മസാർ-ഇ ശരീഫ്

മസാർ-ഇ-ഷെരീഫ്, മസാർ എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന 500,207 ജനസംഖ്യയുള്ള അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ നാലാമത്തെ വലിയ നഗരമാണ്. ബാൽഖ് പ്രവിശ്യയുടെ തലസ്ഥാനമായ ഇത് കിഴക്ക് കുന്ദൂസ്, തെക്കുകിഴക്ക് കാബൂൾ, തെക്ക് പടിഞ്ഞാറ് ഹെറാത്ത്, വടക്ക് ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനിലെ ടെർമെസ് എന്നിവയുമായി ഹൈവേ വഴി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ അതിർത്തിയിൽ നിന്ന് ഈ നഗരത്തിലേയ്ക്ക് ഏകദേശം 55 കിലോമീറ്റർ (34 മൈൽ) ദൂരമുണ്ട്. പ്രശസ്തമായ ആരാധനാലയങ്ങളും ഇസ്ലാമിക, ഹെല്ലനിസ്റ്റിക് കാലഘട്ടങ്ങളിലെ പുരാവസ്തു സൈറ്റുകളും നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ ഈ നഗരം ഒരു വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രം കൂടിയാണ്. പുരാതന നഗരമായ ബാൽഖും സമീപത്തായാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.

ചരിത്രപരമായി ഗ്രേറ്റർ ഖൊറാസാന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന മസാർ-ഇ-ഷെരീഫിന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശം 1751 ൽ ദുറാനി സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ (സ്വയംഭരണാധികാരമുള്ള അമീറുമാരുടെ കീഴിലാണെങ്കിലും) ഭാഗമാകുന്നതുവരെയുള്ള കാലത്ത് താഹിരിദുകൾ, സഫാരിഡുകൾ, സമാനിഡുകൾ, ഗസ്‌നാവിഡുകൾ, ഗൂരിഡുകൾ, ഇൽഖാനേറ്റുകൾ, തിമൂരിഡുകൾ, ബുഖാറയിലെ ഖാനേറ്റ് എന്നിവരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. 1849-ൽ അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ ഭാഗമാകുന്നതിന് മുമ്പ് നഗരം ഏതാനും പ്രാദേശിക ഭരണാധികാരികൾക്കിടയിൽ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടു.

വടക്കൻ അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ പ്രാദേശിക കേന്ദ്രമായ മസാർ-ഇ-ഷെരീഫ്, ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ, താജിക്കിസ്ഥാൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾക്ക് അടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.

 ചരിത്രം 
ബിസി ആറാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ അക്കീമെനിഡുകൾ ഈ പ്രദേശം നിയന്ത്രിച്ചു. മഹാനായ അലക്സാണ്ടർ ഈ പ്രദേശം കീഴടക്കിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം സെലൂസിഡ് സാമ്രാജ്യത്തിലേക്ക് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു. സെലൂക്കിഡുകളുടെ തകർച്ച ഗ്രീക്കോ-ബാക്ട്രിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ആവിർഭാവത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. ബിസി 130-നടുത്ത്, ശാകന്മാർ ഈ പ്രദേശം കൈവശപ്പെടുത്തിയതോടെ ഗ്രീക്കോ-ബാക്ട്രിയൻ രാജ്യത്തിൻറെ അന്ത്യംകുറിച്ചു. മസാർ-ഇ-ഷെരീഫും ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളും യുയേഷി പിടിച്ചെടുക്കുകയും ഇത് കുഷാന സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തു. കുശാനന്മാരുടെ പതനത്തിനുശേഷം സസാനിയക്കാർ ഈ പ്രദേശം നിയന്ത്രിച്ചു. CE 651-ൽ ഇസ്ലാമിക അധിനിവേശങ്ങൾ മസാർ-ഇ-ഷരീഫിൽ എത്തി.

 9-ആം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ 1919 വരെ 
ചരിത്രപരമായി ഗ്രേറ്റർ ഖൊറാസാന്റെ ഭാഗമായ മസാർ-ഇ-ഷെരീഫിന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശം തുടർന്ന് താഹിരിഡുകൾ, സഫാരിഡുകൾ, സമാനിഡുകൾ, ഗസ്‌നാവിഡുകൾ, ഗുരിഡുകൾ, ഇൽഖാനറ്റുകൾ, തിമൂരിഡുകൾ, ബുഖാറയിലെ ഖാനേറ്റ് എന്നിവരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു.

 ഭൂമിശാസ്ത്രം 

 കാലാവസ്ഥ 
ഒരു തണുത്ത സ്റ്റെപ്പി കാലാവസ്ഥയുള്ള (കോപ്പൻ കാലാവസ്ഥാ വർഗ്ഗീകരണം BSk) മസാർ-ഇ-ഷെരീഫ് നഗരത്തിൽ ചൂടുള്ള വേനൽക്കാലവും തണുത്ത ശൈത്യകാലവുമാണ് അനുഭവപ്പെടാറുള്ളത്. മഴ കുറവായ ഇവിടെ കൂടുതലും ഡിസംബറിനും ഏപ്രിൽ മാസത്തിനും ഇടയിലാണ് മഴക്കാലം. ചൂടേറിയ വേനൽക്കാലമുള്ള മസാർ-ഇ-ഷെരീഫിൽ ജൂൺ മുതൽ ഓഗസ്റ്റ് വരെയുള്ള കാലത്തെ പ്രതിദിന താപനില 40 °C ൽ (104 °F) കൂടുതലാണ്. ശീതകാലം തണുപ്പുള്ളതും താപനില തണുത്തുറയുന്നതിനും താഴെയാണ്. നവംബർ മുതൽ മാർച്ച് വരെയുള്ള സയമത്ത് മഞ്ഞുവീഴ്ചയുണ്ടാകും.

 ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം 
ആകെ 500,207 ജനസംഖ്യയുള്ള മസാർ-ഇ-ഷെരീഫ് നഗരം, ജനസംഖ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ നഗരമാണ്. 77,615 പാർപ്പിടങ്ങളുള്ള ഈ നഗരത്തിന് 8,304 ഹെക്ടർ ഭൂവിസ്തൃതിയുണ്ട്.

ഏകദേശം 375,000 ആളുകളടങ്ങിയ ഒരു ബഹുവംശ, ബഹുഭാഷാ സമൂഹമാണ് മസാർ-ഇ-ഷെരീഫ്. കൃത്യമായ വംശീയ രൂപീകരണത്തെക്കുറിച്ച് ഗവൺമെന്റിന്റെ ഔദ്യോഗിക റിപ്പോർട്ട് ഒന്നും ലഭ്യമല്ല എന്നിരുന്നാലും നാഷണൽ ജിയോഗ്രാഫിക് മാസികയുടെ നവംബർ 2003 ലക്കത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഒരു ഭൂപടം അനുസരിച്ച്, താജിക്കുകൾ 60%, ഹസാരകൾ 10%, പഷ്തൂൺ 10%, തുർക്ക്മെൻ 10%, ഉസ്ബെക്ക് 10% എന്നിങ്ങനെയാണ് ഇവിടുത്തെ വംശീയ വിഭജനം. പ്രധാനമായും പഷ്തൂണുകളും മറ്റ് ഗ്രൂപ്പുകളും തമ്മിൽ കഴിഞ്ഞ ദശകങ്ങളിൽ ഇടയ്ക്കിടെ വംശീയ അക്രമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.. 2011-ലെ വാർത്താ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രദേശത്ത് നടക്കുന്ന കൊലപാതകങ്ങളെക്കുറിച്ച് പരാമർശിച്ചെങ്കിലും ആരാണ് ഇതിന് പിന്നിൽ എന്നതിന് തെളിവില്ല. മസാർ-ഇ-ഷെരീഫിലെ പ്രബലമായ ഭാഷ ദാരിയും തുടർന്ന് പാഷ്തോ, ഉസ്ബെക്ക് എന്നിവയുമാണ്.

 അവലംബം