ബാമിയാൻ

മദ്ധ്യ അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ ഹസാരജാത് മേഖലയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമാണ് ബാമിയാൻ. ബാമിയാൻ പ്രവിശ്യയുടെ തലസ്ഥാനനഗരവുമാണ് ഇത്. അഫ്ഗാൻ മലകൾക്കു മദ്ധ്യത്തിൽ സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 2800 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ താഴ്വര ദേശീയതലസ്ഥാനമായ കാബൂളിന് 240 കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറായാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 
ഹിന്ദുകുഷിന് കുറുകെയുള്ള പല പ്രധാന ചുരങ്ങളിൽ  നിന്നുള്ള പാതകളുടെ സംഗമസ്ഥാനമാണ് എന്നതാണ് ബാമിയാൻ താഴ്വരയുടെ പ്രധാന ഭൂമിശാസ്ത്രപ്രത്യേകത.
തെക്കുവടക്കായി മൂന്നരകിലോമീറ്ററും കിഴക്കുപടിഞ്ഞാറായി നാലര കിലോമീറ്ററും വിസ്തൃതിയിലുള്ള ഈ താഴ്വരയിലെ ജനസംഖ്യ 61863 ആണ്.
അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ ദരിദ്രന്യൂനപക്ഷവിഭാഗമായ ഹസാരകളാണ് ഇവിടത്തെ ജനസംഖ്യയിൽ അധികവും.

ബുദ്ധമതശില്പകലക്ക് പേരുകേട്ടയിടമാണ്‌ ബാമിയാൻ താഴ്വര. 2001-ൽ താലിബാൻ തീവ്രവാദികളുടെ ഭരണകൂടം നശിപ്പിക്കുന്നതു വരെ പതിനാറു നൂറ്റാണ്ടുകളോളം ഇവിടെ നിലനിന്നിരുന്ന കൂറ്റൻ ബുദ്ധപ്രതിമകൾ പേരുകേട്ടതാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ എണ്ണച്ചായചിത്രങ്ങൾ ഇവിടത്തേതാണെന്ന് 2008-ൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്nationalgeographic.com: accessed June 6, 2008. ഇവിടത്തെ ചരിത്രാവശിഷ്ടങ്ങൾ മൂലം ബാമിയാൻ താഴ്വര യുനെസ്കോയുടെ ലോകപൈതൃകകേന്ദ്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്http://whc.unesco.org/en/list/208. ബാമിയൻ താഴ്വരക്കടുത്തുള്ള ഫുലാദി, കമ്രാക് താഴ്വരകളും ബുദ്ധമതചരിത്രസ്മാരകങ്ങൾക്ക് പേരുകേട്ടതാണ്‌.

 ചരിത്രം 
കുറഞ്ഞത് ഗ്രീക്കോ ബാക്ട്രിയരുടെ കാലം മുതൽക്കെയെങ്കിലും ഹിന്ദുകുഷിനു കുറുകെയുള്ള പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു പാതയിലെ ഇടത്താവളാമായിരുന്നു ബാമിയൻ താഴ്വര. ഗ്രീക്കോ ബാക്ട്രിയരുടെ നാണയങ്ങൾ ഇവിടെ നിന്നും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഫാന്യാന എന്നാണ് ചൈനീസ് സഞ്ചാരിയായ ഷ്വാൻ ത്സാങ് ബാമിയാൻ താഴ്വരയെ തന്റെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പറയുന്നത്. ഇവിടത്തെ നിവാസികൾ അടിയുറച്ച ബുദ്ധമതവിശ്വാസികളായിരുന്നെന്നും ലോകോത്തരവാദം എന്ന മഹായാനത്തിന്റേയും ഹീനയാനത്തിന്റേയും മദ്ധ്യേയുള്ള ബുദ്ധമതസരണിയാണ് ഇവർ പിന്തുടർന്നിരുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം പറയുന്നു. ബാമിയാനിലെ കൂറ്റൻ ബുദ്ധപ്രതിമകളെക്കുറീച്ചും അദ്ദേഹം വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. ബുദ്ധംതകാലത്ത് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന നഗരത്തിന് ഗുൽഗുല എന്നായിരുന്നു പേര്.

പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, ഗോറികൾ സാൽജ്യൂക്കുകളുടെ സാമന്തരായി ഭരിക്കുന്ന കാലത്ത് അവരുടെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു ബാമിയാൻ.

1221-ൽ ചെങ്കിസ് ഖാൻ ബാമിയാൻ ആക്രമിച്ചു നശിപ്പിച്ചു. ബാമിയാനിൽ വച്ച് ചെങ്കിൻസ് ഖാന്റെ ഒരു പൗത്രൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഇതിന്റെ പ്രതികാരമായി, താഴ്വരയിലെ എല്ലാ ജീവജന്തുക്കളേയും മംഗോളിയർ കൊന്നൊടുക്കി. ബാമിയാനിലെ മലമടക്കുകൾക്ക് തെക്കുള്ള ശഹർ ഇ ഘോൽഘോലയിലെ കോട്ട ഇന്നും ഈ നാശനഷ്ടത്തിന്റെ മുറിപ്പാടുകൾ പേറുന്നുണ്ട്.

 ബാമിയാനിലെ ബുദ്ധപ്രതിമകൾ 

ബാമിയൻ താഴ്വരയുടേ വടക്കു ഭാഗത്തുള്ള ചെരിവിലെ പാറകളിൽ ഗുഹകൾ നിർമ്മിച്ച് നിരവധി വിഹാരങ്ങളും ശില്പങ്ങളും, ഇവിടെ ജീവിച്ചിരുന്ന ബുദ്ധമതവിശ്വാസികൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഗാന്ധാരകലയുടെ ഉത്തമോദാഹരണമായിരുന്ന ബുദ്ധന്റെ രണ്ടൂ കൂറ്റൻ പ്രതിമകളാണ് ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമായിരുന്നത്. ഒരു ചെങ്കുത്തിന്റെ വശത്ത് നില്ക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഈ പ്രാചീനബുദ്ധശില്പങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നത്. ഗ്രിക്ക്, ബുദ്ധശില്പങ്ങളുടെ മിശ്രണമായിരുന്നു ഇത്.  2001 മാർച്ചിൽ താലിബാൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഉത്തരവു പ്രകാരം ഈ രണ്ടു പ്രതിമകളും നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. പ്രതിമകളിൽ കിഴക്കുവശത്തുള്ളത് 55 മീറ്റർ ഉയരമുള്ളതായിരുന്നു. ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിമയായിരുന്നിരിക്കണം ഇത്. ഈ പ്രതിമ നിന്നിടത്തു നിന്ന് ഏതാണ്ട് 1500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറു മാറിയാണ് 38 മീറ്റർ ഉയരമുണ്ടായിരുന്ന രണ്ടാമത്തെ പ്രതിമ നിലനിന്നിരുന്നത്.

പണ്ട് ഈ പ്രതിമകൾ മനോഹരമായ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നു എന്നു കരുതുന്നു. പ്രതിമകൾ നിലനിൽക്കുന്ന ഗുഹകളുടെ ചുമരിലും ചിത്രാലങ്കാരം ഉണ്ടായിരുന്നു. ചെറിയ ബുദ്ധപ്രതിമയിലെ അലങ്കാരം 6/7 നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇറാനിലെ സസാനിയൻ രീതിയിലാണ്. എന്നാൽ വലിയ ബുദ്ധപ്രതിമയിലെ അലങ്കാരങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ രീതിയിലുള്ളതാണ്. ചിത്രപ്പണീകളിൽ നിന്നും പ്രതിമകളുടെ കാലം നിർണയിക്കാൻ സാധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും 632-ആം ആണ്ടിലെ ഷ്വാൻ സാങിന്റെ സന്ദർശനവേളയിൽ ഈ പ്രതിമകൾ രണ്ടും ഇവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നതായി അദ്ദേഹം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

 ചിത്രങ്ങൾ‌ 

 അവലംബം 

 പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ‌ 

വർഗ്ഗം:അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ നഗരങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:യുനെസ്കോ ലോകപൈതൃകസ്ഥാനങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ പുരാവസ്തുകേന്ദ്രങ്ങൾ