വംശസ്ഥം

ഒരു സം‍സ്കൃത‍വർണ്ണവൃത്തമാണ് വംശസ്ഥം. ജഗതി എന്ന ഛന്ദസ്സിൽ പെട്ട (ഒരു വരിയിൽ 12 അക്ഷരങ്ങൾ) സമവൃത്തം.

 ലക്ഷണം
മലയാളത്തിൽ:

സംസ്കൃതത്തിൽ:

“ജ ത ജ ര” എന്നീ ഗണങ്ങൾ യഥാക്രമം വരുന്ന വൃത്തമാണു വംശസ്ഥം. പാദത്തിലെ ഗുരു ലഘു വിന്യാസം യഥാക്രമം ലഗംല ഗംഗംല ലഗംല ഗംലഗം എന്നിങ്ങനെ വരും.

 ഉദാഹരണങ്ങൾ 

ഉദാ: എ.ആർ. രാജരാജവർമ്മയുടെ മലയാളശാകുന്തളം എന്ന ശാകുന്തളപരിഭാഷയിൽ നിന്നു്.

ഉദാ: 2 

ഉദാ: 3 

.

 സദൃശ വൃത്തങ്ങൾ 
 വംശസ്ഥത്തിന്റെ പതിനൊന്നാമത്തെ അക്ഷരം കളഞ്ഞാൽ ഉപേന്ദ്രവജ്ര എന്ന വൃത്തമാകും. 
 വംശസ്ഥത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ ലഘുവിനു പകരം ഗുരു ആയാൽ ഇന്ദ്രവംശ എന്ന വൃത്തമാകും. 
 വംശസ്ഥവും ഇന്ദ്രവംശയും കലർന്ന വൃത്തത്തെയും ഉപജാതി എന്നു പറയും.

ഈ മൂന്നുവൃത്തങ്ങളിലെയും ഗുരുലഘു വിന്യാസം ഇങ്ങനെ താരതമ്യം ചെയ്യാം. 
 ലഗംല  ഗംഗംല  ലഗംല  ഗംലഗം  -  വംശസ്ഥം ഗംഗംല  ഗംഗംല  ലഗംല  ഗംലഗം  -  ഇന്ദ്രവംശ ലഗംല  ഗംഗംല  ലഗംല  ഗംഗം   -  ഉപേന്ദ്രവജ്ര

 മറ്റു വിവരങ്ങൾ 

 കാളിദാസന്റെ കുമാരസംഭവം കാവ്യത്തിലെ അഞ്ചാം സർഗ്ഗം ഈ വൃത്തത്തിലാണു്.

വർഗ്ഗം:സമവൃത്തങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:ജഗതി ഛന്ദസ്സ്
വർഗ്ഗം:നാട്യശാസ്ത്രത്തിലെ വൃത്തങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:സദ്വൃത്തമാലികയിലെ വൃത്തങ്ങൾ