ഉമേഷ് ചന്ദ്ര ചതുർവേദി

ഇന്ത്യക്കാരനായ ഒരു വൈറോളജിസ്റ്റ്, ഇമ്മ്യൂണോളജിസ്റ്റ്, മെഡിക്കൽ മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റ്, സി‌എസ്‌ഐആർ എമെറിറ്റസ് സയന്റിസ്റ്റ്, ഭാരത് ഇമ്മ്യൂണോളജിക്കൽസ് ആൻഡ് ബയോളജിക്കൽ കോർപ്പറേഷന്റെ മുൻ ചെയർമാനാണ് എന്നീീ നിലകളിൽ പ്രശസ്തനാണ് ഉമേഷ് ചന്ദ്ര ചതുർവേദി (ജനനം: 1939).  കിംഗ് ജോർജ്ജ് മെഡിക്കൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ മൈക്രോബയോളജി വിഭാഗത്തിന്റെ സ്ഥാപക തലവനായ അദ്ദേഹം  ഡെങ്കി വൈറസ് അണുബാധയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനത്തിന് പ്രശസ്തനാണ്.  ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്,  നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, ഇന്ത്യ , ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി തുടങ്ങി മൂന്ന് പ്രധാന ഇന്ത്യൻ സയൻസ് അക്കാദമികളിൽ നിന്നും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഒരു അംഗമാണ് ചതുർവേദി അതോടൊപ്പം റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് പാത്തോളജിസ്റ്റുകളും നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിലെയും ഫെലോ ആണ് അദ്ദേഹം.  ശാസ്ത്ര ഗവേഷണത്തിനായുള്ള ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ പരമോന്നത ഏജൻസിയായ കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യയ്ക്കുള്ള ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നഗർ സമ്മാനം നൽകി, 1981 ൽ മെഡിക്കൽ സയൻസിന് നൽകിയ സംഭാവനകൾക്ക് ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഇന്ത്യൻ സയൻസ് അവാർഡുകളിലൊന്നാണിത്.  

 ജീവചരിത്രം 
1939 മാർച്ച് 2 ന് ഉത്തർപ്രദേശിലെ വ്യവസായ നഗരമായ ഉണ്ണാവോയിൽ ചന്ദ്രയ്ക്കും സത്യ പ്രകാശ് ചതുർവേദിക്കും ജനിച്ച യുസി ചതുർവേദി 1956 ൽ ഇറ്റാവയിലെ ഗവൺമെന്റ് ഇന്റർ കോളേജിൽ നിന്ന് കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. 1961 ൽ കിങ്ങ് ജോർജ് മെഡിക്കൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദം നേടി. (അന്ന് കിംഗ് ജോർജ്ജ് മെഡിക്കൽ കോളേജ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു).  തുടർന്ന്, കെ.ജി.എം.യുവിൽ റിസർച്ച് അസിസ്റ്റന്ന്റും ഡെമോൺസ്ട്രേറ്ററുമായി ചേർന്നു, 1964-ൽ ഒരു ഫാക്കൽറ്റി അംഗമായി. ഈ സമയത്ത്, സ്ഥാപനത്തിൽ ഉന്നത പഠനം നടത്തിയ അദ്ദേഹം 1965 ൽ പാത്തോളജി, ബാക്ടീരിയോളജി എന്നിവയിൽ എംഡി നേടി. കെ.ജി.എം.യുവിൽ തന്റെ പതിവ് ഔദ്യോഗിക ജീവിതം 1999-ൽ അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചു. അക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം ഒരു ലക്ചറർ (1964–65, 1967), റീഡർ (1967–84), പ്രൊഫസർ (1984–99) എന്നീ പദവികൾ വഹിച്ചു. . ഇതിനിടയിൽ, 1965 മുതൽ 1967 വരെ അദ്ദേഹം അവധിയെടുത്തു. ടി. രാംചന്ദ്ര റാവുവിന്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിൽ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് വൈറോളജിയിൽ ഐസിഎംആർ സീനിയർ റിസർച്ച് ഫെലോ ആയി ജോലി ചെയ്തു. സീനിയർ മെഡിക്കൽ കോമൺ‌വെൽത്ത് ഫെലോ ആയി തോമസ് ഹെൻ‌റി ഫ്ലെവെറ്റ്, പീറ്റർ വൈൽഡി എന്നിവരോടൊപ്പം ബർമിംഗ്ഹാം സർവകലാശാല ഹാംബർഗ് സർവകലാശാലയിലെ എഫ്. ലേമാൻ-ഗ്രുബിന്റെ ലബോറട്ടറിയിൽ അലക്സാണ്ടർ വോൺ ഹംബോൾട്ട് ഫെലോ ആയി . റിട്ടയർമെന്റിനുശേഷം അദ്ദേഹം കുവൈറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ മെഡിസിൻ ഫാക്കൽറ്റിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.  ഇന്ത്യയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ അദ്ദേഹം ലഖ്‌നൗവിലെ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടോക്സിക്കോളജി റിസർച്ചുമായി (അന്ന് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ടോക്സിക്കോളജി റിസർച്ച് സെന്റർ എന്നറിയപ്പെട്ടു) ബന്ധപ്പെട്ടു. അവിടെ അദ്ദേഹം ഗവേഷണങ്ങൾ തുടർന്നു. കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ചിന്റെ എമെറിറ്റസ് സയന്റിസ്റ്റ്. തുടർന്ന്, ഭാരത് ഇമ്മ്യൂണോളജിക്കൽസ് ആൻഡ് ബയോളജിക്കൽസ് കോർപ്പറേഷന്റെ അദ്ധ്യക്ഷനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.  (ബിബികോൾ) വയറിളക്കത്തിന്റെ നടത്തിപ്പിനായി ഓറൽ പോളിയോ വാക്സിനുകൾ, സിങ്ക് ഗുളികകൾ, കിറ്റുകൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.  വിരന്ദർ സിംഗ് ചൗഹാൻ പിൻ‌ഗാമിയായ 2006 വരെ അദ്ദേഹം ബി‌ബി‌സി‌എല്ലിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 

ചതുർവേദി ഉമയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ദമ്പതികൾക്ക് രണ്ട് പെൺമക്കളുണ്ട്, പ്രീതി, പ്രതിഭ, ഒരു മകൻ ജയ് ദീപ്. ഉത്തർപ്രദേശിലെ ലഖ്‌നൗവിലാണ് കുടുംബം താമസിക്കുന്നത്. 

 ലെഗസി 
ലഘുചിത്രം|235x235ബിന്ദു| ഡെങ്കി വൈറസ്
ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|235x235ബിന്ദു| ഡെങ്കിപ്പനി ലക്ഷണങ്ങൾ
ചതുർവേദിയുടെ ആദ്യകാല ഗവേഷണങ്ങളിൽ വിവിധ രോഗങ്ങളുടെ രോഗവ്യാപനത്തെപ്പറ്റി മൃഗങ്ങളുടെ മാതൃകകൾ ഉപയോഗിച്ച് അദ്ദേഹം നടത്തിയ പരീക്ഷണങ്ങളും ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ അവ വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിച്ചു. മനുഷ്യ ശരീരത്തിലെ ക്രോമിയം വിഷബാധയെപ്പറ്റിയും, ഇമ്മ്യൂണോളജിക്കൽ കാർഡിയാക് പരിക്കിനെപ്പറ്റിയും ഡെങ്കിപ്പനിയെപ്പറ്റിയും (DHF) അത് ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ബോധ്യപ്പെട്ടത്. 1968 ൽ കാൺപൂരിൽ ഡെങ്കിപ്പനി പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സംഘം സ്വതന്ത്രമായി വിപുലമായ പഠനങ്ങൾ നടത്തി, കൂടുതൽ അന്വേഷണങ്ങൾക്കായി രോഗികളിൽ നിന്ന് ഡെങ്കിപ്പനി വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ വിജയിച്ചു.  ഡെങ്കിപ്പനിയുടെ രോഗകാരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെ, ടി ഹെൽപ്പർ സെൽ - ടൈപ്പ് II സൈറ്റോകൈൻ റിസപ്റ്റർ രോഗത്തിന്റെ തീവ്രതയ്ക്ക് കാരണമാകുമെന്ന് അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു, കൂടാതെ സൈറ്റോകൈൻ സുനാമി എന്നാണ് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചത്,  ലേഖനങ്ങളിൽ   ഇന്ത്യൻ ജേണൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ചിൽ അദ്ദേഹം എഴുതിയ എഡിറ്റോറിയലും. 

ഫ്രീ റാഡിക്കലുകൾ, നൈട്രൈറ്റ്, റിയാക്ടീവ് ഓക്സിജൻ, പെറോക്സൈനിട്രൈറ്റ് എന്നിവയുടെ ഉത്പാദനം ത്വരിതപ്പെടുത്തിയ സിഡി 4 + ടി സെല്ലുകളിൽ വൈറസ് ബാധിച്ച മാക്രോഫേജുകൾ സൈറ്റോടോക്സിക് ഫാക്ടർ (സിഎഫ്) ഉൽ‌പാദനത്തെ എങ്ങനെ പ്രേരിപ്പിച്ചുവെന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ട് ചതുർ‌വേദി ഡെങ്കിപ്പനിയുടെ രോഗകാരിത വിശദീകരിച്ചു.  മെറ്റൽ വിഷാംശം പരീക്ഷിക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം ഒരു ഇൻ-വിട്രോ മോഡൽ വികസിപ്പിക്കുകയും ക്രോമിയം പിക്കോളിനേറ്റ് ഉപയോഗിച്ച് പ്രീ-ട്രീറ്റ്മെന്റ് പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇത് വൈറസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന ത്രോംബോസൈറ്റോപീനിയയെ പ്രതിരോധിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങൾ ഡെങ്കിപ്പനി രക്തസ്രാവം, ബന്ധപ്പെട്ട ഷോക്ക് സിൻഡ്രോം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗ്രാഹ്യം വർദ്ധിപ്പിച്ചു.  അവലോകനം ചെയ്ത ജേണലുകളിൽ 255 ലധികം ലേഖനങ്ങൾ വഴി അദ്ദേഹം തന്റെ ഗവേഷണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്  ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസിന്റെ ഓൺലൈൻ ലേഖന ശേഖരം അവയിൽ 216 എണ്ണം പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.  കൂടാതെ, മറ്റുള്ളവർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങളിലേക്ക് അദ്ദേഹം അധ്യായങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്     അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ നിരവധി എഴുത്തുകാരും ഗവേഷകരും ഉദ്ധരിച്ചു.     ക്ഷണിക്കപ്പെട്ട അല്ലെങ്കിൽ മുഖ്യ പ്രഭാഷണങ്ങളും അദ്ദേഹം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്  കൂടാതെ നിരവധി മാസ്റ്റർ, ഡോക്ടറൽ പണ്ഡിതന്മാരെ അവരുടെ പഠനങ്ങളിൽ നയിക്കുകയും ചെയ്തു.  

അക്കാദമിക് രംഗത്ത്, കിംഗ് ജോർജ്ജ് മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ മൈക്രോബയോളജി വകുപ്പിന്റെ സ്ഥാപക തലവനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.  അലിഗഡ് മുസ്ലീം സർവകലാശാലയിൽ വൈറൽ ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് ലബോറട്ടറി സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.  ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ച്, സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി വകുപ്പ്, ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്, കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച് തുടങ്ങി നിരവധി സർക്കാർ സർക്കാർ ഏജൻസികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിട്ടുള്ള അദ്ദേഹം 2003 -04 ൽ ദേശീയ എയ്ഡ്സ് ഗവേഷണ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ശാസ്ത്ര ഉപദേശക സമിതിയിൽ ഇരുന്നു.   പകർച്ചവ്യാധി ബയോളജിയിലെ ടാസ്ക് ഫോഴ്സിൽ അംഗമായിരുന്ന അദ്ദേഹം 1984–85 കാലഘട്ടത്തിൽ ഇന്റർനാഷണൽ ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെഡിസിൻ പൊതുസമ്മേളനത്തിൽ ഇന്ത്യയെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു.  ഇന്ത്യൻ ഇമ്മ്യൂണോളജി സൊസൈറ്റിയുടെ (1992–94) കൗൺസിലിൽ ഇരുന്ന അദ്ദേഹം മൂന്ന് തവണ (1983, 84, 1985) ഇന്ത്യൻ അസോസിയേഷൻ മെഡിക്കൽ മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റുകളുടെ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു.  1976 മുതൽ 1980 വരെ ഇന്ത്യൻ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് പാത്തോളജിസ്റ്റ് ആന്റ് മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റുകളുടെ ട്രഷറർ പദവി വഹിച്ച അദ്ദേഹം 1988 ൽ അതിന്റെ പ്രസിഡന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.  അദ്ദേഹം ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണാത്മക രോഗപ്രതിരോധശാസ്ത്രം ആഫ്രിക്കൻ ജേർണൽ, എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡുകൾ അംഗമായിരുന്നു ചെയ്തു മെഡിക്കൽ റിസർച്ച് ഇന്ത്യൻ ജേണൽ ആൻഡ് മെഡിക്കൽ മൈക്രോബയോളജി ഇന്ത്യൻ ജേണൽ   ഡെങ്കി ബുള്ളറ്റിൻ ഓഫ് പിയർ നിരൂപകൻ എന്നീ നിലകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ സൗത്ത്-ഈസ്റ്റ് ഏഷ്യ റീജിയണൽ ഓഫീസ് (SEARO). 

 അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും 
1969 ൽ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ചിൽ നിന്ന് യുവ ശാസ്ത്രജ്ഞർക്കുള്ള ശകുന്തള അമീർചന്ദ് സമ്മാനം ചതുർവേദിക്ക് ലഭിച്ചു; ഒരു ദശാബ്ദത്തിനുശേഷം 1979 ലെ ജെ ബി ശ്രീവാസ്തവ അവാർഡിന് ഐസിഎംആർ അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.  കൗൺസിൽ ഓഫ് സയന്റിഫിക് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ റിസർച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് 1981 ലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഇന്ത്യൻ സയൻസ് അവാർഡുകളിലൊന്നായ ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നഗർ സമ്മാനം നൽകി. 1989 ൽ കിംഗ് ജോർജ് മെഡിക്കൽ സർവകലാശാലയുടെ മികച്ച അധ്യാപക അവാർഡും ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇമ്മ്യൂണോളജിയുടെ  തുടർന്ന് 1991 ൽ ഓം പ്രകാശ് ഭാസിൻ അവാർഡും ലഭിച്ചു 

നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് 1983-ൽ അദ്ദേഹത്തെ ഒരു ഫെലോ ആയി തിരഞ്ഞെടുത്തു  മൂന്നു വർഷത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസിന്റെ ഫെലോ ആയി.  1987-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട രണ്ട് ഫെലോഷിപ്പുകൾ ലഭിച്ചു; ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി , നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ് എന്നിവ.  റോയൽ കോളേജ് ഓഫ് പാത്തോളജിസ്റ്റ് (1986), അമേരിക്കൻ അക്കാദമി ഓഫ് മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റുകൾ (1988) , ഇന്റർനാഷണൽ മെഡിക്കൽ സയൻസസ് അക്കാദമി എന്നിവയിലും അദ്ദേഹം അംഗമാണ്.  1989 ൽ ഇന്ത്യൻ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് പാത്തോളജിസ്റ്റുകളുടെയും മൈക്രോബയോളജിസ്റ്റുകളുടെയും ബി കെ ഐകത്ത് ഓറേഷൻ അവാർഡും 2007 ൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമിയുടെ ടി എസ് തിരുമൂർത്തി അവാർഡ് പ്രഭാഷണവും അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു. 

 തിരഞ്ഞെടുത്ത ഗ്രന്ഥസൂചിക 

 അധ്യായങ്ങൾ 





 ലേഖനങ്ങൾ








 ഇതും കാണുക 
 Cytotoxic necrotising factor family
 Dengue vaccine

 അവലംബം

 പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ 


 അധികവായനയ്ക്ക് 


വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ
വർഗ്ഗം:1939-ൽ ജനിച്ചവർ