Чапманит

Чапманит е редок силикатен минерал кој припаѓа на групата  силикатни минерали, откриен во 1924 година и именуван во чест на покојниот Едвард Џон Чепмен (1821–1904), професор по геологија на Универзитетот во Торонто. Хемиски, тој е железен антимон силикат, тесно поврзан со бизмутоферитот и може да содржи алуминиумски нечистотии. Тесно е поврзан со рудниците за сребро, особено со рудникот Кили во Онтарио, Канада, пронајден во кварцни венили што содржат графит во гнајс. Има форма на прашкаста, жолто-зелена, полупроѕирна цврста материја и остава минерална линија со иста боја. Првите германски текстови го нарекуваат минералот антимон-хипохлорит.

Неодамна бил повторно откриен на јужната хемисфера во напуштениот рудник за олово „Сребрен“ во карпите од серијата Бушвелд во Јужна Африка.

 Класификација 

Дури и во застареното 8-мо издание на класификацијата на минерали на Штрунц, чапманитот припаѓал на минералната класа „силикати и германати“, а во рамките на таа класа на поделбата „незо-субсиликати“, каде што, заедно со алеганитот, бизмутоферитот, хондродитот, хумитот, клинохумитот, леукофоницитот, норбергитот и сонолитот, ја формирал „групата норбергит-алеганит“ со системски број VIII/A'.04.

Во минералниот именик Лапис од Стефан Вајс, последен пат ревидиран и ажуриран во 2018 година, кој, од почит кон приватните колекционери и институционалните колекции, сè уште се придржува до оваа постара форма на класификација од Карл Хуго Штрунц, на минералот му е даден системскиот и минералниот број VIII/B.06-10. Во системот за класификација Лапис, ова одговара на поделбата „Островски силикати со нететраедарски анјони“, каде што чапманитот формира посебна, но неименувана група заедно со бизмут ферит.

Деветтото издание на класификацијата на минерали на Штрунц, последен пат ажурирано во 2009 година од страна на Меѓународното минералошко здружение (IMA) исто така го класифицира чапманитот во класата „силикати и германати“, но таму во поделбата „силикатни минерали“. Оваа поделба е дополнително поделена според структурата на слоевите, така што минералот, според својата структура, се наоѓа во поделбата „филосиликати со каолинитни слоеви составени од тетраедарски или октаедарски мрежи“, каде што ја формира „Чапманитната група“ со системски број 9.ED.25 и другиот член, бизмут ферит.

Во 9-то издание на системот за класификација на Штрунц, последен пат ажурирано во 2009 година од страна на Меѓународното минералошко здружение (IMA), исто така го класифицира чапманитот во класата „силикати и германати“, но таму во поделбата на „слојни силикати (филосиликати)“. Оваа поделба е дополнително поделена според структурата на слоевите, така што минералот, според својата структура, се наоѓа во поделбата „слојни силикати (филосиликати) со каолинитни слоеви, составени од тетраедарски или октаедарски мрежи“, каде што го дава своето име на „Чапманитната група“ со системски број 9.ED.25 и другиот член, бизмут ферит.

Класификацијата на минерали на Дана, исто така, го сместува чапманитот во класата на „силикати и германати“ и во рамките на таа класа во поделбата на „филосиликатни минерали“. Тука, се наоѓа заедно со бизмутски ферит во „бизмутската феритна група“ со системски број 71.01.03 во рамките на подгрупата „филосиликати: слоеви од шестчлени прстени со слоеви 1:1“.

 Кристална структура  

Чапманитот кристализира во моноклинната просторна група Cm (просторна група бр. 8) со параметри на решетката a = 5,19 Å, b = 8,99 Å, c = 7,70 Å и β = 100° и 2 формулни единици по единична ќелија.

 Појава 

Чапманитот се формира секундарно во гнајси проткаени со хидротермални вени. Поврзаните минерали вклучуваат сребро и стибнит.

Од 2011 година, чапманитот е пронајден на приближно 20 локации низ целиот свет. Освен неговата типична локација, рудникот Кили Фронтиер, минералот е пронајден и во рудникот Ниписинг 404, исто така лоциран во округот Темишвар, Канада. Други локации вклучуваат Бреунсдорф и Фрајберг во Саксонија, Смилков (Чешка) и рудникот Кили Сребро во Онтарио, Канада.

Во Германија, чапманитот досега е пронајден само во рудникот Ноје Хофнунг Готес во близина на Бреунсдорф (Обершена) во Рудните Планини на Саксонија.

Други локации вклучуваат Бохемија во Чешка, Оверњ, Алзас и Лорена во Франција, Тоскана во Италија, и Кјушу во Јапонија, планините Алај во Киргистан, Братислава во Словачка, Астурија во Шпанија, и Невада во САД.

 Наводи 

 Минералиенатлас
 Mindat со податоци за локација
 Податоци од Webmineral
 Прирачник за минералогија ( PDF )
 Јужноафриканско откритие Neues Jahrbuch fur Mineralogie-Monatshefte 2000 #2 страници: 85 - 90
Категорија:Моноклински минерали
Категорија:Филосиликати
Категорија:Минерали на железото
Категорија:Минерали на антимонот
Категорија:Минералогија