ഖാവോ ഫ്രാ വിഹാൻ ദേശീയോദ്യാനം

പ്രവേശനകവാടം 
ഫാ മോ ഐ ഡായെങ്ങിനു മുകളിലുള്ള ഈ ഉദ്യാനം, പ്രസാത് പ്രീഹ് വിഹിയർ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന അവശിഷ്ടങ്ങളിലേയ്ക്കു നയിക്കുന്ന തായ് കവാടമായി അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രവേശനഫീസ് നല്കുന്നതനുസരിച്ച് ഇത് എല്ലാവർക്കുമായി തുറന്നുകൊടുക്കുന്നു. ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം സാധാരണ നിലയിലാണെങ്കിൽ, ക്ഷേത്രാവശിഷ്ടങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തേയ്ക്ക്  തായ് സൈഡിൽ നിന്നും എത്തുവാൻ സാധിക്കുന്നു. ഇത്തരം പ്രവേശനത്തിന് രണ്ടു ഭാഗത്തുനിന്നും അധിക പ്രവേശന ഫീസ് ഈടാക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ കമ്പോഡിയക്ക് ഇവിടേയ്ക്കു വിസകൾ ആവശ്യമില്ല. കമ്പോഡിയൻ ഭാഗത്തുനിന്നും ഉള്ള പ്രവേശനം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്ന പ്രദേശത്തേയ്ക്കു മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.

1962 ൽ അന്താരാഷ്ട്ര നീതിന്യായക്കോടതി, ക്ഷേത്രാവശിഷ്ടങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്ന പ്രദേശം കംബോഡിയക്ക് കൊടുത്തു.  പക്ഷേ ഇവ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് തായ്‍ലാന്റ് ഇപ്പോഴും അവകാശപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന 4.6 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ പ്രദേശത്താണ്. എന്നിരുന്നാലും, 2008 ൽ വേൾഡ് ഹെറിറ്റേജ് കമ്മിറ്റിയുടെ 32 ആം സമ്മേളനം പ്രീഹ് വിഹിയർ ക്ഷേത്രം ഒരു യുനെസ്കോ വേൾഡ് ഹെറിറ്റേജ് സൈറ്റായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതെത്തുടർന്ന് ഇവിടെ ഒരു സായുധ തർക്കം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. സന്ദർശകരുടെ സുരക്ഷയ്ക്കായി, ലാൻഡ്നൈൻ ഉള്ള പ്രദേശങ്ങൾ വ്യക്തമായി അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.

 തർക്കവിഷയം 
2007 ൽ കമ്പോഡിയ ലോക പൈതൃക സമിതിയുടെ മുപ്പത്തൊന്നാം സെഷനോട് പ്രീഹ് വിഹീർ സംരക്ഷണകേന്ദ്രം  യുനസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുവാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. കംബോഡിയയും തായ്‍‍ലാൻറും തമ്മിൽ ഈ മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അതിർത്തി തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കപ്പെടാതെ കിടന്നതിനാൽ തീരുമാനം പിരിഗണനക്കെടുക്കാതിരിക്കുകയും അതിന്റെ 32-ആം സെഷനിലേയ്ക്കു മാറ്റിവയ്ക്കുകയും കംബോഡിയയോട് ആ പ്രദേശത്തിന്റെ ഒരു സമ്പൂർണ്ണ മാനേജ്മെന്റ് പ്ലാൻ നൽകുവാനും അവർ ആവശ്യപ്പെട്ടു. 2008 ജനുവരി ആദ്യം കമ്പോഡിയ തായ് വിദഗ്ദ്ധരെ സമീപിക്കുകയും ബഫർ സോണിന്റെ സൈറ്റ് സർവ്വേയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ‌ അഭ്യർത്ഥിക്കുയും കംബോഡിയൻ പ്രദേശത്ത് ഈ പദ്ധതി ആവിഷ്കരിക്കുന്നതിൽ അന്താരാഷ്ട്ര വിദഗ്ദ്ധരുടെ ഒരു സംഘവുമായി സഹകരിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്നതിന് കമ്പോഡിയയിലെ സിയെം റീപ്, ഫ്നാം പെൻ എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്ക് ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്തു. അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ട രേഖകളിൽ തായ് വിദഗ്ദ്ധർ "അസ്വീകാര്യമായ കൃത്യതയില്ലായ്മ" കണ്ടെത്തുകയും ഈ ഗ്രൂപ്പിൽ നിന്ന് സ്വയം വേർപിരിയുകയും തുടർന്ന് പ്രീഹ് വിഹാർ പർവ്വതത്തിനും അതിലെ സജ്ജീകരണങ്ങൾക്കും വേണ്ടി വേണ്ടി ഒരു സ്വന്തം മാനേജ്മെന്റ് പ്ലാനുമായി പ്രതികരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ പ്ലാനിന്റെ ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പതിപ്പ് തയ്യാറാക്കി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.

2011 ഫെബ്രുവരിയിൽ, തായ് സൈനികർ ഈ പ്രദേശത്തു നിന്ന് പുറത്തു പോകാൻ ഉത്തരവിടണെന്ന കംബോഡിയയുടെ അഭ്യർത്ഥനെയെത്തുടർന്ന് ഈ പ്രശ്നം അന്താരാഷ്ട്ര കോടതിയുടെ ന്യായാധിപന്മാർ വോട്ടിനിടുകയും കമ്പോഡിയക്ക് അനുകൂലമായി വിധിയുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു (വോട്ടുനില 11-5) ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെ ഉടനടി ഈ പ്രദേശത്തുനിന്ന് തങ്ങളുടെ സൈനികശക്തി പിൻവലിക്കണമെന്ന് ഉത്തരവിടുകയും പ്രദേശത്തെ പോലീസ് സേനയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നിയന്ത്രണമേർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. തായ്‍ലാൻഡ്, കംബോഡിയ എന്നീ രാജ്യങ്ങളുടെ അതിർത്തികൾ എവിടെയാണെന്ന കാര്യത്തിലുള്ള മുൻവിധിയല്ല ഇതെന്നും ആ തീരുമാനത്തിലെത്താൻ മാസങ്ങളോ വർഷങ്ങളോ കോടതി നടപടികളിലൂടെ പോകേണ്ടവരുമെന്നും കോടതി ഓർമ്മിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 

രണ്ടുരാജ്യങ്ങളുടേയും പരസ്പരധാരണയിലൂടെയുള്ള ഒരു പിന്മാറ്റമുണ്ടാകുന്നതുവരെ തായ് സൈനികർ തർക്കഭൂമിയിൽനിന്നു പിന്മാറുന്നതല്ല എന്ന് 2011 ലെ തായ് ജനറൽ ഇലക്ഷനു മുന്നോടിയായി നിയമിതനായ കെയർടേക്കർ പ്രധാനമന്ത്രി അഭിസിത് വെജ്ജജിവ പറഞ്ഞു.

 അവലംബം 

വർഗ്ഗം:തായ്‌ലാന്റിലെ ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:തായ്‌ലാന്റിന്റെ സ്ഥല-തർക്കങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:കംബോഡിയയുടെ സ്ഥല-തർക്കങ്ങൾ