ബംഗ്ലാദേശ് വിമോചനയുദ്ധം

India-East Pakistan border, the Bay of Bengal, the Pasha enclave, parts of East India.|result=Decisive Indian and Bangladeshi victory 
 Collapse of the Eastern Command of Pakistan in Eastern Front
 Establishment of the sovereignty of Bangladesh|territory=Independence of East Pakistan from Pakistan as a sovereign Peoples' Republic of Bangladesh|combatant1= Bangladesh 
  Mukti Bahini

  Indian Armed Forces

Supported by:  |combatant2=

Pakistan Army
Pakistan Navy
Pakistan Air Force

Supported by:20px Pakistan Armed Forces
Paramilitary forces:




  |commander1= Sheikh Mujibur Rahman
 Tajuddin Ahmad M. A. G. OsmaniMaj. K.M. ShafiullahMaj. Ziaur RahmanMaj. Khaled Mosharraf 

 V. V. Giri Indira Gandhi Swaran Singh20px Gen Sam Manekshaw20px Lt.Gen J.S. Arora20px Lt.Gen Sagat Singh20px Maj.Gen Inderjit Singh Gill20px MajGen Om Malhotra20px MajGen Farj R. Jacob20pxMajGen Shabeg Singh20pxV.Adm Nilakanta Krishnan20pxAM Hari Chand Dewan15pxK. Sankaran Nair|commander2=Abdul Motaleb MalikGhulam AzamMotiur Rahman NizamiAbdul Quader MollaAbul Kalam AzadFazlul Qadir Chaudhry

 Yahya Khan Nurul Amin20px Gen. A.H. Khan20px Lt.Gen A.A.K. Niazi20pxMGen Rao Farman Ali20pxMGen Khadim Hussain20pxRAdm Moh'd Shariff20pxCapt. Ahmad Zamir)20pxCdr Zafar Muhammad20px Air Cdre Inamul Haque20pxAir Cdre Mitty Masud|casualties1= ~30,000 killed   1,426–1,525 killedFigures from The Fall of Dacca by Jagjit Singh Aurora in The Illustrated Weekly of India dated 23 December 1973 quoted in Indian Army after Independence by KC Pravel: Lancer 1987   3,611–4,061 woundedFigures from The Fall of Dacca by Jagjit Singh Aurora in The Illustrated Weekly of India dated 23 December 1973 quoted in Indian Army after Independence by KC Pravel: Lancer 1987 |casualties2= ~8,000 killed  ~10,000 wounded  90,000—93,000 captured (including 79,676 troops and 10,324—12,192 local militiamen)Figure from Pakistani Prisoners of War in India by Col S.P. Salunke p.10 quoted in Indian Army after Independence by KC Pravel: Lancer 1987 ()|casualties3=Civilian death: Estimates range between 300,000 and 3 million.}}ബംഗ്ലാദേശ് വിമോചനയുദ്ധം The Bangladesh Liberation War ( Muktijuddho), ബംഗ്ലാദേശ് സ്വാതന്ത്ര്യസമരം Bangladesh War of Independence, എന്നും ബംഗ്ലാദേശിന്റെ വിമോചനയുദ്ധം Liberation War''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന യുദ്ധം ഒരു വിപ്ലവവും സൈനികസമരവും ആയിരുന്നു. അന്നത്തെ കിഴക്കൻ പാകിസ്താൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രദേശത്തെ ബംഗ്ലാദേശി ദേശീയതയുടെയും സ്വയം നിർണ്ണയാവകാശത്തിന്റെയും സംഘടനാപ്രവർത്തനഫലമായി 1971ലെ ബംഗ്ലാദേശ് കൂട്ടക്കൊലയോടനുബന്ധിച്ച് നടന്ന സമരമാണിത്. ഈ യുദ്ധഫലമായി ബംഗ്ലാദേശ് ജനകീയ റിപ്പബ്ലിക്ക് നിലവിൽ വന്നു. 1971 മാർച്ച് 25നു രാത്രിയിൽ പടിഞ്ഞാറൻ പാകിസ്താനിലെ സൈനികഭരണകൂടം ഓപ്പറേഷൻ സെർച്ച് ലൈറ്റ് എന്ന പേരിൽ കിഴക്കൻ പാകിസ്താനിലെ ജനങ്ങൾക്കെതിരായി നീങ്ങിയതിന്റെ ഫലമായാണ് ഈ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചത്. കിഴക്കൻ പാകിസ്താനിൽ ആന്ന് പടിഞ്ഞാറൻ പാകിസ്താനിലെ ഭരണകൂടത്തിനെതിരായി അണിനിരന്ന ബംഗാളി ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിലെ അംഗങ്ങളായ സാധാരണപൗരന്മാർ, വിദ്യാർത്ഥികൾ, ബുദ്ധിജീവികൾ, മതന്യൂനപക്ഷക്കാർ, സൈനികരും പൊലീസുകാരും ആയ ഉദ്യോഗസ്ഥർ എന്നിവരെ തരംതിരിച്ച് ഇല്ലാതാക്കുവാനായി ലക്ഷ്യമിട്ട അക്രമമായിരുന്നു തുടങ്ങിയത്. സൈനികഭരണകൂടം 1970ൽ നടന്ന ഇലക്ഷൻ ഫലം റദ്ദാക്കുകയും ബംഗ്ലാദേശിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി ജനങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുത്ത ഷേഖ് മുജീബുർ റഹ്മാനെ അറസ്റ്റു ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 1971 ഡിസംബർ 16നു പടിഞ്ഞാറൻ പാകിസ്താന്റെ കീഴടങ്ങലോടെ ആ യുദ്ധം അവസാനിച്ചു. 

 പശ്ചാത്തലം 
ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു|Map of the British Raj in 1909 showing Muslim majority areas in green, including modern-day Bangladesh on the east and Pakistan on the west.

 ഇതും കാണൂ 
 Timeline of Bangladesh Liberation War
 Mukti Bahini
 Awards and decorations of the Bangladesh Liberation War
 Movement demanding trial of war criminals (Bangladesh)
 Liberation War Museum
 The Concert for Bangladesh

 Footnotes 

 കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് 

വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശ് വിമോചന യുദ്ധം
വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ചരിത്രം
വർഗ്ഗം:ബംഗാളിന്റെ ചരിത്രം
വർഗ്ഗം:പാകിസ്താന്റെ ചരിത്രം
വർഗ്ഗം:വിമോചനയുദ്ധങ്ങൾ