അക്വേറിയം

വിനോദാർഥമോ പഠന നിരീക്ഷണാർഥമോ ഒരു അലങ്കാര സംരംഭം എന്ന നിലയിലോ, തൊഴിലായോ ജലജന്തുക്കളേയും സസ്യങ്ങളേയും പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിന് പ്രത്യേകം സജ്ജമാക്കിയിട്ടുള്ള സംഭരണി/സ്ഥാപനം ആണു അക്വേറിയം. അഴകും വർണവൈവിധ്യവും ആകാരഭംഗിയും ഒത്തിണങ്ങിയ അലങ്കാരമത്സ്യങ്ങളേയും മറ്റു ജലജീവികളേയും ആകർഷകമായ രീതിയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു വളർത്തുന്ന കൃത്രിമസംവിധാനമാണ് ഇത്.

 ചരിത്രം 
പ്രാചീനകാലം മുതൽതന്നെ ജലജന്തുക്കളെയും സസ്യങ്ങളെയും ബന്ധനത്തിൽ സൂക്ഷിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തുവന്നിരുന്നു എന്നതിന് രേഖകളുണ്ട്; സുമേറിയക്കാർ ഭക്ഷണാവശ്യങ്ങൾക്കായി മത്സ്യങ്ങളെ പ്രത്യേക കുളങ്ങളിൽ സംരക്ഷിച്ചിരുന്നു. റോമാക്കാർക്ക് മത്സ്യസംരക്ഷണത്തിനുവേണ്ടി പ്രത്യേകം സംവിധാനം ചെയ്യപ്പെട്ട കുളങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. കാർപ്പുകളെയും സ്വർണമത്സ്യങ്ങളെയും വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിൽ ചൈനാക്കാരാണ് ആദ്യം പരിശ്രമിച്ചത്. സുംഗ് രാജവംശം (960-1278) സ്വർണ മത്സ്യങ്ങളെ പ്രത്യേക ജലാശയങ്ങളിൽ സംരക്ഷിച്ചിരുന്നതായി കാണുന്നു. 

കുളങ്ങളിലോ മറ്റു ചെറിയ ജലാശയങ്ങളിലോ സൂക്ഷിച്ചിരുന്നതല്ലാതെ മത്സ്യങ്ങളെ പ്രത്യേക സംഭരണികൾക്കകത്ത് പ്രദർശനയോഗ്യമാക്കി സജ്ജീകരിക്കുന്ന പതിവ് ആദ്യകാലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഈ വഴിക്കുള്ള സംരംഭങ്ങൾ പതിനെട്ടാം ശ.-ത്തിന്റെ ഉത്തരാർധത്തിലാണ് ആരംഭിച്ചത്. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ലണ്ടനിൽ സ്വർണമത്സ്യങ്ങളെ പ്രത്യേക സംഭരണികളിൽ സൂക്ഷിക്കുവാൻ തുടങ്ങി. ഇതിനാവശ്യമായ മത്സ്യങ്ങളെ ചൈനയിൽ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതായി കരുതപ്പെടുന്നു. പ്രദർശന മത്സ്യങ്ങളിൽ ഇന്ന് അധികം പ്രചാരമുള്ള സ്വർണ മത്സ്യങ്ങളെ ചൈനക്കാരാണ് കണ്ടെത്തി പ്രയോജനപ്പെടുത്തിയത്. 

1850-ഓടുകൂടി ജലസസ്യങ്ങളെ സംഭരണികൾക്കുള്ളിൽ വളർത്താമെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയതോടെയാണ് ഇംഗ്ലണ്ടിലും സ്കോട്ട്ലൻഡിലും ഇതൊരു വിനോദം (hobby) ആയി മാറിയത്. ഇംഗ്ലണ്ടിൽനിന്ന് ഈ പ്രവണത മറ്റിടങ്ങളിലേക്കു വ്യാപിച്ചുവെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ 1852-വരെ ഇന്നത്തെ അർത്ഥത്തിൽ 'അക്വേറിയം' എന്ന പദം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നില്ല. ബ്രിട്ടിഷ് പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഹെന്റിഗോസ്സെയാണ് 'അക്വേറിയം' എന്ന പദം ആദ്യമായി പ്രയോഗിച്ചത്. 1865-ൽ ന്യൂയോർക്കു നഗരത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങി നിന്നിരുന്ന ഈ വിനോദം 1900-ത്തോടുകൂടി അമേരിക്കയിലാകെ വ്യാപിക്കുകയുണ്ടായി. ആകർഷകമായ രീതിയിൽ അക്വേറിയം ടാങ്കുകളുണ്ടാക്കി അലങ്കാര മത്സ്യങ്ങളെ വളർത്തുന്നത് അക്വേറിയം കീപ്പിംഗ് (Aquarium Keeping) എന്ന പേരിൽ ഒരു വിനോദമായി ഇന്ന് ലോകമെമ്പാടും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. വീട്ടിലെ സ്വീകരണമുറിയിൽ സൂക്ഷിക്കുന്ന അലങ്കാര മത്സ്യങ്ങളടങ്ങുന്ന അക്വേറിയം ടാങ്ക് 'ഹോം അക്വേറിയം' (Home Aquarium) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

ആദ്യത്തെ പൊതു അക്വേറിയം 1853-ൽ ലണ്ടനിലെ റീജെന്റ്സ് പാർക്കിലാണ് സ്ഥാപിതമായത്. വലിയ കണ്ണാടി ഷീറ്റുകൾ ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കത്തക്കവിധം സ്ഫടിക നിർമ്മാണവിദ്യ അതുവരെ വികാസം പ്രാപിച്ചിരുന്നില്ല. ഈ സാങ്കേതികശാഖ വികസിച്ചതോടെ അക്വേറിയങ്ങളുടെ പ്രചാരവും വർദ്ധിച്ചുതുടങ്ങി. ഇന്ത്യയിൽ ഒരു പൊതു അക്വേറിയം ആദ്യമായി സ്ഥാപിതമായത് കേരളത്തിലാണ് (1938). ഈ അക്വേറിയം അന്ന് ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിപ്പം കൂടിയതായിരുന്നു. കേരള സർവകലാശാലയുടെ കീഴിലുള്ള സമുദ്രജീവിശാസ്ത്രവിഭാഗവും അക്വേറിയവും ഗവേഷണങ്ങൾക്കായിരുന്നു പ്രാധാന്യം കല്പിച്ചിരുന്നതെങ്കിലും പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മത്സ്യങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കുവാനുള്ള സൗകര്യവും ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നു. പിന്നീട് മുംബൈയിൽ ആധുനിക സജ്ജീകണങ്ങളോടു കൂടിയ 'താരാപൂർവാലാ' അക്വേറിയം സ്ഥാപിതമായി (1950). അതേ തുടർന്ന് ചെന്നൈ, പൂണെ എന്നിവിടങ്ങളിലും പൊതു അക്വേറിയങ്ങൾ സ്ഥാപിതമായി. ഇന്ന് ഇന്ത്യയിൽ മിക്ക സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ഒന്നിലധികം അക്വേറിയങ്ങളുണ്ട്. കേരളത്തിൽത്തന്നെ ചെറുതും വലുതുമായ പത്തിലധികം പൊതു അക്വേറിയങ്ങളുണ്ട്. ഇതിൽ പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ 'മലമ്പുഴ ഗാർഡൻസി'നോട് ചേർന്ന് സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള മത്സ്യാകൃതിയിലുള്ള 'കട് ലഅക്വേറിയം', തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ വിഴിഞ്ഞത്തുള്ള മറൈൻ അക്വേറിയം എന്നിവ പ്രസിദ്ധമാണ്. 

ലക്ഷക്കണക്കിനു ഗ്യാലൻ വെള്ളം സംഭരിച്ച് നിരവധി ഇനം മത്സ്യങ്ങളെ ഒന്നിച്ചുവളർത്താവുന്ന പ്രത്യേക സംവിധാനങ്ങളുള്ള വലിയ അക്വേറിയങ്ങൾ ഇന്ന് നിലവിലുണ്ട്. കടൽ മത്സ്യങ്ങളേയും മറ്റു ജലജീവികളേയും പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നവയാണ് ഇവയിലധികവും. ഇത്തരം അക്വേറിയങ്ങൾ ഓഷ്യനേറിയം (Oceanarium) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. വലിയ ജലാശയങ്ങളിലും കടലിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിലും കൃത്രിമമായി ഗ്ലാസ് ടണലുകൾ സ്ഥാപിച്ച് അവയിലൂടെ നടന്ന് മത്സ്യങ്ങളേയും മറ്റു ജലജീവികളേയും കണ്ടാസ്വദിക്കുന്നതിനുള്ള സൗകര്യങ്ങളുള്ള അക്വേറിയങ്ങളും ഓഷ്യനേറിയങ്ങളും ഇന്നുണ്ട്. ഫ്ളോറിഡയിലെ മറൈൻ ലാൻഡിലുള്ള 'മറൈൻ സ്റ്റുഡിയോസ്', മിയാമിയിലുള്ള സ്വീക്വേറിയം, കാലിഫോർണിയയിലെ മറൈൻ ലാൻഡ് ഒഫ് ദ പസിഫിക്ക് എന്നിവയാണ് 'ഓഷ്യനേറിയം' വിഭാഗത്തിൽ പ്രസിദ്ധിയാർജിച്ചവ. 

ഇറ്റലിയിലെ നേപ്പിൾസിലുള്ള അക്വേറിയം, മൊണാക്കോയിലെ ല ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഷ്യനോഗ്രഫിക്, പ്ലീമത്ത് അക്വേറിയം, കാലിഫോർണിയയിലെ സ്ക്രിപ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻ ഒഫ് ഓഷ്യനോഗ്രഫി എന്നിവ ഗവേഷണ പഠനങ്ങൾക്കു പ്രാമുഖ്യം കല്പിച്ചിട്ടുള്ള ചില സ്ഥാപനങ്ങളാണ്. സാൻഫ്രാൻസിസ്കോയിലെ സ്റ്റിൻഹാർട്ട് അക്വേറിയം, ഷിക്കാഗോയിലെ ജോൺ ജി. ഷെഡ് അക്വേറിയം, ന്യൂയോർക്ക് അക്വേറിയം എന്നിവയും ലണ്ടൻ, ബർലിൻ, ബോസ്റ്റൺ, വാഷിങ്ടൺ, ബാൾടിമോർ, സ്വീഡൻ, സിംഗപ്പൂർ എന്നിവിടങ്ങളിലുള്ള അക്വേറിയങ്ങളും ലോക പ്രസിദ്ധമാണ്.

 വിവിധതരം അക്വേറിയങ്ങൾ 
അലങ്കാരമത്സ്യങ്ങൾ വളരുന്ന ജലത്തിന്റെ സ്വഭാവമനുസരിച്ച് അക്വേറിയങ്ങളെ പ്രധാനമായി 

 ശുദ്ധജല അക്വേറിയം 
 സമുദ്രജല അക്വേറിയം, എന്നിങ്ങനെ രണ്ടായി തിരിക്കാം. 

ശുദ്ധജല അക്വേറിയങ്ങൾക്കും സമുദ്രജല അക്വേറിയങ്ങൾക്കും പുറമേ 'ഓരുജല അക്വേറിയങ്ങളും' നിലവിലുണ്ട്. തീരപ്രദേശങ്ങളിലെ കായലുകളിലും അഴിമുഖ പ്രദേശങ്ങളിലും കണ്ടുവരുന്ന പല അലങ്കാര മത്സ്യങ്ങളും ശുദ്ധജല അക്വേറിയങ്ങളിലോ സമുദ്രജല അക്വേറിയങ്ങളിലോ വളരുന്നവയല്ല. അവ ലവണാംശം കുറഞ്ഞ ഓരുജലത്തിൽ (കായൽജലം) ആണ് വളരുന്നത്.

 ശുദ്ധജല അക്വേറിയം 
ശുദ്ധജലത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന അലങ്കാര മത്സ്യങ്ങളേയും മറ്റു ജന്തുക്കളേയും സസ്യങ്ങളേയും സന്തുലനാവസ്ഥയിൽ സൂക്ഷിച്ച് വളർത്തുന്ന ജലസംഭരണികളാണ് ശുദ്ധജല അക്വേറിയങ്ങള്‍. സ്ഫടികമോ പ്ലാസ്റ്റിക്കോ അക്രിലിക്കോ കൊണ്ട് നിർമിച്ച സുതാര്യമായ ടാങ്കുകളിലോ തറയിൽ കുഴിച്ച് ഉണ്ടാക്കുന്ന തടാകങ്ങളിലോ ഗാർഡൻ പോണ്ടുകളിലോ ആണ് ശുദ്ധജല അലങ്കാര മത്സ്യങ്ങളുടെ അക്വേറിയങ്ങൾ സജ്ജീകരിക്കുന്നത്. ഇവയിലെ ജലത്തിലടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഭക്ഷ്യാംശങ്ങൾ, താപനില, പ്രകാശാവസ്ഥ തുടങ്ങിയവയെ നിഷ്കൃഷ്ടമായി നിയന്ത്രിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഈ ഘടകങ്ങൾ വേണ്ടവിധം നിയന്ത്രണം ചെയ്യപ്പെട്ടുകഴിഞ്ഞാൽ ഇവയിലെ വെള്ളം മാറ്റേണ്ട ആവശ്യം വളരെ വിരളമായേ ഉണ്ടാകാറുള്ളു. ഇങ്ങനെയുള്ളവയെ സമീകൃത (balanced) അക്വേറിയങ്ങൾ എന്ന് പറയുന്നു. ഇത്തരം ജലാവാസകേന്ദ്രങ്ങൾ ജീവികളുടെ വൃദ്ധി-പ്രത്യുത്പാദന പ്രക്രിയകൾക്ക് വളരെ അനുകൂലമാണ്. പലതരം മത്സ്യങ്ങളെ ഒരു ടാങ്കിൽ വളർത്തുന്നതിനാണ് പലർക്കും താത്പര്യം. എന്നാൽ എല്ലാ മത്സ്യങ്ങളും തമ്മിൽ പൊരുത്തപ്പെടുന്നവയായിരിക്കില്ല. തമ്മിൽ പൊരുത്തപ്പെട്ടു കഴിയുന്ന വിവിധയിനം മത്സ്യങ്ങളെ സൂക്ഷിച്ച് വളർത്തുന്ന അക്വേറിയം ടാങ്കുകൾ കമ്യൂണിറ്റി ടാങ്ക് (community tank) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ജലത്തിന്റെ താപനിലയെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി ശുദ്ധജലാശയങ്ങളിൽ ചിലവയെ 'ശീതജലാശയങ്ങൾ' എന്നു തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 20 °Cൽ താഴെ മാത്രം ജലോഷ്മാവുള്ള ജലാശയങ്ങളിൽ മാത്രം വളരുന്ന ചില അലങ്കാര മത്സ്യങ്ങളുണ്ട്. ഇവ 'ശീതജലമത്സ്യങ്ങളെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു'. ശീതജല അലങ്കാര മത്സ്യങ്ങളെ സൂക്ഷിക്കുന്ന ശുദ്ധജല അക്വേറിയങ്ങളിൽ താപനില നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനാവശ്യമായ പ്രത്യേക സജ്ജീകരണങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കും. ഇത്തരം അക്വേറിയങ്ങളാണ് 'ശീതജല' അക്വേറിയങ്ങൾ. 

 പ്രദർശനത്തിനുള്ള ജലജന്തുക്കൾ 

ശുദ്ധജല സംഭരണികളിൽ വളർത്താവുന്ന വിവിധതരം മത്സ്യങ്ങളുണ്ട്; സ്വർണമത്സ്യം (gold fish), ഗപ്പികൾ (guppies), കാർപുകൾ (carps), അശൽകമത്സ്യം (cat fish), ടെട്രാകൾ (tetras), സീബ്ര (zebra), പരൽമത്സ്യങ്ങൾ (barbs), റാസ്ബോറ (rasbora), ടോപ്മിന്നോ (topminnow), പ്ലാറ്റിസ് (platys), വാൾവാലൻമാർ (swordtails), മോളികൾ (mollies), സിക്ലിഡുകൾ (cichilids), ഏഞ്ജൽ മത്സ്യം (angel fish), സയാമീസ് ഫൈറ്ററുകൾ (siamese fighters), ഗൌരാമി (gourami) തുടങ്ങിയ പലതും ഇതിൽപെടുന്നു

 സമുദ്രജല അക്വേറിയം 
കടലിൽ കാണുന്ന അതിവിശിഷ്ടങ്ങളായ അലങ്കാര മത്സ്യങ്ങളേയും മറ്റു ജലജീവികളേയും വളർത്തുന്നത് സമുദ്രജല അക്വേറിയങ്ങളിലാണ്. ലവണ ജലത്തിൽ വളരുന്ന മത്സ്യങ്ങളെ മാത്രമല്ല സമുദ്രജല അക്വേറിയങ്ങളിൽ വളർത്തുന്നത്. ഞണ്ട്, ചെമ്മീൻ, റാൾ, ശംഖ്, ചിപ്പി, അനിമോൺ പവിഴപ്പുറ്റ്, സ്പോഞ്ച് തുടങ്ങിയ പലതരം ജലജീവികളേയും സമുദ്രജല അക്വേറിയങ്ങളിൽ വളർത്താറുണ്ട്. സമുദ്രജല അക്വേറിയം തയ്യാറാക്കുന്നത് കടൽജലം കൊണ്ടുവന്നാണ്. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ കൃത്രിമ സമുദ്രജലം ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ 'മറൈൻ സാൾട്ട്' പാക്കറ്റുകളിൽ ലഭ്യമാണ്. ശുദ്ധജലത്തിൽ മറൈൻ സാൾട്ട് കലക്കി അക്വേറിയത്തിനാവശ്യമായ സമുദ്രജലമുണ്ടാക്കുവാൻ കഴിയും. 

മത്സ്യം തുടങ്ങിയ ജലജീവികളെ വളർത്താനുള്ള ശുദ്ധജലടാങ്കുകളുടെ നിർമ്മാണം താരതമ്യേന വിഷമം കുറഞ്ഞതാണ്; എന്നാൽ സാധാരണ ലോഹങ്ങളെ ക്ഷാരണം (corrode) ചെയ്യാനും പൊതുവേ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടുപോരുന്ന നിർമ്മാണ പദാർഥങ്ങളിൽ രാസപ്രതിക്രിയകൾ വരുത്താനുമുള്ള സമുദ്രജലത്തിന്റെ ശക്തി പരിഗണിക്കുമ്പോൾ ലവണജലദ്രോണികൾ ഉണ്ടാക്കുന്നതിൽ പല ബുദ്ധിമുട്ടുകളും അനുഭവപ്പെടും. ഉപയോഗിക്കുന്ന സാമഗ്രികളിൽ നിന്നു വിഷമുള്ള (toxic) വസ്തുക്കൾ ഒന്നുംതന്നെ അലിഞ്ഞിറങ്ങാതിരിക്കാൻ സാരമായി ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ചെമ്പും നാകവും അവയുടെ ലോഹമിശ്രണങ്ങളും ഇവയിൽ ലേശമെങ്കിലും അടങ്ങിയിരുന്നാൽ അതു സമുദ്രജീവികളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം മാരകമായിത്തീരും. സമുദ്രജല അക്വേറിയങ്ങൾക്ക് സാധാരണ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടുവരുന്നത് സ്ലേറ്റുകല്ലുകളോ, പ്രബലിത (reinforced) കോൺക്രീറ്റോ ആണ്. സൾഫേറ്റ് പ്രതിരോധക സിമന്റുകളോ തീവ്ര (high) അലൂമിനാസിമന്റുകളോ ആണ് കോൺക്രീറ്റിന് പറ്റിയവ. സിമന്റുകൂട്ടിൽ ആവശ്യമുള്ള ജലസഹപദാർഥ(water proofer)ങ്ങളും ചേർത്തിരിക്കണം. ടാങ്കുകളുടെ അകവശത്ത് ബിറ്റൂമിനസ് അസ്ഫാൾട്ട് പൂശേണ്ടതാണ്. സ്ഫടികാവൃതമായ ടാങ്കുകളുടെയുള്ളിൽ ഇപോക്സി റെസീനുകൾ (epoxy resins) അടങ്ങിയ ചായം പൂശുന്നതു നല്ലതാണ്. പൈപ്പുകളെല്ലാംതന്നെ അക്ഷാരക (noncorrosive) പദാർഥങ്ങൾകൊണ്ട് നിർമിതമായവയാകണം. കറുത്ത പോളിത്തീൻ ആണ് ഇതിന് ഏറ്റവും നല്ലത്. ടാപ്പുകളും വാൽവുകളും ഒന്നുകിൽ അലോഹനിർമിതമാകണം; അല്ലെങ്കിൽ അവയുടെ ലോഹഘടകങ്ങൾ ഉപ്പുവെള്ളവുമായി സമ്പർക്കമുണ്ടാകാത്തവിധം സംവിധാനം ചെയ്തിരിക്കണം. തുരുമ്പെടുക്കാത്ത ഉരുക്കോ, ദൃഢീകരിച്ച റബറോ, പ്ലാസ്റ്റിക്കോ കൊണ്ടാകണം പമ്പുകളുടെ ബാഹ്യാവരണങ്ങളും മറ്റും. അവിഷാലുവായ ഏതെങ്കിലും യൌഗികംകൊണ്ടു ഭദ്രമായി ബന്ധിച്ച 2.5 സെ.മീ. ഘനമുള്ള, പ്ളേറ്റ്-ഗ്ളാസ് വാതായനങ്ങൾ വലിയ ടാങ്കുകൾക്ക് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.

 അക്വേറിയം ജീവികൾ 
സമുദ്രജീവികളായ പല മനോഹര ജന്തുക്കളേയും അക്വേറിയങ്ങളിൽ വളർത്താൻ കഴിയും. അണ്ണാൻ മത്സ്യങ്ങൾ (holocentridae), ഫൈൽ മത്സ്യങ്ങൾ (monocanthidae), തവള മത്സ്യങ്ങൾ (antennariidae), ട്രങ്ക് മത്സ്യങ്ങൾ (ostraciidae), മുള്ളൻ മത്സ്യങ്ങൾ (diodontidae), മൂറീഷ് മത്സ്യങ്ങൾ (zanclidae), ചിത്രശലഭ മത്സ്യങ്ങളും, ഏഞ്ജൽ മത്സ്യങ്ങളും (chaetodontidae), ഡാംസെൽ മത്സ്യങ്ങൾ (Damsel), വിചിത്രമായ കാഞ്ചി മത്സ്യങ്ങൾ (Trigger fishes-easilidae), വർണശബളമായ റാസ്സുകൾ (Wrasseslabridae), 'തത്ത' മത്സ്യങ്ങൾ (Parrot fishes callyodontidae). 'പഫർ' മത്സ്യങ്ങൾ (canthigasteridae), ഫ്ളോ മത്സ്യങ്ങൾ (tetraoDontidae), 'കോമാളി' മത്സ്യങ്ങൾ (Clown-pomacentridae), വിഷമുള്ള തേൾമത്സ്യങ്ങൾ (Scorpaenidae), കടൽക്കുതിരകൾ, നീണ്ടു മെലിഞ്ഞ കുഴൽ മത്സ്യങ്ങൾ (Pipe-syngnathidae), 'ഗോബി'കൾ (gobiidae), കോലാടു മത്സ്യങ്ങൾ (Sullidae), വിചിത്രമായ വാവൽ മത്സ്യങ്ങൾ (Platacidae), തെറാപോണിഡുകൾ (theraponidae), സ്കാറ്റുകൾ (Scato-Phagidae), ക്രോക്കറുകൾ (sciaenidae), സ്നാപ്പറുകൾ (lutjanidae), ബാസ്സുകൾ (serranide), ആരലുകൾ (Eels-muraenidae), ചെറിയ സ്രാവുകൾ, കടൽസിംഹം, ഗോ മത്സ്യം, മുയൽ മത്സ്യം, പട്ടാള മത്സ്യം, ഖുർആൻ മത്സ്യം, പെട്ടി മത്സ്യം എന്നിവയാണ് വളരെ സാധാരണമായ ഏതാനും അലങ്കാര മത്സ്യങ്ങൾ. 

ഇവയ്ക്കു പുറമേ പലതരം അകശേരുകികളേയും അക്വേറിയങ്ങളിൽ വളർത്താം. കടലിലെ അനിമോണുകൾ (Sea anemones) വളരെയേറെ ഭംഗിയുള്ളവയാണ്. ബഹുശാഖികളും കുഴൽപോലെ നീണ്ടുകിടക്കുന്ന സ്പർശിനികളോടുകൂടിയവയുമായ ഒരുതരം സമുദ്രജീവികൾ (tubicolous polchaetes) ആണ് ഇവ. സ്പർശിനികൾ നിവർന്നുകഴിയുമ്പോൾ അവയുടെ വർണശബളിമകൊണ്ട് പീലി വിരിച്ചാടുന്ന മയൂരങ്ങൾക്കു തുല്യമായിരിക്കും. നക്ഷത്രമത്സ്യങ്ങൾ (star fishes), സീ-അർച്ചിനുകൾ (sea urchins), ഒച്ചുകൾ, ചെമ്മീനുകൾ, ലോബ്സ്റ്ററുകൾ (lobsters) തുടങ്ങിയവയേയും പ്രദർശന ടാങ്കുകളിൽ വളർത്താവുന്നതാണ്.

 ജലപരിസഞ്ചരണം 
സ്വച്ഛന്ദ പരിസഞ്ചരണം (open circulation) മൂലമോ 'സംവൃതപദ്ധതി' (closed system) എന്നു പറയുന്ന ലോയ്ഡ്പഥം (Lloyd system) മൂലമോ ജലപരിസഞ്ചരണം നിർവഹിക്കപ്പെടാം. വെള്ളം സമുദ്രത്തിൽനിന്ന് നേരിട്ടു പ്രദർശന ടാങ്കുകളിലേക്ക് പമ്പു ചെയ്യുകയും കവിഞ്ഞൊഴുകുന്നത് നേരെ സമുദ്രത്തിലേക്കുതന്നെ തിരിച്ചെത്താൻ സൌകര്യമുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രക്രിയയ്ക്കാണ് 'സ്വച്ഛന്ദപരിസഞ്ചരണം' എന്നു പറയുന്നത്. ഈ പദ്ധതിയിൽ അക്വേറിയ ജീവികൾക്ക് സമുദ്രപ്ലവങ്ങൾ (planktons) ഭക്ഷണത്തിനു ലഭിക്കുമെന്നതുകൊണ്ട് ഇത് പ്രയോജനകരമായ ഒരേർപ്പാടാണ്. പക്ഷേ വെള്ളത്തിന്റെ ശുദ്ധിയേയും ഗുണത്തേയും നിയന്ത്രിക്കാൻ മാർഗ്ഗമില്ലാത്തതിനാൽ ഈ പദ്ധതിക്ക് ചില ന്യൂനതകളുണ്ട്. പരോപജീവികളുടെ അന്തർവേധനം (intrusion of parasites), താപനിയന്ത്രണം, മലിനീകരണം തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങളേയും ഇവിടെ നേരിടേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. ഇവയും ജലത്തിലെ ലവണാംശത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന ആനുകാലിക വൃദ്ധിക്ഷയങ്ങളുംമൂലം ഈ പദ്ധതി എല്ലായിടത്തും ഒന്നുപോലെ സ്വീകാര്യമല്ല. 

'സംവൃത പദ്ധതി'യിലാകട്ടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നത് ആദ്യമെടുത്ത വെള്ളം തന്നെയാണെന്നതിനാൽ, ദിവസവും കടലിൽനിന്നു വെള്ളം പമ്പു ചെയ്യേണ്ട ആവശ്യമില്ല. നാലോ അഞ്ചോ മാസം കൂടുമ്പോൾ മാത്രമേ വെള്ളം മാറേണ്ട ആവശ്യമുണ്ടാകുന്നുള്ളു. ചില ആധുനിക ടാങ്കുകളിൽ മാസത്തിലൊരിക്കൽ വീതം വെള്ളം മാറുന്ന ഒരു അർധ-സംവൃതരീതി നടപ്പിലുണ്ട്. സംവൃത പദ്ധതിയിൽ സമുദ്രത്തിൽനിന്നു പമ്പുചെയ്യുന്ന വെള്ളം ആദ്യം ചെന്നുചേരുന്നത് പ്രദർശന ടാങ്കുകളിൽ കൊള്ളുന്നതിനെക്കാൾ അഞ്ചോ ആറോ മടങ്ങ് കൂടുതൽ വെള്ളം ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ഭൂഗർഭസംഭരണിയിലാണ്. ഇവിടെനിന്നും ഈ വെള്ളം ഉയരത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ടാങ്കിലേക്ക് പമ്പുചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഈ ടാങ്കിൽനിന്നും ഗുരുത്വാകർഷണംമൂലം വെള്ളം പ്രദർശന ടാങ്കിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു. ടാങ്കിന്റെ അടിഭാഗത്തുകൂടി അതിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന വെള്ളം ടാങ്കു നിറയുമ്പോൾ കവിഞ്ഞൊഴുകിക്കൊള്ളും. സമ്മർദിതവായു കുമിളകളായി ഓരോ ജലസംഭരണിയിലും പ്രവേശിച്ച് പരിസഞ്ചരണവും വായുമിശ്രണ(aeration)വും ഉണ്ടാക്കുന്നു. മണലരിപ്പിലൂടേയും pH നിയന്ത്രണ ടാങ്കിലൂടേയും ലവണതയെ സ്ഥിരീകരിക്കാൻ സ്വേദിതജലം (distilled water) കലർത്തുന്ന ഒരു മിശ്രണടാങ്കി(mixing tank)ലൂടെയും കടന്നുവരുന്ന ജലപ്രവാഹം മൗലിക സംഭരണിയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു. ഏതുസമയത്തും ഏറെക്കുറെ ഒരളവുവരെ ബാഷ്പീകരണം നടക്കുമെന്നുള്ളതിനാൽ ഇടയ്ക്കിടെ ശുദ്ധജലം ചേർത്തുകൊണ്ടിരിക്കണമെന്നുള്ളത് സർവപ്രധാനമാണ്. വെള്ളം കുറയുമ്പോൾ ഉപ്പിന്റെ സാന്ദ്രത കൂടുന്നതിനാൽ ശുദ്ധജലം ചേർത്തുകൊണ്ടിരിക്കണം. 

1952-ൽ ജെ. ഗാർണാദ് ആണ് അക്വേറിയത്തിന്റെ ഭിത്തികൾ 45° കോണിൽ ചരിച്ചു സംവിധാനം ചെയ്തത്. ഇതനുസരിച്ച് ത്രികോണടാങ്കുകളും മറ്റുള്ളവയും ഇടകലർന്ന് സംവിധാനം ചെയ്യപ്പെട്ടുവരുന്നു. ടാങ്കുകളിൽ വെള്ളംനിറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ പ്രകാശാപ്രവർത്തനത്താൽ ഇടഭിത്തികൾ എല്ലാം അദൃശ്യമാകുന്നു എന്നത് ഈ സംവിധാനക്രമത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്.

സംശ്ലിഷ്ട സമുദ്രജലം തയ്യാറാക്കാനുതകുന്ന നിരവധി ലവണങ്ങൾ ഇന്നു വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. ഇവ മൃദുജല(soft water)വുമായി മിശ്രണം ചെയ്താൽ ഒന്നാംതരം കടൽവെള്ളം ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയും. ഒരു പ്രകാരത്തിൽ ഇത് കടൽവെള്ളത്തേക്കാൾ നല്ലതാണെന്നുതന്നെ പറയാം. ഈ മാർഗ്ഗമുപയോഗിച്ച് ആർക്കും എവിടെയും സമുദ്രജലസംഭരണികൾ സജ്ജമാക്കാനും കഴിയും. 

 കൃത്രിമ സമുദ്രജലം 

100 ലി. കൃത്രിമ സമുദ്രജലനിർമ്മാണത്തിന് താഴെ പറയുന്ന രാസപദാർഥങ്ങളാണ് വേണ്ടത്: 

സോഡിയം ക്ളോറൈഡ് 2721.3 ഗ്രാം 

മഗ്നീഷ്യം ക്ളോറൈഡ് 812.9 " 

മഗ്നീഷ്യം സൾഫേറ്റ് 165.8 " 

കാൽസ്യം സൾഫേറ്റ് 126.0 

പൊട്ടാസ്യം സൾഫേറ്റ് 86.3 " 

കാൽസ്യം കാർബണേറ്റ് 12.3 

സോഡിയം ബ്രോമൈഡ് 8.5

 അലങ്കരണവും പ്രകാശ സംവിധാനവും 
സമുദ്രസസ്യങ്ങൾ ആകർഷകങ്ങളാണെങ്കിലും ഉപ്പുവെള്ളം നിറച്ച അക്വേറിയങ്ങൾക്കു അവ അത്ര യോജിച്ചവയല്ല; അവ വളരെവേഗം ജീർണിച്ചുതുടങ്ങും. അതുകൊണ്ട് ചെടികൾ വളരെ അപൂർവമായേ ഇതിന് ഉപയോഗിക്കാറുള്ളൂ. വിചിത്ര സസ്യങ്ങളെക്കൊണ്ട് അക്വേറിയങ്ങളെ മനോഹരമാക്കാനുള്ള ഈ പരിമിതിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ മറ്റുവിധത്തിൽ അലങ്കരിച്ചുവേണം ഇവയെ ആകർഷകമാക്കാൻ. അതിനുവേണ്ടി മാർബിൾ തുടങ്ങിയ ശിലാഖണ്ഡങ്ങളും സ്ഫടികോപലങ്ങളും ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. പ്രകൃതിദത്തമായ വർണവൈവിധ്യം കലർത്താൻ, തിരഞ്ഞെടുത്ത പാറക്കഷണങ്ങളിൽ ഇപോക്സി റെസിൻ കൊണ്ടു പെയിന്റ് ചെയ്യുന്നതുകൊള്ളാം. പറ്റിയ വലിപ്പവും ആകൃതിയുമുള്ള കടൽ കക്കകളും പവിഴങ്ങളും അലങ്കാരവസ്തുക്കളായി എടുക്കാവുന്നതാണ്. ഇവ വളരെ മനോഹരങ്ങളാണെന്നതിനു പുറമേ കടൽക്കുതിര തുടങ്ങിയ ജീവികൾക്ക് ഒളിക്കാനും മറ്റും പറ്റിയ ഇടങ്ങളും പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. 'കടൽവിശറി' (Sea fan) പോലെ സസ്യങ്ങളോട് സാദൃശ്യമുള്ള ജീവികളും അക്വേറിയങ്ങൾക്ക് അലങ്കാരവസ്തുക്കളാണ്. 

സമുചിതമായ പ്രകാശസന്നിവേശംകൂടി ഉണ്ടാകുമ്പോൾ മാത്രമേ ഇവയുടെ ആകർഷകത്വം പൂർണമാവുകയുള്ളു. താപദീപ്തമായ ദീപങ്ങൾ ഇതിന് പററിയതെങ്കിലും താപനില വർദ്ധനയുണ്ടാകാമെന്ന ഒരു ദോഷം ഇക്കാര്യത്തിൽ പറയാനുണ്ട്. പ്രതിദീപ്തദീപങ്ങൾക്കു ചെലവു കുറവാണ്. ഇതു സാരമായ ചൂടുണ്ടാക്കുകയില്ലെന്നും കൂടുതൽ പ്രകാശം തരുമെന്നും ഉള്ള മെച്ചവുമുണ്ട്. അർധതാര്യമായ ജന്തുക്കളുടെ പ്രദർശനത്തിന് പശ്ചാത് പ്രകാശനം വളരെയേറെ ഭംഗി നൽകും. ഉൾഭാഗം കഴുകി വെടിപ്പാക്കാനും അലങ്കാരപദാർഥങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയ്യാനും കഴിയത്തക്കവണ്ണമായിരിക്കണം ടാങ്കുകളുടെ സംവിധാനം. രോഗം പിടിപെട്ട മത്സ്യങ്ങളേയും ഭക്ഷണത്തിനുപയോഗിക്കുന്ന ജീവികളേയും സൂക്ഷിക്കാനും മറ്റുമായി വേറെ ചില ജലസംഭരണികളും ആവശ്യമാണ്.

 ഭക്ഷണരീതി 
അക്വേറിയത്തിൽ വളർത്തുന്ന മത്സ്യങ്ങൾക്ക് ആരോഗ്യകരമായ വളർച്ചയ്ക്ക് ആവശ്യമായ പോഷകങ്ങൾ അടങ്ങിയ തീറ്റ നൽകണം. തീറ്റയുടെ നിറം, മണം, വലിപ്പം, ഗുണം, സ്വഭാവം എന്നിവയൊക്കെ പ്രധാനമാണ്. പെല്ലറ്റ്സ്, ഫ്ളേക്സ്, ടാബ്ലറ്റ്സ്, സ്റ്റിക്സ് എന്നിങ്ങനെ പല രൂപത്തിലും അക്വേറിയം തീറ്റകൾ ലഭിക്കും. വെള്ളത്തിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ പൊങ്ങിക്കിടക്കുന്നവ, മധ്യതലത്തിൽ തങ്ങിനിൽക്കുന്നവ, അടിത്തട്ടിൽ വീണുകിടക്കുന്നവ എന്നിങ്ങനെ വിവിധതരം തീറ്റകളുണ്ട്. നായ്ബിസ്ക്കറ്റ് പൊടികൾ, പുഴുങ്ങിയ മുട്ട, വേവിച്ച ധാന്യങ്ങൾ, ചെമ്മീൻ, പാകപ്പെടുത്തിയ കരൾ, ജലപ്രാണികൾ, കൊതുകിന്റെ ലാർവ, ട്യൂബിഫെക്സ് തുടങ്ങിയവ ഉചിതമായ ഭക്ഷണസാധനങ്ങളാണ്. വൈവിധ്യമുള്ള പദാർഥങ്ങൾ അല്പാല്പം ഇടയ്ക്കിടയ്ക്കു നൽകുകയാണ് ഒരൊറ്റ തവണയായി ഒരുമിച്ചു കൊടുക്കുന്നതിനേക്കാൾ നല്ലത്. തെറ്റായ ഭക്ഷണരീതിമൂലം മത്സ്യങ്ങൾ ചത്തുപോയെന്നുവരാം. അക്വേറിയത്തിലെ മത്സ്യങ്ങൾക്കു ദിവസങ്ങളോളം ഭക്ഷണം കൂടാതെ ജീവിക്കാൻ കഴിയും. ഒരിക്കലും അമിതമായി അവയ്ക്കു ഭക്ഷണം നൽകരുത്. യഥാർഥത്തിൽ അമിതഭക്ഷണം കൊണ്ടുള്ള വിപത്തിനെക്കാൾ കൂടുതൽ ഭയപ്പെടേണ്ടത് ഹാനികരമായ ജീവാണു(bacteria)ക്കളുടെ വർദ്ധനവുണ്ടാക്കിത്തീർക്കുന്ന ഭക്ഷ്യാവശിഷ്ടങ്ങളെയാണ്. അതിനാൽ തീറ്റ അധികമായി അടിഞ്ഞുകൂടാതെയും അഴുകാതെയും ശ്രദ്ധിക്കണം.

 രോഗങ്ങൾ 
താഴെപ്പറയുന്ന കാരണങ്ങൾകൊണ്ട് അക്വേറിയത്തിലെ ജീവികൾക്ക് രോഗങ്ങൾ പിടിപെടാറുണ്ട്. 

 തെറ്റായ ഭക്ഷണരീതി; 
 വെള്ളം പെട്ടെന്നു മാറുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന പരിസരാഘാതം; 
 വൈറസ്സുകൾ, ബാക്റ്റീരിയാ, പ്രോട്ടോസോവൻ പരോപജീവികൾ തുടങ്ങിയവ മൂലമുണ്ടാകുന്ന രോഗങ്ങൾ. 

ഫിൻറോട്ട്, ഡ്രോപ്സി, ഷിമ്മി, മലബന്ധം, ചിരങ്ങ് തുടങ്ങിയവ മത്സ്യങ്ങൾക്കു സാധാരണ വരാറുള്ള രോഗങ്ങളാണ്. ഉടലും വാലും ചിറകുകളും അഴുകുകയാണ് ഏറ്റവും സാധാരണയായി കണ്ടുവരുന്ന മത്സ്യരോഗം. വ്രണങ്ങൾ, കീറിയ ചിറകുകൾ തുടങ്ങിയവ 'ഫിൻറോട്ട്' എന്ന രോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്. സമുദ്രജലത്തിലുള്ള ജീവാണുക്കളാണ് ഇതിന് നിദാനം. ഈ രോഗാണു സംക്രമണത്തിനുള്ള ഏറ്റവും നല്ല പ്രതിവിധി ക്ളോറോമൈസെറ്റിൻ, പെനിസിലിൻ, സ്ട്രെപ്റ്റോമൈസിൻ എന്നിവയുടെ ഒരു സംയോഗമാണ് (മൂന്നു ഗ്യാലൻ വെള്ളത്തിൽ ഇവയോരോന്നിന്റേയും 250 മി.ഗ്രാം വീതം). 

അക്വേറിയത്തെ ആരോഗ്യകരമായ നിലയിൽ സംരക്ഷിക്കണമെങ്കിൽ അതിലെ ശുചിത്വം, പ്രകാശം, സസ്യവർഗസമൃദ്ധി, ആഹാരം, സ്ഥലപര്യാപ്തി എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധിച്ചേ മതിയാവൂ.

 അക്വേറിയം തയ്യാറാക്കുന്നരീതി 
ഒരു അക്വേറിയം ടാങ്ക് സജ്ജീകരിക്കുന്നതിൽ പല ഘടകങ്ങളും കണക്കിലെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്. അക്വേറിയം ടാങ്ക് സ്ഥാപിക്കുവാനുദ്ദേശിക്കുന്ന സ്ഥലം, ടാങ്കിന്റെ വലിപ്പം; ആകൃതി, തരം, ടാങ്ക് സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള സ്റ്റാൻഡ്. ടാങ്കിന്റെ മുകൾമൂടി, ടാങ്കിൽ സ്ഥാപിക്കേണ്ട ഫിൽട്ടർ, എയ്റേറ്റർ, ഫീഡിംഗ് ട്രേകൾ, ലൈറ്റുകൾ, മറ്റനുസാരികൾ, ടാങ്കിൽ നിറയ്ക്കുന്ന വെള്ളം, നടുവാനുദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള ചെടികൾ, പായലുകൾ, നിക്ഷേപിക്കാനുദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള മത്സ്യഇനങ്ങൾ, മത്സ്യങ്ങൾക്കു നൽകേണ്ട തീറ്റകൾ, രോഗപ്രതിരോധ മരുന്നുകൾ തുടങ്ങി എല്ലാ കാര്യങ്ങളും മുൻകൂട്ടി വിശദമായി ആലോചിച്ച് ആസൂത്രണം ചെയ്യണം. 

സാധാരണയായി തയ്യാറാക്കിവരുന്ന അക്വേറിയം ടാങ്കുകളുടെ ആകൃതി ദീർഘചതുരമാണ്. നീളം x വീതി x ഉയരം എന്ന കണക്കിൽ 60 x 30 x 30 സെ.മീ. (54 ലി.)., 90 x 30 x 38 സെ.മീ. (104 ലി.), 90 x 38 x 45 സെ.മീ. (156 ലി.), 120 x 38 x 45 സെ.മീ. (209 ലി.) - അളവിലുള്ള അക്വേറിയങ്ങളാണ് പൊതുവേ ഉണ്ടാക്കുന്നത്. അളവിലും ആകൃതിയിലും വ്യത്യസ്തമായ അക്വേറിയങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ധാരാളമായി കണ്ടുവരുന്നുണ്ട്. ബലമുള്ള സ്റ്റാന്റുകളിൽ ഉറപ്പിച്ചിട്ടുള്ളതും പല ആകൃതിയിൽ നിർമിച്ചിട്ടുള്ള മുകളടപ്പോടുകൂടിയതുമായ അക്വേറിയങ്ങളാണ് 'ഹോം അക്വേറിയം' എന്ന വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നത്. 

'സിലിക്കോൺ സീലന്റ്' ഉപയോഗിച്ച് നാലുവശവും അടിയിലും ഗ്ളാസ് ഷീറ്റുകൾ ഒട്ടിച്ചുണ്ടാക്കുന്ന 'ആൾ-ഗ്ളാസ് അക്വേറിയം ടാങ്കുകളാണ് ഇപ്പോൾ സർവസാധാരണമായിട്ടുള്ളത്. വിവിധതരം ഫ്രെയിമുകൾ തീർത്ത് അക്വേറിയം ടാങ്കുകൾ അതിനുള്ളിൽ ഇറക്കിവയ്ക്കുമ്പോൾ അവയ്ക്ക് കൂടുതൽ ആകർഷകത്വമുണ്ടാകുന്നു. ഗ്ളാസ് ഷീറ്റുകൾക്കു പകരം 'അക്രിലിക്' ഷീറ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചും അക്വേറിയം ടാങ്കുകൾ ഉണ്ടാക്കാറുണ്ട്. 

വെള്ളം ചോരാത്ത രീതിയിൽ നന്നായി ഒട്ടിച്ചുണ്ടാക്കിയ അക്വേറിയത്തിൽ ഒരു വാട്ടർ ഫിൽട്ടർ സജ്ജീകരിക്കുക എന്നതാണ് ആദ്യത്തെ നടപടി. വെള്ളം എപ്പോഴും ശുദ്ധമായിരിക്കാനും മത്സ്യങ്ങൾ ആരോഗ്യത്തോടെ ടാങ്കിലെ വെള്ളത്തിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുവാനും അക്വേറിയം ടാങ്കിലെ വെള്ളം നിരന്തരം മാറ്റുന്നത് ഒഴിവാക്കുവാനുമാണ് ടാങ്കിൽ ഒരു വാട്ടർ ഫിൽട്ടർ ഘടിപ്പിക്കുന്നത്. വിവിധതരം വാട്ടർ ഫിൽട്ടറുകൾ ഉണ്ട്. മെക്കാനിക്കൽ, കെമിക്കൽ, ബയോളജിക്കൽ എന്നിങ്ങനെ ഫിൽട്ടറുകളെ മൂന്നായി തരംതിരിക്കാം. മെക്കാനിക്കൽ ഫിൽട്ടർ വെള്ളത്തിൽ തങ്ങിനിൽക്കുന്ന വലിയ പൊടിപടലങ്ങളും അഴുക്കുകളും നീക്കം ചെയ്യും. കെമിക്കൽഫിൽട്ടർ ജലത്തിന്റെ രാസഘടന നഷ്ടപ്പെടാതെ നിലനിർത്തും. എന്നാൽ ഒരു ബയോഫിൽട്ടർ, ടാങ്കിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ കൂട്ടമായി വളരുന്ന ബാക്ടീരിയങ്ങളെ പരിപോഷിപ്പിച്ച് ടാങ്കിലുണ്ടാകുന്ന അഴുക്കുകൾ ഇല്ലാതാക്കാൻ സഹായിക്കും. ചുരുക്കത്തിൽ ഒരു ബയോഫിൽട്ടർ മെക്കാനിക്കൽ, കെമിക്കൽഫിൽട്ടറുകളുടേതടക്കമുള്ള എല്ലാ ശുചീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങളും ഒരുമിച്ച് നിർവഹിക്കുന്നു എന്നു പറയാം. 

ഗ്ലാസ് അക്വേറിയങ്ങളുടെ അടിയിൽ വയ്ക്കാവുന്ന പ്ലാസ്റ്റിക് കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ചതുരത്തിലുള്ളതും ദ്വാരങ്ങളോടുകൂടിയതുമായ ഒരു ഉപകരണമാണ് ബയോളജിക്കൽ ഫിൽട്ടർ ഉണ്ടാക്കുവാനുപയോഗിക്കുന്നത്. ഇതിൽനിന്നുള്ള ഒരു ട്യൂബ് വഴി ഫിൽട്ടറിനടിയിലൂടെ വായു കടത്തിവിടുവാൻ കഴിയും. ഈ ഫിൽട്ടർ സംവിധാനം ടാങ്കിനടിയിൽ വച്ചതിനുശേഷം അതിനുള്ളിൽ ചെറുപരലുകളും മണലും 5-7.5 സെ.മീ. കനത്തിൽ വിതറിയശേഷം ടാങ്കിൽ സാവകാശം വെള്ളം നിറയ്ക്കണം. ഫിൽട്ടറിനടിയിലൂടെ വായു കടത്തിവിടുമ്പോൾ അവ കുമിളകളായി മണലിലൂടെ മുകളിലേക്ക് പോകുകയും ടാങ്കിനുള്ളിലെ വെള്ളം പരിസഞ്ചരണം ചെയ്യുകയും അടിത്തട്ടിലെ മണ്ണിൽ ജലത്തിലുള്ള അവശിഷ്ടങ്ങളും മറ്റു മാലിന്യങ്ങളും തങ്ങി നിൽക്കുകയും വെള്ളം ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യും. ഈ മണ്ണിൽ ജലസസ്യങ്ങൾ കൂടി വച്ചുപിടിപ്പിച്ചാൽ അക്വേറിയം ടാങ്കിലുണ്ടാകുന്ന അമോണിയയെ ഈ ഫിൽട്ടറിലെ ബാക്ടീരിയങ്ങൾ നൈട്രൈറ്റായും നൈട്രേറ്റായും മാറ്റുന്നതിനാൽ അവ ജലസസ്യങ്ങൾക്കുള്ള പോഷകങ്ങളാകുന്നു. 

ടാങ്കുകളിൽ സസ്യങ്ങൾക്കു വേരുറച്ചുനില്ക്കാൻ കഴിയുംവിധത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് മണലോ ചരലോ ഇടേണ്ടതാണ്. കരിങ്കല്ല്, ക്വാർട്സൈറ്റ്, സ്ലേറ്റ്കല്ല്, മാർബിൾ തുടങ്ങിയവ അനുയോജ്യമായ തരത്തിലും രൂപത്തിലും ഇവയ്ക്കു പശ്ചാത്തലമായി ഉപയോഗിക്കണം. കളിമണ്ണ്, സ്ഫടികം, പ്ലാസ്റ്റിക് തുടങ്ങിയവകൊണ്ട് നിർമിച്ച കൃത്രിമ ശിലാഖണ്ഡങ്ങളും ഇതിനു സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്. അക്വേറിയത്തിൽ വളർ ത്തേണ്ട സസ്യങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിൽ വളരെ ശ്രദ്ധിക്കണം. മണൽ ആവശ്യമില്ലാതെ വേഗം പടർന്ന് വളരാൻ കഴിയുന്നവയും ഓക്സിജൻ ധാരാളം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നവയുമാകണം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന സസ്യങ്ങൾ. വാലിസ്നേറിയ (vallisneria) സാജിറ്റേറിയ (Sagittaria) മിറിയോഫില്ലം (Myriophyllam) എക്കിനോഡോറസ് (Echinodorus) ഹൈഗ്രോഫില (Hygrophila) എന്നിവ ഇതിനു പറ്റിയവയാണ്. ഇവയുടെ പ്രതലാവരണത്തിനു റിക്സിയയും ലെമ്നയും (Riccia & Lemna) ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ഉൾഭാഗത്തിന് തണൽ നല്കുന്ന കാര്യത്തിലും ഈ ചെടികൾ പ്രയോജനപ്പെടും. 

നൈറ്റെല്ല (Nitella) തുടങ്ങിയ ചില പ്രത്യേകതരം ആൽഗകൾ അന്നാംശം കലർന്നവയും ഓക്സിജൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നവയും ആകയാൽ ഇവ അക്വേറിയങ്ങളുടെ സുസ്ഥിതിക്കു സഹായകമാണെങ്കിലും, ഇക്കൂട്ടത്തിലെ പലതും വെള്ളത്തിനു പച്ചനിറം വരുത്തുകയും മത്സ്യങ്ങളെ നോക്കിക്കാണാൻ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ പ്രകാശഗതി ക്രമപ്പെടുത്തിയും വെള്ളത്തിൽ ആവശ്യമായ അഭിക്രിയകൾ നടത്തിയും ഇത് പരിഹരിക്കാം. മറ്റു ചിലയിനം ആൽഗകൾ (Blue-green algae, Brown Algae) സ്ഫടികച്ചില്ലുകളിൽ പായൽപോലെ പറ്റിപ്പിടിക്കും. ഇവ സ്പോഞ്ച് കൊണ്ടോ തുണിക്കഷണങ്ങൾ കൊണ്ടോ തുടച്ചുമാറ്റണം. അടിത്തട്ടിൽ അടിഞ്ഞുകൂടുന്ന ജൈവപദാർഥങ്ങൾ കൃത്യമായി വെളിയിലേക്ക് വലിച്ചു കളയേണ്ടതാണ്. 

സസ്യങ്ങൾ വേരുപിടിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ടാങ്കിനെ പ്ലാസ്റ്റിക്കോ പ്ലൈവുഡോ കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ മൂടികൊണ്ടടയ്ക്കുന്നു. ഇതിൽ ലൈറ്റിംഗിനും എയ്റേഷനും എല്ലാക്രമീകരണങ്ങളും ഉണ്ടാകണം. ഒരു വായുബുദ്ബുദധാര ഇതിനുള്ളിലൂടെ പായിച്ചാൽ കൂടുതൽ ഓക്സിജൻ ഇതിനുള്ളിൽ ലയിക്കാനും കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് പുറത്തുകളയാനും ജലപരിസഞ്ചരണം സുഗമമാക്കാനും കഴിയുന്നു. അക്വേറിയത്തിലെ ജലത്തിന്റെയും മത്സ്യങ്ങളുടെയും ആകർഷകത്വം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും നിറഭേദങ്ങൾ നൽകുന്നതിനും അക്വേറിയം ലൈറ്റുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. വെള്ളം ചൂടാക്കുന്ന ലൈറ്റുകൾ ഒഴിവാക്കണം. എന്നാൽ ജലസസ്യങ്ങളുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് ലൈറ്റുകൾ അത്യാവശ്യമാണ്. ദിവസവും ഏതാനും മണിക്കൂറുകളിലേക്കെങ്കിലും പ്രത്യക്ഷമോ പ്രസാരിതമോ ആയ ഏതെങ്കിലും പ്രകാശം ടാങ്കുകളിൽ കടത്തിവിടണം. കൃത്രിമപ്രകാശത്തിന് പ്രതിദീപ്തമോ (flourescent) താപദീപ്തമോ (incandescent) ആയ ദീപമാണ് വേണ്ടത്. 

വെള്ളത്തിന്റെ താപനില ക്രമപ്പെടുത്തി നിർ ത്തേണ്ടതും വളരെ ആവശ്യമാണ്. ഒരിക്കലും അതു വളരെ ഉയർന്നു പോകാനിടയാകരുത്. ചൂടുവെള്ളത്തിൽ മത്സ്യങ്ങൾ പെട്ടെന്നു തളർന്നുപോകും. പച്ചവെള്ളത്തെ അപേക്ഷിച്ച് വളരെ കുറച്ചു ഓക്സിജൻ മാത്രമേ ചൂടുവെള്ളമുൾ ക്കൊള്ളുന്നുള്ളു. ടാങ്കിലെ ജലത്തിന്റെ താപനില കുറയുന്ന അവസരങ്ങളിൽ താപനില ക്രമീകരിക്കുന്നതിന് ടാങ്കിന്റെ അരികിൽ ഹീറ്ററുകളും തെർമോമീറ്ററുകളും സ്ഥാപിക്കാവുന്നതാണ്. 

വിവിധതരം മീനുകൾക്ക് ജീവിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ വിധത്തിൽ ജലത്തിന്റെ കാഠിന്യത്തിലും (hardness) വ്യത്യാസം വരുത്തേണ്ടതുണ്ട്. അൽപം കാഠിന്യമുള്ള ക്ഷാരീയജലമാണ് കുഞ്ഞുങ്ങളെ പെറ്റുവളർത്തുന്ന മത്സ്യങ്ങൾക്ക് ഉതകുന്നതെങ്കിൽ, മുട്ടയിടുന്നവയ്ക്കു വേണ്ടത് മൃദുവായ അമ്ളജലമാണ്. ജലസ്വഭാവത്തിലുണ്ടാകുന്ന വ്യതിയാനങ്ങൾ മത്സ്യവൃദ്ധിക്കു പ്രേരകമാകുമെന്നും കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 

ടാങ്കിലെ ജലത്തിന്റെ ഗുണമേന്മ ഇടയ്ക്കിടെ പരിശോധിക്കണം. മത്സ്യങ്ങൾ പുറന്തള്ളുന്ന അഴുക്കും അവശിഷ്ടങ്ങളും 'അമോണിയ' ഉണ്ടാക്കുന്നവയാണ്. ഇത് ക്രമേണ മത്സ്യങ്ങൾക്ക് ദോഷകരമാകുന്ന 'നൈട്രേറ്റു'കളായി മാറും. ബയോഫിൽട്ടർ ശരിയായി ടാങ്കിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ നൈട്രൈറ്റുകളെല്ലാം നൈട്രേറ്റുകളാക്കി മാറ്റപ്പെടുകയും അവ ജലസസ്യങ്ങൾക്ക് പോഷകങ്ങളാകുകയും ചെയ്യും. ജലത്തിന്റെ ഗുണമേന്മ നഷ്ടപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ ടാങ്കിൽ നിന്നും ജലം മാറ്റണം. ഭാഗികമായോ പൂർണമായോ മാറ്റേണ്ടതുണ്ടോ എന്നു ശ്രദ്ധാപൂർവം മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ബയോഫിൽട്ടർ നന്നായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ടാങ്കുകളിൽ നിന്നും മാസങ്ങളോളം ജലം മാറ്റേണ്ടിവരില്ല. ജലം മാറ്റുന്നതിനും ഒഴിക്കുന്നതിനും കുഴലുകൾ ഉപയോഗിച്ച് 'സൈഫൺ' ചെയ്യുകയാണ് വേണ്ടത്. ടാങ്കിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന ജലത്തിന്റെ ഗുണമേന്മ മുൻകൂട്ടി ഉറപ്പുവരുത്തിയിരിക്കണം. 

ടാങ്കിനു പിന്നിൽ ചിത്രങ്ങളോടു കൂടിയ വർണ പോസ്റ്ററുകൾ പതിപ്പിച്ച് അഴകും ഭംഗിയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഒന്നോ രണ്ടോ ആഴ്ച ബയോഫിൽട്ടർ മാത്രം പ്രവർത്തിപ്പിച്ച് ടാങ്കിനെ പ്രവർത്തന സജ്ജമാക്കിത്തീർക്കുന്നു. പ്രവർത്തന സജ്ജമായ ടാങ്കിൽ മത്സ്യങ്ങളെ നിക്ഷേപിക്കാം. 

അക്വേറിയം സജ്ജീകരിക്കുന്നതിനും സൂക്ഷിക്കുന്നതിനും ആവശ്യമായ വിവിധതരം അനുസാരികൾ വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽത്തന്നെ ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. ലോക കമ്പോളത്തിൽ 500-ലധികം ഇനം അക്വേറിയം അനുസാരികൾ ലഭ്യമാണ്. അക്വേറിയം അനുസാരികൾ കുടിൽ വ്യവസായമായും ഫാക്ടറിതലത്തിലും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. കയറ്റിറക്കുമതി കമ്പോളങ്ങളിൽ അക്വേറിയം അനുസാരികളും ആധുനികതരം അക്വേറിയം ടാങ്കുകളും ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട ഇനങ്ങളായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. 

അക്വേറിയം സൂക്ഷിപ്പ് ഒരു ഹോബിയായി ലോകമെമ്പാടും വ്യാപിച്ചതോടെ അലങ്കാര മത്സ്യങ്ങളുടെ വളർത്തലും വിപണനവും ആദായകരമായ ഒരു തൊഴിലായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. വിവിധതരം അലങ്കാരമത്സ്യങ്ങളെ വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉത്പാദിപ്പിച്ച് വിപണനം നടത്തുന്നതിനുള്ള സാധ്യതകൾ വർദ്ധിച്ചതോടെ ശാസ്ത്രീയമായ രീതിയിൽ അലങ്കാര മത്സ്യകൃഷി നടത്തുന്നതിനുള്ള ബൃഹത്സംരംഭങ്ങൾ പല രാജ്യങ്ങളിലും ആവിഷ്കരിച്ചു നടപ്പിലാക്കിവരുന്നുണ്ട്. വിദേശ വിപണികളിൽ അലങ്കാര മത്സ്യങ്ങൾക്ക് പ്രിയം ഏറിവരുന്നതിനാൽ കയറ്റുമതി ലക്ഷ്യമാക്കി വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള മത്സ്യകൃഷി ഫാമുകൾ പല രാജ്യങ്ങളിലും സ്ഥാപിതമാകുന്നുണ്ട്. 

അക്വേറിയങ്ങളിലേക്കാവശ്യമായ അലങ്കാരമത്സ്യങ്ങളെ ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ മുൻപന്തിയിൽ നിൽക്കുന്നത് അമേരിക്ക, ജർമനി, ഹോളണ്ട്, ഫ്രാൻസ്, ഇറ്റലി, സ്വിറ്റ്സർലൻഡ്, സ്വീഡൻ, ഡെന്മാർക്ക്, ബൽജിയം, ഇംഗ്ളണ്ട്, ജപ്പാൻ, ആസ്റ്റ്രേലിയ, ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക എന്നിവയാണ്. അലങ്കാര മത്സ്യങ്ങളുടെ വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള കൃഷിയിലും കയറ്റുമതിയിലും മുന്നിട്ട് നിൽക്കുന്നത് ദക്ഷിണ-പൂർവേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളായ ചൈന, ഹോങ്കോങ്, സിംഗപ്പൂർ, തായ് ലാന്റ്, തായ് വാൻ, ഫിലിപ്പിൻസ്, ഇന്തോനേഷ്യ, ശ്രീലങ്ക എന്നീ രാജ്യങ്ങളാണ്. ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക, ആഫ്രിക്ക, ജപ്പാൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങളും വൻതോതിൽ അലങ്കാരമത്സ്യകൃഷി ചെയ്യുകയും മറ്റു രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കയറ്റി അയക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. അമ്പതു വർഷങ്ങളിലധികമായി ചുരുങ്ങിയതോതിൽ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും അലങ്കാര മത്സ്യങ്ങളെ വിദേശങ്ങളിലേക്ക് കയറ്റി അയയ്ക്കുന്നുണ്ട്.

 അക്വേറിയം ഗാർഡനിങ് 
വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ അക്വേറിയം സൂക്ഷിപ്പുകാർക്കിടയിൽ വളർന്നു വരുന്ന കൌതുകകരമായ ഒരു ഹോബിയാണ് 'അക്വേറിയം ഗാർഡനിങ്'. ഗ്ളാസ് അക്വേറിയം ടാങ്കുകളിൽ അലങ്കാര മത്സ്യങ്ങളെ വളർത്തുക എന്നതിലുപരി ടാങ്കിനുള്ളിൽ മനോഹരമായ ഒരു ഉദ്യാനം കൂടി സജ്ജീകരിക്കുക എന്നതാണ് അക്വേറിയം ഗാർഡനിങ് കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. അക്വേറിയം ടാങ്കിനുള്ളിൽ ലാൻഡ്-റോക്ക്-വാട്ടർ സ്കേപ്പിംഗ് നടത്തിയും 'ബുഷ് കാർപ്പറ്റുകൾ' ഉണ്ടാക്കിയും ടെറാകോട്ട, ചൈനാ ക്ളേ, ഡ്രിഫ്റ്റ്വുഡ് മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് 'സ്ട്രക്ച്ചറു'കളുണ്ടാക്കിയും അക്വേറിയം ഗാർഡനുകൾ മോടിപിടിപ്പിക്കാറുണ്ട്. റോക്ക് ബേസുകളും (rock base) സ്മോക്കറുക(smokers)ളുമുപയോഗിച്ച് വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും നീരൊഴുക്കുകളും 'ഫോഗും' സൃഷ്ടിച്ച് അക്വേറിയം ഗാർഡനുകൾ ആകർഷകമാക്കാം. 

അക്വേറിയം ഗാർഡനിങ്ങിനാവശ്യമായ ജലസസ്യങ്ങളുടെ പരിചരണത്തിനുവേണ്ടി കാർബൺഡൈഓക്സൈഡ് പിഫ്യൂസറുകൾ, പ്രത്യേകതരം ലൈറ്റുകൾ, പ്ളാന്റ് ന്യൂട്രിയന്റുകൾ ഗാർഡൻ സെറ്റിംഗുകൾ മുതലായവ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. 

അക്വേറിയം-രംഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ നാൾക്കുനാൾ അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുകയാണ്. ചൈനക്കാർ രൂപകല്പന ചെയ്ത് പുറത്തിറക്കിയിട്ടുള്ള 'മോൾഡഡ് അക്വേറിയ'ങ്ങളും ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും അവരുടെ കുടുംബത്തിന്റേയും ഭാഗ്യ-ഐശ്വര്യ ചിഹ്നമായി വീടുകളിൽ സൂക്ഷിക്കേണ്ട ഭാഗ്യലക്ഷണമൊത്തതും 'വാസ്തു'-'ഹസ്തരേഖ'-'ജ്യോതിഷ'-'ശാസ്ത്രങ്ങളനുസരിച്ച് രൂപകല്പന ചെയ്തിട്ടുള്ളതുമായി വിശേഷതരം പാം അക്വേറിയ'ങ്ങളും ഭാഗ്യവും ഭാവിയും പ്രവചിക്കുന്ന ഇനം അക്വേറിയം മത്സ്യങ്ങളെ ഭക്ത്യാദരപൂർവം സൂക്ഷിക്കുന്ന ഹോം അക്വേറിയങ്ങളും ചൈന തായ്വാൻ, ജപ്പാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രചാരം നേടിക്കഴിഞ്ഞു.

 ചിത്രശാല 

 പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ 

 http://www.dmoz.org/Recreation/Pets/Fish_and_Aquaria/ 
 http://www.world-aquariums.com/ 

 അവലംബം 

വർഗ്ഗം:വിനോദങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:തൊഴിലുകൾ
വർഗ്ഗം:കൃത്രിമ ആവാസവ്യവസ്ഥകൾ