ദേവഗാന്ധാരി

കർണാടകസംഗീതത്തിലെ ഇരുപത്തൊൻപതാം മേളകർത്താരാഗമായ ശങ്കരാഭരണത്തിന്റെ ജന്യരാഗമായി പൊതുവിൽ കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന രാഗമാണ് ദേവഗാന്ധാരി. ഇതൊരു ഔഡവ - സമ്പൂർണ രാഗമാണ്.
 ഘടന,ലക്ഷണം 

ഇതിന്റെ ആരോഹണവും അവരോഹണവും താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
 ആരോഹണം  : സ രി2 മ1 പ ധ2 സ
 അവരോഹണം : സ നി3 ധ2 പ മ1 ഗ3 രി2 സ
ഇതൊരു ഔഡവ-സമ്പൂർണ രാഗമാണ്. ഇതിന്റെ ആരോഹണത്തിൽ 5 സ്വരങ്ങൾ മാത്രം വരുന്നതുകൊണ്ട് ഇതൊരു ഔഡവ രാഗവും അവരോഹണത്തിൽ എല്ലാ സ്വരങ്ങളും വരുന്നതിനാൽ ഇതൊരു സമ്പൂർണരാഗവുമാണ്. ഈ രാഗത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന സ്വരസ്ഥാനങ്ങൾ ഷഡ്ജം, ചതുശ്രുതിഃ ഋഷഭം, ആന്തര ഗാന്ധാരം, ശുദ്ധ മധ്യമം, പഞ്ചമം, ചതുശ്രുതിഃ ധൈവതം, കൈകളി നിഷാദം എന്നിവയാണ്.ചില സമയങ്ങളിൽ ഇതിൽ കൈശിക നിഷാദം അന്യസ്വരമായി ഉൾക്കൊള്ളിയ്ക്കാറുള്ളതുകൊണ്ട് ഇതൊരു ഭാഷാംഗരാഗമായും പരിഗണിയ്ക്കാറുണ്ട്.

മറ്റൊരു കർണാടകസംഗീത രാഗമായ  ആരഭിയുമായി ഇതിന് വളരെ സാമ്യമുണ്ട്. ഇവയുടെ ആരോഹണവും അവരോഹണവും ഒന്ന് തന്നെയാണെങ്കിലും മുകളിൽ പറഞ്ഞ അന്യസ്വരത്തിന്റെ ഉപയോഗം ഇവ തമ്മിലുള്ള ഒരു പ്രധാന വ്യത്യാസമാണ്. ഇതു കൂടാതെ താഴെ പറയുന്ന വ്യത്യാസങ്ങളും ഇവ തമ്മിൽ ഉണ്ട്:

 ഗമകങ്ങളും വിളംബിതകാല പ്രയോഗങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചാണ് ദേവഗാന്ധാരി പാടുന്നത്.Ragas in Carnatic music by Dr. S. Bhagyalekshmy, Pub. 1990, CBH Publications
 ദീർഘ ഗാന്ധാരം ഉപയോഗിച്ചാണ് ദേവഗാന്ധാരി പാടുന്നത്.

 കൃതികൾ 
 കൃതി കർത്താവ് താളംക്ഷീരസാഗര ശയനാത്യാഗരാജർ ആദിവിനരാദ നാ മനവിത്യാഗരാജർ ആദിരാമരാമ പാഹിസ്വാതി തിരുനാൾ രൂപകംശ്രീമീനാംബികായമുത്തുസ്വാമി ദീക്ഷിതർ രൂപകംഎന്നേരമും ഭാരതീയാർ ആദികൊലുവൈ ഉന്നാടെത്യാഗരാജർ ആദി


 ചലച്ചിത്രഗാനങ്ങൾ 
ഗാനംചലച്ചിത്രംപ്രിയമാനസാ നീ വാവാചിലമ്പൊലിക്ഷീരസാഗര ശയനാസോപാനംനാളെ നാളെ എന്നായിട്ടുഭക്തകുചേലകൈതപ്പൂമണമെന്റെ സ്നേഹംഹരിചന്ദനമലരിലെകണ്ണെഴുതി പൊട്ടുംതൊട്ട്മധുരമീനാക്ഷി യൗവനം

അവലംബം

വർഗ്ഗം:ധീരശങ്കരാഭരണത്തിന്റെ ജന്യരാഗങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:ദേവഗാന്ധാരി രാഗത്തിൽ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ കൃതികൾ