റോഡോപ്സിൻ

കണ്ണിലെ റെറ്റിനയിലെ റോഡ്കോശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു വർണ്ണകമാണ് റോഡോപ്സിൻ. വിറ്റാമിൻ എ യിൽ നിന്നും രൂപപ്പെടുന്ന റെറ്റിനാലും ഓപ്സിനുമാണ് റോഡോപ്സിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങൾ. നല്ല വെളിച്ചമുള്ളപ്പോൾ റോഡോപ്സിൻ പ്രവർത്തനക്ഷമമല്ലാതെയാവുന്നു. വിഷ്വൽ പർപ്പിൾ എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു. ജി-പ്രോട്ടീൻ കപ്പിൾഡ് റിസപ്റ്റർ (G-protein-coupled receptor) കുടുംബത്തിലുൾപ്പെടുന്ന ഇവ പ്രകാശസംവേദനത്വത്തിൽ അതീവക്ഷമതയുള്ള തന്മാത്രകളാണ്. മങ്ങിയവെളിച്ചത്തിലാണ് ഇവ കാര്യക്ഷമമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. പ്രകാശസാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ റെറ്റിനാലും ഓപ്സിനുമായി വിഘടിക്കുന്ന ഇവ 30 മിനിറ്റിനുശേഷമേ പൂർണ്ണമായും പുനഃസംയോജിക്കുന്നുള്ളൂ.

 ഘടന 
റോഡോപ്സിനിലെ മാംസ്യതന്മാത്രയാണ് ഓപ്സിൻ. 35-55 വരെ കിലോ ഡാൾട്ടൺ തന്മാത്രാഭാരമുണ്ടിവയ്ക്ക്. റെറ്റിനാൽ എന്ന കോഫാക്ടറുമായി ഇവ സഹസംയോജകബന്ധനം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. Opsin at the US National Library of Medicine Medical Subject Headings (MeSH)ഏഴോളം ട്രാൻസ്മെംബ്രെയ്ൻ ഹെലിക്സുകളുടെ ഒരു ബണ്ടിൽ മാംസ്യതന്മാത്രകളാൽ പരസ്പരബന്ധിതമായ നിലയിലാണ് ഓപ്സിൻ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇതിലെ ഏഴാമത്തെ ഹെലിക്സിലെ ലൈസീൻ എന്ന അമിനോഅമ്ളത്തിനോട് ചേർന്നാണ് റെറ്റിനാൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഭക്ഷത്തിലുൾപ്പെടുന്ന ബീറ്റാ കരോട്ടിനിൽ നിന്ന് ബീറ്റാ കരോട്ടീൻ മോണോ ഓക്സിജനേയ്സ്(beta-carotene 15,15'-monooxygenase) എന്ന രാസാഗ്നിയുടെ പ്രവർത്തനഫലമായി ജീവകം A ഉണ്ടാകുന്നു. ഇതിൽ നിന്നാണ് റെറ്റിനോളും പിന്നീട് റെറ്റിനാലും രൂപപ്പെടുന്നത്. പ്രകാശപ്രവർത്തനത്താൽ 11 സിസ്-റെറ്റിനാൽ(11-cis-retinal) ആൾ-ട്രാൻസ് റെറ്റിനാൽ( all-trans-retinal) ആയി മാറുമ്പോൾ ഓപ്സിൻ മാംസ്യത്തിലും ഘടനാപരമായ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. ഇത് വ്യൂഹത്തിലെ ജി-പ്രോട്ടീൻ ട്രാൻസ്ഡ്യൂസിനെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയും ഒരു സെക്കൻഡ് മെസ്സൻജർ സന്ദേശവിനിമയപ്രക്രിയയ്ക്ക് തുടക്കമിടുകയും ചെയ്യുന്നു. 

വർണ്ണരാജിയിലെ പച്ച-നീല തരംഗങ്ങളെയാണ് ഇവ നന്നായി ആഗിരണം ചെയ്യുന്നത് എന്നതിനാൽ ഇവയെ വിഷ്വൽ പർപ്പിൾ എന്നും വിളിക്കുന്നു. 
 അവലംബം 

വർഗ്ഗം:കണ്ണ്