ചന്ദ്രിമ ഷാഹ

ഒരു ഇന്ത്യൻ ബയോളജിസ്റ്റാണ് ചന്ദ്രിമ ഷാഹ (ജനനം: ഒക്ടോബർ 14, 1952). നിലവിൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമിയുടെ (2020–22)  നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇമ്മ്യൂണോളജിയിലെ എമിനൻസ് പ്രൊഫസറുമാണ്.  ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ മുൻ ഡയറക്ടറാണ്. ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമിയുടെ (2016–2018) വൈസ് പ്രസിഡന്റ് (ഇന്റർനാഷണൽ) ആയിരുന്നു  വേൾഡ് അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, https://twas.org/directory/shaha-chandrima, https://twas.org/article/forty-six-new-twas-fellows ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി,  ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്,  നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസും  വെസ്റ്റ് ബംഗാൾ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയും, ഇവയിലെ ഒക്കെ തെരഞ്ഞെടുത്ത ഫെലോ ആണ്.

 വിദ്യാഭ്യാസ ജീവിതം 
കൊൽക്കത്ത സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ ഷാഹ 1980 ൽ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കെമിക്കൽ ബയോളജിയിൽ നിന്ന് ഡോക്ടറൽ ഗവേഷണം പൂർത്തിയാക്കി കൊൽക്കത്ത സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് പിഎച്ച്ഡി നേടി. പോസ്റ്റ്-ഡോക്ടറൽ ജോലികൾക്കായി, 1980–1982 വരെ കൻസാസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി മെഡിക്കൽ സെന്ററിലും തുടർന്ന് 1983–1984 മുതൽ ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റിയിലെ പോപ്പുലേഷൻ കൗൺസിലിലും ആയിരുന്നു. 1984 ൽ ന്യൂഡൽഹിയിലെ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇമ്മ്യൂണോളജിയിൽ ശാസ്ത്രജ്ഞയായി ചേർന്നു.

 പ്രൊഫഷണൽ ജീവിതം 
അലഹബാദിലെ നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ് (2016–2017), ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, ബാംഗ്ലൂർ (2013–2015) , ന്യൂഡൽഹിയിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി കൗൺസിൽ അംഗം എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. (2015–18). ലണ്ടനിലെ നേച്ചർ പബ്ലിഷിംഗ് ഗ്രൂപ്പിന്റെ 'സയന്റിഫിക് റിപ്പോർട്ടുകളുടെ' എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡ് അംഗമായിരുന്നു: ടെക്സസിലെ ലാൻഡെസ് ബയോസയൻസിലെ 'സ്പെർമാറ്റോജെനിസിസ്', ഓസ്റ്റിനിലെ എൽസെവിയറിലെ പി.എയിലെ 'മോളിക്യുലർ ആന്റ് സെല്ലുലാർ എൻ‌ഡോക്രൈനോളജി' എഡിറ്റോറിയൽ ബോർഡ് അംഗം. ഔദ്യോഗിക ജീവിതത്തിനിടയിൽ, ലോകാരോഗ്യ സംഘടന, ജനീവ (1990–1992), സ്വിറ്റ്സർലൻഡ്, ഇന്റർനാഷണൽ കൺസോർഷ്യം ഓൺ മെയിൽ കോൺട്രാസെപ്ഷൻ, ന്യൂയോർക്ക് (1993–1997) എന്നിവയുടെ പുരുഷ ഫെർട്ടിലിറ്റി നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുള്ള സ്റ്റിയറിംഗ് കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്നു. ഡിബിടി ടാസ്ക് ഫോഴ്സ് ഓൺ ബയോടെക്നോളജി ബേസ്ഡ് പ്രോഗ്രാം ഫോർ വുമൺ (2012–2014), ടാസ്ക് ഫോഴ്സ് ഓൺ ഹ്യൂമൻ ജനിറ്റിക്സ് ആൻഡ് ജീനോം അനാലിസിസ്, ടാസ്ക് ഫോഴ്സ് ഓൺ ബേസിക് റിസർച്ച് ഇൻ മോഡേൺ ബയോളജി (2015–2017), ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ്. ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ചിലെ (2013–2016) സയന്റിഫിക് അഡ്വൈസറി ബോർഡ് അംഗമായിരുന്നു. നിലവിൽ ഐഐടി ഗാന്ധിനഗറിലെ ഗവേണിംഗ് കൗൺസിൽ അംഗവും 2018 ലെ നേതൃത്വ കോൺക്ലേവ് അംഗവുമാണ്. ഐസി‌എം‌ആർ ഗവേണിംഗ് കൗൺസിൽ അംഗമായി സേവനം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു : എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ - ഹൈദരാബാദ് സർവകലാശാല : ഗവേണിംഗ് കൗൺസിൽ - ഇൻ‌സ്റ്റെം, ബാംഗ്ലൂർ : സയന്റിഫിക് അഡ്വൈസറി ഗ്രൂപ്പ് - ഐസിഎംആർ : സയന്റിഫിക് അഡ്വൈസറി കമ്മിറ്റി - നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അനിമൽ ബയോടെക്നോളജി : സയന്റിഫിക് അഡ്വൈസറി കമ്മിറ്റി - രാജീവ് ഗാന്ധി സെന്റർ ഫോർ ബയോടെക്നോളജി, തിരുവനന്തപുരം. സയന്റിഫിക് അഡ്വൈസറി കമ്മിറ്റി, ലൈഫ് സയൻസ് റിസർച്ച് ബോർഡ്, ഡിആർഡിഒ (2012–2016) എന്നിവയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.

 ഗവേഷണ താൽപ്പര്യങ്ങൾ 
വിവിധ രോഗങ്ങൾക്കുള്ള ചികിത്സാരീതികൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രധാന സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന ഏകകോശ, മൾട്ടിസെല്ലുലാർ ജീവികളിലെ സെൽ മരണ മാർഗങ്ങളെക്കുറിച്ചും സെല്ലുലാർ പ്രതിരോധ പ്രക്രിയകളെക്കുറിച്ചും മനസ്സിലാക്കുന്നതിനാണ് ഷാഹയുടെ ഗവേഷണ പരിപാടി. കാല-അസർ എന്ന അവഗണിക്കപ്പെട്ട ഉഷ്ണമേഖലാ രോഗം രാജ്യത്തിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു വലിയ പ്രശ്നമായി തുടരുന്നു, ഇത് ലീഷ്മാനിയ പരാന്നഭോജികൾ മൂലമാണ്. പരാന്നഭോജികളെ വിജയകരമായി കൊല്ലുന്നത് രോഗഭാരം കുറയ്ക്കുന്നതിനാൽ പരാന്നഭോജികൾ എങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നുവെന്ന് മനസിലാക്കേണ്ടത് പ്രധാനമാണ്. മെറ്റാസോവാനുകൾക്ക് സമാനമായ മരണ പ്രതിഭാസങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കാനുള്ള ലൈഷ്മാനിയ പരാന്നഭോജിയുടെ കഴിവ് ഗവേഷണം തെളിയിച്ചു, പരീക്ഷണാത്മക തെളിവുകൾ അപ്പോപ്‌ടോസിസിൽ ഒരൊറ്റ മൈറ്റോകോൺ‌ഡ്രിയന്റെ പങ്കാളിത്തം തെളിയിച്ചു. പരാന്നഭോജികളുടെ അതിജീവനത്തിൽ Bcl-2 പ്രോട്ടീനുകളുടെ പങ്കാളിത്തം ഹോസ്റ്റ്-പരാസിറ്റ് ഇന്ററാക്ഷൻ പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. കാൻസർ കോശങ്ങൾ, സസ്തനികളുടെ ജേം സെല്ലുകൾ എന്നിവ പോലുള്ള ഉയർന്ന ഡിവിഷൻ സൂചികയുള്ള സെല്ലുകളുമായുള്ള മറ്റ് പഠനങ്ങൾ സമ്മർദ്ദം മൂലമുണ്ടാകുന്ന വിവിധ മാർഗങ്ങളെക്കുറിച്ചും കോശങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പിന്റെ പ്രവർത്തനപരമായ പ്രസക്തിയെക്കുറിച്ചും ഉൾക്കാഴ്ച നൽകുന്നു.

 അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും 

 ഡിപി ബർമ മെമ്മോറിയൽ പ്രഭാഷണ അവാർഡ് - 2019 
 ശാന്തി സ്വരൂപ് ഭട്നഗർ മെഡൽ, INSA, 2019
 സെക്ഷണൽ പ്രസിഡന്റ്, ബയോളജിക്കൽ സയൻസസ്, നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, 2017
 തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട കൗൺസിൽ അംഗം, നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, അലഹബാദ്, 2016
 തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു, ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി വൈസ് പ്രസിഡന്റ്, 2016 
 സയൻസ് രംഗത്തെ മികവിനുള്ള സൺഡേ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ദേവി അവാർഡ്, 2015
 ഓം പ്രകാശ് ഭാസിൻ അവാർഡ്, 2015
 തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഫെലോ, ദി വേൾഡ് അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ് (TWAS), ട്രൈസ്റ്റെ, ഇറ്റലി, 2014
 14-ാമത് പുഷ്പ ശ്രീരാമചാരി ഫൗണ്ടേഷൻ ഡേ ഓറേഷൻ അവാർഡ്, ഐസിഎംആർ, 2014
 പ്രൊഫ. (ശ്രീമതി. ) അർച്ചന ശർമ്മ മെമ്മോറിയൽ അവാർഡ്, നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, 2013
 ചന്ദ്രകല ഹോറ മെമ്മോറിയൽ മെഡൽ, ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി, 2013 
 തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട, പശ്ചിമ ബംഗാൾ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ ഫെലോ, 2011
 അടിസ്ഥാന മെഡിക്കൽ ഗവേഷണത്തിനുള്ള റാൻബാക്സി സയൻസ് ഫൗണ്ടേഷൻ അവാർഡ് 2010 
 ഡോ. ദർശൻ രംഗനാഥൻ മെമ്മോറിയൽ അവാർഡ്, ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി, 2010 
 ജെ സി ബോസ് നാഷണൽ ഫെലോഷിപ്പ്, സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി വകുപ്പ്, 2009
 തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഫെലോ, ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി, ദില്ലി, 2008
 തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഫെലോ, ഇന്ത്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, ബാംഗ്ലൂർ, 2004
 ഡിഎൻഎ കണ്ടെത്തൽ, 2003 ലെ ബയോടെക്നോളജി വകുപ്പ് 'സ്പെഷ്യൽ അവാർഡ്'
 തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഫെലോ, നാഷണൽ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസ്, അലഹബാദ്, ഇന്ത്യ 1999
 ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ചിന്റെ ശകുന്തള അമീർചന്ദ് അവാർഡ്, ന്യൂഡൽഹി, 1992

 തിരഞ്ഞെടുത്ത പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ 

 പ്രബന്ധങ്ങൾ 
 Giri, S and Shaha, C* Leishmania donovani parasite requires Atg8 protein for infectivity and survival under stress, Cell Death Dis. 10(11):808. doi: 10.1038/s41419-019-2038-7 (2019)..
 Pitale DM, Neelaram GS, Descoteaux A and Shaha, C*. Leishmania donovani induces autophagy in human blood-derived neutrophils. Journal of Immunol. 202:1163–1175 (2019).
 Das S and Shaha C* Cellular Defence of the Leishmania Parasite. Molecular Biology of the Kinetoplastid parasites.(Ed. H.K. Majumder. Caister Academic Press, UK) DOI: DOI Name 10.21775 Values /9781910190715.04 pp 67–80. (2018) 
 Kumar, A, Giri, S and Shaha, C*. Sestrin2 facilitates glutamine dependent transcription of PGC1-α and survival of liver cancer cells under glucose limitation. FEBS J.285: 1326–1345. DOI: 10.1111 /febs.14406 (2018)..
 Kumar, A and Shaha, C*. RBX1 mediated ubiquitination of SESN2 promotes cell death upon prolonged mitochondrial damage in SH-SY5Y neuroblastoma cells. Molecular and Cellular Biochemistry DOI: 10.1007/s11010-017-3267-7(2018).
 Kumar, A and Shaha, C*. SESN2 facilitates mitophagy by helping Parkin translocation through ULK1 mediated Beclin1 phosphorylation. Scientific reports DOI: 10.1038/s41598-017-19102-2 (2018).
 Chang KP, Kohli BK and collaborators (Shaha C, Saha G Roy S and Mukhopadhyay A)( Overview of Leishmaniasis with special emphasis on Kala Azar in South Asia. Neglected Tropical diseases. doi.org/10.1007/978-3-319-68493-2_1 (2017).
 Das, S., Giri, S, Sundar S and Shaha, C*, Leishmania donovani Tryparedoxin Peroxidases:functional involvement during infection and drug treatment. Antimicrob. Agents. Chem. Antimicrob. Agents. Chem. doi:10.1128/AAC.00806-7(2017).
 Saini, S, Bharti, K., Shaha, C., Mukhopadhay C. Zinc depletion promotes apoptosis-like death in drug-sensitive and antimony resistant Leishmania donovani. Scientific Reports. 7: 10488 | DOI:  10.1038/s41598-017-10041-6 2 (2017)
 Pandey RK, Mehrotra S, Sharma S, Gudde RS, Sundar S, Shaha C*. Leishmania donovani-Induced Increase in Macrophage Bcl-2 Favors Parasite Survival. Front Immunol. 7:456. (2016).
 Singh AK, Pandey RK, Shaha C and Madhubala R. MicroRNA expression profiling of Leishmaniadonovani infected host cells uncovers the regulatory role of MIR-30A-30 in host autophagy. Autophagy. 12: 1817– 1831(2016).
 R. Mathur, R.P. Das, A. Ranjan, C. Shaha* Elevated ergosterol protects Leishmania parasites against antimony-generated stress FASEB J 29:4201-13 (2015).
 S. Das, A. Aich and C. Shaha*. The Complex World of Leishmania defense. Proceedings of the Indian National Science Academy, 81, 629–642, (2015).
 D. Ash, M. Subramanian, A. Surolia and C. Shaha*. Nitric oxide is the key mediator of death induced by fisetin in human acute monocytic leukemia cells. Am. J. Cancer Res. 5 (2), 481–497 (2015).
 R. Mathur and C. Shaha*, Cell death in a kinetoplastid parasite, the Leishmania spp. In Leishmania: Genomics, Molecular Biology and Control. Ed: S. Adak. Horizon Scientific Press, UK. pp 79–92 (2014).
 R.Tripathi, D. Ash and C. Shaha*, Beclin-1 p53 interaction is crucial for cell fate determination in embryonal carcinoma cells. J. Cell. Mol. Med. 18: 2275–2286 (2014).
 A. Aich and C. Shaha*, Novel role of calmodulin in regulating protein transport to mitochondria in a unicellular eukaryote. Mol. Cell Biol. 33:22 4579–4593 (2013).
 S. Verma, A. Mehta and C. Shaha.* CYP5122A1, a novel cytochrome P450 is essential for survival of Leishmania donovani. PLOS One 6:e25273  (2011).
 R. Tripathi, T. Samadder, S. Gupta, A. Surolia and C. Shaha*, Anti-cancer activity of a combination of cisplatin and fisetin in embryonal carcinoma cells and xenograft tumors. Mol. Cancer. Ther. 10:255–268 (2011).
 R. Jain, A. Ghoshal, C.  Mandal  and C. Shaha C*. Leishmania cell surface prohibitin: role in host-parasite interaction. Cell. Microbiol. 12:432–452 (2010).
 M. Subramanian and C. Shaha* Oestrogen modulates human macrophage apoptosis via differential signaling through oestrogen receptor alpha and beta. J Cell Mol Med.13:2317-29 (2009).
 C.Shaha* Estrogens and Spermatogenesis. Adv. Exp. Med. Biol. 636:42–64 (2009).
 R. Tripathi, D.P. Mishra  and C. Shaha*. Male germ cell development: turning on the apoptotic pathways, J. Rep. Immunol. 83:31–35 (2009).
 J. Iyer, A. Kaprakkaden, M. Chaudhary and C.Shaha*, Crucial role of cytosolic tryparedoxin peroxidase in Leishmania donovani survival, drug response and virulence.  Mol. Microbiol. 68: 372–391 (2008).
 M. Subramanian and C. Shaha* Up-Regulation of Bcl-2 through ERK Phosphorylation Is Associated with Human Macrophage Survival in an Estrogen Microenvironment. J. Immunol. 179:2330–2338 (2007).
 A. Mehta and C. Shaha*. Mechanism of metalloid induced death in Leishmania spp.: role of iron, reactive oxygen species, Ca2+ and glutathione. Free Rad. Biol.  Med. 15:1857–68 (2006).
 D. P.  Mishra, Rajarshi Pal, and C. Shaha*. Changes in cytosolic Ca2+ levels regulate Bcl-xS and Bcl-xL expression in spermatogenic cells during apoptotic death. J. Biol. Chem,  281: 2133 – 2143 (2006).
 D.P. Mishra and C.Shaha* Estrogen induced spermatogenic cell apoptosis occur via the mitochondrial pathway: role of superoxide and nitric oxide. J. Biol. Chem, 280: 6181 – 6196 (2005).
 A. Mehta and C. Shaha*. Apoptotic death in Leishmania donovani promastigotes in response to respiratory chain inhibition: complex II inhibition results in increased pentamidine cytotoxicity. J. Biol. Chem., 279: 11798 – 11813 (2004).
 G. Sudhandiran and C. Shaha*. Antimonial induced increase in intracellular Ca2+ through non-selective cation channels in the host and the parasite is responsible for apoptosis of intracellular Leishmania donovani amastigotes. J. Biol. Chem. 278:25120-25132. (2003).
 T. Hemachand and C. Shaha*. Functional role of glutathione  S-transferases and extracellular glutathione in the haploid spermatozoa under oxidative stress. FEBS Letters 538, I4-18 (2003).
 R. Nair and C. Shaha*. Diethylstilbestrol induces rat spermatogenic cell apoptosis in vivo through increased expression spermatogenic cell Fas/FasL system. J. Biol. Chem. 278:6470–6481 (2003).
 A.V.S. Kondala Rao and C. Shaha*.  N-acetylcysteine prevents MAA induced male germ cell apoptosis: role of glutathione and cytochrome c. FEBS lett. 527: 133–137 (2002).
 S.B.Mukherjee, M. Das, G. Sudhandiran  and C. Shaha*. Increase in cytosolic Ca2+ levels through the activation of non-selective cation channels induced by oxidative stress causes mitochondrial depolarization leading to apoptosis-like death in Leishmania donovani promastigotes. J. Biol. Chem.  277:24717-27 (2002).
 T. Hemachand, B. Gopalakrishnan, D.M. Salunke, S.M. Totey and C. Shaha*. Sperm plasma membrane associated glutathione S- transferases as gamete recognition molecules. J. Cell  Science.  115: 2053– 2065 (2002).
 A.V.S. Kondala Rao and C. Shaha*.  Multiple glutathione S-transferase  isoforms are present on male germ cell plasma membrane. FEBS Lett. 507:174–180 (2001).
 Manika Das, Sikha Bettina Mukherjee and C. Shaha*. Hydrogen peroxide induces apoptosis-like death in Leishmania donovani promastigotes. J. Cell.  Science, 114: 2461–9 (2001).
 Rao A.V.S. and C. Shaha*. Role of glutathione S-transferases in oxidative stress- induced male germ cell apoptosis. Free Radic. Biol. Med.  29 : 1015 – 1027 (2000).
 S. B. Mukherjee, S. Aravinda, B. Gopalakrishnan, S. Nagpal, D.M. Salunke and C. Shaha*. Secretion of glutathione S-transferase (GST) isoforms in the seminiferous tubular fluid, tissue distribution and sex steroid binding by rGSTM1. Biochem. J. 340: 309–320 (1999).
 B. Gopalakrishnan and C. Shaha*. Inhibition of sperm glutathione S-transferase leads to functional impairment due to membrane damage. FEBS Lett. 422: 296 – 300 (1998).
 B. Gopalakrishnan, S. Aravinda, C.H. Pawshe, S.M.Totey, S. Nagpal, D.M. Salunke and C. Shaha*. Studies on glutathione S-transferases important for sperm function: Evidence for catalytic activity independent functions. Biochem J. 329: 231 – 241 (1998).
 S.Aravinda, B.Gopalakrishnan, C.S.Dey, S.M.Totey, C.M.Pawshce, D.M. Salunke, K.Kaur and C. Shaha*.  A testicular protein important for fertility has glutathione S-transferase activity and is localized extracellularly in the seminiferous tubules. J. Biol. Chem. 270:15675-15685 (1995).

പുസ്തകം
 Captured Moments: A Life of Shambhu Shaha by Chandrima Shaha, Seagull Publishers, Calcutta (2000).

അവലംബം

വർഗ്ഗം:കൊൽക്കത്ത സർവകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ
വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ
വർഗ്ഗം:1952-ൽ ജനിച്ചവർ