പ്രതിമാ ദേവി (ചിത്രകാരി)

പ്രതിമാ ദേവി (1893-1969) ഒരു ഇന്ത്യൻ ബംഗാളി കലാകാരിയായിരുന്നു. അവരുടെ കലാപരമായ കഴിവുകൾക്ക് പരക്കെ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. രബീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിന്റെ മകൻ രതിന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിന്റെ ഭാര്യയായിരുന്നു. അവരുടെ കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ കവി പ്രത്യേക താത്പര്യം കാണിച്ചു.
 രക്ഷാകർതൃത്വം 
ഗഗനേന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിന്റെയും അബനിന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിന്റെയും സഹോദരി ശേശേന്ദ്ര ഭൂസൻ ചതോപാധ്യായയുടെയും ബിനായാനി ദേവിയുടെയും മകളായിരുന്നു.Samsad Bangali Charitabhidhan (Biographical Dictionary), Chief Editor: Subodh Chandra Sengupta, Editor: Anjali Bose, 4th edition 1998, , Vol I, page 185, , Sishu Sahitya Samsad Pvt. Ltd., 32A Acharya Prafulla Chandra Road, Kolkata.
 പ്രവർത്തനങ്ങൾ 
200px|thumb|right| 1931-ൽ ജർമ്മനിയിലെ രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ. പ്രതിമ ദേവി, ആര്യം, അമിയ ചക്രവർത്തിSources of information: Smarak Grantha and When two giants met - Rabindranath Tagore and Albert Einstein
ചിത്രകാരൻ നന്ദലാൽ ബോസ്, രബീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ എന്നിവരുടെ കീഴിൽ പ്രതിമ കല അഭ്യസിച്ചു. അവരുടെ കലാപരമായ കഴിവുകൾ പിന്തുടരാൻ രബീന്ദ്രനാഥ് അവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. ടാഗോർ കുടുംബം നടത്തുന്ന ഇന്ത്യൻ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഓറിയന്റൽ ആർട്ടിൽ 1915 മുതൽ അവർ തന്റെ ചിത്രങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചു.തുടർന്ന് അവർ പാരീസിലേക്ക് പോയി, അവിടെ ഇറ്റാലിയൻ "വെറ്റ് ഫ്രെസ്കോ" രീതി പഠിച്ചു. 

1910-ൽ വിവാഹം കഴിഞ്ഞയുടനെ, പ്രതിമയും ഭർത്താവിനൊപ്പം കുറച്ചു കാലം ബംഗ്ലാദേശിലെ ഷിലൈദഹയിലെ ഫാമിലി എസ്റ്റേറ്റിൽ താമസിച്ചിരുന്നു.തുടർന്ന്, പ്രതിമ ശാന്തിനികേതനിലേക്ക് മടങ്ങി, അമ്മായിയപ്പന്റെയും ഭർത്താവിന്റെയും പാത പിന്തുടർന്ന് വിശ്വഭാരതിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ മുഴുകി.വിദൂര സ്ഥലങ്ങളിലേക്കുള്ള അവരുടെ സന്ദർശനത്തിലും അവൾ അവരോടൊപ്പം പോയി.ശാന്തിനികേതനിൽ രബീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ സ്ഥാപിച്ച സംഗീത, നൃത്ത വിദ്യാലയത്തിലെ നൃത്ത പാഠ്യപദ്ധതിയുടെ ചുമതല അവർക്കായിരുന്നു.ആദ്യകാലങ്ങളിൽ അവർ ടാഗോറിന്റെ നൃത്ത-നാടകങ്ങളെ രൂപപ്പെടുത്തിയ നിർണായക സ്വാധീനങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു.അവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഒരു പുതിയ കരകൗശലം എടുത്ത് ശിൽപ സദാൻ പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നു. 

 ആദ്യകാല ജീവിതം, വിവാഹം, മരണം 
പ്രതിമ ദേവി 1893 നവംബർ 5 ന് കൊൽക്കത്തയിൽ ജനിച്ചു. രബീന്ദ്രനാഥിന്റെ സഹപാഠിയായ നിരോദ് നാഥ് മുഖോപാധ്യായയുടെ മകൻ നിലനാഥ് മുഖോപാധ്യായയുടെ ബാലവധുവായിട്ടാണ് അവർ ആദ്യമായി വിവാഹം കഴിച്ചത്. എന്നാൽ രണ്ട് മാസത്തിന് ശേഷം നിലനാഥ് ഗംഗയിൽ മുങ്ങിമരിച്ചു. രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ തന്റെ മകൻ രതിന്ദ്രനാഥ ടാഗോറുമായി 17 കാരിയായ പ്രതിമയുടെ വിവാഹം ക്രമീകരിച്ചു.രതിന്ദ്രനാഥും പ്രതിമയും 1922-ൽ ഒരു മകളെ ദത്തെടുത്തു - നന്ദിനി. അവളുടെ വിളിപ്പേര് - പ്യൂപ്പി (ഫ്രഞ്ച് ഭാഷയിൽ 'പാവ' എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്).രതിന്ദ്രനാഥുമായുള്ള പ്രതിമയുടെ വിവാഹം മുൻ വർഷങ്ങളിൽ സന്തോഷകരമായ ഒന്നായിരുന്നുവെങ്കിലും പിന്നീട് പരുക്കൻ കാലാവസ്ഥയെ അഭിമുഖീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ടാഗോർ കുടുംബത്തിലെ 'പ്രതിഭാധനരും സർഗ്ഗാത്മകരുമായ വ്യക്തികളുടെ തിളക്കമാർന്ന നിരയിൽ' ഒരു പ്രഹേളികയായി തുടരുന്ന രതിന്ദ്രനാഥ് 1953-ൽ വിശ്വ ഭാരതി സർവകലാശാല വൈസ് ചാൻസലർ സ്ഥാനം രാജിവച്ച് ശാന്തിനികേതനെ എന്നെന്നേക്കുമായി വിട്ടു. പ്രതിമ വീണ്ടും ശാന്തിനികേതനിൽ തുടർന്നു. എന്നിരുന്നാലും, 1961-ൽ രതിന്ദ്രനാഥിന്റെ മരണം വരെ കത്തിടപാടുകളിലൂടെ അവർ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു.പ്രതിമ 1969 ജനുവരി 9 ന് അന്തരിച്ചു.

 കുടുംബം 
നന്ദിനി ടാഗോർ 1940-ൽ വിവാഹിതയായി. ഗിരിധാരി ലാലയുമായുള്ള പേരക്കുട്ടിയുടെ വിവാഹത്തിന് രവീന്ദ്രനാഥ് സുമംഗലി ബോഡു പഞ്ചിത രേഖോ പ്രാനെ എന്ന ഗാനം രചിച്ചു. രത്തൻപള്ളിയിലെ ചായാനിറിൽ അവർ താമസിച്ചിരുന്നു.നന്ദിനിയുടെ മകൻ സുനന്ദൻ ലാല പത ഭാവനയിൽ പഠിക്കുകയും തുടർന്ന് സിന്തറ്റിക് ഓർഗാനിക് കെമിസ്ട്രിയിൽ പിഎച്ച്ഡി പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്തു. 2012-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് അവർ ബാംഗ്ലൂരിലാണ് താമസിക്കുന്നത്.

 പുസ്തകങ്ങൾ 
പ്രതിമ നിരവധി പുസ്തകങ്ങൾ എഴുതി. കവയിത്രിയുടെ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന വർഷത്തിലാണ് നിർബാൻ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചത്. സ്മൃതിചിൻഹയിൽ അബനിന്ദ്രനാഥിനെക്കുറിച്ചും രവീന്ദ്രനാഥിനെക്കുറിച്ചും സംസാരിക്കുന്നു. ശാന്തിനികേതനിലെ നൃത്ത പാരമ്പര്യം നൃത്യയിൽ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. അവരുടെ കവിതകളുടെയും മറ്റ് രചനകളുടെയും ഒരു സമാഹാരമാണ് ചിത്രലേഖ. 

 അവലംബം

വർഗ്ഗം:1893-ൽ ജനിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:1969-ൽ മരിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:രബീന്ദ്രനാഥ് ടാഗോർ
വർഗ്ഗം:ഭാരതീയ ചിത്രകാരികൾ