വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം

ഹിന്ദുമതത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തികളിലൊരാളായ വിഷ്ണുവിന്റെ ആയിരം നാമങ്ങളടങ്ങിയ ഒരു സ്തോത്രമാണ് ശ്രീ വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം. മഹാഭാരതം, പദ്മപുരാണം, സ്കന്ദപുരാണം, ഗരുഡ പുരാണം എന്നിവയിലായി നാല് വിഷ്ണു സഹസ്രനാമങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും മഹാഭാരതത്തിലെ അനുശാസനപർവ്വത്തിലുള്ള സഹസ്രനാമമാണ് ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധം. ശങ്കരാചാര്യരും രാമാനുജാചാര്യരും മധ്വാചാര്യരുമടക്കം എല്ലാ പണ്ഡിതന്മാരും ഇതിന് വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ഹിന്ദുക്കൾക്കിടയിൽ,  അത്യധികം പ്രാധാന്യത്തോടെയാണ് ഇത് ചൊല്ലിവരുന്നത്. സുന്ദർ ഗുട്ക എന്ന കൃതിയിൽ വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തിന്റെ ഒരു സിഖ് പതിപ്പും കാണാം.

 പദോല്പത്തി 
സംസ്കൃതത്തിൽ സഹസ്ര എന്നാൽ ആയിരം എന്നാണ് അർത്ഥം. സഹസ്രത്തിന്റെ അർത്ഥം സന്ദർഭത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. നാമൻ എന്ന കാന്ധത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച നാമ എന്നതിന്റെ അർത്ഥം പേര് എന്നും. ഈ സംയുക്തം ബഹുവ്രീഹി തരത്തിലുള്ളതാണ്, ഇതിനെ 'ആയിരം പേരുകളുള്ളത്' എന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്യാം. ആധുനിക ഹിന്ദി ഉച്ചാരണത്തിൽ നാമ ['നാം'] എന്നാണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത്. ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ഭാഷകളിൽ ഇത് സഹസ്രനാമം എന്നും ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നു.

ഈ ശ്ലോകത്തിലെ ഫലശ്രുതി (ശ്ലോകഫലം) പറയുന്നത്, എല്ലാ ദിവസവും പൂർണ്ണ ഭക്തിയോടെ ഈ ശ്ലോകം വായിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് ജീവിതത്തിൽ പേരും പ്രശസ്തിയും സമ്പത്തും അറിവും ആനന്ദവും ലഭിക്കുമെന്നാണ്.
 വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ 
ഹിന്ദുക്കൾക്കിടയിൽ ഏറ്റവും പ്രചാരമുള്ളതും വ്യാപകമായി പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നതുമായ സ്തോത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം. മറ്റ് ദേവതകളുടെ സഹസ്രനാമങ്ങൾ നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും, ഒരു സഹസ്രനാമത്തെ "സഹസ്രനാമം" എന്ന് പരാമർശിക്കുന്നത് പൊതുവെ വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തെ മാത്രമാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, ഇത് അതിന്റെ വ്യാപകമായ ജനപ്രീതിയും ഉപയോഗവും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. 

വിഷ്ണു സഹസ്രനാമത്തിൽ ശിവനെ പരാമർശിക്കുന്ന പേരുകൾ ശിവൻ (ആദി ശങ്കരന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ # 27 ഉം # 600 ഉം പേരുകൾ), ശംഭു (പേര് # 38), ഈശാനൻ (പേര് # 64), രുദ്രൻ (പേര് # 114) എന്നിവയാണ്. ആദി ശങ്കരൻ സമർത്ഥിക്കുന്നത് വിഷ്ണു ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് (ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ഒരു വശം മാത്രമല്ല).13 ആം ശ്ലോക വ്യാഖ്യാനം, യത്ര പുംലിംഗശബ്ദപ്രയോഗ:, തത്ര വിഷ്ണുവിശേഷ്യ:; യത്ര സ്ത്രീലിംഗ ശബ്ദ:, തത്ര ദേവതാ പ്രയോഗ:; യത്ര നപുംസലിംഗ പ്രയോഗ:, തത്ര ബ്രഹ്മേതി വിശേഷ്യതേ (പുംലിംഗത്തിൽപ്പെട്ട പദം ഉപയോഗിക്കുന്നിടത്ത്, നാമം വിഷ്ണു എന്നും, സ്ത്രീലിംഗത്തിൽ നാമം ദേവത എന്നും, നപുംസകലിംഗത്തിൽ നാമം ബ്രഹ്മ എന്നുമാണ്.)", വിഷ്ണുസഹസ്രനാമസ്തോത്രത്തിന് ശങ്കരൻ എഴുതിയ ഭാഷ്യത്തിന്റെ പകർപ്പ്. വീണ്ടും,  "ശിവൻ പോലുള്ള പേരുകളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നവൻ ഹരി (വിഷ്ണു) മാത്രമാണ്"  എന്ന് അദ്ദേഹം പരാശര ഭട്ടറുടെ വ്യാഖ്യാനങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്ന ഒരു നിലപാടും കുറിക്കുന്നു. പരാശര ഭട്ടർ ശിവനെ വിഷ്ണുവിന്റെ ഒരു ഗുണമായാണ് വ്യാഖ്യാനിച്ചത്, ഉദാഹരണത്തിന് "മംഗളം നൽകുന്നവൻ".

ആദി ശങ്കരന്റെ ഭാഷ്യത്തിൽ, 27-ാമത്തെ നാമമായ ശിവനെ "പ്രകൃതിയുടെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളായ സത്വം, രജസ്സ്, തമസ് എന്നിവയാൽ ബാധിക്കപ്പെടാത്തവൻ" എന്ന് വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. "ശിവനും വിഷ്ണുവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമൊന്നുമില്ല, ശിവനെ സ്തുതിക്കുന്നതിലൂടെയും ആരാധിക്കുന്നതിലൂടെയും ഉന്നതനാകുന്നത് വിഷ്ണുവാണ്" എന്ന് ഊന്നിപ്പറയാൻ ശങ്കരൻ "അവൻ ബ്രഹ്മവും ശിവനും ആണ്" എന്ന കൈവല്യ ഉപനിഷത്ത് വാക്യം ഉദ്ധരിക്കുന്നു. സ്മാർത്തർ സ്വീകരിച്ച ഈ അദ്വൈത വീക്ഷണകോണിൽ, വിഷ്ണുവും ശിവനും ഒരേ ദൈവമാണെന്നും, യഥാക്രമം സംരക്ഷണത്തിന്റെയും സംഹാരത്തിന്റെയും വ്യത്യസ്ത വശങ്ങളാണെന്നും കണക്കാക്കുന്നു.

മറ്റ് വൈഷ്ണവ പാരമ്പര്യങ്ങളിലും, വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം ഒരു പ്രധാന ഗ്രന്ഥമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗൗഡിയ വൈഷ്ണവം, പുഷ്ടിമാർഗ്ഗ്, നിംബാർക്ക സമ്പ്രദായം, രാമനന്ദി എന്നിവയിൽ കൃഷ്ണന്റെയും രാമന്റെയും നാമങ്ങളുടെ ജപം വിഷ്ണുവിന്റെ നാമങ്ങളുടെ ജപത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. പത്മപുരാണം വിഷ്ണുവിന്റെ ആയിരം നാമങ്ങളുടെ ജപത്തിന്റെ ഗുണം ഒരു രാമനാമം ജപിക്കുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുമെന്ന് പറയുന്നു, ബ്രഹ്മ വൈവർത്ത പുരാണത്തിലെ ഒരു വാക്യത്തിൽ രാമന്റെ മൂന്ന് നാമങ്ങൾ ജപിക്കുന്നതിന്റെ ഗുണം ഒരു കൃഷ്ണനാമവുമായി തുല്യമാക്കുന്നു. വിഷ്ണുവും കൃഷ്ണനും രാമനും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമില്ലെന്ന് പലരും വിശ്വസിക്കുന്നതിനാൽ അത്തരം വാക്യങ്ങൾ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ഈ ദൈവശാസ്ത്രപരമായ വ്യത്യാസം ഇങ്ങനെ പ്രകടിപ്പിക്കാം: പല വൈഷ്ണവ വിഭാഗങ്ങളും കൃഷ്ണനെയും രാമനെയും വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരം ആയി അംഗീകരിക്കുന്നു, അതേസമയം മറ്റു ചിലർ, പകരം, കൃഷ്ണനെ സ്വയം ഭഗവാൻ അല്ലെങ്കിൽ ഭഗവാന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപമായി കണക്കാക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും വികാരമില്ലാതെ ദൈവത്തിന്റെ അനേകം നാമങ്ങൾ ഉരുവിടുന്നതിനേക്കാൾ ശുദ്ധമായ ഭക്തി ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ടത് പ്രധാനമാണെന്ന് ഈ വാക്യങ്ങളെ വ്യാഖ്യാനിക്കാം. തീർച്ചയായും, ശ്രീകൃഷ്ണൻ തന്നെ പറഞ്ഞു, "അർജ്ജുനാ, ആയിരം നാമങ്ങൾ ഉരുവിട്ട് സ്തുതിക്കാൻ ഒരാൾ ആഗ്രഹിച്ചേക്കാം. പക്ഷേ, എന്റെ ഭാഗത്ത്, ഒരു ശ്ലോകം എന്നെ സ്തുതിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നു. അതിൽ യാതൊരു സംശയവുമില്ല."

 പശ്ചാത്തലം 

കുരുക്ഷേത്ര യുദ്ധത്തിൽ വച്ച് മരിച്ചവരെപ്പറ്റി ആലോചിച്ച് ഏറെ ദുഃഖിതനായിരുന്ന യുധിഷ്ടിരൻ ശരശയ്യയിൽ കിടക്കുന്ന ഭീഷ്മരെ ചെന്ന് കാണുന്നു. അവിടെവെച്ച് ഭീഷ്മർ യുധിഷ്ടിരന്റെ വിഷമങ്ങൾ മാറ്റാനായി  ധാർമ്മികമൂല്യങ്ങളടങ്ങിയ ധാരാളം കഥകൾ അവിടെ വെച്ച് യുധിഷ്ടിരൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചു:

 സ്മാർത്ത വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ 
 വൈഷ്ണവ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ  
 സന്ധ്യാവന്ദനം 
 അവലംബം 

വർഗ്ഗം:വൈഷ്ണവ മതം