ദേവ് ദീപാവലി (വാരണാസി)

ഇന്ത്യയിലെ ഉത്തർപ്രദേശിലെ വാരണാസിയിൽ ആഘോഷിക്കുന്ന കാർത്തിക പൂർണിമയുടെ ഉത്സവമാണ് ദേവ് ദീപാവലി ("ദൈവങ്ങളുടെ ദീപാവലി" അല്ലെങ്കിൽ "ദൈവങ്ങളുടെ വിളക്കുകളുടെ ഉത്സവം"). ഇത് ദീപാവലിക്ക് പതിനഞ്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഹിന്ദു മാസമായ കാർത്തികയിലെ (നവംബർ - ഡിസംബർ) പൂർണ്ണ ചന്ദ്രനിൽ ആഘോഷിക്കുന്നു. ഗംഗാനദിയുടെ നദീതീരത്തുള്ള എല്ലാ ഘട്ടങ്ങളുടെയും പടികൾ, തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള രവിദാസ് ഘട്ട് മുതൽ രാജ്ഘട്ട് വരെ, ഗംഗയുടെയും അതിന്റെ അധിപ ദേവതയുടെയും ബഹുമാനാർത്ഥം ഒരു ദശലക്ഷത്തിലധികം മൺവിളക്കുകൾ (ദിയകൾ) കത്തിക്കുന്നു. പുരാണങ്ങളിൽ, ഈ ദിവസം ഗംഗയിൽ കുളിക്കാൻ ദേവന്മാർ ഭൂമിയിലേക്ക് ഇറങ്ങിവരുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.ത്രിപുര പൂർണിമ സ്‌നാൻ എന്ന പേരിലും ഈ ഉത്സവം ആചരിക്കപ്പെടുന്നു.1985-ൽ പഞ്ചഗംഗ ഘട്ടിലാണ് ദേവ് ദീപാവലി ദിനത്തിൽ ദീപം തെളിയിക്കുന്ന ആചാരം ആദ്യമായി ആരംഭിച്ചത്.

ദേവ് ദീപാവലി സമയത്ത്, വീടുകളുടെ മുൻവാതിലുകളിൽ എണ്ണ വിളക്കുകളും വർണ്ണ ഡിസൈനുകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുന്നു. രാത്രിയിൽ പടക്കം കത്തിക്കുകയും അലങ്കരിച്ച ദേവതകളുടെ ഘോഷയാത്രകൾ വാരണാസിയിലെ തെരുവുകളിൽ നടത്തുകയും നദിയിൽ എണ്ണ വിളക്കുകൾ തെളിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ഉത്സവത്തിന്റെ പ്രാധാന്യവും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക ജനപ്രീതിയും കാരണം മിർസാപൂർ പോലുള്ള സമീപ ജില്ലകളിലും ഇത് ആഘോഷിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
 ആചാരങ്ങൾ 
ഭക്തർ നടത്തുന്ന പ്രധാന ചടങ്ങുകളിൽ കാർത്തിക സ്നാൻ (കാർത്തിക കാലത്ത് ഗംഗയിൽ പുണ്യസ്നാനം നടത്തുക), വൈകുന്നേരം ഗംഗയ്ക്ക് ദീപസ്തംഭം (എണ്ണ കത്തിച്ച വിളക്കുകൾ സമർപ്പിക്കൽ) എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. വൈകുന്നേരം ഗംഗാ ആരതിയും നടത്താറുണ്ട്. 

5 ദിവസത്തെ ഉത്സവങ്ങൾ പ്രബോധിനി ഏകാദശിയിൽ (കാർത്തികയിലെ 11-ാം ചാന്ദ്ര ദിനം) ആരംഭിച്ച് കാർത്തിക പൂർണിമയിൽ അവസാനിക്കും. മതപരമായ പങ്ക് കൂടാതെ, ഗംഗയെ ആരാധിച്ചും ആരതി വീക്ഷിച്ചും വിളക്ക് കത്തിച്ചും രക്തസാക്ഷികളെ ഘാട്ടുകളിൽ അനുസ്മരിക്കുന്ന സന്ദർഭം കൂടിയാണ് ഉത്സവം. വാരണാസി ജില്ലയിലെ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ, 39 ഗൂർഖ ട്രെയിനിംഗ് സെന്റർ, 95 സിആർപിഎഫ് ബറ്റാലിയൻ, 4 എയർഫോഴ്സ് സെലക്ഷൻ ബോർഡ്, 7 യുപി ബറ്റാലിയൻ എൻസിസി (നാവികസേന), ബനാറസ് ഹിന്ദു സർവകലാശാല (ബിഎച്ച്‌യു) എന്നിവ ചേർന്ന് ദശാശ്വമേധ് ഘട്ടിലെ അമർ ജവാൻ ജ്യോതിയിലും അതിനോട് ചേർന്നുള്ള രാജേന്ദ്ര പ്രസാദ് ഘട്ടിലും റീത്ത് വയ്ക്കുന്നു. ഗംഗാ സേവാ നിധിയാണ് ഇത് സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. പരമ്പരാഗത അവസാന പോസ്റ്റും മൂന്ന് സായുധ സേനകളും (കരസേന, നാവികസേന, വ്യോമസേന) നിർവഹിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഒരു സമാപന ചടങ്ങ്, അവിടെ ആകാശ വിളക്കുകൾ കത്തിക്കുന്നു. ദേശഭക്തി ഗാനങ്ങൾ, സ്തുതിഗീതങ്ങൾ, ഭജനകൾ എന്നിവ ആലപിക്കുകയും ഭഗീരഥ് ശൗര്യ സമ്മാൻ അവാർഡുകൾ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഉത്സവം ഒരു പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാര ആകർഷണമാണ്. കൂടാതെ ഒരു ദശലക്ഷം വിളക്കുകൾ (ഫ്ലോട്ടിംഗ്, ഫിക്സഡ്) ഘാട്ടുകളും നദിയും ഉജ്ജ്വലമായ നിറങ്ങളിൽ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന കാഴ്ച പലപ്പോഴും സന്ദർശകരും വിനോദസഞ്ചാരികളും ഒരു ആശ്വാസകരമായ കാഴ്ചയായി വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉത്സവത്തിന്റെ രാത്രിയിൽ, വിശുദ്ധ നഗരമായ വാരണാസിയിൽ നിന്നും ചുറ്റുമുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്നും രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തർ വൈകുന്നേരം ഗംഗയുടെ ഘാട്ടുകളിൽ ആരതി വീക്ഷിക്കാൻ ഒത്തുകൂടുന്നു. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്രമസമാധാനം ഉറപ്പാക്കാൻ പ്രാദേശിക ഭരണകൂടം നിരവധി തീവ്രമായ സുരക്ഷാ ക്രമീകരണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.  

ദശമേശ്വർ ഘട്ടിലെ ആരതി ഒഴികെ, എല്ലാ കെട്ടിടങ്ങളും വീടുകളും മൺവിളക്കുകൾ കൊണ്ട് പ്രകാശിക്കുന്നു. വിളക്കുകൾ തെളിച്ചുകൊണ്ട് നദി തിളങ്ങുന്നത് കാണാൻ ഏകദേശം 100,000 തീർത്ഥാടകർ നദീതീരത്ത് എത്തുന്നു.  21 യുവ ബ്രാഹ്മണ പുരോഹിതരും 24 യുവതികളും ചേർന്നാണ് ആരതി നടത്തുന്നത്. സ്തുതിഗീതങ്ങൾ ചൊല്ലൽ, താളാത്മകമായ താളമേളം, ശംഖ് ഊതൽ, മൂശാരി കത്തിക്കൽ എന്നിവ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

എല്ലാ ഘാട്ടുകളും വിളക്കുകൾ കത്തിക്കുകയും ആരതി നടത്തുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ നദീതീരത്തുകൂടിയുള്ള ബോട്ട് സവാരി (എല്ലാ വലിപ്പത്തിലുള്ള ബോട്ടുകളിലും) വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കിടയിൽ ജനപ്രിയമാണ്.
 ഗംഗാ മഹോത്സവം 
വാരണാസിയിലെ ഒരു വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രീകൃത ഉത്സവമാണ് ഗംഗാ മഹോത്സവം. ഇത് എല്ലാ വർഷവും അഞ്ച് ദിവസങ്ങളിലായി പ്രബോധനി ഏകാദശി മുതൽ ഒക്ടോബർ, നവംബർ മാസങ്ങളിലെ കാർത്തിക പൂർണിമ വരെ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് വാരണാസിയുടെ സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക പൈതൃകം കാണിക്കുന്നു. വിശ്വാസത്തിന്റെയും സംസ്‌കാരത്തിന്റെയും സന്ദേശവുമായി, ഉത്സവത്തിൽ ജനകീയ സാംസ്‌കാരിക പരിപാടികൾ, ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം, നാടൻ വള്ളംകളി, പ്രതിദിന ശിൽപമേള (കലാ-കരകൗശല മേള), ശിൽപ പ്രദർശനങ്ങൾ, ആയോധന കലകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. പരമ്പരാഗത ദേവ് ദീപാവലിയോട് (ദൈവങ്ങളുടെ പ്രകാശോത്സവം) ഒത്തുചേരുന്ന അവസാന ദിവസം (പൂർണിമ), ഗംഗാ നദിയിലെ ഘാട്ടുകൾ ഒരു ദശലക്ഷത്തിലധികം മൺവിളക്കുകളാൽ തിളങ്ങുന്നു.

അവലംബം

പുറംകണ്ണികൾ
 Dev Deepawali - The Divine India 
വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബറിലെ വിശേഷദിനങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവ ഉത്സവങ്ങൾ