മാൾവ സൽത്തനത്ത്

മധ്യകാലഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് ഇന്ത്യയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന ഒരു ഇസ്ലാമിക സാമ്രാജ്യമായിരുന്നു മാൾവ  സൽത്തനത്ത് ( ) ( ഉർദു : مالوہ سلطنت). ഇന്നത്തെ മധ്യപ്രദേശും  തെക്കുകിഴക്കൻ രാജസ്ഥാനും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന മാൾവ പ്രദേശത്ത് 1392 മുതൽ 1562 വരെ ഈ സാമ്രാജ്യം നിലനിന്നിരുന്നു. 

 ചരിത്രം 
ലഘുചിത്രം|319x319ബിന്ദു| മാണ്ടുവിലെ മാൽവയിലെ സുൽത്താൻ ഗിയാത്ത് അൽ- ദിന്നിനായി വട തയ്യാറാക്കൽ 
1392 ൽ ദില്ലി സൽത്തനത്തിലെ ഗവർണറായിരുന്ന ദിലാവർ ഖാൻ ഗുരിയാണ് മാൽവ  സൽത്തനത്ത് സ്ഥാപിച്ചത്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ 1401 വരെ ഇതിന് രാജകീയ പദവി ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. തുടക്കത്തിൽ ധാർ ആയിരുന്നു പുതിയ രാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം. എന്നാൽ താമസിയാതെ ഇത് മാണ്ടുവിലേക്ക് മാറ്റുകയും ഷാദിയാബാദ് (സന്തോഷത്തിന്റെ നഗരം) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ദിലാവർ ഖാൻ ഗുരിയുടെ മരണശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ ആൽപ് ഖാൻ പദവി ഏറ്റെടുത്തു. ദിലാവർ ഖാൻ ഗുരി സ്ഥാപിച്ച ഗുരിദ് രാജവംശത്തിന് വിരാമമിട്ട് മഹ്മൂദ് ഷാ ഒന്നാമൻ 1436 മെയ് 16 ന് രാജാവായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ച ഖാൽജി രാജവംശം 1531 വരെ മാൽവ ഭരിച്ചു. മഹ്മൂദ് ഖൽജി ഒന്നാമന്റെ മൂത്തമകൻ ഗിയാസ്-ഉദ്-ദിൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻഗാമിയായി. ഗിയാസ്-ഉദ്-ദിന്റെ അവസാന നാളുകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ട് ആൺമക്കളും തമ്മിൽ സിംഹാസനത്തിനായുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു. അതിൽ നസീർ-ഉദ്-ദിൻ അലാവുദ്ദീനെതിരെ വിജയിക്കുകയും 1500 ഒക്ടോബർ 22 ന് അധികാരമേൽക്കുകയും ചെയ്തു, അവസാന ഭരണാധികാരി മഹ്മൂദ് ഷാ രണ്ടാമൻ 1531 മെയ് 25 ന് ഗുജറാത്തിലെ സുൽത്താനായ ബഹാദൂർ ഷായ്‌ക്ക് കീഴടങ്ങി. Majumdar, R.C. (ed.) (2006). The Delhi Sultanate, Mumbai: Bharatiya Vidya Bhavan, pp.173-86 

1531 - 1537 കാലഘട്ടത്തിൽ രാജ്യം ബഹദൂർ ഷായുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നുവെങ്കിലും മുഗൾ ചക്രവർത്തി ഹുമയൂൺ 1535-36 കാലഘട്ടത്തിൽ പിടിച്ചെടുത്ത് ഭരിച്ചു. 1537 ൽ ഖൽജി രാജവംശത്തിലെ ഭരണാധികാരികളുടെ മുൻ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന ഖാദിർ ഷാ പഴയ രാജ്യത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം തിരിച്ചുപിടിച്ചു. എന്നാൽ 1542 ൽ ഷേർ ഷാ സൂരി അദ്ദേഹത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തി രാജ്യം കീഴടക്കുകയും ഷുജാത്ത് ഖാനെ ഗവർണറായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു.  

1561-ൽ,  ആദം ഖാൻന്റെയും പീർ മുഹമ്മദ് ഖാന്റെയും നേതൃത്വത്തിലുള്ള അക്ബറിന്റെ മുഗൾ സൈന്യം മാൽവ ആക്രമിച്ചു. 1561 മാർച്ച് 29 ന് സരംഗ്പുർയുദ്ധത്തിൽ ബാസ് ബഹദൂറിനെ പരാജയപ്പെടുത്തുകയും, മുഗളന്മാർ മാൾവ കൈയ്യടക്കുകയും ചെയ്തു.   മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിലെ മാൽവ സുബ (പ്രവിശ്യ) ആയി ഇത് മാറി. അബ്ദുല്ല ഖാൻ ആയിരിന്നു ഉജ്ജൈൻ തലസ്ഥാനമായ പ്രവിശ്യയുടെ ആദ്യത്തെ ഗവർണർ.

 കലയും വാസ്തുവിദ്യയും 
ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| നമീർ -ഉദ്-ദിൻ ഷായുടെ ഭരണകാലത്ത് പൂർത്തിയായ നിമാത് നാമയുടെ കൈയെഴുത്തുപ്രതിയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചിത്രം 

 മാൽവ പെയിന്റിംഗ് 
ശ്രദ്ധേയമായ നിരവധി ചിത്രീകരിച്ച കയ്യെഴുത്തുപ്രതികൾ  സൽത്തനത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ തയ്യാറാക്കിയിരുന്നു. മഹ്മൂദ് ഷാ ഒന്നാമന്റെ ഭരണകാലത്ത് കൽപ്പന സൂത്രത്തിന്റെ (1439) (ഇപ്പോൾ ദില്ലിയിലെ ദേശീയ മ്യൂസിയത്തിൽ) ഒരു ചിത്രീകരിച്ച കൈയെഴുത്തുപ്രതി മണ്ടുവിൽ തയ്യാറാക്കി Khare, M.D. (ed.) (1981). Malwa through the Ages, Bhopal: the Directorate of Archaeology & Museums, Government of M.P., pp.193-5 എന്നാൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് നിമാത് നാമയുടെ (കലയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു കൃതി) ഒരു കൈയെഴുത്തുപ്രതിയാണ്.  

 മാൽവ വാസ്തുവിദ്യ 
വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|250x250ബിന്ദു| മാൽവ  സൽത്തനത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായ മാണ്ടുവിലെ റാണി രൂപമതി പവലിയൻ 
 സൽത്തനത്ത് കാലഘട്ടത്തിൽ നിർമ്മിച്ച സ്മാരകങ്ങൾ ഏതാണ്ട് മണ്ടു നഗരത്തിലാണ് കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. കമൽ മൗല മസ്ജിദ് (സി .1400), ലാൽ മസ്ജിദ് (1405), ദിലാവർ ഖാന്റെ മസ്ജിദ് (സി .1405), മണ്ടുവിലെ മാലിക് മുഗികളുടെ മസ്ജിദ് (1452) എന്നിവയാണ് അവയിൽ പ്രധാനം. Majumdar, R.C. (ed.) (2006). The Delhi Sultanate, Mumbai:Bharatiya Vidya Bhavan, pp.702-9 
ലഘുചിത്രം| ജഹാസ് മഹൽ 

 ഭരണാധികാരികൾ 

 ഗുരിദ് / ഗോറിഡ് രാജവംശം (1401–36) 

 ദിലാവർ ഖാൻ 1401–1406 
 ഹുസം-ഉദ്-ദിൻ ഹോഷാങ് ഷാ 1406–1435 
 താജ്-ഉദ്-ദിൻ മുഹമ്മദ് ഷാ I 1435–1436 

 ഖാൽജി രാജവംശം (1436–1531) 

 അല-ഉദ്-ദിൻ മഹ്മൂദ് ഷാ I 1436–1469 
 ഗിയാസ്-ഉദ്-ദിൻ ഷാ 1469–1500 
 നാസിർ-ഉദ്-ദിൻ ഷാ 1500–1510 
 ഷിഹാബ്-ഉദ്-ദിൻ മഹ്മൂദ് ഷാ II 1510–1531 

 ഇടക്കാല ഭരണം 

 ബഹദൂർ ഷാ (ഗുജറാത്തിലെ സുൽത്താൻ) 1531–1537 
 ഹുമയൂൺ (മുഗൾ ചക്രവർത്തി) 1535–1540 

 പിൽക്കാല ഭരണാധികാരികൾ 

 ഖാദിർ ഷാ 1540–1542 
 ഷുജാത്ത് ഖാൻ (ഷേർ ഷാ സൂരിയുടെ ഗവർണർ) 1542–1555 
 ബാസ് ബഹാദൂർ 1555–1561 

 ഇതും കാണുക 

 മാൽവ 
 മാണ്ടു 
 മാൽവ  സൽത്തനത്തിലെ സുൽത്താന്മാരുടെ പട്ടിക 
 സുന്നി മുസ്ലിം രാജവംശങ്ങളുടെ പട്ടിക 

 പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ 

 മാൽവ സൽത്തനത്തിന്റെ നാണയങ്ങൾ 

 അവലംബങ്ങൾ 

വർഗ്ഗം:സുൽത്താനത്തുകൾ