കൃതി ഭാരതി

ഒരു ഇന്ത്യൻ പുനരധിവാസ മനഃശാസ്ത്രജ്ഞയും കുട്ടികളുടെ അവകാശ പ്രവർത്തകയുമാണ് കൃതി ഭാരതി (ജനനം ഓഗസ്റ്റ് 19, 1987). ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി ശൈശവവിവാഹം അസാധുവാക്കിയയാൾ എന്ന നിലയിലാണ് കൃതി വാർത്തകളിൽ ഇടം നേടിയത്. ശൈശവവിവാഹത്തിന് ഇരയായവരുടെ രക്ഷയും ക്ഷേമവും ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സ്ഥാപനമായ സാരഥി ട്രസ്റ്റിന്റെ സ്ഥാപകയും ഡയറക്ടറുമാണ് അവർ. ഭാരതിയുടെ സംഘം 41-ലധികം ശൈശവ വിവാഹങ്ങൾ അസാധുവാക്കുകയും 1,400-ലധികം ശൈശവ വിവാഹങ്ങൾ തടയുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

 ആദ്യകാലജീവിതം 
1987 ഓഗസ്റ്റ് 19 ന് രാജസ്ഥാനിലെ ജോധ്പൂരിലാണ് ഭാരതി ജനിച്ചത്. ഭാരതിയുടെ പിതാവ് അവരുടെ അമ്മ ഇന്ദു ചോപ്രയെ  അവർ ഗർഭിണി ആയിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു. ഒരു യാഥാസ്ഥിതിക പരിതസ്ഥിതിയിൽ ഇത് അപമാനമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, ബന്ധുക്കൾ ഗർഭം അലസിപ്പിക്കാനും വീണ്ടും വിവാഹം കഴിക്കാനും ആവശ്യപ്പെട്ടു. സമ്മർദങ്ങൾക്കിടയിലും ഭാരതിയുടെ അമ്മ പിടിവാശിയോടെ അവരെ ഒറ്റയ്ക്ക് വളർത്തി. ഗർഭാവസ്ഥയിൽ അവരുടെ അമ്മയ്ക്ക് മെഡിക്കൽ സങ്കീർണതകൾ അനുഭവപ്പെട്ടതിനാൽ, ഭാരതി മാസം തികയാതെ ഏഴാം മാസത്തിൽ ജനിച്ചു.

കുട്ടിക്കാലത്ത്, അവരെ ശപിക്കപ്പെട്ടവളായി കരുതിയ ബന്ധുക്കൾ ഭാരതിയെ ശാരീരികമായും വാക്കാലും പീഡിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരാൾ അവർക്ക് 10 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ കുറെശ്ശേ വിഷം കൊടുക്കുക വരെ ചെയ്തു. എന്നാൽ, ഭാരതി അത് അതിജീവിച്ചു. പക്ഷേ അവർ കിടപ്പിലാവുകയും ശരീരം തളർന്നു പോകുകയും ചെയ്തു. രണ്ട് വർഷത്തിന് ശേഷം സുഖം പ്രാപിക്കുന്നത് വരെ അവർ വിവിധ ആശുപത്രികളിൽ നിരവധി ചികിത്സകളിലൂടെ കടന്നുപോയി. അവരുടെ രോഗശാന്തിക്ക് റെയ്കി ചികിത്സകൾ കാരണമായി.

സുഖം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ, ജാതി വ്യവസ്ഥയിൽ നിന്നും മതത്തിൽ നിന്നും ബന്ധുക്കളിൽ നിന്നും സ്വയം മോചിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ അവർ തന്റെ അവസാന നാമം "ഭാരതി" (ഇന്ത്യയുടെ മകൾ) എന്ന് മാറ്റി.

 വിദ്യാഭ്യാസം 
പക്ഷാഘാതം മൂലം നാലാം ക്ലാസ് പൂർത്തിയാക്കാൻ ഭാരതിക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. ബോർഡ് പരീക്ഷ പാസായതിനാൽ അവർക്ക് പത്താം ക്ലാസിലേക്ക് പ്രവേശനം നേടാൻ കഴിഞ്ഞു.

ജോധ്പൂരിലെ ജയ് നരേൻ വ്യാസ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്നാണ് ഭാരതി മനഃശാസ്ത്രത്തിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിയത്.

 എൻ.ജി.ഒ-കൾ 
കോളേജിൽ ആയിരിക്കുമ്പോൾ ഭാരതി നിരവധി എൻ‌ജി‌ഒകളിൽ ചേരുകയും കൗൺസിലിംഗ് ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. അവരുടെ ആദ്യത്തെ കേസ് 9 വയസ്സുള്ള ഒരു ബലാത്സംഗ ഇരയായിരുന്നു. കൗൺസിലിംഗിലൂടെയുള്ള താൽക്കാലിക ആശ്വാസം ആത്യന്തികമായി അർത്ഥശൂന്യമാണെന്ന് ഭാരതി കരുതി. 

എൻജിഒകൾ വഴി ബാലവേല, ദാരിദ്ര്യം, ശൈശവ വിവാഹം എന്നിവയാൽ കഷ്ടപ്പെടുന്ന നിരവധി തെരുവ് കുട്ടികൾക്കൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കാൻ ഭാരതിക്ക് കഴിഞ്ഞു. ഏഴുമാസത്തിനുശേഷം, ഭവനരഹിതരായ കുട്ടികളുടെ ഇടയിൽ ഒരു പ്രധാന വിഷയം ശൈശവ വിവാഹമാണെന്ന് അവൾ ശ്രദ്ധിച്ചു. ശൈശവവിവാഹം ഇന്ത്യയിൽ നിയമവിരുദ്ധമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിലും, പ്രത്യേകിച്ച് ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ അത് പ്രബലമായി തുടർന്നുവന്നിരുന്നു. ഭാരതിയുടെ ജന്മനാടായ രാജസ്ഥാൻ ലോകത്തെ ശൈശവ വിവാഹത്തിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

ലോകത്തിലെ കുട്ടികളുടെ അവസ്ഥ (State of the Worlds Children) എന്ന തലക്കെട്ടിൽ 2009-ൽ യൂനിസെഫ് ന്റെ ഒരു റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നത് ലോകത്തിലെ ശൈശവ വിവാഹങ്ങളിൽ 40 ശതമാനവും നടക്കുന്നത് ഇന്ത്യയിലാണ് എന്നാണ്. ഗ്രാമീണ മേഖലയിലെ സർവേയിൽ പങ്കെടുത്ത സ്ത്രീകളിൽ 56 ശതമാനവും 18 വയസ്സിന് മുമ്പ് വിവാഹിതരായെന്നും റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.

 സാരഥി ട്രസ്റ്റ് 
ഭാരതി എൻജിഒകളുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ, അവർ എങ്ങനെയാണ് അവബോധം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് അവർ ശ്രദ്ധിച്ചു; അത് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണെന്ന് അവൾ വിശ്വസിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അത് പ്രശ്നത്തെ ഉപരിതല തലത്തിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യുക മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത് എന്ന് അവർ കരുതി. അങ്ങനെ, 2011-ൽ, എൻ‌ജി‌ഒകളിലെ കുട്ടികളുമായുള്ള അവരുടെ അനുഭവത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, അവർ സാരഥി ട്രസ്റ്റ് സ്ഥാപിച്ചു. സാരഥി ട്രസ്റ്റ് അടിസ്ഥാന തലത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ശൈശവ വിവാഹത്തിന് ഇരയായവരുടെ രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിന് ശേഷം പുനരധിവാസവും ക്ഷേമവും ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.  ഇരകളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കാൻ സംഘടന വിദ്യാഭ്യാസവും തൊഴിൽ പരിശീലനവും തൊഴിലവസരങ്ങളും നൽകുന്നു.

2012-ൽ, ഭാരതി തന്റെ ആദ്യ കേസായ ലക്ഷ്മി സർഗരയിലൂടെ വാർത്തകളിൽ ഇടം നേടി. ശൈശവവിവാഹം അസാധുവാക്കിയ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സ്ത്രീയായിരുന്നു അവർ. അന്നുമുതൽ, ഭാരതിയും സംഘവും വ്യക്തിപരമായി ഗ്രാമങ്ങളും സ്‌കൂളുകളും സന്ദർശിച്ച് ശൈശവ വിവാഹത്തിന്റെ ദൂഷ്യഫലങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിനും സ്ത്രീശാക്തീകരണം പഠിപ്പിക്കുന്നതിനും വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത വധൂവരന്മാർക്ക് അവരുടെ കേസ് അറിയിക്കാൻ സംഘടനയ്ക്ക് ഒരു ഹെൽപ്പ് ലൈൻ ഉണ്ട്. ഇരകൾ എത്തുമ്പോൾ, ഭാരതിയുടെ ടീം വിവാഹത്തിന്റെ തെളിവ് നേടുകയും തുടർന്ന് വധുവിന്റെയും വരന്റെയും വീട്ടുകാരുമായും തുടർന്ന് സമൂഹത്തിലെ മുതിർന്നവരുമായും സംസാരിക്കുന്നു. പരാജയപ്പെട്ടാൽ, ഭാരതിയുടെ സംഘം നിയമസഹായം തേടുകയും കേസ് കോടതിയിൽ എത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ആക്ടിവിസത്തിന്റെ വർഷങ്ങളിലുടനീളം, എണ്ണമറ്റ മരണ ഭീഷണികളും ബലാത്സംഗ ഭീഷണികളും ഭാരതി നേരിട്ടിട്ടുണ്ട്. ശൈശവ വിവാഹം അംഗീകരിക്കുന്ന ഒളിവിലുള്ള ഹിന്ദു നേതാക്കൾ അവരുടെ മൂക്ക് അറുക്കുമെന്നും കൂട്ടബലാത്സംഗം ചെയ്യുമെന്നും ഭീഷണിപ്പെടുത്തി.

സാരഥി ട്രസ്റ്റ് 6,000-ത്തിലധികം കുട്ടികളെയും 5,500 സ്ത്രീകളെയും പുനരധിവസിപ്പിച്ചു. 2011-ൽ ഇത് സ്ഥാപിതമായതിനുശേഷം, ഭാരതിയുടെ ടീം 44-ലധികം ശൈശവ വിവാഹങ്ങൾ അസാധുവാക്കിയിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ 1,400-ലധികം ശൈശവ വിവാഹങ്ങൾ തടയുകയും ചെയ്തു.

 അവലംബം 

വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ
വർഗ്ഗം:1987-ൽ ജനിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:കുട്ടികളുടെ അവകാശ പ്രവർത്തകർ