ഗെയിൽ ഓംവെദ്ത്

അമേരിക്കൻ വംശജയായ ഇന്ത്യൻ പണ്ഡിതയും സാമൂഹ്യശാസ്ത്രജ്ഞയും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകയുമായിരുന്നു ഗെയ്ൽ മെറീ ഓംവെത് (Gail Marie Omvedt). ജീവിതകാലം 1941 ആഗസ്റ്റ് 2 - 2021 ആഗസ്റ്റ് 25. എഴുത്തുകാരിയായ അവർ ജാതി വിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനം, ദലിത് രാഷ്ട്രീയം, ഇന്ത്യയിലെ സ്ത്രീ പോരാട്ടങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ധാരാളം പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ദലിത്, ജാതി വിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതി, കർഷകർ, വനിതാ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയുമായെല്ലാം ബന്ധപ്പെട്ട് പ്രവർത്തിച്ചു.)ബലിജന സാംസ്‌കാരിക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ദേശീയ വർക്കിംഗ് പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. 

ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക വിപ്ലവത്തിന്റെ പിതാവായ മഹാത്മാ ജ്യോതിബാ ഗോവിന്ദറാവു ഫുലെ (1827 -1890) ഒരു നൂറ്റാണ്ടുമുമ്പ് ഉയർത്തിയ ആശയങ്ങൾ വീണ്ടും ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തികൊണ്ടു് അവർ ദലിതപക്ഷ ജാതിവിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലും, കർഷക പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലും, പരിസ്ഥിതി പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലും, ഗ്രാമീണ സ്ത്രീകൾ ഉൾപ്പെട്ട വിവിധ സാമൂഹികപ്രസ്ഥാനങ്ങളിലും പ്രവർത്തിച്ചു. മഹാരാഷ്ട്രത്തിലെ ഇടതുപക്ഷ മാർക്സിസ്റ്റ് സംഘടനയായ ശ്രമിക് മുക്തിദളത്തിലും സജീവമായിരുന്നു.

ഒരു കൊളോണിയൽ സൊസൈറ്റിയിലെ സാംസ്കാരിക കലാപം: പടിഞ്ഞാറൻ ഇന്ത്യയിലെ ബ്രാഹ്മണേതര പ്രസ്ഥാനം, 1873-1930 എന്ന തലക്കെട്ടിലാണ് ഓംവെദ്തിന്റെ പ്രബന്ധം. 

വർഗ്ഗം, ജാതി, ലിംഗവിവേചനം എന്നീ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള നിരവധി പുസ്തകങ്ങളും ലേഖനങ്ങളും ഓംവെദ്തിന്റെ അക്കാദമിക് രചനയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. നിരവധി ഗവേഷണ പ്രോജക്ടുകൾ ഏറ്റെടുത്തതിനു പുറമേ, ഡോ. ഓംവെദ്ത് എഫ്‌.എ‌.ഒ, യു‌.എൻ‌.ഡി‌.പി, നോവിബ് എന്നിവയുടെ കൺസൾട്ടന്റായും ഒറീസയിലെ നിസ്വാസിൽ ഡോ. അംബേദ്കർ ചെയർ പ്രൊഫസറായും പൂനെ സർവകലാശാലയിലെ സോഷ്യോളജി പ്രൊഫസറായും നോർഡിക് ഏഷ്യൻ ഗസ്റ്റ് പ്രൊഫസറായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഏഷ്യൻ സ്റ്റഡീസ്, കോപ്പൻഹേഗൻ. നെഹ്‌റു മെമ്മോറിയൽ മ്യൂസിയത്തിലെ സീനിയർ ഫെലോയും ക്രാന്തിവീർ ട്രസ്റ്റിന്റെ ലൈബ്രറി & റിസർച്ച് ഡയറക്ടറുമായിരുന്നു. 

 ജീവചരിത്രം 
ഗെയിൽ ഓംവെദ്ത് ജനിച്ചത് മിനീയാപൊലിസിലാണ്. കാർലിടൻ കോളേജ്, യുസി ബെർക്കിലി എന്നിവിടങ്ങളിൽ പഠനം പൂർത്തിയാക്കി. 1973 ൽ സാമൂഹ്യശാസ്ത്രത്തിൽ പിഎച്ച്ഡി നേടി. 1983 മുതൽ അവർ ഒരു ഇന്ത്യൻ പൗരയാണ്. ഭർത്താവ് ഭരത് പതങ്കറോടൊപ്പം,  മഹാരാഷ്ട്രയിലെ കാസെഗാവ് എന്ന പട്ടണത്തിലാണ് അവർ താമസിക്കുന്നത്. അടുത്ത കാലത്തായി ഐക്യരാഷ്ട്ര വികസന പദ്ധതി (യു‌എൻ‌ഡി‌പി), ഓക്സ്ഫാം നോവിബ് (NOVIB), മറ്റ് സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി ലിംഗഭേദം, പരിസ്ഥിതി, ഗ്രാമവികസനം എന്നിവ സംബന്ധിച്ച കൺസൾട്ടിംഗ് സോഷ്യോളജിസ്റ്റായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. യുഎൻ ഏജൻസികളുടെയും എൻ‌ജി‌ഒകളുടെയും ഉപദേഷ്ടാവാണ്. ഒറീസയിലെ നിസ്വാസിൽ ഡോ. അംബേദ്കർ ചെയർ പ്രൊഫസറായും പൂനെ സർവകലാശാലയിലെ സോഷ്യോളജി പ്രൊഫസറായും കോപ്പൻഹേഗനിലെ നോർഡിക് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഏഷ്യൻ സ്റ്റഡീസിലെ ഏഷ്യൻ ഗസ്റ്റ് പ്രൊഫസറായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ന്യൂഡൽഹിയിലെ നെഹ്‌റു മെമ്മോറിയൽ മ്യൂസിയത്തിലും ലൈബ്രറിയിലും സീനിയർ ഫെലോ. വിസിറ്റിംഗ് പ്രൊഫസറും കോർഡിനേറ്ററും, സ്കൂൾ ഓഫ് സോഷ്യൽ ജസ്റ്റിസും, പൂനെ സർവകലാശാലയും, ഷിംലയിലെ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡിയിൽ ഫെലോയും ആയിരുന്നു. ഇഗ്നോയിലെ സാമൂഹ്യമാറ്റവും വികസനവും സംബന്ധിച്ച ഡോ. ബി ആർ അംബേദ്കർ ചെയർ മുൻ ചെയർ പ്രൊഫസറാണ് ഗെയിൽ ഓംവെദ്ത്. 

 ആക്റ്റിവിസം 
ദലിത്, ജാതി വിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതി പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, കർഷക പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് ഗ്രാമീണ സ്ത്രീകൾ എന്നിവരുൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലെ സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനങ്ങളുമായി ഓംവെദ്ത് സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശ്രമിക് മുക്തി ദൾ, സ്ത്രി മുക്തി സംഘർഷ് ചൽവൽ,  ശത്കാരി മഹിളാ അഘാഡി തുടങ്ങി, തെക്കൻ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സാംഗ്ലി, സതാര ജില്ലകളിൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട സ്ത്രീകളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സംഘടനകളിൽ സജീവമാണ്,  

 കാഴ്‌ച്ചപ്പാടുകൾ 
ജാതി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ഉന്നമനമാണ് അവർ വാദിക്കുന്നതെന്നതിനാൽ ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ മതഗ്രന്ഥങ്ങളെ (അല്ലെങ്കിൽ "ബ്രാഹ്മണിസം" എന്ന് അവർ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്) ഓംവെദ്ത് വിമർശിക്കുന്നു. 

ജാതിവ്യവസ്ഥയ്ക്കുവേണ്ടി അവർ വാദിച്ചതിനെ വിമർശിച്ചതിനു പുറമേ, വേദങ്ങളെ വിശുദ്ധമായി ആരാധിക്കുന്ന ഹിന്ദു പാരമ്പര്യത്തെയും ഓംവെദ്ത് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. 2000-ൽ ദ ഹിന്ദുവിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച  തുറന്ന കത്ത്  വേദങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നവയാണ് :  വേദങ്ങളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അവ ശ്രദ്ധേയമായ പുസ്തകങ്ങളാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് ഋഗ്വേദം. വിവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്ന് മാത്രമേ എനിക്ക് ഇത് പറയാൻ കഴിയൂ, പക്ഷേ സ്ത്രീകൾക്കും ശൂദ്രന്മാർക്കും വായിക്കാനുള്ള വിലക്ക് ലംഘിച്ചതിൽ എനിക്ക് സന്തോഷമുണ്ട്, കൂടാതെ സ്ത്രീകളും ശൂദ്രരും നല്ല വിവർത്തനങ്ങൾ  എഴുതിയിട്ടുള്ളത് ലഭ്യവുമാണ്. എന്നാൽ ഈ വേദങ്ങളെ വിശുദ്ധമായി കണക്കാക്കണോ? അവ നിങ്ങൾക്കായി വായിക്കുക! സ്തുതിഗീതങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും യുദ്ധം, കന്നുകാലികൾ മോഷ്ടിക്കൽ, പ്രണയം തുടങ്ങിയവയാണ്.. അവർ ജയം ആഘോഷിക്കുന്നു; സിന്ധൂനദീതട നിവാസികൾ നിർമ്മിച്ച അണക്കെട്ടുകൾ തകർത്തതിന് ആര്യന്മാരാണ് ഉത്തരവാദികളെന്നത് കൊണ്ട് ഇന്ദ്രനെയും വൃത്രയെയും കുറിച്ചുള്ള ഗീതങ്ങൾ സംശയാസ്പദമാണ്. "ആര്യൻ അധിനിവേശം" മൂലം നേരിട്ടുള്ള നാശത്തിന് തെളിവുകളൊന്നുമില്ലെന്ന് പുരാവസ്തു ഗവേഷകർ പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ആര്യന്മാരും ഡാസിയസ്, പാനിസ് മുതലായവയും തമ്മിലുള്ള ശത്രുതയുടെ തെളിവുകൾ ഋഗ്വേദത്തിൽ കാണുന്നുണ്ട്. Gail Omvedt, An open letter to Bangaru Laxman - II, The Hindu, 2000.  ജാതി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വിവേചനം നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും വിവിധ ജാതികൾക്കിടയിൽ ഐക്യദാർഡ്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി ഹിന്ദുത്വ ഗ്രൂപ്പുകൾ ഭൂമിശാസ്ത്രം, വംശപരമ്പര, പൈതൃകം എന്നിവ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ വംശീയ നിർവചനം വളർത്തുന്നുവെന്ന് ഓംവെദ്ത് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. Gail Omvedt, Hindutva and ethnicity , The Hindu, Feb 25, 2003  

വർഗ്ഗീയതയ്‌ക്കെതിരായ 2001 ലെ ലോക സമ്മേളനത്തിൽ ദലിത് പ്രവർത്തകർ സ്വീകരിച്ച നിലപാടിനെ ഓംവെദ്ത് അംഗീകരിച്ചു.  

അവർ അമേരിക്കയെ "വംശീയ രാജ്യം" എന്ന് വിളിക്കുകയും സ്ഥിരീകരണ നടപടികൾക്ക് വേണ്ടി വാദിക്കുകയും ചെയ്തു; എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്കൻ പോസിറ്റീവ്-വിവേചന നയങ്ങളെ അവർ ഇന്ത്യയുടെ നയങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുന്നു:  ഇന്ത്യയിൽ ഇക്കാര്യങ്ങൾ ചിന്തിച്ചുതുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ ഇത്തരം ചർച്ചകൾ യുഎസിൽ വ്യവസ്ഥാപിതമായി ആരംഭിച്ചുവെന്നത് ഇന്ത്യൻ വ്യവസായികളുടെ സാമൂഹിക ബോധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സങ്കടകരമായ അവസ്ഥയാണ് Gail Omvedt, Mythologies of Merit, Outlook, Aug 29, 2003 (requires registration)(Convenience link)    

വലിയ ഡാം പ്രോജക്ടുകൾക്കും  ജി‌എം‌ഒ വിളകൾക്കും അവർ ചില അവസരങ്ങളിൽ പിന്തുണ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. Gail Omvedt, Burning Farmer's Fields (Part 1), The Hindu, 9 November 2010,  Gail Omvedt, Burning Farmer's Fields (Part 2), The Hindu, 10 November 2010,    



 രചനകൾ 
വർഗ്ഗം, ജാതി, ലിംഗപരമായ പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള നിരവധി പുസ്തകങ്ങളും ലേഖനങ്ങളും ഓംവെദ്തിന്റെ അക്കാദമിക് രചനയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു, പ്രധാനപ്പെട്ടവ: 
Cultural Revolt in a Colonial Society: The NonBrahman Movement in Maharashtra" (Scientific Socialist Education Trust, 1966)
We Shall Smash This Prison: Indian Women in Struggle (1979)
"We Will Smash This Prison!.: Indian Women in Struggle " (Zed, 1980)
"Violence Against Women: New Movements And New Theories In India" (Kali for Women, 1991)
Reinventing Revolution: New Social Movements in India (M.E. Sharpe, 1993)
Gender and Technology: Emerging Asian Visions (1994)
Dalits And The Democratic Revolution: Dr. Ambedkar And The Dalit Movement In Colonial India " (Sage India, 1994)
Dalit Visions: the Anticaste movement and Indian Cultural Identity (Orient Longman, 1995)
Growing Up Untouchable: A Dalit Autobiography (Rowman and Littlefield, 2000)
Buddhism in India : Challenging Brahmanism and Caste (SageIndia, 2003)
"Ambedkar: Towards an Enlightened India " (Penguin, 2005)
Seeking Begumpura: The Social Vision of Anticaste Intellectuals (New Delhi, Navayana, 2009)
"Understanding Caste: From Buddha To Ambedkar And Beyond" (New Delhi: Orient Blackswan, 2011)
Songs of Tukoba with Bharat Patankar she has published (translations)" (Manohar, 2012)
Jotirao Phule and the Ideology of Social Revolution in India

 അവാർഡുകൾ 

 മാറ്റോഷ്രി ഭീംബായ് അംബേദ്കർ അവാർഡ് (2012)  
 സീനിയർ കോംപ്രിഹെൻസീവ് പരീക്ഷകളിൽ പ്രത്യേകതയോടെ ബി‌എ മാഗ്ന കം ലോഡ് നേടി 
 പിഎച്ച്ഡി യോഗ്യതാ പരീക്ഷകൾ ഡിസ്റ്റിംഗ്ഷനോടെ വിജയിച്ചു 
 ഓണററി വുഡ്രോ വിൽസൺ ഫെലോഷിപ്പ്, 1964-65 
 ഇന്ത്യയിൽ ഇംഗ്ലീഷിൽ ട്യൂട്ടറായി ഫുൾബ്രൈറ്റ് ഫെലോഷിപ്പ്, ജൂൺ 1963 മുതൽ മാർച്ച് 1964 വരെ 
 യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ ഗ്രാജുവേറ്റ് ഫെലോഷിപ്പ്, l964-65, l965-66 
 അമേരിക്കൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യൻ സ്റ്റഡീസ്, “മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നോൺ ബ്രാഹ്മൺ പ്രസ്ഥാനം” എന്ന വിഷയത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ പിഎച്ച്ഡി ഗവേഷണത്തിനുള്ള ജൂനിയർ ഫെലോഷിപ്പ്, 1971 ജനുവരി-ഡിസംബർ 
 അമേരിക്കൻ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി വുമൺ, “ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ പ്രസ്ഥാനം” സംബന്ധിച്ച ഗവേഷണത്തിനുള്ള ഫെലോഷിപ്പ്, 1975 ജനുവരി-ഡിസംബർ 
 സാവിത്രിബായ് ഫൂലെ പുരസ്കാരം, പത്മശ്രീ കാവിവര്യ നാരായണ സർവേ സർവജാനിക് വാകനാലെ, നാസിക്, 2002 
 ഡോ. അംബേദ്കർ ചേത്ന അവാർഡ്, മാനവാടി രചന മഞ്ച് പഞ്ചാബ്, ഓഗസ്റ്റ്, 2003 
 എ ബി പി മജാ സൻമാൻ പുരസ്കാർ, 2012 
 വിത്തൽ രാംജി ഷിൻഡെ അവാർഡ്, ഏപ്രിൽ 2015

 മരണം 

ദീർഘകാലത്തെ അസുഖത്തെ തുടർന്ന് എൺപതുവയസ്സുള്ളപ്പോൾ 2021 ഓഗസ്റ്റ് 24 ന് വൈകുന്നേരം മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സാംഗ്ലിയിലെ കസേഗാവോൺ (Kasegaon) എന്ന ഗ്രാമത്തിലെ വീട്ടിൽ വച്ച് ഡോ. ഗെയിൽ ഓംവെത് അന്തരിച്ചു. അന്ത്യകർമങ്ങൾ ഓഗസ്റ്റ് 25 വ്യാഴാഴ്ച രാവിലെ സാംഗ്ലിയിലെ കസേഗാവോണിലെ ക്രാന്തിവീർ ബാപ്പുജി പടങ്കർ സൻസ്ത കാമ്പസിൽ നടന്നു.

ഭർത്താവ് ഭരത് പതങ്കർ, മകൾ പ്രാചി, മരുമകൻ തേജസ്വി, ചെറുമകൾ നിയ എന്നിവരാണ് മരിയ്ക്കുന്നസമത്ത് അവർക്കുണ്ടായിരുന്ന അടുത്ത ബന്ധുക്കൾ. അച്ഛനും അമ്മയും നേരത്തെ മരിച്ചിരുന്നു. മകളും മരുമകനും ചെറുമകളും യുഎസിൽ ബ്രൂക്ലിനിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കിയവരായിരുന്നു.

നാഷണലിസ്റ്റ് കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി ( എൻ.സി.പി.) അദ്ധ്യക്ഷൻ ശരദ് പവാർ, മഹാരാഷ്ട്ര മുഖ്യമന്ത്രി ഉദ്ധവ് ഠക്കറെ, സിപിഐ-എം ജനറൽ സെക്രട്ടറി സീതാറാം യെച്ചൂരി,  സമാജവാദി ജനപരിഷത്ത് ദേശീയ ഉപാദ്ധ്യക്ഷൻ ജോഷിജേക്കബ്, ചരിത്രകാരനായ രാമചന്ദ്ര ഗുഹ, ബലിജന സാംസ്‌കാരിക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രസിഡന്റ് കാഞ്ച ഐലയ്യ  എന്നിവ‍ർ  ഡോ. ഗെയിൽ ഓംവെതിന്റെ നിര്യാണത്തിൽ അനുശോചനം രേഖപ്പെടുത്തി. ശരദ് പവാർ ഇങ്ങനെ ട്വീറ്റ് ചെയ്തു:  "പ്രശസ്ത സാമൂഹ്യശാസ്ത്രജ്ഞയും  ശ്രദ്ധേയയായ എഴുത്തുകാരിയുമായ ഡോ. ഗെയിൽ ഓംവെദിന്റെ നിര്യാണത്തിൽ  ദുഃഖിക്കുന്നു. ജാതിവിരുദ്ധ, കർഷക, സ്ത്രീ അവകാശ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലെ ശക്തമായ ശബ്ദമാണ്  ഇന്ത്യയ്ക്ക് നഷ്ടമായത്. അവരുടെ കുടുംബത്തിനും പ്രിയപ്പെട്ടവർക്കും എന്റെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ അനുശോചനം. പരേതയുടെ ആത്മാവ് നിത്യശാന്തിയിൽ വിശ്രമിക്കട്ടെ. "

മഹാരാഷ്ട്ര മുഖ്യമന്ത്രി ഉദ്ധവ് ഠക്കറെ തന്റെ ആദരാഞ്ജലി സന്ദേശത്തിൽ സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനങ്ങളെയും മഹാത്മാക്കളുടെ രചനകളെയും പാരമ്പര്യങ്ങളെയും സംബന്ധിച്ച ഗവേഷക നിലയിലുള്ള ഡോ. ഓംവേദിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെ അനുസ്മരിച്ചു. "സ്ത്രീകളുടെയും കഷ്ടപ്പെടുന്ന ജന വിഭാഗങ്ങളുടെയും അവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള പ്രസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഗെയിൽ ഓംവെഡ്ഡ് സജീവമായി പങ്കെടുത്തു. സമൂഹത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമായി മാറിയ ഒരു പണ്ഡിതയായി അവർ തുടരും"  ഉദ്ധവ് ഠക്കറെ പറഞ്ഞു. 

മുന്നിൽ നിന്ന് നിരവധി പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ ഒരു വലിയ ഫൂലെ-അംബേദ്കറൈറ്റ് ആയിരുന്നു ഡോ. ഓംവേദെന്നു കാഞ്ച ഐലയ്യ പറഞ്ഞു. ഇന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള ശൂദ്രരുടെയും ഇതര പിന്നാക്കവിഭാഗങ്ങളുടെയും ദളിതരുടെയും ആദിവാസികളുടെയും പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ഡോ. ഓംവേദിന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവനുമുള്ള പ്രവർത്തനത്തോട് കടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
 ഇതും കാണുക 

 ഫോർവേഡ് പ്രസ്സ് 

 അവലംബം 

 ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ 

 ഗെയിൽ ഓംവെഡ് എഴുതിയ ബ്ലോഗ് 
 യു‌സി ബെർക്ക്‌ലി സോഷ്യോളജി വെബ്‌സൈറ്റായ ഗെയിൽ ഓംവെഡിന്റെ പ്രൊഫൈൽ 
 ഗെയിൽ ഓംവെഡിന്റെ പ്രൊഫൈൽ, മിഷിഗൺ സർവകലാശാലയുടെ വെബ്‌സൈറ്റ് 
 പ്രൊഫൈൽ  എഫ് ഗെയിൽ ഓംവെഡ്, മുനി പ്രസിദ്ധീകരണം 
 ഗെയിൽ ഓംവെഡിന്റെ പ്രൊഫൈൽ , സെന്റർ ഫോർ ദി അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡി ഓഫ് ഇന്ത്യ, യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് പെൻ‌സിൽ‌വാനിയ. 
 ഗെയിൽ ഓംവെഡ്, അരുന്ധതി റോയിക്ക് ഒരു തുറന്ന കത്ത്  
 ഗെയിൽ ഓംവെഡ്, ദി ഹിന്ദുത്വ ബോംബ്, 1998 ജൂൺ 20 ന് ദി ഹിന്ദുവിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു 
 ഗെയിൽ ഓംവെഡ്, ജാതിവ്യവസ്ഥയും ഹിന്ദുമതവും, സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ വാരിക, മാർച്ച് 13, 2004 
 ഹിന്ദുത്വവും വംശീയതയും - ഗെയിൽ ഓംവെഡ്. 
 എന്തുകൊണ്ടാണ് പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരെ ദലിതർ ഇഷ്ടപ്പെടാത്തത് - ഗെയിൽ ഓംവെഡ് 

വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ എഴുത്തുകാർ
വർഗ്ഗം:1941-ൽ ജനിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ സാമൂഹിക പ്രവർത്തകർ
വർഗ്ഗം:ബി.ആർ. അംബേദ്കർ
വർഗ്ഗം:2021-ൽ മരിച്ചവർ