ദുർഗ്ഗാ ഘോട്ടെ

ഇന്ത്യൻ സിനിമ ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ നായികാ കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുകയും ഏകദേശം 50 വർഷത്തോളം സിനിമകളിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുള്ള ചലച്ചിത നാടക അഭിനേത്രിയാണ് ദുർഗ്ഗാ ഘോട്ടെ. ഇംഗ്ലീഷ്: Durga Khote (ജീവിതകാലം: 14 ജനുവരി 1905 − 22 സെപ്തംബർ1991) (പൂർവ്വ നാമം: വിതാ ലൗഡ്.)

2000 മാണ്ടിൽ ഇന്ത്യടുഡേയുടെ നൂറ്റാണ്ടത്തെ പതിപ്പിൽ ദുർഗ്ഗയെ ഇന്ത്യയെ പരുവപ്പെടുത്തിയ 100 പെരുടെ കൂട്ടത്തിൽ പെടുത്തിയിരുന്നു.Women of Substance , India Today. ദുർഗ്ഗ സിനിമയിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന കാലത്ത് നല്ല തറവാട്ടിൽ നിന്നുള്ള പെണ്ണുങ്ങൾ മടിച്ചു നില്കുമായിരുന്നു എന്നു രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.Ten most important women stars in Indian films Gautam Rajadhyaksha, Rediff.com.

ഹിന്ദി സിനിമയിൽ അമ്മ വേഷം അഭിനയിച്ചിട്ടുള്ളവരിൽ മികച്ചു നിൽകുന്നു ദുർഗ്ഗ.Memorable Moms The Statesman, 4 October 2008. ഉദാഹരണങ്ങൾ കെ. ആസിദിന്റെ മുഗൾ-ഇ-ആസമിലെ  ജോദാബായി (1960) വിജയ് ഭട്ടിന്റെ ഭാരത് മിലാപിലെ കൈകേയി (1942) എന്നിവയാണ്. ചരണോംകി ദാസി (1941) മിർസാ ഗാലിബ് (1941)  ബോബി (1973) ബിദായി (1974) എന്നിവയാണ് അവർ അവതരിപ്പിച്ച മറ്റു പ്രമുഖങ്ങളായ അമ്മ വേഷങ്ങൾ. 1983 ൽ ഇന്ത്യൻ സിനിമയുടെ ഏറ്റവും സവിശേഷമായ പുരസ്കാരമായ ദാദാ സാഹിബ് ഫാൽകേ പുരസ്കാരത്തിനർഹയായി. 

 ജീവിതരേഖ 
ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ ഗോവ പ്രവിശ്യയിൽ കൊങ്കണി സംസാരിക്കുന്ന ഒരു കുടുംബത്തിലാണ് ദുർഗ്ഗ ജനിക്കുന്നത്. ആദ്യനാമം വിത ലൗഡ് എന്നായിരുന്നു. അച്ഛൻ പാണ്ഡുരംഗ് ലൗഡ്, അമ്മ പേര് മഞ്ജുളാബായ് എന്നിവരായിരുന്നു മാതാപിതാക്കൾ. കണ്ടീവലിയിലുള്ള ഒരു വലിയ കുടുംബമായിരുന്നു അവരുടേത്. കതീഡ്രൽ ഹൈസ്കൂളിലും സെയിന്റ് സേവിയേർസ് കോളെജിലുമായി അവർ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. കോളേജിൽ പഠിക്കുന്ന സമയത്താണ് ഘോട്ടെ കുടുംബാംഗവുമായി വിവാഹം നടക്കുന്നത്.

26 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ ദുർഗ്ഗയുടെ ഭർത്താവ് മരിച്ചു. ആ സമയത്ത് രണ്ട് കുട്ടികളുടെ (ബാകുൽ, ഹരിൻ)  അമ്മയായിരുന്ന ദുർഗ്ഗ സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ച് ജീവിതം പുലർത്താൻ തുടങ്ങി. ഇന്ത്യൻ സിനിമാ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ സംഭവമായിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ സിനിമാവേദി ഒട്ടും പവിത്രത അവകാശപ്പെടാനില്ലാതിരിക്കുകയും ദുർഗ്ഗ വളരെയധികം ഉയർന്ന തറവാടിൽ നിന്നുമുള്ള ആളാണ്ന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നതു തന്നെ ആ തീരുമാനത്തിന്റെ വലിപ്പം മനസ്സിലാക്കിത്തരുന്നു.

 കലാ ജീവിതം 
ലഘുചിത്രം|അയോധ്യചേ രാജ എന്ന സിനിമയിൽ തരമതിയുടെ വേഷത്തിൽ
1931 നിശ്ശബ്ദ സിനിമയായ ഫരേബി ജാൽ എന്ന സിനിമയിൽ തീരെ ചെറിയ വേഷമാണ് ആദ്യമായി ചെയ്തത്. പിന്നീട് പുറത്തിറങ്ങിയ ചിത്രം മായാ മച്ചിന്ദ്ര എന്ന സിനിമയായിരുന്നു. 1932 ആയപ്പോഴേക്കും നായിക സ്ഥാനങ്ങളിൽ അഭിനയിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. പ്രഭാത് സിനിമ നിർമ്മിച്ച അയോധേച്ച രാജ എന്ന ഹിന്ദി-മറാത്തി സിനിമയിൽ നായികയായ തരമതി രാജ്ഞിയുടെ വേഷമായിരുന്നു ദുർഗ്ഗക്ക്. ഒരു വൻ വിജയയമായിരുന്നു ആ ചിത്രം. ആ ചിത്രത്തിനു ശേഷം അന്നു വരെ നിലനിന്നിരുന്ന പ്രത്യേക സിനിമാ കരാറുകൾ ഭേദിച്ച് പ്രഭാത് സിനിമക്കു പുറത്ത് അഭിനയിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഹിന്ദി സിനിമ ചരിത്രത്തിൽ കരാറില്ലാതെ അഭിനയിച്ച ആദ്യത്തെ കലാകാരന്മാരിൽ ഒരാളായി മാറി. ന്യൂ തീയറ്റേർസ്, ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി,  പ്രകാശ് പിക്ച്ചേർസ് എന്നിങ്ങനെയുള്ളവർ നിർമ്മിച്ച സിനിമകളിലാണ് ദുർഗ്ഗ ഇടക്കിടക്ക് അഭിനയിച്ചു തുടങ്ങിയത്.  

 ചലച്ചിത്രങ്ങൾ 
Year Film Character/Role Notes 1931  Farebi Jaal  1932  Ayodhyecha Raja  Taramati Hindi/Marathi film 1932  Maya Machhindra  Queen  Hindi/Marathi film 1933  Patit Pawan  1933  Rajrani Meera  Meera  1934  Seeta  Seeta  1935  Inquilab  Miss Renee  1935  Jeevan Natak  Miss Queen  1936  Amar Jyoti  Saudamini  1937  Pratibha  Pratibha  1938  Nandakumar  1938  Saathi  1939  Adhuri Kahani  Harbala  1940  Yamla Jat  1940  Geeta  Durga  Hindi/Marathi film 1940  Narsi Bhagat  Manekbai  Gujarati/Hindi film 1941  Charnon Ki Dasi / Payachi Dasi  Vidya's mother-in-law  Hindi / Marathi film 1942  Bharat Milap  Maharani Kaikeyi  Hindi/Marathi film 1942  Vijay  1943  Kurbani  1943  Mahasati Ansuya  1943  Mahatma Vidur  1943  Prithvi Vallabh  Mrinalvati  1943  Tasveer  Vidya Devi  1943  Zameen  1944  Maharathi Karna  Kunti  1945  Lakharani  Bichwa  1945  Pannadai  1945  Phool  1945  Veer Kunal  1946  Maharani Minaldevi  1946  Rukmini Swayamvar  1948  Anjuman  1948  Seeta Sawayamwar  1949  Singaar  1949  Jeet  Ratan's Mother  1949  Maya Bazaar  1950  Alakh Niranjan  1950  Beqasoor  1950  Har Har Mahadev  1950  Magroor  1950  Nishana  1951  Aaram  Sita  1951  Hamari Shaan  1951  Humlog  Mother  1951  Nai Zindagi  1951  Sazaa  1952  Aandhiyan   1952  Lal Kunwar  1952  Mordhwaj  1952  Narveer Tanaji  1952  Sandesh  1953  Chacha Chowdhury  1953  Mashooka  1953  Naag Panchami  1953  Naulakha Haar  Devla  1953  Shikast  1954  Lakeeren  1954  Mirza Ghalib  Amma, Chaudvin's mother  1954  Shri Chaitanya Mahaprabhu  1955  Adil-E-Jahangir  1956  Justice  1956  Parivar  1956  Patrani  Raj Mata  1956  Rajdhani  1957  Bade Sarkar  1957  Bhabhi  Ratan's aunt  1957  Mera Salaam  1957  Musafir  Mrs. Nilambar Sharma  1958  Raj Tilak  1959  Ardhangini  Prakash's mother  1959  Ghar Ghar Ki Baat  1959  Maine Jeena Seekh Liya  1960  Mughal-E-Azam  Maharani Jodha Bai  1960  Parakh  Rani Ma, J.C. Roy's mother  1960  Love in Simla  Sonia's grandmother  1960  Usne Kaha Tha  1961  Bhabhi Ki Chudiyan  Prabha's mother  1961  Kismet Palat Ke Dekh  1961  Senapati  1962  Main Shadi Karne Chala  1962  Man-Mauji  Dr. Mohan's mother  1962  Rungoli  Subhagi  1962  Son of India  Head Nun  1963  The Householder  Prem's Mother  1963  Mujhe Jeene Do  1964  Benazir  1964  Door Ki Awaaz  Prakash's mother  1964  Kaise Kahoon  1964  Main Suhagan Hoon  1964  Shagoon  1965  Do Dil  Ranimaa  1965  Kaajal  Rani Sahiba  1965  Purnima  Sharda R. Lal  1966  Anupama  Ashok's Mother  1966  Daadi Maa  Daadi Maa/Maharani  1966  Devar  1966  Pyar Mohabbat  Rajmata Rajeshwari  1966  Sagaai  Sheel's mother  1967  Chandan Ka Palna  Mrs. Radha Laxmidas  1968  Jhuk Gaya Aasman  Mrs. Saxena  1968  Sapno Ka Saudagar  Peter's mother  1968  Sunghursh  Mrs. Bhawani Prasad  1969  Dharti Kahe Pukarke  1969  Ek Phool Do Mali  Leela  1969  Jeene Ki Raah  Janki  1969  Pyar Ka Sapna  Sudha's mother  1970  Khilona  Thakurain Singh  1971  Anand  Renu's Mother  Guest Appearance 1971  Banphool  Haria's maternal grandma  1971  Ek Nari Ek Brahmachari  Rajlaxmi S. Chaudhary  1972  Bawarchi  Seeta Sharma  1972  Mere Bhaiya  Avinash's Mother  1972  Raja Jani  Rajmata  1972  Shararat  Harry's mother  1973  Bobby  Mrs. Braganza  1973  Namak Haraam  Somu's Mother  1973  Abhimaan  Durga Mausi  1973  Gopi  Kunwar's Mother  1973  Agni Rekha  1974  Bidaai  Parvati  Won 1975 Filmfare Award for Best Supporting Actress 1974  Dil Diwana  Vijay's Dadimaa  1974  Insaaniyat  Ram's mother  1975  Chaitali  Manish's Mother  1975  Kala Sona  Mrs. Ranjeet Singh  1975  Khushboo  Brindaban's mother  1976  Jaaneman  Ronnie's mother  1976  Jai Bajrang Bali  Devi Maa Anjani  1976  Rangila Ratan  1976  Shaque  Mrs. Bannerjee  1977  Chacha Bhatija  Mrs. D'Silva  1977  Darling Darling  1977  Do Chehere  Daadima  1977  Naami Chor  1977  Paapi  Ashok's mother  1977  Paheli  Brij Mohan's mother  1977  Saheb Bahadur  Meena's grandmother  1979  Chor Sipahee  Mrs. Khanna, Raja's mother  1980  Karz  Mrs. Shanta Prasad Verma  1983  Daulat Ke Dushman  Sunil's mother 

 പുരസ്കാരങ്ങൾ 

 റഫറൻസുകൾ 

വർഗ്ഗം:1905-ൽ ജനിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:1991-ൽ മരിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ
വർഗ്ഗം:മറാഠി ചലച്ചിത്രനടിമാർ
വർഗ്ഗം:ദാദാസാഹിബ് ഫാൽക്കെ പുരസ്കാരജേതാക്കൾ
വർഗ്ഗം:സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ