ശരത്ചന്ദ്ര മിത്ര

ശരത്ചന്ദ്ര മിത്ര (15 നവംബർ 1863 - ഡിസംബർ 15, 1938) ഒരു ബംഗാളി ഫോക്‌ലോറിസ്റ്റും പണ്ഡിതനുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഇന്ത്യൻ നാടോടികഥകളിലെ സസ്യങ്ങളെയും മൃഗങ്ങളെയും കുറിച്ച് ധാരാളം പഠിക്കുകയും എഴുതുകയും ചെയ്തു. നിയമ പ്രാക്ടീസിൽ പരിശീലനം നേടിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും പിൽക്കാല ജീവിതത്തിൽ കൊൽക്കത്ത സർവകലാശാലയിലെ നരവംശശാസ്ത്ര വിഭാഗത്തിന്റെ തലവനായി അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചു.
 ജീവിതരേഖ 
സുതാനിറ്റി താലൂക്കിലെ ഹൊഗുൽകുറിയയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു കുടുംബത്തിൽ നിന്നാണ് ശരത്ചന്ദ്ര വന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൂർവ്വികനായ രാമ്മോഹൻ മിത്ര മഹ്രാട്ടക്കാർ നടത്തിയ റെയ്ഡുകൾ കാരണം ബോറിഷയിലെ ആദ്യകാല ഭവനം ഉപേക്ഷിച്ച് താമസം മാറ്റിയിരുന്നു. ശരത്ചന്ദ്രയുടെ പിതാവ് ഹത്വ രാജിന്റെ നിയമോപദേഷ്ടാവും അഭിഭാഷകനുമായിരുന്ന നരസിംഗചന്ദ്ര മിത്രയും അമ്മ നിസ്താരിനി ദാസിയുമായിരുന്നു. ശരത്ചന്ദ്രയുടെ ജ്യേഷ്ഠൻ അമുല്യചന്ദ്ര ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ മരിച്ചു. സഹോദരി സൈലബാല ദാസി സിംലയിലെ പൂർണചന്ദ്ര ചൗധരിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. 

1875 ൽ ചപ്രയിലെ കൊൽക്കത്ത ട്രെയിനിംഗ് അക്കാദമി സ്കൂളിൽ പഠിച്ച ശരത്ചന്ദ്ര, തുടർന്ന് ഒന്നാം ഡിവിഷനിലെ കൊൽക്കത്തയിലെ സിറ്റി സ്കൂളിൽ നിന്ന് 1880 ലെ പ്രവേശന പരീക്ഷ പാസാകുന്നതിന് മുമ്പ് ഈശ്വർചന്ദ് വിദ്യാസാഗർ സ്ഥാപിച്ച മെട്രോപൊളിറ്റൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷനിൽ സ്കോളർഷിപ്പുമായി പഠനം നടത്തി. 1885 ൽ മെട്രോപൊളിറ്റൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷനിൽ നിന്ന് സ്കോളർഷിപ്പോടെ ഇംഗ്ലീഷിൽ ബിഎയും 1886 ൽ ഇംഗ്ലീഷിൽ എംഎയും 1888 ൽ ബിഎലും നേടി. 1889 മെയ് മാസത്തിൽ ചപ്ര ബാറിൽ ചേർന്ന അദ്ദേഹത്തെ പിതാവ് നയിച്ചു. ഗസറ്റഡ് ഓഫീസർ എന്ന നിലയിൽ ജുഡീഷ്യൽ സേവനങ്ങളിലേക്ക് മാറാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും 1894 വരെ അദ്ദേഹം കോടതിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചു. 1894 ഫെബ്രുവരി മുതൽ 1903 മാർച്ച് വരെ അദ്ദേഹം ഹത്വ രാജിൽ സർവേ, സെറ്റിൽമെന്റ് സൂപ്രണ്ടായി ജോലി ചെയ്തു. കോർട്ട് ഓഫ് വാർഡുകൾ നിർത്തലാക്കുകയും 1904 ൽ അദ്ദേഹം ചപ്ര ബാറിലേക്ക് (ശരത്ചന്ദ്രയുടെ പിതാവ് ഇവിടെ ജോലി ചെയ്യുകയും 1905 ജൂലൈ 11 ന് മരിക്കുകയും ചെയ്തു) തിരിച്ചെത്തുകയും 1911 നവംബർ വരെ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. 1911 മുതൽ അദ്ദേഹം അസിസ്റ്റന്റ് മാനേജരായി ജോലി ചെയ്തു. 1921 ൽ കൊൽക്കത്ത സർവകലാശാലയിൽ പുതുതായി സൃഷ്ടിച്ച നരവംശശാസ്ത്ര വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള പ്രൊഫസറായി നിയമിതനായി.എന്നാൽ അനാരോഗ്യവും കാഴ്ചശക്തികുറഞ്ഞതു കാരണം 1926 ൽ വിരമിച്ചു. അമേരിക്കൻ പരിശീലനം ലഭിച്ച ബിരാജ ശങ്കർ ഗുഹയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പദവി കുറച്ചുകാലം ഏറ്റെടുത്തത്. 

 രചനകൾ 
യാത്ര, ചരിത്രം, നാടോടിക്കഥകൾ, ജീവചരിത്രം, നരവംശശാസ്ത്രം എന്നിവയിലായിരുന്നു ശരത്ചന്ദ്രയുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ.1905 ൽ ഹെർബർട്ട് റിസ്ലിയുടെ കീഴിൽ ആരംഭിച്ച എത്‌നോഗ്രാഫിക് സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയും ജോർജ്ജ് ഗ്രിയേഴ്സന്റെ ലിൻഗ്വസ്റ്റിക് സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയും അദ്ദേഹത്തെ സ്വാധീനിച്ചു. ഇന്തോ-ഹെല്ലനിസ്റ്റിക് കലയിലെ ദി ലെജന്റ്സ് ഓഫ് ബുദ്ധ പോലുള്ള നിരവധി വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം എഴുതി (ബോംബെ ആസ്ഥാനമായുള്ള ഈസ്റ്റ് ആൻഡ് വെസ്റ്റ് മാസികയിൽ 1913 ഓഗസ്റ്റ്). അത് ആബർ‌ഡീന്റെ ഈവനിംഗ് ഗസറ്റ് അവലോകനം ചെയ്തു. വടക്കൻ ബീഹാറിലെ പോസ്റ്റിംഗുകളിലും യാത്രകളിലും അദ്ദേഹം പ്രദേശവാസികളിൽ നിന്ന് വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു. സമർത്ഥനായ എഴുത്തുകാരനായിരുന്ന അദ്ദേഹം ബോംബെയിലെ ആന്ത്രോപോളജിക്കൽ സൊസൈറ്റിയുടെ ജേണലിൽ 183 ഓളം പ്രബന്ധങ്ങളും, 97 ഓളം ക്വാർട്ടർലി ജേണൽ ഓഫ് മിത്തിക് സൊസൈറ്റിയിലും, 37ഓളം കൊൽക്കത്തയിലെ ദേശീയ മാസികയിലും, 34 ഓളം  മാൻ-ഇൻ-ഇന്ത്യയിലും (റാഞ്ചി), ഏഷ്യാറ്റിക് സൊസൈറ്റി ഓഫ് ബംഗാളിലും, ഹിന്ദുസ്ഥാൻ റിവ്യൂവിലും 21 വീതവും യൂണിവേഴ്സിറ്റി ജേണലുകളിലും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. കൊൽക്കത്ത റിവ്യൂവിന് "Aescyem" എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ അദ്ദേഹം എഴുതി. 1895 മുതൽ ബോംബെയിലെ ആന്ത്രോപോളജിക്കൽ സൊസൈറ്റിയുടെ അനുബന്ധ അംഗമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. 1912 ൽ സൊസൈറ്റി മിത്ര ശേഖരിച്ച രചനകൾ ഒരു പുസ്തകമായി വീണ്ടും അച്ചടിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.

സ്കൂളുകളിൽ ഔട്ട്‌ഡോർ നാച്ചുറൽ ഹിസ്റ്ററി വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ പ്രമോട്ടർ കൂടിയായിരുന്നു മിത്ര.

നാടോടി പാട്ടുകൾ, നർമ്മങ്ങൾ, കഥകൾ, കടങ്കഥകൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ എന്നിവ മിത്ര സൂക്ഷ്മനിരീക്ഷണം ചെയ്ത വിഷയങ്ങളായിരുന്നു. സസ്യങ്ങളേയും മൃഗങ്ങളേയും ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ഐതിഹ്യങ്ങളിലും കഥകളിലും അദ്ദേഹം പ്രത്യേക താത്പര്യം കാണിക്കുകയും ഉപദേശപരവും ശാസ്ത്രീയവുമായ ഐതിഹ്യങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. 

 സ്വകാര്യ ജീവിതം
ഗയ ജില്ലയിലെ സബോർഡിനേറ്റ് ജഡ്ജിയായ ദിനേശ്ചന്ദ്ര റേയുടെ മകളായ സരസിബാല റേയെ ശരത്ചന്ദ്ര വിവാഹം കഴിച്ചു. അവർക്ക് മൂന്ന് ആൺമക്കളുണ്ടായിരുന്നു.

അവലംബം

വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ഫോക്‌ലോറിസ്റ്റുകൾ
വർഗ്ഗം:കൊൽക്കത്തയിൽ നിന്നുള്ള എഴുത്തുകാർ