ഭൂപേന്ദ്രനാഥ് ദത്ത

ഭുപേന്ദ്രനാഥ് ദത്ത (ജീവിതകാലം:1880 സെപ്റ്റംബർ 4 - 25 ഡിസംബർ 1961)  ഒരു വിപ്ലവകാരിയും പിന്നീട് പ്രമുഖ സാമൂഹികശാസ്ത്രജ്ഞനുമായിരുന്നു. തന്റെ യൗവനത്തിൽ യുഗാന്തർ പ്രസ്ഥാനവുമായി അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്ന ഇദ്ദേഹം 1907-ൽ അറസ്റ്റും ജയിൽശിക്ഷയും വരെ ജുഗന്തർ പത്രികയുടെ പത്രാധിപനായിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് വിപ്ലവജീവിതത്തിൽ ഇൻഡോ-ജർമൻ ഗൂഢാലോചനയിൽ അദ്ദേഹം പങ്കുചേർന്നു. സ്വാമി വിവേകാനന്ദനായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ. ഡോ. ഭുപേന്ദ്രനാഥ് ദത്തയുടെ ബഹുമാനാർത്ഥമായി ഒരു അനുസ്മരണ പ്രഭാഷണം ഏഷ്യാറ്റിക് സൊസൈറ്റി ഇന്ന് നടത്തുന്നു. 

ദത്ത ഒരു എഴുത്തുകാരനായിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരത്തെയും സമൂഹത്തെയും കുറിച്ചുള്ള നിരവധി പുസ്തകങ്ങൾ അദ്ദേഹം എഴുതി. സ്വാമി വിവേകാനന്ദ പാട്രിയോട്ട് പ്രോഫെറ്റ് എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകത്തിൽ സ്വാമി വിവേകാനന്ദന്റെ സോഷ്യലിസ്റ്റ് വീക്ഷണങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

 ആദ്യകാല ജീവിതം 
കൊൽക്കത്തയിൽ 1880 സെപ്റ്റംബർ 4 നാണ് ദത്ത ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ വിശ്വനാഥ് ദത്ത, ഭുവനേശ്വരി ദത്ത എന്നിവരാണ്. രണ്ടു മൂത്ത സഹോദരന്മാരുണ്ടായിരുന്നു നരേന്ദ്രനാഥ് ദത്ത (പിന്നീട് സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) മഹേന്ദ്രനാഥ് ദത്ത. വിശ്വനാഥ് ദത്ത കൽക്കട്ട ഹൈക്കോടതിയിലെ അറ്റോർണിയായിരുന്നു. ഭുവനേശ്വരി ദേവി ഒരു വീട്ടമ്മയായിരുന്നു. ഈശ്വർ ചന്ദ്ര വിദ്യാസാഗറിന്റെ മെട്രോപോളിറ്റൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ പ്രവേശനപ്പരീക്ഷ പാസാകുകയും അതിൽ ഉൾപ്പെടുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ചെറുപ്പത്തിൽ അദ്ദേഹം കേശുചന്ദ്ര സെൻ , ദേവേന്ദ്രനാഥ് ടാഗൂർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രഹ്മ സമാജത്തിൽ ചേർന്നു. ഇവിടെ ശിവാനന്ദ് ശാസ്ത്രിയെ അദ്ദേഹം ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിച്ചിരുന്നു. ദത്തയുടെ മതപരവും സാമൂഹികവുമായ വിശ്വാസങ്ങൾ ബ്രാഹ്മ സമാജിന്റെ രൂപത്തിൽ രൂപപ്പെട്ടു. അതിൽ ജാതി-കുറഞ്ഞ സമൂഹത്തിൽ വിശ്വാസവും ഏകദൈവവും അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾക്കെതിരെയുള്ള കലഹങ്ങളും അതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. 

 വിപ്ലവ പ്രവർത്തനങ്ങൾ  
ഇന്ത്യയിൽ
1902-ൽ ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ ചേരാൻ ദത്ത തീരുമാനിച്ചു. പ്രമനാഥനാഥ് മിത്ര രൂപീകരിച്ച ബംഗാൾ റെവല്യൂഷണറി സൊസൈറ്റിയിൽ ചേർന്നു. 1906-ൽ ജുഗന്തർ പത്രികയുടെ പത്രാധിപരായി. ബംഗാളിലെ വിപ്ലവ പാർട്ടിയുടെ മുഖപത്രമായിരുന്നു ഈ പത്രം. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ശ്രീ അരബിന്ദോയുടെയും ബരീന്ദ്ര ഘോഷിന്റെയും അടുത്ത അനുയായി ആയിത്തീർന്നു. 
1907-ൽ ദത്ത ബ്രിട്ടീഷ് പോലീസ് രാജ്യദ്രോഹ കുറ്റം ചുമത്തി അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ഒരു വർഷത്തെ തടവുശിക്ഷ വിധിക്കുകയും ചെയ്തു.  Indian History. Allied Publishers. pp. 3–. ISBN 978-81-8424-568-4. Retrieved 1 July 2013. 
അവലംബം

വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ തടവുകാരും തടങ്കലിൽ വയ്ക്കപ്പെട്ടവരും
വർഗ്ഗം:1961-ൽ മരിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:1880-ൽ ജനിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ വിപ്ലവകാരികൾ
വർഗ്ഗം:ബംഗാളിൽ നിന്നുമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികൾ
വർഗ്ഗം:അനുശീലൻ സമിതി
വർഗ്ഗം:കൊൽക്കത്തയിൽ നിന്നുള്ള എഴുത്തുകാർ
വർഗ്ഗം:ഹിന്ദു-ജർമ്മൻ ഗൂഢാലോചന