ആത്മാറാം പാണ്ഡുരംഗ്

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഒരു സാമൂഹ്യപരിഷ്കർത്താവായിരുന്നു ആത്മാറാം പാണ്ഡുരംഗ് അഥവാ ആത്മാറാം പാണ്ഡുരംഗ് തുർഖദേകർ (1823 – 26 April 1898). തുർഖദ് എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം എഴുതിവന്നു. പ്രാർത്ഥനാസമാജം സ്ഥാപിച്ച അദ്ദേഹം ബോംബെ നാച്ചുറൽ ഹിസ്റ്ററി സൊസൈറ്റി സ്ഥാപനത്തിൽ സഖാറാം അർജുൻ തുടങ്ങിയവരോടൊപ്പം പങ്കുവഹിച്ചു. 
 ജീവിതരേഖ 
പാണ്ഡുരംഗ് യശ്വന്ത്-യശോദഭായ് ദമ്പതികളുടെ മകനായി 1823-ൽ മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ജനിച്ച ആത്മാറാം ഗ്രാന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്ന് വൈദ്യത്തിൽ ബിരുദം നേടി. ഭാഷാപണ്ഡിതനായിരുന്ന ദദോബ പാണ്ഡുരംഗിന്റെ സഹോദരനായിരുന്നു ആത്മാറാം.  1879-ൽ കുറഞ്ഞകാലം ബോംബെയുടെ ഷെരിഫ് ആയി പ്രവർത്തിച്ചു.

ഭീവണ്ഡിയിൽ വസൂരി വാക്സിൻ പ്രചാരണത്തിലൂടെ പ്രവർത്തനരംഗത്തിറങ്ങിയ അദ്ദേഹം 1868-ലെ പകർച്ചവ്യാധി നിയമത്തിന്റെ വകുപ്പുകൾക്ക് രൂപം നൽകുന്നതിൽ പങ്കുവഹിച്ചു. മഹാരാജ് അപകീർത്തികേസിൽ സാക്ഷിയായിരുന്ന ആത്മാറാം ആശ്രമങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ലൈംഗികാഭാസങ്ങൾക്കെതിരെയും സമുദായത്തിലെ ശൈശവവിവാഹങ്ങൾക്കെതിരെയും ശബ്ദമുയർത്തി.  
 പ്രാർത്ഥന സമാജം 
1867 മാർച്ച് 31-നാണ് ആത്മാറാമിന്റെ വീട്ടിൽ വെച്ച് പ്രാർത്ഥന സമാജം സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നത്. ജാതിവ്യവസ്ഥയെ എതിർക്കുക, ശൈശവവിവാഹം നിർത്തലാക്കുക, വിധവാവിവാഹം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നിവയൊക്കെയായിരുന്നു പ്രാർത്ഥനാസമാജത്തിന്റെ സ്ഥാപകലക്ഷ്യങ്ങൾ. കേശവ് ചന്ദ്രസെന്നിനെ പോലുള്ളവരെ ഇത് സ്വാധീനിച്ചു.
 അന്ത്യം 
ലോനാവാലയിലെ സന്ദർശനത്തെതുടർന്നുണ്ടായ ശ്വാസകോശരോഗത്തെ തുടർന്ന് 1898-ൽ ആത്മാറാം അന്തരിച്ചു. പുരോഗമനേച്ഛുവായ ഒരു ഹിന്ദു പരിഷകർത്താവായി അദ്ദേഹം അനുസ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. 

രാധാഭായ് ആയിരുന്നു സഹധർമ്മിണി. രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിന്റെ സുഹൃത്തായിരുന്ന അന്നപൂർണ്ണ (അന),മൊറേശ്വർ ആത്മാറാം, മനേക്, ധ്യാനേശ്വർ ആത്മാറാം എന്നിവർ മക്കളായിരുന്നു.
 അവലംബം 

വർഗ്ഗം:1898-ൽ മരിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:1823-ൽ ജനിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ