ത്രിപുര സുന്ദരി

ത്രിപുര സുന്ദരി അഥവാ ലളിത മഹാത്രിപുരസുന്ദരി (Sanskrit: त्रिपुरा सुंदरी, IAST: Tripura Sundarī), പത്തു മഹാവിദ്യകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയാണ്. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം  ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയും ഭുവനേശ്വരിയുമായ പ്രപഞ്ച നാഥയാണ് മഹാത്രിപുരസുന്ദരി. 
ശങ്കരാചാര്യർ രചിച്ച സൗന്ദര്യലഹരി ത്രിപുരസുന്ദരിയുടെ സൗന്ദര്യ വർണ്ണനമാണ്.
ഹൈന്ദവതയിലെ സാഹിത്യത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ദേവി ശാക്തേയ വിശ്വാസികളുടെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തി കൂടിയാണ്.  മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്നവൾ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഭഗവതിയെ ത്രിപുര സുന്ദരി എന്ന്‌ വിളിക്കുന്നു.  ലളിതാസഹസ്രനാമം,  
ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണത്തിലെ ലളിതോപാഖ്യാനം എന്നിവയിൽ ലളിതാംബികയുടെ കഥ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. ഈരേഴുപതിന്നാലു ലോകത്തിൽ ബ്രഹ്മലോകത്തിനും ഉപരിയായി സർവ്വലോകമെന്നു പേരുകേട്ട, ദേവിയുടെ ഇരിപ്പിടമായ  മണിദ്വീപം നിലകൊള്ളുന്നു. സകല ലോകങ്ങളിലും വച്ച് പരമ ഉൽക്കൃഷ്ടമായ ഇവിടം പരമേശ്വരി സ്വയം ഇച്ഛാ കൽപ്പിതമായി നിർമ്മിച്ചതത്രേ. ശിവ രഹസ്യത്തിൽ ദേവിയുടെ പ്രാർത്ഥന അനുസരിച്ച് ശിവൻ നിർമ്മിച്ചതാണെന്നും ലളിതോപാഖ്യാനത്തിൽ വിശ്വകർമ്മാവിനാൽ നിർമ്മിതമാണ് മണിദ്വീപം എന്നും പറയപ്പെടുന്നുണ്ട്. അവിടെ  ശ്രീചക്ര സിംഹാസനത്തിൽ  മഹാരാജ്ഞിയായി, മഹാത്രിപുരസുന്ദരി കുടികൊള്ളുന്നു.  

ശക്തിസത്തിലെ ശ്രീകുല പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച് സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും ജ്ഞാനത്തിന്റെയും ദിവ്യശക്തിയുടെയും പരമോന്നത രൂപമായി ത്രിപുര സുന്ദരി നിലകൊള്ളുന്നു. പത്ത് മഹാവിദ്യകളിലെ അംഗമായ അവൾ  ആദിപരാശക്തിയുടെ 
ആത്യന്തിക രൂപത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു, 
ത്രിപുര ഉപനിഷത്ത് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ പരമമായ ശക്തി എന്ന് അവളെ വിളിക്കുന്നു. 

ശക്തി താന്ത്രിക പാരമ്പര്യത്തിലെ പ്രധാന ദേവതയായ ത്രിപുരസുന്ദരി ദശമഹാവിദ്യയിൽ ബ്രഹ്മവിദ്യയാണ്.ശ്രീ വിദ്യാ എന്നും അവൾ അറിയപ്പെടുന്നു.  

ബ്രഹ്മാവ്,  വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നിവരെക്കാളും പരമ ജ്ഞാനിയായി കാണപ്പെടുന്ന ലളിതാ ത്രിപുരസുന്ദരി 
ശ്രീചക്രരാജം എന്ന സിംഹാസനത്തിൽ
കാമേശ്വര രൂപത്തിലുള്ള ശിവന്റെ മടിത്തട്ടിൽ ശിവശക്തി "lord of desire" ആയി ഇരിയ്ക്കുന്നതായിട്ടാണ് സങ്കല്പം. ഭഗവതിയുടെ ഇരുവശങ്ങളിലും ലക്ഷ്മിയും, സരസ്വതിയും വെഞ്ചാമരം വീശിക്കൊണ്ട് നിലകൊള്ളുന്നു. ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ഗണേശൻ, സുബ്രഹ്മണ്യൻ തുടങ്ങി സകലരും ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചുകൊണ്ട് അവിടെ കാണപ്പെടുന്നു.  

ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിശക്തിയുടെ  പ്രധാനപ്പെട്ട സഗുണരൂപമാണ് ലളിതാ ത്രിപുരസുന്ദരി.  ശൈവ വിശ്വാസപ്രകാരം സദാശിവന്റെ ശക്തി അഥവാ പുരുഷന്റെ പ്രകൃതി എന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം, അനുഗ്രഹം, തിരോധാനം എന്നീ പഞ്ചകൃത്യങ്ങൾക്ക് ആധാരം പരമേശ്വനോട് ചേരുന്ന ഈ ശക്തി സ്വരൂപമാണ്. 

ശക്തി ആരാധനയിൽ ശ്രീ ഭഗവതിക്ക് പല രൂപഭേദങ്ങളുണ്ട്.  പാർവ്വതി, ദുർഗ്ഗ, മഹാകാളി, ഭദ്രകാളി, ഭുവനേശ്വരി, ചാമുണ്ഡേശ്വരി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി, കാത്യായനി എന്നിവയാണത്. 

ശിവനും ശക്തിയും ഒരേ നാണയത്തിന്റെ രണ്ട് വശങ്ങളാണ്. ശിവശക്തി ഐക്യ സ്വരൂപിണി എന്നാണ് ലളിതാസഹസ്ര നാമത്തിൽ ഭഗവതിയെ പ്രകീർത്തിക്കുന്നത്. ശിവശക്തി ഐക്യ ഭാവത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന കാമേശ്വരനും (പരമേശ്വരൻ), കാമേശ്വരിയും (ലളിതാ പരമേശ്വരി) ആണ് ലളിതാസഹസ്രനാമ ത്തിലെ പ്രധാന ദേവതകൾ.  

കാമേശ്വര കാമേശ്വരിമാർ വിശ്വകർമ്മാവും മയനും നിർമ്മിച്ച ശ്രീപുരം എന്ന തേജോമയ ലോകത്ത് വിരാജിക്കുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. കൈകളിൽ പാശം ,അങ്കുശം, കരിമ്പിൻ വില്ല്, പുഷ്പബാണം എന്നിവ ധരിച്ച് പഞ്ച ബ്രഹ്മാസനത്തിൽ രാജ രാജേശ്വരിയായി മഹാത്രിപുരസുന്ദരി വിരാജിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, രുദ്രൻ, ഈശ്വരൻ എന്നീ നാല് കാലുകളോടും സദാശിവനാകുന്ന പലകയോടും കൂടിയ ദിവ്യമഞ്ചമാണ് പഞ്ചബ്രഹ്മാസനം.

അമൃത സാഗരത്തിൻ്റെ മധ്യത്തിൽ കല്പക വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആരാമത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രത്നദ്വീപ്. അവിടെ കദംബ വൃക്ഷങ്ങളുള്ള ഉപവനത്തിൽ ചിന്താമണികളാൽ നിർമ്മിച്ച ഗൃഹത്തിൽ  ശ്രീചക്രരാജം എന്ന സിംഹാസനത്തിലാണ് ലളിതാ ത്രിപുരസുന്ദരി വിരാജിക്കുന്നത്. ആപത്തിൽ പെടുന്നവരെ എപ്പോഴും രക്ഷിക്കുന്ന, ഭക്തർക്ക് എല്ലാ സൗഭാഗ്യവും കൊടുക്കുന്ന മാതൃഭാവം. ത്രിപുരേശ്വരനായ ശിവൻ്റെ പത്നി എന്നും ത്രിപുരസുന്ദരിയ്ക്ക് അർത്ഥം പറയാം. 

ശ്രീചക്രത്തിലാണ് മഹാത്രിപുരസുന്ദരി കുടികൊള്ളുന്നത്. ദേവിയുടെ പ്രത്യക്ഷ രൂപമാണ് ശ്രീചക്രം എന്ന് പറയാം. കാരണം ശ്രീദേവിയുടെ ആവാസ സ്ഥാനമായ മഹാമേരുവിൻ്റെ  ചെറിയ പതിപ്പാണ് ശ്രീചക്രം അഥവാ ശ്രീയന്ത്രം. അതിനാൽ ശ്രീചക്രത്തിന് ത്രിപുരസുന്ദരി ചക്രമെന്നും പേരുണ്ട്. 

കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക, കൊടുങ്ങല്ലൂർ, കാടാമ്പുഴ തുടങ്ങിയ പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ശ്രീചക്ര പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ മാവേലിക്കര താലൂക്കിൽ  നൂറനാട് വില്ലേജിൽ ചെറുമുഖ പുത്തൻ കാവിൽ ശ്രീദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ ശ്രീചക്രം മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു പൂജിച്ചു  പോരുന്നു.

പ്രപഞ്ചത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവളായ ത്രിപുര സുന്ദരിയെ ആരാധിച്ചാൽ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങളും ലഭിക്കും എന്നാണ്
ഭക്തരുടെ വിശ്വാസം. ത്രിപുരസുന്ദരി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം ചെന്നൈയ്ക്ക് സമീപമുള്ള കാഞ്ചി കാമാക്ഷി ക്ഷേത്രമാണ്. ഇതിന് അടുത്താണ് ഏകാംബരേശ്വര ശിവക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

 ഉത്ഭവം 
"സംസ്കൃതത്തിൽ 'ത്രിപുര' രണ്ട് സംസ്കൃത വാക്കുകളുടെ സംയോജനമാണ്. "ത്രി" എന്നർത്ഥമുള്ള "ട്രയാസ്" (മൂന്ന്) എന്നും  "പുര" എന്നാൽ "നഗരം" എന്നും കോട്ട"എന്നും അർത്ഥമുണ്ട്. മാത്രമല്ല മൂന്നു നഗരങ്ങളെ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നതായും കാണാം. 

അസുരശില്പിയായ മയൻ സ്വർണ്ണം, വെള്ളി, ഇരുമ്പ് എന്നിവ കൊണ്ട് സ്വർഗ്ഗത്തിലും, ആകാശത്തിലും (വായുവിലും), ഭൂമിയിലുമായി മൂന്ന് നഗരങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു.  ശിവൻ അവയെ നശിപ്പിച്ചു.  ശിവൻ നശിപ്പിച്ച മൂന്നു നഗരങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഇതിഹാസത്തിൽ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും "ത്രിപുര" എന്നതിന്   ത്രിലോകങ്ങൾ എന്നും  സുന്ദരി എന്നാൽ ഒരു മനോഹരമായ സ്ത്രീ എന്നും അർത്ഥമാക്കുന്നു.  

അതുകൊണ്ട് ത്രിപുര സുന്ദരി എന്ന വാക്കിനർത്ഥം  മൂന്ന് ലോകങ്ങളേയും വെല്ലുന്ന സൗന്ദര്യമുള്ളവൾ   എന്നാണ്. 

സൗന്ദര്യത്തിൻ്റെയും ഐശ്വര്യത്തിൻ്റെയും ആനന്ദത്തിൻ്റെയും അധിദേവതയാണ് ത്രിപുരസുന്ദരി. പത്ത് മഹാവിദ്യകളിൽ മൂന്നാമത്തേത്. അതീന്ദ്രിയ കഴിവുകളും ബുദ്ധിയും മനസ്സും ചിന്തയും നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ഷോഡശിയാണ്. വിദ്യാസ്വരൂപിണി ആയതിനാൽ വിദ്യയ്ക്ക് വേണ്ടിയും ത്രിപുരസുന്ദരിയെ ആരാധിക്കാം. 

ശ്രീചക്രം ആണ് ത്രിപുരസുന്ദരിയുടെ യന്ത്രം. മന്ത്രം ശ്രീവിദ്യയും. പതിനഞ്ച് അക്ഷരങ്ങളുള്ള ശ്രീവിദ്യാ മന്ത്രത്തോട് ഹ്രീംകാരം കൂടി ചേരുമ്പോൾ ഷോഡശി വിദ്യയായി. ഈ വിദ്യയുടെ അധിഷ്ഠാത്രി ആയതിനാലാണ് ഷോഡശി എന്ന് ദേവി അറിയപ്പെടുന്നത്.

ഷോഡശി എന്നാൽ "പതിനാറ് വയസ്സുള്ളവൾ" എന്നാണ് അർത്ഥം.  
ലളിത, കാമേശ്വരി, ശ്രീവിദ്യ, രാജരാജേശ്വരി എന്നീ പേരുകളിലും ദേവി അറിയപ്പെടുന്നു.  ഭഗമാലിനി, നിത്യക്ലിന്ന തുടങ്ങിയ നിത്യാ ദേവിമാരുടെ നായിക ആയതിനാൽ നിത്യ എന്നും ദേവി അറിയപ്പെടുന്നു. മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും അധിപതിയായ ശിവന്റെ ശക്തിയായി ഷോഡശി തന്ത്രത്തിൽ ഷോഡശിയെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.

ത്രിപുരസുന്ദരിയുടെ  പ്രസിദ്ധമായ പഞ്ചദശി അഥവാ പതിനഞ്ച് അക്ഷര മന്ത്രമാണ് 
ശ്രീവിദ്യാ മന്ത്രം. ഈ മന്ത്രത്തിന് മൂന്ന് കൂട്ടം അക്ഷരങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ  ത്രിപുര എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ ത്രിപുരയെ അക്ഷരമാല ഉപയോഗിച്ച് അനുരൂപമാക്കുന്നു.   

ശ്രീവിദ്യാ മന്ത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭാഗം വാക്കിനെയും  സംസാരശക്തിയെയും, രണ്ടാമത്തേത് പ്രണയത്തിന്റെ രാജാവായ കാമേശ്വരനെയും മൂന്നാമത്തേത് യഥാർത്ഥ ശക്തിയെയോ പരിവർത്തന ശക്തിയെയോ ആണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഈ മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളും ത്രിമൂർത്തികളായ ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നിവരുമായും മൂന്ന് വേദങ്ങളുമായും (ഋഗ്, യജുർ, സാമം) ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ത്രിപുരസുന്ദരി എന്നാൽ ത്രിപുരാന്തകനായ ശിവന് തുല്യമായവൾ (അർദ്ധനാരീശ്വരൻ) എന്നും ശിവന്റെ ശക്തി എന്നും അർത്ഥം ഉണ്ട്‌. ലളിതോപാഖ്യാനം, ശ്രീ ലളിത സഹസ്രനാമം, ലളിത ത്രിശതി, സൗന്ദര്യ ലഹരി, ദേവി ഭാഗവതം തുടങ്ങിയ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ മണിദ്വീപത്തിൽ പരബ്രഹ്മ മൂർത്തിയായ ശിവകാമേശ്വരന്റെ മടിത്തട്ടിൽ ഇരിക്കുന്ന (ശിവകാമേശ്വരംഗസ്ഥ) 
ഭഗവാന്റെ പട്ടമഹിഷി ആയ ദേവിയെ വർണ്ണിക്കുന്നു. 

"കാ" എന്നാൽ സരസ്വതി എന്നും, "മാ" എന്നാൽ ലക്ഷ്മി എന്നും, അക്ഷി എന്നാൽ കണ്ണുകൾ എന്നും അർത്ഥം. ലക്ഷ്മി സരസ്വതിമാരെ കണ്ണുകളാക്കിയവൾ എന്നർത്ഥത്തിലും ദേവിക്ക് ശിവനോടുള്ള പ്രണയത്തോടെ ഉള്ള നോട്ടത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന അർത്ഥത്തിലും ദേവിയെ കാമാക്ഷി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. കാമേശ്വനായ ശിവന്റെ പത്നി എന്നർത്ഥത്തിൽ ലളിത ദേവിക്ക് കാമേശ്വരി എന്ന നാമവും ഉണ്ട്‌. ശ്രീ ലളിതാ സഹസ്ര നാമത്തിൽ ദേവിയുടെ 1000 നാമങ്ങൾ അടങ്ങുന്നു. കാഞ്ചി കാമാക്ഷി ക്ഷേത്രം ത്രിപുരസുന്ദരി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ എടുത്തു പറയേണ്ട ഒന്നാണ്. അടുത്ത് തന്നെ ഏകാംബരേശ്വര ക്ഷേത്രവും ഉണ്ട്‌.  

ലളിതാ സഹസ്രനാമത്തിലെ ശിവശക്തി ഐക്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിലാണ് ഈ രണ്ട് മഹാ ക്ഷേത്രങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നത്. ഏകാംബരേശ്വരനെ തപസ്സ് ചെയ്ത് കാമാക്ഷി ദേവി അർദ്ധനാരീശ്വരൻ ആയി തീർന്നു എന്നും കാഞ്ചീപുരത്തെ സ്ഥലപുരാണത്തിൽ പറയുന്നു. പാർവ്വതി ദേവി തന്റെ മൂലരൂപത്തിൽ കാഞ്ചി കാമാക്ഷിയായി കുടികൊള്ളുന്നു. തപസ്സ് കാമാക്ഷി എന്നൊരു രൂപവും കാമാക്ഷിയമ്മൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ട്‌. ഈ രൂപം ഭഗവതി ശിവനെ തപസ്സ് ചെയ്ത ഭാവമാണ്. കാമാക്ഷി ഏകാംബരേശ്വര ക്ഷേത്രങ്ങൾ വേറെയുമുണ്ട്. തിരുമ്മിയച്ചൂർ മേഘനാഥർ ലളിതാംബിക ക്ഷേത്രത്തിൽ വെച്ചാണ് ലളിത സഹസ്രനാമം എഴുതിയത് എന്നൊരു വിശ്വാസവും ഉണ്ട്‌. മേഘനാഥർ കാമേശ്വരനായ ശിവനും, ലളിതാംബിക പാർവ്വതിയുമാണ്.

 ഐതിഹ്യം 

ശിവന്റെ ആദ്യ ഭാര്യയായ സതിയുടെ മരണത്തെ തുടർന്നുണ്ടായ ഒരു പ്രപഞ്ച സംഭവത്തിലാണ് ത്രിപുര സുന്ദരിയുടെ ആവിർഭാവത്തിന്റെ കഥ തുടങ്ങുന്നത്. സതിയുടെ ആത്മാഹൂതിക്ക് ശേഷം ആത്മനിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെട്ട ശിവൻ അഗാധമായ ധ്യാനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. സതി പർവതരാജനായ ഹിമവാന്റെയും മേനയുടേയും മകൾ പാർവതിയായി പുനർജനിച്ചു. 

താരകാസുരനെ വധിക്കാൻ ശിവപുത്രൻ്റെ  ജനനം അനിവാര്യമായിരുന്നു. ശിവനെ തപസ്സിൽ നിന്ന് ഉണർത്താൻ ദേവന്മാർ  കാമദേവനെ അയച്ചു. കാമദേവൻ ശിവന് നേരെ പുഷ്പബാണം എയ്തു. കുപിതനായ ശിവൻ  തൃക്കണ്ണ് തുറന്ന് കാമനെ ഭസ്മമാക്കി വീണ്ടും ധ്യാനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, നിരാശയായ പാർവതി പിതാവിന്റെ അനുമതിയോടെ തപസ്സിനായി പോയി. 

കാമദേവന്റെ ചാരത്തിൽ നിന്ന് ഭണ്ഡാസുരൻ ഉയർന്നുവന്നു, ശത്രുക്കളുടെ പകുതി ശക്തിയും 60,000 വർഷത്തെ ആയുസ്സും ശിവൻ അവന് വരമായി നൽകി. തൻ്റെ നഗരമായ ശോണിതപുരത്തിൽ നിന്ന് അവൻ പ്രപഞ്ചത്തെ ഭയപ്പെടുത്താൻ തുടങ്ങി. 
സഹായത്തിനായി ദേവന്മാർ ത്രിമൂർത്തികളെ സമീപിച്ചു.

ഒരു മഹത്തായ യാഗത്തിലൂടെ ആത്യന്തിക ദിവ്യശക്തിയെ ആവാഹിക്കാൻ അവരോട് ഉപദേശിച്ചു. ഈ മഹായജ്ഞത്തിനിടെ, മുഴുവൻ സൃഷ്ടിയും ബലിയർപ്പിക്കപ്പെട്ടു, 
യാഗാഗ്നിയിൽ നിന്ന് മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ഉയർന്നുവന്നു. അവൾ പാശം, അങ്കുശം, വില്ല്, അമ്പുകൾ എന്നിവ ആയുധങ്ങളായി വഹിച്ചു. അവൾ സ്വയം പരാശക്തിയും പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ അവതാരവുമായിരുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ വിദഗ്ദ്ധയായ അവൾ ഭണ്ഡാസുരനെ വധിച്ച് പ്രപഞ്ചത്തെ പുനർസൃഷ്ടിക്കുകയും ഐക്യവും സന്തുലിതാവസ്ഥയും പുനർസ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.

പിന്നീട്, എല്ലാവരുടേയും അനുഗ്രഹത്തോടെ
ആദിശിവൻ്റെ അവതാരമായ ശിവ കാമേശ്വരൻ ലളിതാദേവിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. വിവാഹശേഷം ത്രൈലോക്യ ചക്രവർത്തിനിയായി അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ട കാമേശ്വരി കാമേശ്വരനൊപ്പം  ചിന്താമണീ ഗൃഹത്തിൽ വസിച്ചുകൊണ്ട് പതിനായിരം വർഷം ലോകക്ഷേമം നിർവ്വഹിച്ചു. വശിന്യാദി വാഗ്ദേവതമാർ ആയിരം നാമങ്ങളാൽ ദേവിയെ സ്തുതിക്കുന്ന
ലളിതാ സഹസ്രനാമ സ്തോത്രം രചിച്ചു.
സന്തുഷ്ടയായ ഭഗവതി ഈ സ്തോത്രം
ഭക്തിയോടെ ജപിക്കുന്നവർ എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ രക്ഷ പ്രാപിക്കും എന്ന്  അരുളി ചെയ്തു.

 അവലംബങ്ങൾ 

 കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് 

വർഗ്ഗം:പാർവ്വതിയുടെ രൂപങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:മഹാവിദ്യ