അസർബെയ്ജാനി (ജനത)

{{Infobox ethnic group
| group      = അസർബെയ്ജാനി  AzerbaijanisAzərbaycanlılar, Azərilər
| image         = 260px
| image_caption = അസർബെയ്ജാനി സ്ത്രീകൾ പരമ്പരാഗത വസ്ക്രത്തിൽ
| population =  30-35 million
| region1 = 
| pop1 = more than 15 million (Encyclopædia Britannica)12.9–18 million <small>(CIA factbook, Knüppel,Michael Knüppel, "TURKIC LANGUAGES OF PERSIA: AN OVERVIEW", Encyclopaedia Iranica  "Altogether, one-sixth of today's Iranian population is turcophone or bilingual (Persian and Turkic; see Doerfer, 1969, p. 13). Izady,<ref name="16mil2">Mehrdad Izady – Columbia University – Gulf 2000 Project – Language Map of Iran – 2012 http://gulf2000.columbia.edu/maps.shtml"</ref> SwietochowskiSwietochowski, Tadeusz; Collins, Brian C. (1999). Historical dictionary of Azerbaijan. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. . "15 million (1999)")</small>18–27 million  (e.g. Elling,Elling, Rasmus Christian. Minorities in Iran: Nationalism and Ethnicity after Khomeini,  Palgrave Macmillan, 2013. Excerpt: "The number of Azeris in Iran is heavily disputed. In 2005, Amanolahi estimated all Turkic-speaking communities in Iran to number no more than 9 million. CIA and Library of congress estimates range from 16 percent to 24 percent—that is, 12–18 million people if we employ the latest total figure for Iran's population (77.8 million). Azeri ethnicsts, on the other hand, argue that overall number is much higher, even as much as 50 percent or more of the total population. Such inflated estimates may have influenced some Western scholars who suggest that up to 30 percent (that is, some 23 million today) Iranians are Azeris."  Shaffer,Shaffer, Brenda (2003). Borders and Brethren: Iran and the Challenge of Azerbaijani Identity. MIT Press. pp. 221–225.  "There is considerable lack of consensus regarding the number of Azerbaijanis in Iran ...Most conventional estimates of the Azerbaijani population range between one-fifth to one-third of the general population of Iran, the majority claiming one-fourth" Azerbaijani student groups in Iran claim that there are 27 million Azerbaijanis residing in Iran." Minahan,Minahan, James (2002). Encyclopedia of the Stateless Nations: S-Z. Greenwood Publishing Group. p. 1765.  "Approximately (2002e) 18,500,000 Southern Azeris in Iran, concentrated in the northwestern provinces of East and West Azerbaijan. It is difficult to determine the exact number of Southern Azeris in Iran, as official statistics are not published detailing Iran's ethnic structure. Estimates of the Southern Azeri population range from as low as 12 million up to 40% of the population of Iran – that is, nearly 27 million..." Gheissari Ali Gheissari, "Contemporary Iran:Economy, Society, Politics: Economy, Society, Politics", Oxford University Press, 2 April 2009. pg 300Azeri ethnonationalist activist, however, claim that number to be 24 million, hence as high as 35 percent of the Iranian population")
| region2   = 
| pop2      =  9,100,000
| ref2      =   91,6% of 9,900,000, World Fact Book
| region3   = 
| pop3      = 603,070–1,500,000
| ref3      = 
| region4   = 
| pop4      = 530,000–800,000
| ref4      = 
| region5   = 
| pop5      = 233,178
| ref5      = 
| region6   = 
| pop6      = 100,000
| ref6      = 
| region7   = 
| pop7      = 85,292
| ref7      = 
| region8   = 
| pop8      = 70,000
| ref8      = 
| region9   = 
| pop9      = 45,176
| ref9      = 
| region10  = 
| pop10     = 44,400
| ref10     = 
| region11  = 
| pop11     = 33,365
| ref11     = 
| region12   = 
| pop12      = 24,377–400,000
| ref12      = http://www.azeris.org/images/proclamations/May28_BrooklynNY_2011.JPG
| region13  = 
| pop13     = 18,000
| ref13     = 
| region14  = 
| pop14     = 17,823
| ref14     = 
| region15  = 
| pop15     = 15,219
| ref15     = 
| region16  = 
| pop16     = 7,000
| ref16     = 
| region17  = 
| pop17     = 6,220
| ref17     = 
| region18  = 
| pop18     = 5,567
| ref18     = 
| region19  = 
| pop19     = 4,580
| ref19     =  In the 2011 census, 1,985 people indicated 'Azeri'/'Azerbaijani' as a single response and 2,595 as part of multiple origins.
| region20  = 
| pop20     = 2,935
| ref20     =  Statistics Sweden.
| region21  = 
| pop21     = 1,657
| ref21     = 
| region22  = 
| pop22     = 1,000
| ref22     = 
| region23  = 
| pop23     = 923
| ref23     =  Select "Azerbaijani" under "Ethnic nationality".
| region24  = 
| pop24     = 648
| ref24     = 
| region25  = 
| pop25     = 501
| ref25     = 
| region26  = 
| pop26      = 290
| ref26      = 2006 Australian Census . NB According to the 2006 census, 290 people living in Australia identified themselves as of Azeri ancestry, although the Australian-Azeri community is estimated to be larger. Retrieved 1 April 2008.
| religions = Predominantly Shia Islam; minority Sunni Islam, Judaism,http://haruth.com/jw/JewsAzerbaijan.htmlhttps://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Azerbaijan.html Bahá'í Faith,http://www.bahai.az/  Azerbaidjan BahaiBəhailik Azerbaidjan Bahai Zoroastrianism, Irreligion, Christianity
| related   = Turkish people (Oghuz Turks) 
}} 
റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് അസർബെയ്ജാനിലെയും ഇറാനിയൻ അസർബെയ്ജാനിലെയും തുർക്കി വംശജരായ ജനവിഭാഗമാണ് അസറികൾ എന്നും അസർബെയ്ജാനി തുർക്കികൾ എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന അസർബെയ്ജാനികൾ. തുർക്കിഷ്,  ഇറാനിയൻ, കൊക്കേഷ്യൻ ചേരുവകൾ ലയിച്ചുചേർന്ന സംങ്കര സംസ്കാരമാണ് ഇവരുടേത്. അസർബെയ്ജാനികളിൽ ഷിയാ മുസ്ലീങ്ങൾക്കാണ് മുൻതൂക്കം. റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് അസർബെയ്ജാനിലെ എറ്റവും വലുതും ഇറാനിലെ രണ്ടാമത്തേയും  വംശീയസമൂഹമാണ് അസർബെയ്ജാനികൾ. ഇറാനിൽ ജനസംഖ്യയുടെ 24% വും  അസർബെയ്ജാനിൽ 90% വും വരുന്ന അസർബെയ്ജാനികൾ തുർക്ക് ജനവിഭാഗങ്ങളിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ്. ലോകത്ത് എറ്റവും കൂടുതൽ അസർബെയ്ജാനികൾ ഉള്ളത് ഇറാനിലും രണ്ടാം സ്ഥാനത്ത് അസർബെയ്ജാനിലുമാണ്.https://www.britannica.com/topic/Azerbaijani-people
വാക്കിന്റെ ഉത്ഭവം
ഇന്നത്തെ ഇറാനിയൻ അസർബെയ്ജാൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ട പുരാതന അട്രോപാറ്റൺ സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന അട്രോപാറ്റിസിന്റെ പേരിൽനിന്നാണ് അസർബെയ്ജാൻ എന്ന പേരുണ്ടായത്. അഗ്നിയുടെ രക്ഷകൻ എന്നർത്ഥം വരുന്ന പുരാതന പേർഷ്യൻ ഭാഷയിലെ അട്ർ (അഗ്നി) പാറ്റ് (രക്ഷകൻ) എന്നീ വാക്കുകൾ ചേർന്നാണ് ഈ പേരുണ്ടായത്. അട്ർ എന്നതിന് ആധുനിക ഭാഷയിൽ അസർ എന്നാണ് ഉച്ചാരണം. അട്ർപട്കാൻ എന്നത് അസർബട്ഗാൻ എന്നും അത് അസർബൈഗാൻ എന്നും ആയി മാറി. അസർബൈഗാൻ എന്നതിന്റെ അറബിരൂപമാണ് അസർബെയ്ജാൻ.
വംശോത്പത്തി
ഇറാനിയൻ അസർബെയ്ജാനിലെയും റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് അസർബെയ്ജാനിലെയും തിർക്കിക്ക് ജനവിഭാഗങ്ങളെയാണ് അസർബെയ്ജാനി ജനത അല്ലെങ്കിൽ അസറികൾ എന്നത്കെണ്ട് ഇന്ന് വിവക്ഷിക്കുന്നത്. ചരിത്രപരമായി ഇവർ മുസ്ലിങ്ങൾ, തുർക്കികൾ, പേർഷ്യക്കാർ, അജാമാസ് എന്നെക്കെയാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തെക്കൻ കൊക്കേഷ്യ റഷ്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായപ്പോൾ മുഴുവൻ തുർക്കി ജനവിഭാഗങ്ങളെയും ടാട്ടറുകൾ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന റഷ്യൻ അധികാരികൾ ഇവരെ മറ്റു തുർക്കിക്ക് ജനവിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും തിരിച്ചറിയുന്നതിനായി അദർബെയ്ജാൻസ്കി (റഷ്യൻ: Адербейджанские) ടാട്ടറുകൾ എന്നും കൊക്കേഷ്യൻ ടാട്ടറുകൾ'' എന്നുമാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.

ചരിത്രം
ഒന്നാം ലോകയുദ്ധത്തിന് ശേഷം റഷ്യൻ സാമ്രാജ്യം തകർന്നപ്പോൾ ട്രാൻസ്കൊക്കേഷ്യൻ ഡമോക്രാറ്റീവ് ഫെഡറേറ്റീവ് റിപ്പബ്ലിക്ക് നിലവിൽവന്നു. ഇന്നത്തെ അസർബെയ്ജാൻ, ജോർജ്ജിയ, അർമേനിയ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ചേർന്ന ഈ സംവിധാനം കുറച്ച് കാലത്തേക്ക് മാത്രമേ നിലനിന്നുള്ളൂ. 1918 മാർച്ച് 30 നും ഏപ്ര‍ിൽ 2 നും ഇടയിൽ നടന്ന മാർച്ച് ദിനങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന കൂട്ടക്കൊലയോടെ അതവസാനിച്ചു. അതിനുശേഷം 1918 ൽ അസർബെയ്ജാൻ ഡമോക്രാറ്റീവ് റിപ്പബ്ലിക്ക് നിലവിൽ വന്നു. തുർക്കിക്ക്- ഇസ്ലാമിക ലോകത്തെ ആദ്യത്തെ പാർലമെന്ററി റിപ്പബ്ലിക്കും . രാഷ്ട്രൂീയ അവകാശങ്ങളിൽ ലിംഗനീതി നടപ്പാക്കിയ ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ മുസ്ലീം രാഷ്ട്രവുമായിരിന്നു അസർബെയ്ജാൻ ഡമോക്രാറ്റീവ് റിപ്പബ്ലിക്ക്. പിന്നിട് 1920 ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ഭാഗമായി ചേർക്കപ്പെട്ടു. 1991 ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ തകർന്നപ്പോൾ റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് അസർബെയ്ജാൻ എന്ന സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രം രൂപീകൃതമായി.

സംസ്കാരം
യുറേഷ്യയിൽ ഏഷ്യയുടെയും യൂറോപ്പിന്റെയും അതിർത്തിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അസർബെയ്ജാനിലെ ജനത സമ്മിശ്ര സംസ്കാരമാണ് ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്.  വടക്കൻ അസർബെയ്ജാനിലെ ജനങ്ങൾക്ക് റഷ്യൻ-യൂറോപ്യൻ സംസ്കാരമാണ്. എന്നാൽ തെക്കൻ അസർബെയ്ജാനിലെ ജനതയ്ക്ക് തുർക്കിക്ക-ഇറാനിയൻ-പേർഷ്യൻ സംസ്കാരമാണ്.  അസർബെയ്ജാനി ജനത കലാ-സാംസ്കാരിക രംഗത്ത് നിരവധി നേട്ടങ്ങൽ കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഭാഷയും സാഹിത്യവും
തുർക്കിക് ഭാഷകളിൽ പെടുന്ന അസർബൈജാനി ഭാഷയാ​ണ് അസർബൈജാനി ജനങ്ങളുടെ ഭാഷ. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിലാണ് അസർബൈജാനി ഭാഷയിലെ ആദ്യത്തെ ഗ്രന്ഥം രചിക്കപ്പെടുന്നത്. അസർബൈജാനി ജനതയിൽ ഭൂരിഭാഗവും റഷ്യൻ ഭാഷ നന്നായി കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നവരാണ്. 
മതം
അസർബൈജാനി ജനതയിൽ ഇസ്നാ അശരി ഷിയകൾക്കാണ് മുന്തൂക്കം. സുന്നികളും ക്രിസ്ത്യാനികളും ജുതന്മാരും ബഹായികളും ആണ് മറ്റു മതന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ.
ജനസംഖ്യാ വിതരണം
റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് അസർബെയ്ജാനിലും ഇറാനിയൻ അസർബെയ്ജാനിലുമാണ് അസർബൈജാനി ജനതയുടെ സിംഹഭാഗവും അധിവസിക്കുന്നത്. (ഇൻഫോബോക്സ് കാണുക)

അവലംബം

വർഗ്ഗം:അസർബെയ്ജാനികൾ
വർഗ്ഗം:റഷ്യയിലെ വംശീയ വിഭാഗങ്ങൾ