ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ആമുഖം

ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ആമുഖം, ഭരണഘടനയുടെ തത്വങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും, അതിന്റെ അധികാരത്തിന്റെ ഉറവിടങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 1946 ഡിസംബർ 13-ന് ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു ഭരണഘടനാ അസംബ്ലിയിൽ അവതരിപ്പിച്ചതും 1947 ജനുവരി 22-ന് ഭരണഘടനാ അസംബ്ലി അംഗീകരിച്ചതുമായ ലക്ഷ്യ പ്രമേയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ് ആമുഖം.
1949 നവംബർ 26 ന് ഭരണഘടനാ അസംബ്ലി ഇത് അംഗീകരിക്കുകയും, 1950 ജനുവരി 26 ന് ഇന്ത്യൻ റിപ്പബ്ലിക് ദിനമായി ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്തു.

 വാചകം 

ലഘുചിത്രം|231x231ബിന്ദു|Emblem of India
ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ആദ്യ ഭാഗത്ത് വരുന്ന പ്രസ്താവനകളുടെയും തത്ത്വങ്ങളുടെയും ഭാഗമാണിത്. മറ്റുള്ള രേഖകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഭരണഘടനയുടെ ആമുഖം ജനങ്ങളുടെ അധികാരത്തെയും ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ഫിലോസഫിയേയും വ്യക്തമായി പ്രതിബാധിക്കുന്നതാണ്. രാജ്യത്തിൻറെ ജനങ്ങളുടെ പ്രതീക്ഷകളും അഭിലാഷങ്ങളും ആശയങ്ങളുമെല്ലാം രാജ്യത്തെ ജനങ്ങൾക്ക് മുമ്പിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഭരണഘടനയുടെ ഭാഗമാണിത്. ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ സമഗ്ര ഭാഗങ്ങളെയും ചുരുക്കി വിവരിക്കുന്ന ഭാഗമാണിത്. 1949 നവംബർ 26 ന് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഭരണഘടന 1950 ജനുവരി 26നാണ് നിലവിൽ വന്നത്.

ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം
1946 ഡിസംബർ 13-ന് ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു ഭരണഘടനാ അസംബ്ലിയിൽ അവതരിപ്പിച്ചതും 1947 ജനുവരി 22-ന് ഭരണഘടനാ അസംബ്ലി അംഗീകരിച്ചതുമായ ലക്ഷ്യ പ്രമേയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ് ആമുഖം.

ആമുഖത്തെക്കുറിച്ച് ബി.ആർ.അംബേദ്കർ പറഞ്ഞു:

" സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സാഹോദര്യം എന്നിവ ജീവിതത്തിന്റെ തത്വങ്ങളായി അംഗീകരിക്കുന്ന ഒരു ജീവിതരീതിയായിരുന്നു അത്, പരസ്പരം വേർപെടുത്താനും കഴിയില്ല : സമത്വത്തിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം വേർപെടുത്താൻ കഴിയില്ല; സമത്വം സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്താൻ കഴിയില്ല. സ്വാതന്ത്ര്യവും സമത്വവും സാഹോദര്യത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്താനും കഴിയില്ല. സമത്വമില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ, സ്വാതന്ത്ര്യം അനേകരുടെ മേൽ ചിലരുടെ മേൽക്കോയ്മ ഉണ്ടാക്കും. സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലാത്ത സമത്വം വ്യക്തിഗത സംരംഭത്തെ ഇല്ലാതാക്കും. സാഹോദര്യമില്ലാതെ, സ്വാതന്ത്ര്യവും സമത്വവും ഒരു സ്വാഭാവിക ഗതിയായി മാറില്ല."

ഭരണഘടനാ അസംബ്ലി ആമുഖത്തെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിനിടെ, ഇന്ത്യ, USSR-നെ അനുകരിക്കുമെന്ന മട്ടിൽ ഇന്ത്യയെ 'യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക്കുകൾ' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യാനുള്ള വാദമുയർന്നു, പക്ഷേ മറ്റ് അംഗങ്ങൾക്ക് അത് ബോധ്യപ്പെട്ടില്ല.

ആമുഖത്തിൽ ദൈവത്തിന്റെയും ഗാന്ധിയുടെയും പേരുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തണമോ എന്നതിനെച്ചൊല്ലിയും തർക്കമുണ്ടായി. 

ആമുഖം ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ അവിഭാജ്യ ഘടകമല്ലെന്നും അതിനാൽ ഒരു കോടതിയിൽ ഇത് നടപ്പിലാക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നും ബെറുബാരി കേസിൽ രാഷ്ട്രപതിയുടെ പരാമർശത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ സുപ്രീം കോടതി ആദ്യം പ്രസ്താവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അതേ കോടതി, 1973-ലെ കേശവാനന്ദ കേസിൽ, മുൻ തീരുമാനങ്ങൾ മറികടക്കുകയും, വ്യത്യസ്ത വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഭരണഘടനയുടെ അവ്യക്തമായ മേഖലകളെ വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ ആമുഖം ഉപയോഗിക്കാമെന്ന് അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. 1995-ലെ കേന്ദ്രസർക്കാരും എൽഐസി ഓഫ് ഇന്ത്യയും തമ്മിലുള്ള കേസിൽ, ആമുഖം ഭരണഘടനയുടെ അവിഭാജ്യ ഘടകമാണെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വീണ്ടും അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.

ആദ്യം ആമുഖം, ഇന്ത്യ  "പരമാധികാര ജനാധിപത്യ റിപ്പബ്ലിക്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു, അതിന് "സെക്കുലർ", "സോഷ്യലിസ്റ്റ്" എന്നീ പദങ്ങൾ പിന്നീട് 42-ാം ഭേദഗതിയിൽ അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത് ഒരു ക്യാപ്റ്റീവ് പാർലമെന്റ് പാസാക്കി.

1949 ൽ അംഗീകരിച്ച ആമുഖത്തിൽ സോഷ്യലിസം, മതേതരത്വം എന്നീ വാക്കുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ഭരണഘടനയുടെ 42ആം ഭേദഗതിക്ക് ശേഷം ആണ് ഈ വാക്കുകൾ ചേർക്കപ്പെട്ടത്.

ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ മറ്റ് പേജുകൾക്കൊപ്പം ആമുഖ പേജും രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുകയും അലങ്കരിക്കുകയും ചെയ്തത് അക്കാലത്ത് ആചാര്യ നന്ദലാൽ ബോസിനൊപ്പം ശാന്തിനികേതനിലുണ്ടായിരുന്ന ജബൽപൂരിലെ പ്രശസ്ത ചിത്രകാരൻ ബിയോഹർ രാംമനോഹർ സിൻഹയാണ്. നന്ദലാൽ ബോസ് ഒരു മാറ്റവും കൂടാതെ ബിയോഹർ രാംമനോഹർ സിൻഹയുടെ കലാസൃഷ്ടിയെ അംഗീകരിച്ചു.
ലഘുചിത്രം|338x338ബിന്ദു|ബെയോഹർ രാംമനോഹർ സിൻഹയുടെ ചെറിയ ഒപ്പ് - " റാം"
അതുപോലെ, ദേവനാഗരിയുടെ താഴെ വലത് കോണിൽ ബിയോഹർ റാംമനോഹർ സിൻഹയുടെ "റാം" എന്ന ചെറിയ ഒപ്പ് പേജിൽ ഉണ്ട്. പ്രേം ബിഹാരി നരേൻ റൈസാദയാണ് കാലിഗ്രഫി നിർവഹിച്ചത്.

1976 ഡിസംബർ 18-ന് ഒരിക്കൽ മാത്രമാണ് ആമുഖം ഭേദഗതി ചെയ്യപ്പെട്ടത്, ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത് പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ജയിലിലടക്കപ്പെട്ടു, ഇന്ദിരാഗാന്ധി സർക്കാർ ഭരണഘടനയുടെ നാൽപ്പത്തിരണ്ടാം ഭേദഗതിയിൽ നിരവധി മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു.

  ഈ ഭേദഗതിയിലൂടെ, "പരമാധികാരം", "ജനാധിപത്യം" ( "Sovereign" and "democratic" ) എന്നീ വാക്കുകൾക്കിടയിൽ "സോഷ്യലിസ്റ്റ്", "മതേതര" ("socialist" & "secular") എന്നീ വാക്കുകൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും "രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ഐക്യം" ("unity of the Nation" ) എന്ന വാക്കുകൾ "രാജ്യത്തിന്റെ ഐക്യവും അഖണ്ഡതയും" ( "unity and integrity of the Nation" ) എന്നാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്തു. 

 വ്യാഖ്യാനം 

 പരമാധികാരി 
പരമാധികാരം എന്നാൽ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സ്വതന്ത്ര അധികാരം എന്നാണ്. അതിനർത്ഥം, ഏത് വിഷയത്തിലും നിയമനിർമ്മാണം നടത്താൻ അതിന് അധികാരമുണ്ട് എന്നാണ്; അത് മറ്റേതെങ്കിലും രാജ്യത്തിന്റെ / ബാഹ്യശക്തിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിന് വിധേയമല്ലെന്നും.

ആമുഖം അനുസരിച്ച്, ഇന്ത്യയെ ഒരു പരമാധികാര ജനാധിപത്യ റിപ്പബ്ലിക്കായി രൂപീകരിക്കാനും ആമുഖത്തിൽ പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്ന നന്നായി നിർവചിക്കപ്പെട്ട വസ്തുക്കൾ സുരക്ഷിതമാക്കാനുമുള്ള ഇന്ത്യയിലെ ജനങ്ങളുടെ ഗൗരവമേറിയ പ്രമേയത്തിന് അനുസരിച്ചാണ് ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന. പരമാധികാരം പരമോന്നതവും ആത്യന്തികവുമായ ശക്തിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അത് യഥാർത്ഥമോ സാധാരണമോ നിയമപരമോ രാഷ്ട്രീയമോ വ്യക്തിപരമോ ബഹുസ്വരമോ ആകാം. രാജവാഴ്ചകളിൽ, പരമാധികാരം രാജാക്കന്മാരുടെ വ്യക്തിയിൽ നിക്ഷിപ്തമായിരുന്നു.

എന്നാൽ സമകാലിക ലോകത്ത് കൂടുതലും നിലനിൽക്കുന്ന റിപ്പബ്ലിക്കൻ രൂപത്തിലുള്ള സർക്കാരുകളിൽ പരമാധികാരം ജനങ്ങളാൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ജനപ്രതിനിധികളിലേക്ക് മാറ്റപ്പെടുന്നു.

 സോഷ്യലിസ്റ്റ് 
1976-ലെ 42-ാം ഭേദഗതിയിലൂടെ ഈ പദം ചേർക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, സംസ്ഥാന നയത്തിന്റെ ചില നിർദ്ദേശക തത്വങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ ഭരണഘടനയിൽ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഉള്ളടക്കം ഉണ്ടായിരുന്നു. സോഷ്യലിസ്റ്റ് എന്ന പദം ഇവിടെ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത് ജനാധിപത്യ സോഷ്യലിസത്തെയാണ്, അതായത് ജനാധിപത്യപരവും പരിണാമപരവും അഹിംസാത്മകവുമായ മാർഗങ്ങളിലൂടെ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുക. അടിസ്ഥാനപരമായി, അതിനർത്ഥം (സമ്പത്ത് സാമൂഹികമായി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ) സമ്പത്ത് വിതരണ നീതിയിലൂടെ സമൂഹം തുല്യമായി പങ്കിടണം, ചുരുക്കം ചിലരുടെ കൈകളിൽ കേന്ദ്രീകരിക്കാതെ, സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക അസമത്വങ്ങൾ കുറയ്ക്കുന്നതിന് ഭൂമിയുടെയും വ്യവസായത്തിന്റെയും ഉടമസ്ഥാവകാശം സർക്കാർ നിയന്ത്രിക്കണം.

 സെക്കുലർ 
സെക്യുലർ എന്നാൽ ഭരണകൂടവും മതവിഭാഗങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഭരണഘടനയും നിയമവും അനുസരിച്ച് നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നു. അത് ഭരണകൂടത്തിന്റെയും മതത്തിന്റെയും ശക്തിയെ വേർതിരിക്കുന്നു. 1976 ഡിസംബർ 18-ലെ 42-ാം ഭേദഗതിയിലൂടെ, ആമുഖത്തിൽ "സെക്കുലർ" എന്ന പദവും ഉൾപ്പെടുത്തി. മതത്തിൽ വ്യത്യാസമില്ല, അതായത് ഹിന്ദുമതം, ബുദ്ധമതം, ജൈനമതം, സിഖ് മതം, ക്രിസ്തുമതം, ഇസ്ലാം എന്നിവ ഒരുപോലെ ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്നു, അതിലുപരിയായി, ഒരു ദേശീയ മതവുമില്ല. ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും തൊഴിലെടുക്കാനും പ്രവർത്തിക്കാനും പ്രചരിപ്പിക്കാനും അനുവാദമുണ്ട്. 

ഇന്ത്യ സ്വീകരിച്ച മതേതരത്വത്തിന്റെ അർത്ഥം വിശദീകരിച്ചുകൊണ്ട് അലക്സാണ്ടർ ഒവിക്‌സ് എഴുതിയിട്ടുണ്ട് : "മതേതരത്വം ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ അടിസ്ഥാന ഘടനയുടെ ഭാഗമാണ്, അതിനർത്ഥം എല്ലാ മതങ്ങളോടും തുല്യ സ്വാതന്ത്ര്യവും ബഹുമാനവുമാണ്."
+"ജനാധിപത്യം എന്നത് രാഷ്ട്രീയ തത്ത്വചിന്തയുടെ ഒരു സങ്കൽപ്പമാണ്, പ്രത്യക്ഷമായോ പരോക്ഷമായോ ജനപ്രതിനിധികൾ ഭരണം നടത്തുന്നതിലൂടെ സാംസ്കാരികമായി പുരോഗമിച്ചതും രാഷ്ട്രീയമായി പക്വതയുള്ളതുമായ നിരവധി രാഷ്ട്രങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കുന്ന ഒരു ആദർശമാണ്."
ഡെമോക്രാറ്റിക് എന്ന വാക്ക് രാഷ്ട്രീയ ജനാധിപത്യത്തെ മാത്രമല്ല, സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ ജനാധിപത്യത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ജനാധിപത്യം ഉൾക്കൊള്ളാനുള്ള പ്രധാന കാരണം ജനങ്ങൾക്ക് സ്വന്തം പ്രതിനിധിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനും സ്വേച്ഛാധിപതികളിൽ നിന്ന് അവരെ രക്ഷിക്കാനുമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുക എന്നതാണ്.

 റിപ്പബ്ലിക് 
ഒരു റിപ്പബ്ലിക്കൻ ഗവൺമെന്റിൽ, രാഷ്ട്രത്തലവൻ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നു, ഒരു പാരമ്പര്യ രാജാവല്ല. അതിനാൽ, പൊതു അധികാരം ഉടമസ്ഥാവകാശമായി ആരും കൈവശം വയ്ക്കാത്ത ഒരു സർക്കാരിനെ ഈ വാക്ക് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു രാജവാഴ്ചയ്ക്ക് വിരുദ്ധമായി, രാഷ്ട്രത്തലവനെ ജീവിതത്തിലേക്കോ സ്ഥാനത്യാഗം വരെയോ പാരമ്പര്യ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിയമിക്കപ്പെടുന്നു, ഒരു നിശ്ചിത കാലത്തേക്ക് നേരിട്ടോ അല്ലാതെയോ രാഷ്ട്രത്തലവൻ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന ഒരു സ്ഥാപനമാണ് ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക്. അങ്ങനെ പരോക്ഷമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഒരു നിശ്ചിത കാലാവധിയുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രപതി ഇന്ത്യയിലുണ്ട്.

 നീതി 
നീതി എന്നത് നിയമവാഴ്ച, സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തിന്റെ അഭാവം, സമൂഹത്തിലെ എല്ലാവർക്കും തുല്യ അവകാശങ്ങൾ, സ്വാതന്ത്ര്യം, അവസരങ്ങൾ എന്നിവയുടെ വ്യവസ്ഥയാണ്.

ഇന്ത്യ അതിന്റെ പൗരന്മാർക്ക് തുല്യത ഉറപ്പാക്കാൻ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ നീതി തേടുന്നു.

 (i) സാമൂഹിക നീതി: 
സാമൂഹ്യനീതി അർത്ഥമാക്കുന്നത് സമൂഹത്തിൽ സാമൂഹികമായി വിശേഷാധികാരമുള്ള വിഭാഗങ്ങളുടെ അഭാവമാണ്, ജാതി, മതം, നിറം, മതം, ലിംഗഭേദം അല്ലെങ്കിൽ ജനനസ്ഥലം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഒരു പൗരനോടും വിവേചനം പാടില്ല. സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് എല്ലാത്തരം ചൂഷണങ്ങളും ഇല്ലാതാക്കാൻ ഇന്ത്യ നിലകൊള്ളുന്നു.

 (ii) സാമ്പത്തിക നീതി: 
സാമ്പത്തിക നീതി എന്നതുകൊണ്ട് അർത്ഥമാക്കുന്നത് വരുമാനം, സമ്പത്ത്, സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പുരുഷനും സ്ത്രീയും തമ്മിലുള്ള വിവേചനം പാടില്ല എന്നാണ്. ഇത് സമ്പത്തിന്റെ തുല്യമായ വിതരണം, സാമ്പത്തിക സമത്വം, ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെയും വിതരണത്തിന്റെയും ഉപാധികളുടെ മേലുള്ള കുത്തക നിയന്ത്രണം അവസാനിപ്പിക്കൽ, സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങളുടെ വികേന്ദ്രീകരണം, എല്ലാവർക്കും അവരുടെ ഉപജീവനത്തിന് മതിയായ അവസരങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കൽ എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.

 (iii) രാഷ്ട്രീയ നീതി: 
രാഷ്ട്രീയനീതി എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയ പ്രക്രിയയിൽ പങ്കാളികളാകാൻ ജനങ്ങൾക്ക് തുല്യവും സ്വതന്ത്രവും നീതിയുക്തവുമായ അവസരങ്ങൾ എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്. വിവേചനം കൂടാതെ എല്ലാ ജനങ്ങൾക്കും തുല്യ രാഷ്ട്രീയ അവകാശങ്ങൾ നൽകുന്നതിന് വേണ്ടി നിലകൊള്ളുന്നു. ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന എല്ലാ ജനങ്ങൾക്കും പങ്കെടുക്കാനുള്ള അവകാശവും സ്വാതന്ത്ര്യവുമുള്ള ഒരു ലിബറൽ ജനാധിപത്യം വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു.

 ലിബർട്ടി 
ലിബർട്ടി എന്ന ആശയം ഇന്ത്യൻ പൗരന്മാരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിലുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ പൗരന്മാർക്ക് അവർ എന്ത് ചിന്തിക്കുന്നു, അവരുടെ ആവിഷ്കാര രീതികൾ, അവരുടെ ചിന്തകൾ പ്രവർത്തനത്തിൽ പിന്തുടരാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രീതി എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ യുക്തിരഹിതമായ നിയന്ത്രണങ്ങളൊന്നുമില്ലെന്ന് ഇത് സ്ഥാപിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നാൽ എന്തും ചെയ്യാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യമല്ല, അത് ഭരണഘടനാ പരിധിക്കുള്ളിൽ തന്നെ പ്രയോഗിക്കണം.

 സമത്വം 
'സമത്വം' എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം സമൂഹത്തിലെ ഏതെങ്കിലും വിഭാഗത്തിന് പ്രത്യേക പദവിയുടെ അഭാവം, ഒരു വിവേചനവുമില്ലാതെ എല്ലാ വ്യക്തികൾക്കും മതിയായ അവസരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

 സാഹോദര്യം 
ഇത് സാഹോദര്യത്തിന്റെയും സഹോദരിയുടെയും (brotherhood & sisterhood) വികാരത്തെയും രാജ്യത്തോടൊപ്പമുള്ള ഒരു വികാരത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

സാഹോദര്യം രണ്ട് കാര്യങ്ങൾ ഉറപ്പ് വരുത്തണമെന്ന് ആമുഖം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു-വ്യക്തിയുടെ അന്തസ്സും രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ഐക്യവും അഖണ്ഡതയും. 42-ാം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയിലൂടെ (1976) ആമുഖത്തിൽ സമഗ്രത എന്ന വാക്ക് ചേർത്തു.

 ഭരണഘടന (ഭേദഗതി) ബിൽ, 2021 
2021 ലെ പാർലമെന്റിന്റെ ശീതകാല സമ്മേളനത്തിൽ ഒരു സ്വകാര്യ അംഗം ആമുഖം ഭേദഗതി ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ബിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.

 അവലംബം 

വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന