ഇന്ത്യയിലെ ജൈവമണ്ഡല സംരക്ഷിത പ്രദേശങ്ങൾ

ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് ഇന്തയിൽ 18 ജൈവമണ്ഡല സംരക്ഷിത പ്രദേശങ്ങൾ നിർവ്വചിച്ചിട്ടുണ്ട്. (ഇവ ഐയുസിഎൻ കാറ്റഗറി അഞ്ചിൽ വരുന്ന സംരക്ഷിത പ്രദേശങ്ങളാണ്). ദേശീയോദ്യാനത്തിനെക്കാളും വന്യജീവിസങ്കേതത്തിനേക്കാളും വലിയ വിസ്തൃതിയിലുള്ള സ്ഥലം ജൈവമണ്ഡലത്തിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഒന്നോ അതിലധികമോ ദേശീയോദ്യാനങ്ങളും അവയുടെ ബഫർ പ്രദേശങ്ങളും ഒരു ജൈവമണ്ഡലത്തിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവിടത്തെ സസ്യലതാദികളും ജന്തുജീവികളും മാത്രമല്ല അവിടെ താമസിക്കുന്ന മനുഷ്യരും അവരുടെ സ്വാഭാവിക ജീവിതശൈലിയും എല്ലാം സംരക്ഷണത്തിലുൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇവിടെയുള്ള എല്ലാത്തരം മൃഗങ്ങളും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.

 ലോക ജൈവമണ്ഡല ശൃംഖല 
പതിനെട്ടെണ്ണത്തിൽ പത്തെണ്ണം ലോക ജൈവമണ്ഡല ശൃംഖലയുടെ ഭാഗമാണ്. യുനെസ്കോ മാൻ ആന്റ് ബയോസ്ഫിയർ പട്ടികയിൽ ഇവ ഇടംനേടിയിരിക്കുന്നു. UNESCO, Man and the Biosphere (MAB) Programme list"20 new Biosphere Reserves added"
 പേര്  സംസ്ഥാനം  വർഷം നീലഗിരി ജൈവ വൈവിധ്യമണ്ഡലം  തമിഴ്‌നാട്, കേരളം, കർണാടക  2000 മന്നാർ ഉൾക്കടൽ  തമിഴ്‌നാട്  2001 സുന്ദർബൻ  പശ്ചിമ ബംഗാൾ  2001 നന്ദാദേവീ ദേശീയോദ്യാനം  ഉത്തരാഖണ്ഡ്  2004 നോക്രെക് ദേശീയോദ്യാനം  മേഘാലയ  2009 പച്മർഹി ബയോസ്ഫിയർ റിസർവ്വ് മധ്യപ്രദേശ്‌  2009 സിംലിപാൽ ദേശീയോദ്യാനം  ഒഡീഷ  2009 ഗ്രേറ്റ് നിക്കോബാർ ബയോസ്ഫിയർ റിസർവ്വ് ഗ്രേറ്റ് നിക്കോബാർ ദ്വീപ്  2013 അചാനക്മാർ അമർകണ്ടാക് ബയോസ്ഫിയർ റിസർവ്വ് ഛത്തീസ്‌ഗഢ്, മധ്യപ്രദേശ്‌   2012UNESCO "20 new Biosphere Reserves added to UNESCO’s Man and the Biosphere (MAB) Programme", 11 July 2012 അഗസ്ത്യവനം ബയോളജിക്കൽ പാർക്ക്  കേരളം, തമിഴ്‌നാട്  2016"20 new Biosphere Reserves added", 19 March 2016

 ജൈവമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക 
2009 ൽ ഹിമാചൽപ്രദേശിലെ തണുത്ത മരുഭൂമി ജൈവമണ്ഡല സംരക്ഷിതപ്രദേശമായി. ശേഷാചലം കുന്നുകൾ 17-ാമത്തെ ജൈവമണ്ഡല സംരക്ഷിതപ്രദേശമായി 2010 സെപ്തംബർ 20 ന് കേന്ദ്ര വനം പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2011 ആഗസ്റ്റ് 25 ന് മദ്ധ്യപ്രദേശിലെ പന്ന 18-ാമത്തെ ജൈവമണ്ഡല സംരക്ഷിതപ്രദേശമായി മാറി.
+ഇന്ത്യയിലെ സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലങ്ങൾ (area wise) നം.  വർഷം  പേര്  സ്ഥാനം  സംസ്ഥാനം  ഭൂവിഭാഗം  പ്രധാന
ജീവിവർഗ്ഗങ്ങൾവിസ്തീർണം11986  നീലഗിരി ജൈവ വൈവിധ്യമണ്ഡലം  Part of വയനാട്, നാഗർഹോളെ, ബന്ദിപ്പൂർ and മുതുമലൈ, നിലമ്പൂർ, സൈലന്റ്‌വാലി  തമിഴ്നാട്, കേരളം, കർണാടക  പശ്ചിമഘട്ടം വരയാട്, സിംഹവാലൻ കുരങ്ങ്‌ 552021988  നന്ദാദേവീ ദേശീയോദ്യാനവും  ബയോസ്ഫിയർ റിസർവും ചമോലി, പിഥോരഡഢ്, ബാഗേശ്വർ എന്നീ ജില്ലകളുടെ ഭാഗം  ഉത്തരാഖണ്ഡ്  പടിഞ്ഞാറൻ ഹിമാലയം ഹിമപ്പുലി, Himalayan Black Bear  586031989  മന്നാർ ഉൾക്കടൽ   വടക്ക് രാമേശ്വരം ദ്വീപ് മുതൽ തെക്ക് കന്യാകുമാരി വരെയുള്ള തമിഴ്നാട്ടിലെ ഗൾഫ് ഓഫ് മാന്നാറിലെ ഇന്ത്യയുടെ ഭാഗവും ശ്രീലങ്കയുടെ ഭാഗവും  തമിഴ്‌നാട്  തീരം കടൽപ്പശു  1050041988  നോക്രെക്  പടിഞ്ഞാറൻ ഗാരോ കുന്നുകൾ മേഘാലയ  കിഴക്കൻ ഹിമാലയംചെമ്പൻ പാണ്ട 82051989  സുന്ദർബൻ  ഗംഗാനദിയിലേയും ബ്രഹ്മപുത്ര നദിയിലേയും ഡെൽറ്റയുടെ ഭാഗം പശ്ചിമ ബംഗാൾ  ഗംഗ ഡെൽറ്റ ബംഗാൾ കടുവ 963061989  മാനസ്  കോക്രഝാർ, ബൊങ്ഗൈഗാവ്, ബാർപേട്ട, നൽബാരി, കാംറൂപ്, ദരാംഗ് ജില്ലകളുടെ ഭാഗം  ആസാം  കിഴക്കൻ ഹിമാലയം Golden langur, ചെമ്പൻ പാണ്ട 283771994  സിംലിപാൽ  മയൂർഭഞ്ജ് ജില്ലയുടെ ഭാഗം  ഒഡീഷ  ഡക്കാൻ ഉപദ്വീപ്Gaur, ബംഗാൾ കടുവ, ഏഷ്യൻ ആന 437481998  ദിഹാംഗ് - ദിബാംഗ്  സിയാംഗ്, ദിബാംഗ് താഴ്വരയുടെ ഭാഗം  അരുണാചൽ പ്രദേശ്  കിഴക്കൻ ഹിമാലയം Mishmi Takin, Musk Deer 511291999  പച്മർഹി സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലം  ബേതൂൽ, ഹോശംഗാബാദ്, ചിന്ദ്വാഡ ജില്ലകളുടെ ഭാഗം മധ്യപ്രദേശ്‌  Semi-Arid  മലയണ്ണാൻ, flying squirrel 4981.72102005  അചാനക്മാർ - അമർകാണ്ടക് സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലം  അന്നുപുർ, ദിന്ദോരി, ബിലാസ്പുർ ജില്ലകളുടെ ഭാഗം  മധ്യപ്രദേശ്‌, ഛത്തീസ്‌ഗഢ്  മൈക്കാല കുന്നുകൾ Four-horned antelope, Indian wild dog, Sarus crane, White-rumped vulture, Philautus sanctisilvaticus (Sacred grove bush frog) 3835112008  റാൻ ഓഫ് കച്ച് കച്ച്, രാജ്കോട്ട്, സുരേന്ദ്രനഗർ, പതൻ ജില്ലകളുടെ ഭാഗം ഗുജറാത്ത്  മരുഭൂമി  Indian wild ass  12454122009  കോൾഡ് ഡിസേർട്ട്  പിൻ വാലി ദേശീയോദ്യാനവും അതിന്റെ ചുറ്റുഭാഗങ്ങളും; ചന്ദ്രതാൽ,സർചു, കിബ്ബർ വന്യജീവി സങ്കേതം ഹിമാചൽ പ്രദേശ്‌  പടിഞ്ഞാറൻ ഹിമാലയം ഹിമപ്പുലി 7770132000  Khangchendzonga  കാഞ്ചൻജംഗയുടെ ഭാഗം  സിക്കിം  കിഴക്കൻ ഹിമാലയം ഹിമപ്പുലി, ചെമ്പൻ പാണ്ട 2620142001  അഗസ്ത്യവനം ബയോളജിക്കൽ പാർക്ക്  നെയ്യാർ, പേപ്പാറ, ചെന്തുരുണി വന്യജീവി സങ്കേവും അവയോട് ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളും  കേരളം, തമിഴ്‌നാട്  പശ്ചിമഘട്ടം വരയാട്, ആന 3500.08151989  ഗ്രേറ്റ് നിക്കോബാർ സംരക്ഷിത ജൈവമണ്ഡലം  ആൻഡമാൻ നിക്കോബാറിലെ തെക്കൻ ദ്വീപുകൾ  ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ ദ്വീപുകൾ  Saltwater crocodile 885161997  ദിബ്രു-സൈഖോവ  ദിബ്രുഗഢ്, തിൻസൂക്കിയ ജില്ലകളുടെ ഭാഗം  Assam  കിഴക്കൻ ഹിമാലയം  Golden langur 765172010  ശേഷാചലം കുന്നുകൾ  ചിറ്റൂർ, കഡപ്പ ജില്ലകളിലെ ശേഷാചലം കുന്നുകൾ  ആന്ധ്രപ്രദേശ്  പൂർവഘട്ടം  Slender Loris 4755182011 പന്ന  പന്ന, ഛത്തർപുർ ജില്ലകളുടെ ഭാഗം മധ്യപ്രദേശ്‌  കെൻ നദീതടം  Tiger, chital, chinkara, sambhar and sloth bear 2998.98

 പ്രധാനപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങൾ 
കേന്ദ്ര വനം പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം തെരഞ്ഞെടുത്ത ജൈവമണ്ഡല സംരക്ഷിതപ്രദേശങ്ങൾക്കുള്ള പ്രധാനപ്പെട്ട സ്ഥങ്ങളുടെ പട്ടിക താഴെക്കൊടുക്കുന്നു.
 അബുജ്മർഗ്, ഛത്തീസ്‌ഗഢ്
 ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ, വടക്കേ ദ്വീപുകൾ
 ചിന്തപ്പള്ളി, വിശാഖപട്ടണം ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌
 കൻഹ കടുവ സംരക്ഷിതകേന്ദ്രം, മധ്യപ്രദേശ്‌
 കോവളം, കേരളം
 ലക്ഷദ്വീപ്, ലക്ഷദ്വീപ്
 ലിറ്റിൽ റാൻ ഓഫ് കച്ച്, ഗുജറാത്ത്
 ഭവാങ്പുയി നീല പർവ്വതം, മിസോറം
 നാംഡഭ ദേശീയോദ്യാനം, അരുണാചൽ പ്രദേശ്
 സിംഗുഭം 
 തവാങ് തെക്കേ കമേങ്ങ്, അരുണാചൽ പ്രദേശ്
 ഥാർ മരുഭൂമി, രാജസ്ഥാൻ

 അവലംബങ്ങൾ 

 പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ 

 Wildlife Institute of India webpage on India's Biosphere Reserves
 United Nations List of National Parks and Protected Areas: India (1993) 
 Ministry of Environment and Forests 
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംരക്ഷിത മേഖലകൾ