ഇന്ത്യയിലെ സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലങ്ങൾ

ഇന്ത്യാ ഗവണ്മെന്റ് രാജ്യത്ത്  18 സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലങ്ങൾ (ഇംഗ്ലീഷ് : Biosphere reserves of India) സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്, (categories roughly corresponding to IUCN Category V Protected areas), വളരെ വിശാലമായ പ്രദേശമാകെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന വനമേഖലകൾ ഇങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു (ഇത് ദേശീയോദ്യാനത്തേക്കാളും വന്യജീവി സങ്കേതത്തേക്കാളും എല്ലാം വിസ്തൃതിയിൽ വലുതായിരിക്കും). ഒന്നോ ഒന്നിലിഅധികമോ ദേശീയോദ്യാനങ്ങളും, വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങളും സംരക്ഷിത ജൈവമേഖലയ്ക്കുള്ളിൽ വരാം. ഇത്തരത്തിലുള്ള ജൈവമണ്ഡലങ്ങൾ വഴി അവിടത്തെ സസ്യജാലത്തെയും ജന്തുജാലത്തേയും മാത്രമല്ല സംരക്ഷിക്കുന്നത്, അവിടെ അധിവസിക്കുന്ന് മനുഷ്യ സമൂഹങ്ങൾക്കും ഇതുവഴി സംരക്ഷണം നൽകുന്നു. 

 അന്തർദേശീയ സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലങ്ങൾ 
പതിനെട്ട് ജൈവമണ്ഡലങ്ങളിൽ പത്തെണ്ണം അന്താരാഷ്ട്ര സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലങ്ങളുടെ ശൃംഖലയിൽ ഭാഗമാണ്. യുനെസ്കോയുടെ മനുഷ്യനും ജൈവമണ്ഡലവും (MAB) എന്ന പദ്ധതി പ്രകാരമാണിത്. ഇത്തരത്തിൽ അന്തർദേശീയ സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലങ്ങൾ ഇവയാണ് UNESCO, Man and the Biosphere (MAB) Programme list"20 new Biosphere Reserves added"
പേര്സംസ്ഥാനങ്ങൾവർഷംനീലഗിരി സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലംതമിഴ് നാട്, കേരളം, കർണാടകം2000മന്നാർ ഉൾക്കടൽ സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലംതമിഴ് നാട്2001സുന്ദർബൻസ് സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലംപശ്ചിം ബംഗ2001നന്ദാ ദേവി സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലംഉത്തരാഖണ്ഡ്2004നോക്രെക് സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലംമേഘാലയ2009പഞ്ച്മാരി സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലംമധ്യപ്രദേശ്2009സിമ്ലിപാൽ സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലംഒഡീഷ2009ഗ്രേറ്റ് നിക്കോബാർ സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലംഗ്രേറ്റ് നിക്കോബാർ2013അചനക്മാർ-അമർകണ്ഡക് സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലംഛത്തീസ്ഗഢ്, മധ്യപ്രദേശ്2012UNESCO "20 new Biosphere Reserves added to UNESCO’s Man and the Biosphere (MAB) Programme", 11 July 2012അഗസ്ത്യമല സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലംകേരളം and തമിഴ് നാട്2016"20 new Biosphere Reserves added", 19 March 2016

 പട്ടിക 
2009-ൽ, ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ ശീത മരു പ്രദേശത്തെ ഭാരത സർക്കാർ സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലത്തിൽ പെടുത്തിയിരുന്നു. 2010 സെപ്റ്റംബർ 20-ന് കേന്ദ്ര വനം പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം ആന്ധ്രാ പ്രദേശിലെ ശേഷാചല പർവ്വതനിരകളെ  ഇന്ത്യയുടെ 17-ആമത്തെ സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഏറ്റവും അവസാനമായി ഈ പദവി ലഭിച്ചത് മധ്യപ്രദേശിലെ പന്ന വനഭൂമിയ്ക്കാണ്. 2011 ഓഗസ്റ്റ് 25-നായിരുന്നു അത്.
+ഇന്ത്യയുടെ സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലങ്ങൾ (വിസ്തൃതി അനുസരിച്ച്)വർഷംപേര്സ്ഥാനംസംസ്ഥാനംതരംപ്രധാന ജീവികൾവിസ്തൃതി
(km2)11986നീലഗിരി സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലംവയനാട്, നാഗർഹോളെ, ബന്ദിപ്പൂർ  മുതുമലൈ, നിലംബൂർ, സൈലന്റ് വാലി എന്നിവയുടെ ഭാഗങ്ങൾതമിഴ് നാട്, കേരളം, കർണാടകംപശ്ചിമഘട്ടംവരയാട്, സിംഹവാലൻ കുരങ്ങ്552021988നന്ദാ ദേവി ദേശീയോദ്യാനവും  സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലവുംചമോലി ജില്ല, പിത്തോർഗഡ് ജില്ല & ബാഗേഷ്വർ ജില്ലഉത്തരാഖണ്ഡ്പടിഞ്ഞാറൻ ഹിമാലയംഹിമപ്പുലി, ഹിമാലയൻ കരടി586031989മന്നാർ ഉൾക്കടൽവടക്ക് രാമേശ്വരം മുതൽ തെക്ക് കന്യാകുമാരി വരെയുള്ള മന്നാർ ഉൾക്കടലിന്റെ ഇന്ത്യൻ ഭാഗവും ശ്രീലങ്കയുടെ സമുദ്ര ഭാഗവുംതമിഴ് നാട്തീരമേഖലകടൽപ്പശു1050041988നോക്രെക്പടിഞ്ഞാറൻ ഗാരോ കുന്നുകൾമേഘാലയകിഴക്കൻ ഹിമാലയംചെമ്പൻ പാണ്ട820. Parth tution51989സുന്ദർബൻസ്ഗംഗ, ബ്രഹ്മപുത്ര നദികളുടെ ഡെൽറ്റാ പ്രദേശംപശ്ചിം ബംഗഗംഗാ ഡെൽറ്റരാജകീയ ബംഗാൾ കടുവ963061989മാനസ്Part of Kokrajhar, Bongaigaon, Barpeta, Nalbari, Kamrup and Darrang Districtsആസാംകിഴക്കൻ ഹിമാലയംസ്വർണ്ണ കുരങ്ങ്, ചെമ്പൻ പാണ്ട283771994സിമ്ലിപാൽനയൂർഭഞ്ജ് ജില്ലയുടെ ഭാഗംഒഡീഷഡെക്കാൻ ഉപദ്വീപ്കാട്ടുപോത്ത്, രാജകീയ ബംഗാൾ കടുവ, ഏഷ്യൻ ആന437481998Dihang-Dibangസിയാങ്,  ദിബാങ് താഴ്വരകൾArunachal Pradeshകിഴക്കൻern ഹിമാലയംMishmi Takin, കേഴമാൻ 511291999പഞ്ച്മാർഹി സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലംബേതുൽ ജില്ല, ഹൊസൻഗാബാദ് ജില്ല, ഛിന്ദ്വാര ജില്ലമധ്യപ്രദേശ്Semi-Aridമലയണ്ണാൻ,  പാറാൻ4981.72102005Achanakmar-Amarkantak സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലംPart of Annupur, Dindori and Bilaspur districtsമധ്യപ്രദേശ്, ഛത്തീസ്ഗഢ്Maikala Hillsഉല്ലമാൻ, ഇന്ത്യൻ കാട്ടു നായ, സാരസ കൊക്ക്, White-rumped vulture, Philautus sanctisilvaticus (Sacred grove bush frog)3835112008ഗ്രേറ്റ് റാൻ ഒഫ് കച്ച്Part of Kutch, Rajkot, Surendranagar and Patan Districts. ഗുജറാത്ത്മരുഭൂമിഇന്ത്യൻ കട്ടുകഴുത12454122009ശീത മരുഭൂമിPin Valley National Park and surroundings;Chandratal and Sarchu & Kibber Wildlife Sancturaryഹിമാചൽ പ്രദേശ്പടിഞ്ഞാറൻ ഹിമാലയംഹിമപ്പുലി7770132000കാഞ്ചൻജംഗകാഞ്ചൻജംഗസിക്കിംകിഴക്കൻ ഹിമാലയംഹിമപ്പുലി, ചെമ്പൻപാണ്ഡ്2620142001അഗസ്ത്യമല സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലംനെയ്യാർ, പേപ്പാറ  ചെന്തുരുണി വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങൾകേരളം, തമിഴ് നാട്പശ്ചിമഘട്ടംവരയാട്, ആനകൾ3500.08151989ഗ്രേറ്റ് നിക്കോബാർ സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലംആന്റമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളുടെ തെക്കേ അറ്റംAndaman and Nicobar IslandsIslandsകായൽ മുതല885161997ദിബ്രു-സൈഖോവദിബ്രുഗഢ്, തിൻസുകിയ ജില്ലകൾആസാംകിഴക്കൻ ഹിമാലയംസ്വർണ്ണ കുരങ്ങൻ765172010ശേഷാചലഗിരിചിറ്റൂർ, കഡപ്പ ജില്ലകൾആന്ധ്രാ പ്രദേശ്പൂർവ്വഘട്ടം Slender Loris4755182011പന്നപന്ന, ഛത്തർപുർ ജില്ലകൾമധ്യപ്രദേശ്Catchment Area of the Ken Riverകടുവ, പുള്ളിമാൻ, ചിങ്കാരമാൻ, മ്ലാവ്,  കരടി2998.98

 അവലംബം 

 പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ 

 Wildlife Institute of India webpage on India's സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലംs
 United Nations List of National Parks and Protected Areas: India (1993)
 Ministry of Environment and Forests 
|}