ഇന്ദ്രാവതി നദി

മധ്യ ഇന്ത്യയിലെ ഗോദാവരി നദിയുടെ പോഷകനദിയാണ് ഇന്ദ്രാവതി നദി (ഒഡിയ: ଇନ୍ଦ୍ରାବତୀ ନଦୀ, മറാത്തി: इंद्रावती नदी, ഹിന്ദി: इन्द्रावती नदी, തെലുങ്ക്: ఇంద్రావతి నది).

ഗോദാവരി നദിയുടെ ഒരു നീർച്ചാൽ ആണ് ഇന്ദ്രാവതി നദി. ഒഡീഷ സംസ്ഥാനത്തെ കലഹണ്ടി ജില്ലയിലെ തുവാമുല രാംപൂർ ബ്ലോക്കിലെ മർഡിഗുഡ എന്ന മലയോര ഗ്രാമത്തിൽ നിന്നുള്ള ദണ്ഡകരണ്യ മേഖലകളിലെ പർവ്വതനിരകളിൽ നിന്നാണ് ഇതിന്റെ ഉത്ഭവം. മൂന്ന് അരുവികൾ കൂടിച്ചേർന്ന് നദി പടിഞ്ഞാറൻ പാത പിന്തുടർന്ന് ജഗദൽപൂരിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. ഛത്തീസ്‌ഗഢ്, മഹാരാഷ്ട്ര, തെലങ്കാന എന്നീ മൂന്ന് സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ അതിർത്തിയിൽ ഗോദാവരി നദിയുമായി ഒന്നിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് ഒരു തെക്കൻ വഴിയിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു. നദി അതിന്റെ ഗതിയുടെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ ഛത്തീസ്ഗഢിന്റെയും മഹാരാഷ്ട്രയുടെയും ഇടയിലുള്ള അതിർത്തിയായി മാറുന്നു. ഛത്തീസ്ഗഢിലെ ബസ്തർ ജില്ലയുടെ പ്രാണവായു എന്നും ഇന്ദ്രാവതി നദി അറിയപ്പെടുന്നു. ഇന്ത്യയിലുടനീളം കാണപ്പെടുന്ന ഹരിതവും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദവുമായ ജില്ലകളിൽ ഒന്നാണ് ഈ ജില്ല. ഇന്ദ്രാവതി നദിയിൽ ആകെ അഞ്ച് ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. കുത്രു I, കുട്രോ II, നുഗ്രു I, നുഗ്രു II, ഭോപ്പാൽപട്ടണം എന്നിവയായിരുന്നു അവ. എന്നിരുന്നാലും, പദ്ധതി ശരിക്ക് പ്രവർത്തിക്കാതെയായി. പാരിസ്ഥിതിക കാരണങ്ങളാൽ അന്നത് നടപ്പിലായില്ല. ഇന്ത്യയിലെ ഹരിത ജില്ലകളിലൊന്നായ ഛത്തീസ്ഗഢിലെ ഒഡീഷ, ബസ്തർ ജില്ലയിലെ നബരംഗാപൂരിലെ കലഹന്ദിയുടെ "ജീവരക്ഷ" എന്നാണ് ഇന്ദ്രാവതി അറിയപ്പെടുന്നത്.

നബരംഗാപൂരിലെയും ബസ്തറിലെയും ഇടതൂർന്ന വനങ്ങളിലൂടെയാണ് നദിയുടെ ഭൂരിഭാഗവും ഒഴുകുന്നത്. 535 കിലോമീറ്റർ (332 മൈൽ) ഒഴുകുന്ന നദിക്ക് 41,665 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (16,087 ചതുരശ്ര മൈൽ) ഡ്രെയിനേജ് വിസ്തീർണ്ണമുണ്ട്.

 ഉത്ഭവത്തിന് പിന്നിലെ പുരാണം 
ഇന്ദ്രാവതി നദിയുടെ ഉത്ഭവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഹിന്ദു പുരാണങ്ങളിൽ ഒരു കഥയുണ്ട്. പണ്ട് ഈ പ്രദേശം മുഴുവൻ ചെമ്പകവും ചന്ദനമരങ്ങളും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. ഈ വനപ്രദേശത്തിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിൽ ആകൃഷ്ടരായ ഇന്ദ്രദേവനും ഇന്ദ്രാണിയും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നും കുറച്ചുനാൾ ഇവിടെ താമസിക്കാനായി എത്തി. പ്രകൃതിഭംഗി ആസ്വദിക്കുന്നതിനിടയിൽ, കാട്ടിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച ഇന്ദ്രൻ സുനാബേഡ (നുവാപാഡ ജില്ല) എന്ന ഗ്രാമത്തിലെത്തുകയും അവിടെ വെച്ച് ഉദന്തി എന്ന സുന്ദരിയായ പെൺകുട്ടിയെ കാണാനിടയാവുകയും ചെയ്തു. ആദ്യകാഴ്ചയിൽത്തന്നെ അവർ പ്രണയത്തിലാവുകയും തിരികെ പോകാൻ ഇന്ദ്രൻ വിസമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.

മറുഭാഗത്ത്, ഇന്ദ്രന്റെ വേർപാടിൽ ദുഃഖിതയായ ഇന്ദ്രാണി തന്റെ വേദന അവിടെ ഒത്തുകൂടിയ ജനങ്ങളോട് പങ്കുവെച്ചു. ഇന്ദ്രനും ഉദന്തിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞ ജനങ്ങൾ വിവരം ഇന്ദ്രാണിയെ അറിയിച്ചു. ഇതിൽ കോപിഷ്ഠയായ ഇന്ദ്രാണി, ഇന്ദ്രനും ഉദന്തിയും ഇനി ഒരിക്കലും കണ്ടുമുട്ടാതിരിക്കട്ടെ എന്ന് ശപിച്ചു. തുടർന്ന് ഇന്ദ്രാണി അവിടെ ഇന്ദ്രാവതി നദിയായി മാറി ഒഴുകാൻ തുടങ്ങി എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇന്ദ്രാണിയുടെ ശാപം കാരണം ഇന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്ര നദി), ഉദന്തി (ഉദന്തി നദി) എന്നീ നദികൾ ഇന്നും പരസ്പരം സംഗമിക്കാതെ പ്രത്യേകമായി ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

 ഇതും കാണുക 

ഇന്ത്യയിലെ നദികളുടെ പട്ടിക

 അവലംബം

 പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ

 Indravati Power Station from Internet Archive
 Damning the Indravati? from Internet Archive

വർഗ്ഗം:ഛത്തീസ്‌ഗഢിലെ നദികൾ‎
വർഗ്ഗം:ഒഡീഷയിലെ നദികൾ
വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നദികൾ
വർഗ്ഗം:തെലങ്കാനയിലെ നദികൾ
വർഗ്ഗം:ഗോദാവരി നദിയുടെ പോഷകനദികൾ