ഷാ നവാസ് ഖാൻ (ജനറൽ)

രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമിയിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു ഷാനവാസ് ഖാൻ ( ഉർദ്ദു : شاہ نواز خان ; 24 ജനുവരി 1914 - ഡിസംബർ 9 1983). യുദ്ധാനന്തരം ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിന്റെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ സൈനിക വിചാരണയിൽ രാജ്യദ്രോഹകുറ്റത്തിന് മരണശിക്ഷ വിധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിന്റെ കമാൻഡർ ഇൻ ചീഫ് ആണ് ഈ ശിക്ഷ ഇളവു ചെയ്തത്. 

 രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധവും ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമി  
ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിൽ ക്യാപ്റ്റൻ പദവിയിലേക്ക് ഉയർന്ന ഖാൻ, 1942-ൽ സിംഗപ്പൂരിന്റെ പതനത്തിനുശേഷം ജപ്പാൻ സൈന്യത്തിന്റെ പിടിയിലായി. സിംഗപ്പൂരിലെ യുദ്ധത്തടവുകാരനായിരിക്കവെ, സുഭാഷ്ചന്ദ്ര ബോസിന്റെ പ്രസംഗങ്ങളിൽ ആകൃഷ്ടനായി അദ്ദേഹം ഒരു സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യക്ക് വേണ്ടി പോരാടുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമിയിൽ ചേരുകയായിരുന്നുThe INA Trial and The Raj (2003), Harkirat Singh, Atlantic Publishers & Dist, , p. 26. നേതാജിയെക്കുറിച്ച് ഷാനവാസ് ഖാൻ ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചു:  

ബോസിന്റെ ദേശസ്നേഹ പ്രഭാഷണങ്ങളിലൂടെ ഷാനവാസ് ഐ.എൻ.എയിൽ ചേർന്നു. ബോസ് സ്ഥാപിച്ച ആർസി ഹുകുമത്-ഇ-ആസാദ് ഹിന്ദ് (ഐ.എൻ.എ) ക്യാബിനറ്റിൽ അദ്ദേഹത്തെ ഉൾപ്പെടുത്തി. പിന്നീട്, ബോസ് ഐ.എൻ.എയുടെ പ്രധാനികൾ അടങ്ങിയ ഒരു റെജിമെന്റിനെ തെരഞ്ഞെടുക്കുകയും, അത് ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള മുന്നേറ്റത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഖൈമയെ നോർത്ത് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യയിലേക്ക് നയിച്ചുകൊണ്ട് കൊഹിമയും ഇംഫാലും പിടിച്ചെടുത്തു, ജാപ്പനീസ് അധികാരികളുടെ കീഴിലായിരുന്നു ഐ.എൻ.എ. ചുരുക്കത്തിൽ നടന്നത്. Tarique, Mohammad, Modern Indian History, Tata McGraw-Hill Education, p. 9-11, ISBN 978-0-07-066030-4  1944 ഡിസംബറിൽ മണ്ടാലയിലെ ഒന്നാം ഡിവിഷന്റെ കമാൻഡർ ആയി ഷാ നവാസ് ഖാനെ നിയമിച്ചു.

 ഐഎൻഎ ട്രയലുകൾ  
പ്രധാന ലേഖനം: INA വിചാരണകൾ 

 ഡെൽഹിയിലെ ചെങ്കോട്ടയിൽ ഒരു പൊതു കോടതിയാക്രമത്തിൽ, "കിംഗ് ചക്രവർത്തിക്കെതിരെ യുദ്ധം നടത്താൻ" ജനറൽ പ്രേമ സെഗാൾ, കേണൽ ഗുർബാക് സിംഗ് ധില്ലൻ എന്നിവർക്കൊപ്പം ഖാൻ ശ്രമിച്ചു. സർ തേജ് ബഹദൂർ സപ്രു, ജവഹർലാൽ നെഹ്രു , അസഫ് അലി, ഫുലഭായി ദേശായി, കൈലാഷ് നാഥ് കട്ജു തുടങ്ങിയവർ ഇവരെ പ്രതിരോധിച്ചു. യുദ്ധത്തടവുകാരെ ശിക്ഷിക്കണമെന്ന് അവർ വാദിച്ചു. സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ പ്രൊവിഷണൽ ഗവൺമെന്റ് അഥവാ ആർസി ഹുകുമത്-ഇ-ആസാദ് ഹിന്ദ്, "രാജ്യത്തെ ദേശസ്നേഹത്തിന്റെ കടമ എന്ന ആശയത്തിൽ അവർ തെറ്റിദ്ധരിച്ചുപോയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും", സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യൻ ഭരണകൂടം അവരുടെ പരമാധികാരിയായിരുന്നില്ലെന്നും ബ്രിട്ടീഷ് പരമാധികാരം.A Hundred Horizons, Sugata Bose, 2006 USA, p136വിചാരണയുടെ സമയത്ത് ഇന്ത്യൻ കരസേനയിലെ ഇന്ത്യൻ സൈനികരും ബ്രിട്ടീഷുകാരും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തെ ഖാൻ പരാമർശിച്ചു. ഒരു ഇന്ത്യൻ ഉദ്യോഗസ്ഥനും ഒരു വിഭജനത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഏൽപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലെന്നും ഒരു ബ്രിഗേഡ് ആക്കാൻ ഒരാളെ മാത്രമേ അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളൂവെന്നും ഖാൻ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തി. ഖാൻ കോടതിയിൽ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിച്ചു. പക്ഷേ, ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിന്റെ കമാൻഡർ ഇൻ ചീഫാണ് ഈ ശിക്ഷ ഇളവ് ചെയ്തത്. 
 രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം  
വിചാരണക്കുശേഷം, അഹിംസയുടെ പാത പിന്തുടർന്ന് ഗാന്ധിയെ പിന്തുടരുമെന്നും, കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ ചേർന്നുവെന്നും ഖാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു.  1952- ൽ മീററ്റിൽ നിന്ന് ആദ്യമായി ലോക്സഭയിൽ മത്സരിച്ച് വിജയിച്ചു . 

പാർലമെന്ററികാര്യ സെക്രട്ടറിയും 11 വർഷവും റെയിൽവേ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ആൻഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് മന്ത്രി (1952-1956) & (1957-1964 (രണ്ടാം തവണ)
ഭക്ഷ്യ-കൃഷി മന്ത്രി (1965)
തൊഴിൽ, തൊഴിൽ-പുനരധിവാസം (1966) മന്ത്രി
പെട്രോളിയം-കെമിക്കൽ ഇൻഡസ്ട്രീസ് മന്ത്രിയും ഉരുക്ക് വ്യവസായ മന്ത്രിയും (1971-1973)
കൃഷി, ജലസേചനം (1974-1975)മന്ത്രി
കൃഷി, ജലസേചനം (1975-1977)മന്ത്രി
ദേശീയ സീഡ് കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് ചെയർമാൻ.
ചെയർമാൻ, ഫുഡ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ . 

1951, 1957, 1962, 1971 വർഷങ്ങളിൽ മീററ്റിൽ നിന്ന് ലോക് സഭയിലേക്ക് നാലു തവണ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1967, 1977 ലോക് സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ മീററ്റിൽ നിന്ന് പരാജയപ്പെട്ടു. 1965- ലെ യുദ്ധകാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ മഹ്മൂദ് പാകിസ്താൻ ആർമി ഓഫീസറായിരുന്നു. പ്രതിപക്ഷം അദ്ദേഹത്തെ സർക്കാരിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്യണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ, ലാൽ ബഹദൂർ ശാസ്ത്രി പ്രധാനമന്ത്രിയെന്ന നിലയിൽ ഐഎൻഎയുടെ ഓഫീസറായി ഇന്ത്യയിലെ സ്വാർത്ഥസേവനത്തെ മാനിച്ച് ഇത് അംഗീകരിക്കാൻ തയ്യാറായില്ല. 

ഖാന്റെ രാഷ്ട്രീയ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ ഇടതുപക്ഷവും, ഭൂപരിഷ്കരണവും പൊതുവിതരണവും പിന്തുണക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ, മതപരമായ സമുദായങ്ങളിലെ സ്ഥിരം വ്യക്തിപരമായ നിയമങ്ങൾക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിന്തുണ, 1967 ലെ ജനസംഘത്തിനു എതിരായി നടന്ന പരാജയത്തിനു കാരണമായി. 1969- ൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പിളർന്നു. 1971- ലെ "ഗാരിബി ഹട്ടോ" പ്രചാരണ പരിപാടി അദ്ദേഹത്തെ മീററ്റിൽ നിന്നും എം.പി. ആയി വീണ്ടും ഉയർത്തി. 1977- ൽ ജനതാ പാർട്ടി തോൽവിക്ക് വഴങ്ങുകയും പാർലമെന്റിൽ തന്റെ ഔദ്യോഗിക ജീവിതം അവസാനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. മരണം വരെ കോൺഗ്രസ് സേവാ ദളിന്റെ തലവനായിരുന്നു. 
 ഷാനവാസ് കമ്മിറ്റി  
പ്രധാന ലേഖനം: ഷാ നവാസ് സമിതി 

1956-ൽ സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസിന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് ഖാൻ തലവൻ എന്ന നിലയിൽ ചുറ്റുമുള്ള സാഹചര്യം നിരീക്ഷിക്കാൻ ഒരു കമ്മിറ്റി രൂപവത്കരിച്ചു. ബോസ്സിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ സുരേഷ് ചന്ദ്രബോസ് ഉൾപ്പെടുന്ന സമിതിയാണ് കമ്മിറ്റി അംഗങ്ങൾ. 1956 ഏപ്രിലിൽ കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. നാലു മാസം കഴിഞ്ഞ്, 1945 ഓഗസ്റ്റ് 18 തായ്ഹോകുവിൽ വച്ച് വിമാനാപകടത്തിൽ ബോസ് മരിച്ചുവെന്നാണ് സുരേഷ് ചന്ദ്രബോസ് ഒഴികെയുള്ള മൂന്ന് അംഗങ്ങൾ നിഗമനം നടത്തിയത്. ജപ്പാനിലെ റെൻകോജി ക്ഷേത്രത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിതാഭസ്മം സൂക്ഷിച്ചിരുന്നതായും ഇന്ത്യയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരേണ്ടതുണ്ടെന്നും സമിതി പറയുന്നു.

 ജനകീയമായ സംസ്കാരത്തിൽ  
2005 -ൽ നേതാജി സുഭാഷ് ചന്ദ്ര ബോസ്: ദ ഫൊർഗൊട്ടൻ ഹീറോ , ഖാൻ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ ചിത്രത്തിൽ സോനു സൂദ് അവതരിപ്പിച്ചു . 2017- ൽ റെഡ് ഫോർട്ട് ട്രയലുകളിൽ ' രാഗ് ദേശ്' എന്ന ചിത്രത്തിൽ കുനാൽ കപൂർ അവതരിപ്പിക്കുന്നു . 

 അവലംബം  

വർഗ്ഗം:1914-ൽ ജനിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമി അംഗങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:1983-ൽ മരിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ വിപ്ലവകാരികൾ