സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ (ഇന്ത്യ)

സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ, സ്വതന്ത്രവും നീതിയുക്തവും നിഷ്പക്ഷവുമായ രീതിയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിനായി ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലും രൂപീകരിച്ച ഒരു സ്വയംഭരണാധികാരമുള്ള ഭരണഘടനാപരമായ സ്ഥാപനമാണ്. ആർട്ടിക്കിൾ 324 പ്രകാരമുള്ള വ്യവസ്ഥകളോടെയുള്ള ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ അധികാരങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നു. മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ, മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ, പഞ്ചായത്തുകൾ തുടങ്ങി ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുള്ള മറ്റേതെങ്കിലും നഗര തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനാണ്. സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ കേന്ദ്ര ഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെയോ ഗവർണറാണ് അവരെ നിയമിക്കുന്നത്.

 ചരിത്രവും ഭരണവും 
തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളുടെ മേൽനോട്ടത്തിനായി 1950-ൽ രൂപീകരിച്ച ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ അധികാരങ്ങൾക്കനുസൃതമായി അതത് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കായി ഇന്ത്യയിൽ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ രൂപീകരിച്ചു. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വയംഭരണാവകാശം ഉറപ്പാക്കാൻ, സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ നിയമിക്കുന്നത് ഗവർണറാണ്. ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിക്ക് വേണ്ടി നിർവചിച്ചിരിക്കുന്ന അടിസ്ഥാനത്തിലും രീതിയിലും അല്ലാതെ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് മാറ്റാൻ കഴിയില്ല.   

73, 74 ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിക്ക് ശേഷമാണ് സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ രൂപീകരിച്ചത്. ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 243 കെ പ്രകാരമാണ് സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനുകൾ രൂപീകരിച്ചത്. ആർട്ടിക്കിൾ 324 പ്രകാരം ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ രൂപീകരിക്കുന്നതിന് സമാനമാണ്.

 ഘടന 
സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനിൽ ചീഫ് ഇലക്‌ടർ ഓഫീസറും  അതത് സംസ്ഥാന ഗവൺമെന്റുകളുടെ നിയമങ്ങൾ പ്രകാരം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുള്ള അത്രയും അംഗങ്ങളും സ്റ്റാഫും ഉൾപ്പെടുന്നു. സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാർ ഏതെങ്കിലും കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ സ്ഥാനമോ ഓഫീസോ വഹിക്കാത്ത സ്വതന്ത്ര വ്യക്തികളാണ്.

 അധികാരങ്ങളും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും 
ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ ഇനിപ്പറയുന്നവയ്ക്ക് ഉത്തരവാദികളാണ്: 

 തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഷെഡ്യൂൾ പുറത്തിറക്കുന്നു.
 സംസ്ഥാനത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ അടങ്ങിയ വിജ്ഞാപനം പുറപ്പെടുവിക്കുക.
 സംസ്ഥാനത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നു.
 സംസ്ഥാനത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാൻ യോഗ്യരായ വ്യക്തികൾക്കുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുന്നു.
 സംസ്ഥാനത്തെ മുനിസിപ്പൽ പഞ്ചായത്തുകളിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നു.
 തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കുള്ള തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മാതൃകാ പെരുമാറ്റച്ചട്ടം തുടരുകയാണ്.
 പുതിയ കൂട്ടിച്ചേർക്കലുകൾക്കൊപ്പം ഇലക്ടറൽ റോളുകൾ അപ്ഡേറ്റ് ചെയ്യുന്നു.
 എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ നീക്കം ചെയ്യലുകളോടെ ഇലക്ടറൽ റോളുകൾ അപ്ഡേറ്റ് ചെയ്യുന്നു.
 സംസ്ഥാനത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകളിലേക്ക് നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലപ്രഖ്യാപനം.
 സംസ്ഥാനത്തെ മുനിസിപ്പൽ പഞ്ചായത്തുകളിലേക്ക് നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ ഫലപ്രഖ്യാപനം.
 തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
 ആവശ്യമെങ്കിൽ റീപോളിന് ഓർഡർ ചെയ്യുന്നു.
 സംസ്ഥാനമൊട്ടാകെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനുള്ള ക്രമീകരണങ്ങൾ നടത്തുന്നു.
 പഞ്ചായത്ത് തെരഞ്ഞെടുപ്പിനുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചെലവ് നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
 മുനിസിപ്പൽ, പഞ്ചായത്ത് നിയോജക മണ്ഡലങ്ങളുടെ നിർണ്ണയം.
 തെറ്റായ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ എതിർക്കുന്നു.

 സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനുകളുടെ പട്ടിക 
ഇന്ത്യയിലെ ഓരോ സംസ്ഥാനത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനുകളുടെ പട്ടിക താഴെ കൊടുക്കുന്നു: 
സംസ്ഥാനംതിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ1ആന്ധ്രാപ്രദേശ്ആന്ധ്രപ്രദേശ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ2അരുണാചൽ പ്രദേശ്അരുണാചൽ പ്രദേശ് സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ3അസംഅസം സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ4ബീഹാർബീഹാർ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ5ഛത്തീസ്ഗഡ്ഛത്തീസ്ഗഡ് സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ6ഡൽഹിഡൽഹി സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ7ഗോവഗോവ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ8ഗുജറാത്ത്ഗുജറാത്ത് സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ9ഹരിയാനഹരിയാന സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ10ഹിമാചൽ പ്രദേശ്ഹിമാചൽ പ്രദേശ് സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ11ജമ്മു കശ്മീർജമ്മു & കശ്മീർ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ12ജാർഖണ്ഡ്ജാർഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ13കർണാടകകർണാടക സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ14കേരളംകേരള സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ15മധ്യപ്രദേശ്മധ്യപ്രദേശ് സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ16മഹാരാഷ്ട്രമഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ17മണിപ്പൂർമണിപ്പൂർ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ18മേഘാലയമേഘാലയ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ19മിസോറാംമിസോറാം സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ20നാഗാലാൻഡ്നാഗാലാൻഡ് സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ21ഒറീസഒറീസ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ22പഞ്ചാബ്പഞ്ചാബ് സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ23പുതുച്ചേരിപുതുച്ചേരി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ24രാജസ്ഥാൻരാജസ്ഥാൻ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ25സിക്കിംസിക്കിം സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ26തമിഴ്നാട്തമിഴ്നാട് സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ27തെലങ്കാനതെലങ്കാന സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ28ത്രിപുരത്രിപുര സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ29ഉത്തർപ്രദേശ്ഉത്തർപ്രദേശ് സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ30ഉത്തരാഖണ്ഡ്ഉത്തരാഖണ്ഡ് സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ31പശ്ചിമ ബംഗാൾപശ്ചിമ ബംഗാൾ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ

 റഫറൻസുകൾ 

വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ തദ്ദേശ ഭരണം