ഡൽഹി-മുംബൈ എക്സ്പ്രസ്സ് വേ

ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ തലസ്ഥാനമായ ന്യൂഡൽഹിയെ സാമ്പത്തിക തലസ്ഥാനമായ മുംബൈയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന 1,350 കിലോമീറ്റർ നീളവും 8 വരി വീതിയുമുള്ള (ഭാവിയിൽ 12 വരി വരെ വികസിപ്പിക്കാവുന്ന) നിയന്ത്രിത പ്രവേശനമുള്ള എക്സ്പ്രസ് വേയാണ് ഡൽഹി-മുംബൈ എക്സ്പ്രസ് വേ. (Delhi–Mumbai Expressway). നിർമാണത്തിലിരിക്കുന്ന വഡോദര–മുംബൈ എക്സ്പ്രസ്വേ ഇതിന്റെ ഭാഗമാക്കിയിരിക്കുന്നു. 2019 മാർച്ച് 8ന് അന്നത്തെ കേന്ദ്ര ഗതാഗതമന്ത്രിയായിരുന്ന നിതിൻ ഗഡ്കരിയാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ ശിലാസ്ഥാപനം നിർവഹിച്ചത്  സ്ഥലമെടുപ്പ് ചിലവ് ഉൾപ്പെടെ ഈ പദ്ധതിയുടെ ആകെ ചിലവ് ₹90,000 കോടിയാണ്.

ഡൽഹി – മുംബൈ എക്സ്പ്രസ് വേ, ഡൽഹിയിലെ ഡിഎൻഡി ഫ്ലൈവേയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് കോട്ട, രത്ലം, വഡോദര, സൂററ്റ് വഴി മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ജവഹർലാൽ നെഹ്റു തുറമുഖത്തിനടുത്ത് അവസാനിക്കും. ഇത് ഡൽഹി  (9 കി.മീ), ഹരിയാന (129 കി.മീ), രാജസ്ഥാൻ (373 കി.മീ), മധ്യപ്രദേശ് (244 കി.മീ), ഗുജറാത്ത് (426 കി.മീ), മഹാരാഷ്ട്ര (171 കി.മീ) എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. എക്സ്പ്രസ് വേയുടെ പ്രധാന നീളം സോഹ്ന മുതൽ വിരാർ വരെ യുള്ള 1,198 കിലോമീറ്റർ മാത്രമാണ്. കൂടാതെ, ഇതിന് രണ്ട് ശാഖകളുണ്ട്: DND -KMP (59 കി.മീ), വിരാർ - JNPT (92 കി.മീ). ഇവ ഉൾപ്പെടെ അതിവേഗപാതയുടെ ആകെ നീളം 1,350 കിലോമീറ്ററാണ്. 

തുടക്കത്തിൽ, അതിവേഗ പാത 8-വരി വീതിയിൽ ഗ്രീൻഫീൽഡ്-അലൈൻമെന്റ് റൂട്ട് പ്രകാരമാണ് നിർമിക്കുന്നത്. ഇത് നിലവിലെ ഡൽഹി-മുംബൈ റോഡ് യാത്രാ സമയം 24 മണിക്കൂറിൽനിന്നും  12 മണിക്കൂറായി കുറയ്ക്കും.  ഭാവിയിലെ വിപുലീകരണത്തിനായി റോഡിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് അധികമായി നാല് വരികൾക്കുള്ള ഭൂമി, ഇരുവശത്തുമുള്ള യൂട്ടിലിറ്റികൾ, പ്ലാന്റേഷൻ, പൊതുഗതാഗതം എന്നിവയ്ക്കുള്ള സ്ഥലവും നീക്കിവയ്ക്കും. വെസ്റ്റേൺ ഡെഡിക്കേറ്റഡ് ഫ്രൈറ്റ് കോറിഡോർ (വെസ്റ്റേൺ ഡിഎഫ്സി) നോടൊപ്പം ഈ എക്സ്പ്രസ് വേ ഡൽഹി -മുംബൈ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ കോറിഡോറിന്റെ സുപ്രധാന നട്ടെല്ലായിരിക്കും

 റൂട്ട് വിന്യാസം 
ഡൽഹിക്ക് സമീപം, ഡൽഹി-മുംബൈ എക്സ്പ്രസ്സ്  വേക്ക് രണ്ട് പ്രധാന എൻട്രി / എക്സിറ്റ് പോയിന്റ് ഉണ്ട്. ഡൽഹിയിൽ ഡിഎൻഡി ഫ്ലൈ വ്വേയിൽ ഒന്നും; ഹരിയാനയിലെ അലിപുര് ഗ്രാമത്തിൽ, രണ്ടും .  ഹരിയാനയിലെ നുഹ് ജില്ലയിലെ കെഎംപി എക്സ്പ്രസ് വേയുമായി ക്ലോവർലീഫ് ഇന്റർചേഞ്ചിൽ രണ്ടറ്റത്തുനിന്നും വരുന്ന വഡോദര / മുംബൈയിലേക്കുള്ള ട്രാഫിക് ലയിക്കും. ഗ്രീൻഫീൽഡ് വിന്യാസം ഇപ്രകാരമാണ്:  

 നിർമ്മാണം 

 നിർമ്മാണ ഘട്ടങ്ങൾ 
മൊത്തം 1,350 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഡൽഹി – മുംബൈ എക്സ്പ്രസ് വേ 4 ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, മൊത്തം 52 നിർമ്മാണ പാക്കേജുകൾ/ ടെൻഡറുകൾ, ഓരോ പാക്കേജിന്റെയും ദൈർഘ്യം 8 കിലോമീറ്റർ മുതൽ 46 വരെ കി.മീ -ന് ഇടയിലാണ് .  
വിഭാഗംകിലോമീറ്ററിൽ നീളംപാക്കേജുകളുടെ എണ്ണംസംസ്ഥാന തിരിച്ചുള്ള പാക്കേജുകൾഡിഎൻഡി – ഫരീദാബാദ് – കെഎംപി5903ഡൽഹിയിൽ 1 ഉം ഹരിയാനയിൽ 2 ഉംസോഹ്ന - KMP - വഡോദര84431ഹരിയാനയിൽ 3, രാജസ്ഥാനിൽ 13, മധ്യപ്രദേശിൽ 9, ഗുജറാത്തിൽ 6വഡോദര - വിരാർ35413ഗുജറാത്തിൽ 10 ഉം മഹാരാഷ്ട്രയിൽ 3 ഉംവിരാർ - JNPT92055 മഹാരാഷ്ട്രയിൽആകെ1,3505206 സംസ്ഥാനങ്ങൾ

 സവിശേഷതകൾ 
ഡൽഹി -മുംബൈ എക്സ്പ്രസ് വേയുടെ വിവിധ സവിശേഷതകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്.

 വഴിയോര സൗകര്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ 
എക്സ്പ്രസ് വേയിൽ 93 സ്ഥലങ്ങളിൽ എടിഎം, ഹോട്ടലുകൾ, റീട്ടെയിൽ ഷോപ്പുകൾ, ഫുഡ് കോർട്ടുകൾ, ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങൾക്കുള്ള ചാർജിംഗ് സ്റ്റേഷനുകൾ , ഫ്യുവൽ സ്റ്റേഷനുകൾ എന്നിങ്ങനെയുള്ള സൗകര്യങ്ങളുണ്ട് . അപകടത്തിൽപ്പെട്ടവർക്കായി ഓരോ   100കിലോമീറ്ററിലുംഹെലിപാഡുകളും പൂർണ്ണ സജ്ജീകരണങ്ങളുള്ള ട്രോമ സെന്ററുകളും ഉള്ള ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ എക്സ്പ്രസ് വേയാണിത്.

 ഇലക്ട്രിക് ഹൈവേ 
ട്രക്കുകൾക്കും ബസുകൾക്കും 120 കിലോമീറ്റർ / മണിക്കൂർ വേഗതയിൽ ഓടാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ഇ-ഹൈവേ ( ഇലക്ട്രിക് ഹൈവേ ) ആയി ഈ എക്സ്പ്രസ് വേയുടെ ഒരു ഭാഗം വികസിപ്പിക്കാൻ പദ്ധതിയുണ്ട് എന്ന്, കേന്ദ്ര മന്ത്രി നിതിൻ ഗഡ്കരി 2021 മാർച്ച് 25-ന് ലോക്സഭയിൽ പറഞ്ഞു. ഇത് ലോജിസ്റ്റിക് ചിലവ് 70% കുറയാങ്കാരണമാകും. നാഷണൽ ഹൈവേസ് അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ (NHAI) ഈ പദ്ധതിയുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഇത് 2022 മാർച്ചിൽ പൂർത്തിയാകുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.   മുഴുവൻ എക്സ്പ്രസ് വേയിലും ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങൾക്കായി 8 ലേണുകളിൽ 4 എണ്ണം പ്രത്യേഗം സമർപ്പിത പാതകളാണ്. 

 പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദം 
2 ദശലക്ഷം മരങ്ങളുള്ള ഒരു പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ അതിവേഗ പാതയായി ഇത് വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.  ഈ മരങ്ങൾക്ക് ഡ്രിപ്പ് ഇറിഗേഷൻ വഴി ജലം ലഭ്യമാക്കുന്നതിനായി പാതയുടെ ഓരോ 500 മീറ്ററിലും മഴവെള്ളസംഭരണികൾ വിഭാവനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു . സംസ്ഥാന ഗ്രിഡുകളിൽ നിന്നും അതോടൊപ്പം  സൗരോർജ്ജത്തിൽ നിന്നുമുള്ള വൈദ്യുതി വിതരണം ഉപയോഗിച്ച് എക്സ്പ്രസ് വേ പ്രകാശിപ്പിക്കും. 

 വന്യജീവി ക്രോസിംഗുകൾ 

 കണക്റ്റിവിറ്റി 
ഡൽഹി -മുംബൈ എക്സ്പ്രസ് വേ, ഡൽഹിയിലെ ഡൽഹി -നോയിഡ ഡയറക്ട് ഫ്ലൈവേ (ഡിഎൻഡി ഫ്ലൈവേ), ഹരിയാനയിലെ കുണ്ഡലി -മനേസർ -പൽവൽ എക്സ്പ്രസ് വേ (കെഎംപി), ഗുജറാത്തിലെ അഹമ്മദാബാദ് -വഡോദര എക്സ്പ്രസ് വേ എന്നിവയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ഇത് മുംബൈ – നാഗ്പൂർ എക്സ്പ്രസ് വേ, മുംബൈ – പൂനെ എക്സ്പ്രസ് വേ എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കും.

 സ്റ്റാറ്റസ് അപ്ഡേറ്റുകൾ 

 മാർച്ച് 2018: ഗുജറാത്തിലെ വഡോദര -വിരാർ ഭാഗത്തിന്റെ 24 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള പാക്കേജ് -1 നിർമാണകരാർ   NHAI മാർച്ച് 20 ന് IRB ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ഗ്രൂപ്പിനുനൽകി . 
 ആഗസ്റ്റ് 2018: ഡൽഹി -മുംബൈ എക്സ്പ്രസ് വേയുടെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ 2018 ഡിസംബറിൽ ആരംഭിക്കുമെന്ന് കേന്ദ്ര മന്ത്രി നിതിൻ ഗഡ്കരി 
 ഡിസംബർ 2018: അശോക ബിൽഡ്കോൺ ഡിസംബർ 10 -ന് നർമ്മദാ നദിയിൽ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. ഇത് വഡോദര -വിരാർ വിഭാഗത്തിന്റെ പാക്കേജ് -4 ന്റെ ഭാഗമാണ്. 
 2019 ജനുവരി: ഹരിയാനയിൽ ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കൽ ജോലികൾ അവസാന ഘട്ടത്തിൽ എത്തി. വഡോദര - വിരാർ ഭാഗത്തിന്റെ പാക്കേജ് -1, 2 എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു, അതേസമയം സോഹ്ന - വഡോദര ഭാഗത്തിന്റെ ജോലികൾ ഉടൻ ആരംഭിക്കും എന്ന് അറിയിച്ചു. 
 മാർ 2019: ഡിഎൻഡി-കെ എം പി സെക്ഷൻ 1 മാർച്ച് 2019 നും  സോഹ്ന - വഡോദര - വിരര് - ജ്ന്പ്ത് 8 മാർച്ച് 2019 വിഭാഗം മാർച്ച് 8 നും ന്ദ്രമന്ത്രി  നിതിൻ ഗഡ്കരി  തറക്കല്ലിട്ടു 
 സെപ്റ്റംബർ 2019:  സോഹ്ന - വഡോദര സെക്ഷന്റെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പാക്കേജ് -3-ന് സെപ്റ്റംബർ 5-നും പാക്കേജ് -1 & 2-നും സെപ്റ്റംബർ 13-ന് ആരംഭിച്ചു  3 പാക്കേജുകളും ഹരിയാനയിലാണ് ( സോഹ്ന മുതൽ കൊൽഗാവ് വരെ ). 
 ഫെബ്രുവരി 2020: ഇന്ത്യയുടെ കേന്ദ്ര ബജറ്റ് (2020–21) പാർലമെന്റിൽ അവതരിപ്പിക്കുമ്പോൾ ധനമന്ത്രി നിർമ്മലാ സീതാരാമൻ മാർച്ച് 2023 ൽ ഈ എക്സ്പ്രസ് വേ തയ്യാറാകുമെന്ന് പറഞ്ഞു.  
 ജൂൺ 2020: 497 കി.മീ നിർമ്മാണത്തിലാണ്, 162 കി.മീ നിർമാണത്തിന് നൽകി, 569 കി.മീ ബിഡ്ഡിംഗ് പ്രക്രിയയിൽ ആണ്. 
 ഓഗസ്റ്റ് 2020: 59കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഡിഎൻഡി – ഫരീദാബാദ് – കെഎംപി ഭാഗത്തി ന്റെ ഡിആർഎ ഇൻഫ്രാകോൺ വരെയുള്ള  3 പാക്കേജുകൾക്കും കരാർ നൽകി. ഇത് ഡിഎൻഡി ഫ്ലൈവേ, ഫരീദാബാദ്, ബല്ലഭ്ഗഡ്, കെഎംപി എക്സ്പ്രസ് വേ എന്നിവയിലൂടെ കടന്നുപോകും . 
 ഒക്ടോബർ 2020: ഫരീദാബാദിൽ ഡിഎൻഡി-ഫരീദാബാദ്-ക്ംപ് ഭാഗത്തിന്റെ  മണ്ണ് പരിശോധന പണി ആരംഭിച്ചു.  15 ഒക്ടോബർ 2020 ന് വഡോദര - വിരാർ വിഭാഗത്തിന്റെ പാക്കേജ് -11, 12, 13 എന്നിവയ്ക്കായി മഹാരാഷ്ട്രയിൽ കരാറുകൾ നൽകി.
 ഏപ്രിൽ 2021: 710 കിലോമീറ്റർ നിർമ്മാണത്തിലാണ്. 
 ജൂലൈ 2021: 350 കിലോമീറ്റർ നിർമ്മിച്ചു, 825 km നിർമ്മാണത്തിലാണ്, 52 പാക്കേജുകളിൽ 7 എണ്ണത്തിന്റെ ടെൻഡറുകൾ 2022 മാർച്ച് വരെ നൽകുമെന്ന് നിതിൻ ഗഡ്കരി രാജ്യസഭയിൽ പറഞ്ഞു. 
 ഓഗസ്റ്റ് 2021: ഡൽഹി -മുംബൈ എക്സ്പ്രസ് വേയിൽ ഹരിയാനയിലെ ബല്ലഭഗഡ് ( ഫരീദാബാദ് ) ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജേവാറിലെ വരാനിരിക്കുന്ന നോയിഡ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ലിങ്ക് റോഡ് നിർമ്മിക്കും.  
 സെപ്റ്റംബർ 2021: ഗുജറാത്തിലെ ബറൂച്ചിന് സമീപം നർമദാ നദിക്ക് മുകളിലുള്ള ഉരുക്ക് പാലത്തിന്റെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ 32 മാസത്തെ റെക്കോർഡ് സമയം കൊണ്ട് പൂർത്തിയായി: കേന്ദ്ര മന്ത്രി നിതിൻ ഗഡ്കരി . 

 അവലംബം