Мари (божица)

Мари, исто така наречена Мари Урака, Анботоко Мари („Дамата од Анбото“) и Мурумендико Дама („Дамата од Муруменди") — главна божица во древната баскиска митологија, за која се верувало дека живее главно на источната падина на планината Анбото (1.330 метри). Оттаму се грижела за животната средина и делила правда. Кога имало облаци околу Анбото, се верувало дека тоа е затоа што Мари се вратила во својот дом на оваа планина, таканаречената „Пештера на Дамата“.Urkiola Nature Reserve, Basque Country: the abode of the goddess Mari Таа е мажена за богот Сугар (исто така познат како Сугои или Маџу).

Легендите ја поврзуваат со времето: кога таа и Маџу патувале заедно, паѓал град, нејзините заминувања од нејзината пештера биле придружувани со бури или суши, а во зависност од тоа во која пештера живеела времето било или суво или влажно: влажно кога била во Анбото; суво кога била на друго место (деталите варираат). Други места каде што се вели дека живеела ја вклучуваат бездната Муруменди, пештерата Гуруцегори (Атаун), Аизкори и Аралар, иако не е секогаш јасно кои баскиски легенди треба да се земат предвид во однос на нејзиното потекло.

 Етимологија 
мини|300x300пкс|Анбото се смета за живеалиште на Мари
Се верува дека Мари е модификација на „Емари“ (дар) или „Амари“ (мајка + наставка за професија) со губење на првата самогласка. Сличноста на имињата Мари и Марија веројатно им помогнала на паганите да го прилагодат своето обожавање на Мари и да се зафатат со христијанско почитување на Дева МаријаThis interpretation is derived from articles in the Enciclopedia General Ilustrada del Pais Vasco Encyclopedia Auñamendi, which in turn cites Euskalerriaren Yakintza, Tomo I "Costumbres y supersticiones", by folklorist Resurrección María de Azkue (1864-1951). The encyclopedia notes that additional legends were recorded by Jose Miguel Barandiaran and Juan Thalamas Labandibar. ().

Првиот познат пишан цитат за „Дамата на Амбото“ бил од хроничарот на Карло V, Естебан де Гарибај во неговиот Memorial histórico español.Esteban de Garibay Zamalloa, Memorial histórico español: colección de documentos, opúsculos y antigüedades, Tomo VII.

 Митови поврзани со Мари 
Мари е главниот лик во баскиската митологија, со природа на божество, за разлика од другите суштества кои ја делат истата духовна средина. Мари често била претставена како жена облечена во црвено. Таа била претставена и како жена од оган, жена-дрво и како гром. Мари била поврзана со различни сили на природата, вклучувајќи гром и ветер. Дополнително, таа била идентификувана со црвени животни (крава, овен, коњ) и со црниот козел.

Мари живеела под земја, обично во пештера на висока планина, каде што таа и нејзиниот сопруг Сугар се среќавале секој петок (ноќта на Акеларе или средбата на вештерките) за да ги зачнат бурите што ќе донесат плодност, а понекогаш и катастрофа, на земјата и луѓето. На Мари ѝ служил двор од соргинак (вештерки) и се верувало дека се хранила „со негација и потврда“ (т.е. со лага).

 Христијанизација 
Најприфатениот синкретизам на Мари е со Богородица; таа е широко почитувана од современите католички Баскијци. Сепак, Санта Марина од Агуас Сантас, светица почитувана во Баскија, се смета за христијанизирана верзија на Мари. Баскиските жени ја повикуваат Санта Марина за заштита од клетви и за помош при породување.

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Мари и други баскиски легенди, Баскиска страница на Бубер

 За понатамошно читање 

 Луис де Барандиаран Иризар (уредник), Поглед од пештерата на вештерката: Народни приказни од Пиринеите (Рино: Универзитетска издавачка куќа во Невада, 1991). 
 Тоти Мартинез де Лезеа „Leyendas de Euskal Herria“. Ерејн 2004 година
Категорија:Митологија
Категорија:Божици