൗസിലാണ് സർവകലാശാല പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. അതിന്റെ നിലവിലെ കെട്ടിടം ആദ്യം ഗവർണർ ഹൗസ് എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. അതിന്റെ പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, ബോംബെ ഗവർണർ പലസമയത്തും താമസിച്ചിരുന്നത് ഇവിടെയാണ്.

ബോംബെ സർക്കാരിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയും വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രിയുമായിരുന്ന ബി. ജി. ഖേർ സർവകലാശാലയ്ക്ക് അവരുടെ കാമ്പസിനായി വലിയൊരു സ്ഥലം അനുവദിച്ചുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ സഹായിച്ചു. 411 ഏക്കറിൽ (1.66 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ) സർവകലാശാലയ്ക്ക് അനുവദിച്ചു.

ഈ സ്ഥലത്തിനും ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. മൂന്നാം ആംഗ്ലോ-മറാത്ത യുദ്ധത്തിൽ ഖിർകി യുദ്ധത്തിലെ ചില സംഭവങ്ങൾ സർവകലാശാല സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്താണ് നടന്നത്. 

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ സാമൂഹ്യ പരിഷ്കർത്താവായ സാവിത്രിബായ് ഫൂലെയുടെ സ്മരണാർത്ഥം സ്ഥാപനത്തിന്റെ പേര് പൂനെ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് 2014 ഓഗസ്റ്റ് 9 ന് മാറ്റി ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടത്തിലെ കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിൽ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സ്ത്രീകളുടെയും ദലിത് സമുദായങ്ങളുടെയും ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ച സവിത്രിബായ് ഫൂലെയുടെ പേരു നൽകി. അവരും ഭർത്താവ് മഹാത്മാ ജ്യോതിറാവു ഫൂലെയും കൂടിയാണ് 1848 ൽ ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി പെൺകുട്ടികൾക്കായി ഒരു സ്കൂൾ ആരംഭിച്ചത്. 

 ഓർഗനൈസേഷനും അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനും 

 ഭരണം 

 അധികാരപരിധി 
തുടക്കത്തിൽ പടിഞ്ഞാറൻ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ 12 ജില്ലകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന അധികാരപരിധി സർവകലാശാലയിലുണ്ടായിരുന്നു. 1962 ൽ കോലാപ്പൂരിൽ ശിവാജി സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായതോടെ പൂനെ, അഹമ്മദ്‌നഗർ, നാസിക്, ധൂലെ, ജൽഗാവ് എന്നീ അഞ്ച് ജില്ലകളായി അധികാരപരിധി പരിമിതപ്പെടുത്തി. ഇവയിൽ രണ്ട് ജില്ലകളായ ധൂലെ, ജൽഗാവ് 1990 ഓഗസ്റ്റിൽ സ്ഥാപിതമായ ജൽഗാവിലെ നോർത്ത് മഹാരാഷ്ട്ര സർവകലാശാലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

 വൈസ് ചാൻസലർമാർ 
സർവ്വകലാശാലയിലെ പഴയതും നിലവിലുള്ളതുമായ വൈസ് ചാൻസലർമാർ: 
മുകുന്ദ് രാംറാവു ജയകർ (1948–56)
ആർ. പി. പരഞ്‌പൈ (1956–1959)
ദത്താത്രേയ ഗോപാൽ കാർവേ (1959–61)
ഡാറ്റോ വാമൻ പോട്ട്ദാർ (1961-1964)
നരഹർ വിഷ്ണു ഗാഡ്ഗിൽ (1964-1966)
ധനഞ്ജയ് രാംചന്ദ്ര ഗാഡ്ഗിൽ (1966-1967)
ഹരി വിനായക് പട്ടാസ്കർ (1967-1970)
ബി. പി. ആപ്‌തെ (1970–72)
ജി. എസ്. മഹാജൻ (1972–1975)
ദേവദത്ത ദാബോൽക്കർ (1975-1978)
റാം ജി. തക്വാലെ (1978–1984)
വി. ജി. ഭൈഡ് (1984–1988)
എസ്. സി. ഗുപ്ത (1988–1995)
വസന്ത് ഗോവരിക്കർ (1995–1998)
പ്രൊഫ. അരുൺ നിഗവേക്കർ (1998–2000)
എൻ. ജെ. സോനവാനെ (2000–2001)
അശോക് എസ്. കോലാസ്കർ (2001–2006)
രത്‌നാകർ ഗെയ്ക്‌വാഡ് (2006–2006)
നരേന്ദ്ര ജാദവ് (2006–2009)
ഡോ.അരുൺ അഡ്‌സൂൾ (2009–2010)
ആർ. കെ. ഷെവ്ഗാവ്കർ (2010–2011)
സഞ്ജയ് ചഹന്ദെ (2011–2012)
വാസുഡിയോ ഗേഡ് (2012–2017)
നിതിൻ ആർ. കർമൽക്കർ (2017 മുതൽ)

 അഫിലിയേഷനുകൾ 
1949 ൽ 18 അനുബന്ധ കോളേജുകൾ (ഫെർഗൂസൺ കോളേജ്, സർ പരശുരമ്പാവു കോളേജ്, നൗറോസ്ജി വാഡിയ കോളേജ്, പൂനെയിലെ കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ) 8000 ത്തിലധികം പേർ സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കീഴിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിനുശേഷം കോളേജുകളുടെ എണ്ണം വർദ്ധിച്ചു. 2017 കാലത്ത് സർവകലാശാലയിൽ 43 വകുപ്പുകളുണ്ട്, 433 അനുബന്ധ കോളേജുകൾ കൂടാതെ 232 അംഗീകൃത ഗവേഷണസ്ഥാപനങ്ങളും, 496,531 വിദ്യാർത്ഥികളും പ്രവേശനം ബിരുദ, ബിരുദാനന്തരകോഴ്സുകൾക്ക് സർവ്വകലാശാലയുടെ കീഴിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.

 വകുപ്പുകൾ 
ലഘുചിത്രം| സാവിത്രിബായ് ഫൂലെ പൂനെ സർവകലാശാല
സയൻസ്, സോഷ്യൽ സയൻസ്, മാനേജ്മെന്റ്, നിയമം മുതലായ കോഴ്സുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന വകുപ്പുകളും കേന്ദ്രങ്ങളും സർവകലാശാലയിലുണ്ട്.

 നരവംശശാസ്ത്ര വകുപ്പ്
 നിയമ പണ്ഡിതനായ പ്രൊഫസർ ഡോ. എസ്. കെ. അഗർവാളിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ് 1965 ൽ നിയമവകുപ്പ് സ്ഥാപിതമായത്.
 1950 ൽ സാവിത്രിബായ് ഫൂലെ പൂനെ സർവകലാശാല സ്ഥാപിച്ച ആദ്യത്തെ സുവോളജി വകുപ്പാണ് ഇത്. സുവോളജിയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം (എംഎസ്‌സി, എം. ഫിൽ, പിഎച്ച്ഡി) വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
 മീഡിയ, കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ സ്റ്റഡീസ് വകുപ്പ് (ഡിഎംസിഎസ്); 1990 ലാണ് സ്ഥാപിതമായത്. മീഡിയ, കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ സ്റ്റഡീസിൽ (എം‌എസ്‌സി) രണ്ടുവർഷത്തെ (ഇന്റർ ഡിസിപ്ലിനറി) മുഴുവൻ സമയ മാസ്റ്റർ കോഴ്‌സ് ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. രണ്ടാം വർഷത്തിലെ ഈ മാസ്റ്റർ കോഴ്‌സ് മീഡിയ റിസർച്ച്, വീഡിയോ പ്രൊഡക്ഷൻ എന്നീ രണ്ട് സ്പെഷ്യലൈസേഷനുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. എം.ഫിൽ, പിഎച്ച്ഡി എന്നിവയും ഡിഎംസിഎസ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. മീഡിയ, കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ സ്റ്റഡീസിൽ.
 ജിയോഗ്രഫി വകുപ്പ് 1950 ലാണ് സ്ഥാപിതമായത്. എല്ലാ വർഷവും എം‌എ / എം‌എസ്‌സി, എംഫിൽ, പിഎച്ച്ഡി കോഴ്‌സുകളിലേക്ക് വകുപ്പ് വിദ്യാർത്ഥികളെ പ്രവേശിപ്പിക്കുന്നു. റിമോട്ട് സെൻസിംഗ്, ജിയോസ്പേഷ്യൽ ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റംസ് (ജിഐഎസ്, ആർ‌എസ്) എന്നിവയിൽ ഒരു കോഴ്‌സും വകുപ്പ് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് നൽകുന്നു.
 ജിയോ സയൻസ് വകുപ്പ്
 സാവിത്രിബായ് ഫൂലെ പൂനെ സർവകലാശാലയുമായി അഫിലിയേഷനുള്ള ഒരു സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ബയോ ഇൻഫോർമാറ്റിക്സ് ആൻഡ് ബയോടെക്നോളജി. ബയോ ഇൻഫോർമാറ്റിക്സ്, ബയോടെക്നോളജി എന്നിവയിൽ ഗവേഷണ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായാണ് ഇത് സ്ഥാപിച്ചത്.
 കെമിസ്ട്രി വകുപ്പ് സർവകലാശാല സ്ഥാപിച്ച ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. ഇതിന് CAS പദവി ലഭിച്ചു (സെന്റർ ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡീസ് ഇൻ കെമിസ്ട്രി). കംപ്യൂട്ടേഷണൽ കെമിസ്ട്രി, ഓർഗാനിക് കെമിസ്ട്രി, ഓർഗാനിക് കെമിസ്ട്രി, ബയോകെമിസ്ട്രി തുടങ്ങിയ മേഖലകളെ അതിന്റെ ഗവേഷണ പരിപാടികൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ഗവേഷണ സ്ഥാപനമായ നാഷണൽ കെമിക്കൽ ലബോറട്ടറിയുമായി (എൻ‌സി‌എൽ) ഈ വകുപ്പിന് സഹകരണമുണ്ട്. വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി പ്രത്യേക സെൻട്രൽ കമ്പ്യൂട്ടർ ലബോറട്ടറി ഇവിടെയുണ്ട്.
 പുണെ സർവകലാശാലയിലെ മൈക്രോബയോളജി വകുപ്പ് 1977-ൽ സ്ഥാപിതമായി. ഇമ്മ്യൂണോളജി, മെഡിക്കൽ മൈക്രോബയോളജി, മോളിക്യുലർ ബയോളജി, ഇൻഡസ്ട്രിയൽ മൈക്രോബയോളജി, ബയോകെമിസ്ട്രി എന്നീ വിഷയങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മൈക്രോബയോളജിയിൽ ക്രെഡിറ്റ് അധിഷ്ഠിത കോഴ്‌സ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
 മെറ്റീരിയൽസ് സയൻസ് വകുപ്പ്.
 യൂണിവേഴ്സിറ്റി നടത്തുന്ന ഒരു ബിസിനസ് സ്കൂളാണ് മാനേജ്മെന്റ് സയൻസസ് വകുപ്പ് (പുംബ). 1971 ൽ രൂപീകരിച്ച ഇത് 360 ഓളം വിദ്യാർത്ഥികളാണ്. 2007-08 ൽ ഇത് ഒരു എം‌ബി‌എ ++ കോഴ്‌സ് ആരംഭിച്ചു. ബയോടെക്നോളജി സ്പെഷ്യലൈസേഷനോടുകൂടിയ ഒരു എം‌ബി‌എയും ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
 ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്: എം‌എസ്‌സി ബയോടെക്നോളജിയിൽ പരിശീലനം നൽകുന്നതിനായി 1985 ൽ നാഷണൽ ബോർഡ് ഓഫ് ബയോടെക്നോളജി സാവിത്രിബായ് ഫൂലെ പൂനെ സർവകലാശാലയെ അതിന്റെ അഞ്ച് കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.
 പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്ര വകുപ്പ് 1978 ൽ ഒരു ഇന്റർ ഡിസിപ്ലിനറി സ്കൂളായി ആരംഭിച്ചു.
 പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം കോണി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. 2018–2019 അധ്യയന വർഷം മുതൽ കോഴ്‌സ് ആരംഭിച്ചു.
 1990 ൽ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് ആരംഭിച്ചു, വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ ഗവേഷണവും ഉന്നത പഠന കേന്ദ്രവും ലക്ഷ്യമാക്കി അധ്യാപക വിദ്യാഭ്യാസത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രത്യേക പഠനം.
 കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് (പി.യു.സി.എസ്.ഡി): 1980-ൽ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിൽ ബി.എസ്സി (അപ്ലൈഡ്) ബിരുദത്തിനായി ഒരു വർഷത്തെ പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു. എം.സി.എ. പ്രോഗ്രാം 1983 ൽ ആരംഭിച്ചു, 1985 ൽ എംടെക് ഡിഗ്രി പ്രോഗ്രാം, ഒരു വർഷത്തെ ബിഎസ്‌സി (അപ്ലൈഡ്) പ്രോഗ്രാം 1986 ൽ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ എംഎസ്‌സി ആയി ഉയർത്തി.
 സാവിത്രിബായ് ഫൂലെ പൂനെ സർവകലാശാലയിലെ സൈക്കോളജി വകുപ്പ് 1950 മെയ് മാസത്തിൽ സ്ഥാപിതമായി
 ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പ് 1952-ൽ ആരംഭിച്ചു. മെറ്റീരിയൽസ് സയൻസ്, സോളിഡ് സ്റ്റേറ്റ് ഫിസിക്‌സ്, കണ്ടൻസ്ഡ് മെറ്റൽ ഫിസിക്‌സ്, നോൺ‌ലീനിയർ ഡൈനാമിക്സ്, സ്കാനിംഗ് ടണലിംഗ് മൈക്രോസ്‌കോപ്പി, ക്ലൗഡ് ഫിസിക്സ്, നേർത്ത / കട്ടിയുള്ള ഫിലിംസ്, ഡയമണ്ട് സി. ലേസർ, പ്ലാസ്മ ഫിസിക്സ്, ഫീൽഡ് ഇലക്ട്രോൺ / അയോൺ മൈക്രോസ്കോപ്പി, ബയോഫിസിക്സ് തുടങ്ങിയവ. ഫിസ്റ്റ് പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ജിഎസ്ടി / ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിൽ നിന്ന് വകുപ്പിന് ഫണ്ട് ലഭിച്ചു.
 ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെറ്റീരിയോളജി (ഐഐടിഎം), പൂനെ, ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് എന്നിവ സംയുക്തമായി നടത്തുന്ന അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാം (എം‌എസ്‌സി, എംടെക്, പിഎച്ച്ഡി) ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് അറ്റ്മോസ്ഫിയറിക് ആൻഡ് സ്പേസ് സയൻസസ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
 ഇലക്ട്രോണിക് സയൻസ് വകുപ്പ് 1984-ൽ ആരംഭിച്ചു. സിസ്റ്റം ലാബ്, ഇലക്ട്രോണിക്സ്, സെൻസറുകൾ, മെറ്റീരിയലുകൾ, എം.ഇ.എം.എസ്, എംബഡഡ് സിസ്റ്റങ്ങൾ, ഒപ്റ്റോ ഇലക്ട്രോണിക്സ്, വെർച്വൽ ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സൈബർ ലാബ് അതിന്റെ ലാബുകളിലും ഗവേഷണ പരിപാടികളിലും ഉൾപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും 30 വിദ്യാർത്ഥികളെ പ്രവേശന പരീക്ഷയിലൂടെ പോസ്റ്റ് ഗ്രാജുവേഷൻ പഠനത്തിനായി കൊണ്ടുപോകുന്നു.
 ഇക്കോടെക്നോളജി വകുപ്പ്
 ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സയൻസ് (യു‌എസ്‌ഐസി) യൂണിവേഴ്സിറ്റി വർക്ക്‌ഷോപ്പിൽ നിന്നുള്ള ഒരു സ്പിൻ-ഓഫാണ്. ഭൗതികശാസ്ത്ര വിഭാഗം ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉപകരണങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനും പരിപാലിക്കുന്നതിനുമുള്ള ഭൗതികശാസ്ത്ര വകുപ്പിന്റെ വിപുലീകരണമായാണ് ഈ വകുപ്പ് രൂപീകരിച്ചത്, കൂടാതെ പുതിയ ഉപകരണങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനും പരിശോധിക്കുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പ്രോട്ടോടൈപ്പിംഗ് ലബോറട്ടറിയായി ഇത് പ്രവർത്തിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് സ്വയംഭരണത്തോടെ അപ്ലൈഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സിനായി ഒരു എം‌എസ്‌സി പ്രോഗ്രാം പ്രവർത്തിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി, വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഫീസും ഗവേഷണ പ്രോജക്ടുകളും വലിയ തോതിൽ ധനസഹായം നൽകി. വിശാലമായ ഫോക്കസ് നൽകുന്നതിന്, എം‌എസ്‌സി അപ്ലൈഡ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് കോഴ്‌സ് ക്രമേണ എം‌എസ്‌സി ഇൻസ്ട്രുമെന്റേഷൻ സയൻസ് കോഴ്‌സിലേക്ക് രൂപാന്തരപ്പെടുത്തി സെൻസറുകളിലേക്കും ട്രാൻസ്‌ഡ്യൂസറുകളിലേക്കും ഉൽപ്പന്ന രൂപകൽപ്പനയിലും കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. എം‌എസ്‌സി കോഴ്‌സിനുപുറമെ, ഭൗതികശാസ്ത്ര, ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ് വകുപ്പുകളുമായി സഹകരിച്ച് തുടരുന്ന സെൻസർ ലാബും പിഎച്ച്ഡി സ്ഥാനാർത്ഥികൾക്ക് സ്വതന്ത്ര ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി ഇന്റർ ഡിസിപ്ലിനറി അന്തരീക്ഷം നൽകുന്നു.
 സർവകലാശാലയിലെ സ്വയംഭരണ കേന്ദ്രമാണ് സെന്റർ ഫോർ മോഡലിംഗ് ആൻഡ് സിമുലേഷൻ (സിഎംഎസ്). 2003 ലാണ് ഇത് സ്ഥാപിതമായത്.
 ഇന്റർ ഡിസിപ്ലിനറി സ്കൂൾ ഓഫ് സയന്റിഫിക് കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് (ISSC) ഭാഷാശാസ്ത്ര വകുപ്പ്
 സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് വകുപ്പ് 1953-ൽ സ്ഥാപിതമായി. ഈ വകുപ്പ് സർവകലാശാലയുടെ പ്രധാന കെട്ടിടത്തിലായിരുന്നു. പ്രൊഫ. വി. എസ്. ഹുസുർബസാർ ആയിരുന്നു അതിന്റെ ആദ്യ തലവൻ. 1962 ൽ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റിനെ പുതിയ കെട്ടിടത്തിലേക്ക് മാറ്റി, പിന്നീട് 'റാങ്‌ലർ പരഞ്ജപേ ഗനിത് അനി സംഖ്യാശാഭവൻ' എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തു. സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് വകുപ്പ് 1976 ൽ വേർപെടുത്തി. ഇപ്പോൾ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റിനെ 'സെന്റർ ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡീസ് ഇൻ സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്' ആയി അംഗീകരിച്ചു.
 സോഷ്യോളജി വകുപ്പ്
 മാത്തമാറ്റിക്സ് വകുപ്പ്
 പൊളിറ്റിക്സ് ആൻഡ് പബ്ലിക് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ വകുപ്പ്
 സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിൽ മാസ്റ്റേഴ്സ് പ്രോഗ്രാമും ഡോക്ടറൽ പ്രോഗ്രാമും സാമ്പത്തിക വകുപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിന് വിദേശ വ്യാപാരത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമയുണ്ട്.
 വാസ്തുവിദ്യാ വകുപ്പ്
 പ്രതിരോധ, തന്ത്രപരമായ പഠന വകുപ്പ്
 നഗരപഠന ആസൂത്രണ വകുപ്പ്
 സെന്റർ ഫോർ ഇന്നൊവേഷൻ, ഇൻകുബേഷൻ & എന്റർപ്രൈസ്
 1949 ൽ റാണഡെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് കെട്ടിടത്തിലാണ് വിദേശ ഭാഷാ വകുപ്പ് ആരംഭിച്ചത്. പ്രാഥമിക തലം മുതൽ പോസ്റ്റ് ഗ്രാജുവേഷൻ കോഴ്‌സുകൾ വരെ ജർമ്മൻ, ഫ്രഞ്ച്, റഷ്യൻ, ജാപ്പനീസ്, സ്പാനിഷ് ഭാഷകൾക്കുള്ള കോഴ്‌സുകൾ ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ബാച്ചുകൾ നടത്തുന്നു. പ്രതിവർഷം 1500 ൽ അധികം കുട്ടികൾ പ്രവേശനം നേടുന്നു.
 വ്യവസായത്തിന് പ്രസക്തമായ ഗവേഷണ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിന് സാങ്കേതിക വകുപ്പ് ഒരു ഗവേഷണ പ്ലാറ്റ്ഫോം നൽകുന്നു. ഇത് വ്യവസായ-സർവ്വകലാശാല സ്പോൺസർ ചെയ്ത എംടെക്-പിഎച്ച്ഡി സംയോജിത പ്രോഗ്രാമുകൾ നടത്തുന്നു. 'ഫാക്കൽറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജി'യുടെ കീഴിൽ നാല് ടെക്നോളജി ബോർഡുകൾ സ്ഥാപിച്ചു.
 കോമ്പറ്റീഷൻ പരീക്ഷാ കേന്ദ്രം (സിഇസി): വിവിധ സർക്കാർ മത്സര പരീക്ഷകൾക്കുള്ള കോച്ചിംഗ് പ്രോഗ്രാമുകൾക്കാണ്.
 ക്രാന്തിജ്യോതി സാവിത്രിബായ് ഫൂലെ വിമൻസ് സ്റ്റഡീസ് സെന്റർ.
 നൈപുണ്യ വികസന കേന്ദ്രം: എല്ലാ പിജി വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും 4 ക്രെഡിറ്റ് നൈപുണ്യ വികസന കോഴ്‌സ് സുഗമമാക്കുന്നതിന് 2014 ൽ സ്ഥാപിതമായ വകുപ്പിന് ക്രെഡിറ്റ് ഉണ്ട്. ഓട്ടോമോട്ടീവ് ഓട്ടോമേഷൻ, റിന്യൂവബിൾ എനർജി, റീട്ടെയിൽ മാനേജ്‌മെന്റ്, ഐടി, ഐടിഇഎസ്, ജ്വല്ലറി ഡിസൈനിംഗ്, ജെമോളജി എന്നീ 5 ബി.വോക്ക് (ബാച്ചിലർ ഓഫ് വൊക്കേഷൻ) കോഴ്‌സുകളും വകുപ്പ് നടത്തുന്നു.
 ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി (ഐടി) സെൽ: അക്കാദമിക് ഫംഗ്ഷനുകൾ അഫിലിയേഷൻ, യോഗ്യത തുടങ്ങിയ എല്ലാ ഐടി ഓട്ടോമേഷൻ പ്രോജക്ടുകളും സംയോജിപ്പിക്കാനും ഏകീകരിക്കാനും ഐടി മാനേജരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 2013 ൽ ഐടി സെൽ സ്ഥാപിച്ചു; പരീക്ഷാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ - ഫോമുകൾ, സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ; ധനകാര്യ പ്രവർത്തനം - ഓൺലൈൻ പേയ്‌മെന്റുകൾ; അഡ്‌മിൻ പ്രവർത്തനങ്ങൾ - റിക്രൂട്ട്‌മെന്റ്, യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ ഇ-സേവ പുസ്തകം. മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന ഇ-ഗവൺമെന്റ് സിൽവർ അവാർഡ് സർവകലാശാലയ്ക്ക് ലഭിച്ചു.

 അക്കാദമിക്സ് 

 നോളജ് റിസോഴ്സ് സെന്റർ (ജയ്കർ ലൈബ്രറി) 
ലഘുചിത്രം
1950 ൽ സ്ഥാപിതമായ ലൈബ്രറി റഫറൻസിന്റെയും വിവരങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രമാണ്. ഇത് ഇന്ത്യൻ, വിദേശ ഗവേഷണ ജേണലുകൾ സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുന്നു, കൂടാതെ ആനുകാലികങ്ങൾ ഒരു സൗജന്യവും വിനിമയവുമായ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സ്വീകരിക്കുന്നു. 450,000 ലധികം പുസ്തകങ്ങളും ജേണലുകളും ഇവിടെയുണ്ട്. കോളേജുകൾ, സ്ഥാപനങ്ങൾ, സർക്കാർ ഏജൻസികൾ എന്നിവയിലേക്ക് ഒരു ഇന്റർ ലൈബ്രറി വായ്പാ സൗകര്യം വ്യാപിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ജയകർ ലൈബ്രറി പുരാതന ഇന്ത്യൻ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ കൈയെഴുത്തുപ്രതികളുടെയും പുസ്തകങ്ങളുടെയും രൂപത്തിൽ സംരക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് എല്ലാ ലൈബ്രറി പ്രവർത്തനങ്ങളും കമ്പ്യൂട്ടർവത്കരിക്കുകയും RFID സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുകയും ഡിജിറ്റൽ ലൈബ്രറി മാനേജുമെന്റിൽ ഒരു പ്രോജക്റ്റ് ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

 റാങ്കിംഗ് 

2020 ലെ ടൈംസ് ഹയർ എഡ്യൂക്കേഷൻ വേൾഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി റാങ്കിംഗിൽ സാവിത്രിബായ് ഫൂലെ പൂനെ സർവകലാശാലയ്ക്ക് ലോകത്താകമാനം 601–800 റാങ്കും-ഏഷ്യയിൽ 135 -ആമതും, 2020-ലെ എമർജിംഗ് എക്കണോമിസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി റാങ്കിംഗിൽ 128 ആം സ്ഥാനവും നേടി. ക്യൂ എസ് വേൾഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി റാങ്കിംഗിൽ 2020 -ൽ ഏഷ്യയിൽ 191 ആമതും, 2019-ൽ  ബ്രിക്സ് രാജ്യങ്ങളിലെ സർവകലാശാലകളുടെ ഇടയിൽ നൂറാം സ്ഥാനവുമായിരുന്നു. 

2020 -ലെ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ റാങ്കിങ്ങ് ഫ്രേംവർക്ക് പ്രകാരം ഇന്ത്യയിലെ സർവകലാശാലകളിൽ 19 -ആമത് ആയിരുന്നു SPPU.

 നേട്ടങ്ങൾ 
ഒഡീഷയിലെ ഖേലോ ഇന്ത്യ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗെയിംസിൽ 2020 ഫെബ്രുവരി 26 ന് അഞ്ചാം ദിവസം പതിനഞ്ച് സ്വർണം, എട്ട് വെള്ളി, ആറ് വെങ്കല മെഡലുകൾ ഉൾപ്പെടെ 29 മെഡലുകളുമായി സാവിത്രിബായ് ഫൂലെ പൂനെ സർവകലാശാല ഒന്നാമതെത്തി.

ന്യൂ ഡൽഹിയിൽ നടന്ന ദേശീയശാസ്ത്രദിനത്തിൽ ശാസ്ത്ര ആശയവിനിമയത്തിലും ജനപ്രിയതയിലും പങ്കുവഹിച്ചതിന് പ്രസിഡന്റ് രാംനാഥ് കോവിന്ദ് അവാർഡ് നൽകിയ 21 പേരിൽ ഒരാളും മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാനത്തെ ഒരു വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനത്തിലെ ഏക വ്യക്തിയുമാണ് സാവിത്രിബായ് ഫൂലെ പൂനെ സർവകലാശാലയിലെ ജോയിത സർക്കാർ.

സെയിൽസ് ടാക്സ് ഇൻസ്പെക്ടർക്കുള്ള മഹാരാഷ്ട്ര പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ (എംപിഎസ്സി) സിവിൽ സർവീസ് പരീക്ഷയിൽ സാവിത്രിബായ് ഫൂലെ പൂനെ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി (എസ്പിപിയു) മത്സരപരീക്ഷാ കേന്ദ്രത്തിലെ നാല് വിദ്യാർത്ഥികൾ അതത് വിഭാഗങ്ങളിൽ സംസ്ഥാനത്ത് ഒന്നാം സ്ഥാനം നേടി.

 ഗവേഷണം 
എഴുപതിലധികം ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളെ ഗവേഷണത്തിനായി സാവിത്രിബായ് ഫൂലെ പൂനെ സർവകലാശാല അംഗീകരിച്ചു. ഇന്റർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സെന്റർ ഫോർ ആസ്ട്രോണമി ആൻഡ് ആസ്ട്രോഫിസിക്സ് (IUCAA), ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെറ്റീരിയോളജി (IITM), നാഷണൽ കെമിക്കൽ ലബോറട്ടറി (NCL), നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ സെൽ സയൻസ് (NCCS), നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് വൈറോളജി (ദേശീയ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് വൈറോളജി) (NIV), ഗോഖലെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് പൊളിറ്റിക്സ് ആൻഡ് ഇക്കണോമിക്സ് (GIPE), ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ (ISI) ഡോക്യുമെന്റേഷൻ റിസർച്ച് ആൻഡ് ട്രെയിനിംഗ് സെന്റർ (DRTC), സെന്റർ ഫോർ മെറ്റീരിയൽസ് ഫോർ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ടെക്നോളജി (C-MET) എന്നിവ അവയിൽ ചിലതാണ്.

സർവകലാശാലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇവയാണ്:

 നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ റേഡിയോ ആസ്ട്രോഫിസിക്സ് (ജയന്റ് മെട്രൂവേവ് റേഡിയോ ദൂരദർശിനി പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു)
 സെന്റർ ഫോർ ഡവലപ്മെന്റ് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് (സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടറുകളുടെ PARAM ശ്രേണിയിലെ കമ്പ്യൂട്ടർ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന സ്ഥലം)
 ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ബയോ ഇൻഫോർമാറ്റിക്സ് ആൻഡ് ബയോടെക്നോളജി (ഐ ബി ബി)
 ശ്രീമതി നതിബായ് ദാമോദർ താക്കേർസി വിമൻസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി (എസ്എൻ‌ഡിടി വിമൻസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി)

 വിദ്യാർത്ഥി ജീവിതം 

 വിദ്യാർത്ഥികളുടെ താമസസ്ഥലങ്ങൾ 
സർവകലാശാലയിലെ കോളേജുകൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് താമസസ്ഥലം നൽകുന്നു. സന്ദർശിക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾ ഉൾപ്പെടെ അന്തർദ്ദേശീയ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി അന്താരാഷ്ട്രകേന്ദ്രം താമസസ്ഥലം നൽകുന്നു.

 ശ്രദ്ധേയരായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികളും അധ്യാപകരും 
ഏഴാമത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി വിശ്വനാഥ് പ്രതാപ് സിംഗ് ഉൾപ്പെടെ സാവിത്രിബായ് ഫൂലെ പൂനെ സർവകലാശാലയിലെ പൂർവ്വവിദ്യാർത്ഥികളിൽ ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയക്കാർ പലരും ഉൾപ്പെടുന്നു; പ്രതിഭ പാട്ടീൽ, ഇന്ത്യയുടെ പന്ത്രണ്ടാമത്തെ പ്രസിഡന്റ്; മഹാരാഷ്ട്ര 17, 19 മുഖ്യമന്ത്രി വിലാസ്റാവു ദേശ്മുഖ്; മഹാരാഷ്ട്ര മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി ശരദ് പവാർ. ഒൻപതാമത് പ്രധാനമന്ത്രിയായ പി വി നരസിംഹറാവു അന്ന് മുംബൈ സർവകലാശാലയുടെ കീഴിലായിരുന്ന ഫെർഗൂസൺ കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി.

യെമന്റെ രണ്ടാം ഉപരാഷ്ട്രപതിയും യെമൻ പ്രധാനമന്ത്രിയുമായ ഖാലിദ് ബഹാ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ബി.കോം, എം.കോം എന്നിവ ഇവിടുന്ന് നേടി.

സയൻസ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ് മേഖലകളിൽ, യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ ശ്രദ്ധേയമായ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ രസതന്ത്രജ്ഞനും ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ് ഡയറക്ടറുമായ പദ്മനാഭൻ ബലറാം ഉൾപ്പെടുന്നു; കാന്റിലാൽ മാർഡിയ, സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിഷ്യൻ, ഗൈ മെഡൽ ജേതാക്കൾ; ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറും 2014 ലെ ദേശീയ മെഡൽ ശാസ്ത്രജ്ഞനുമായ തോമസ് കൈലത്ത്; സിവിൽ എഞ്ചിനീയറും ആർലിംഗ്ടണിലെ ടെക്സസ് സർവകലാശാലയുടെ എട്ടാമത്തെ പ്രസിഡന്റുമായ വിസ്തസ്പ് കർഭാരി;  മിനസോട്ട യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ പ്രൊഫസറും കംപ്യൂട്ടേഷണൽ ഫ്ലൂയിഡ് ഡൈനാമിക്സ് (സിഎഫ്ഡി), കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ ഫ്ലൂയിഡ് ഡൈനാമിൿസ് എന്നിവയിലെ പയനിയറുമായ സുഹാസ് പതങ്കർ; സി. കുമാർ എൻ. പട്ടേൽ, കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് ലേസറിന്റെ കണ്ടുപിടുത്തക്കാരൻ, 1996 ലെ നാഷണൽ മെഡൽ ഓഫ് സയൻസ് സ്വീകർത്താവ്, ലോസ് ഏഞ്ചൽസിലെ കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാലയിലെ ഗവേഷണ വൈസ് ചാൻസലർ; ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ ജീനോമിനെ ക്രമീകരിക്കുന്നതിൽ പ്രശസ്തനായ ബയോ ഇൻഫോർമാറ്റിഷ്യൻ വിനോദ് സ്കറിയയും, വി. എസ്. ഹുസുർബസാർ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്ക് വകുപ്പിന്റെ ആദ്യ തലവനായിരുന്നു. സിവിൽ സർവീസസ് പരിശീലകനും എഴുത്തുകാരനും ചരിത്രകാരനുമായിരുന്നു എസ്. എൻ. സദാശിവൻ എന്നിവർ സർവ്വകലാശാലയിലെ പൂർവ്വവിദ്യാർത്ഥികളാണ്.

അശുതോഷ് അഗശെ, ബിസിനസ്സുകാരനായ-ക്രിക്കറ്റ്, ബോളിവുഡ് നടൻ കേ മേനോൻ, രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ കെ.ടി. രാമറാവു, ഗുൽഷൻ കുമാർ ബാജ്വ അഴിമതിക്കെതിരെ സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകനായ, ഒപ്പം പുഷ്കർ മുകെവർ, സംരംഭക, & സഹസ്ഥാപകൻ ഡ്രിപ്പ് ക്യാപിറ്റൽ എന്നിവർ മറ്റു മുൻ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു .

 ഇതും കാണുക 

 പൂനെ സർവകലാശാല ഫാക്കൽറ്റി
 ഇന്ത്യയിലെ സർവ്വകലാശാലകളുടെ പട്ടിക
 ഇന്ത്യയിലെ സർവ്വകലാശാലകളും കോളേജുകളും

 അവലംബം 

പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ

Pune university Information Center 

വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ
വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata