Билибинскит

Билибинскит — Au-Cu-Pb телурид. Тоа е редок минерал кој го добил името по советскиот геолог Јуриј Билибин (1901–1952), кој ја истражувал геологијата на златните наоѓалишта за време на СССР.Spiridonov E., Bezsmertnaya M., Chvileva T., Bezsmertny V. Bilibinskite, Au3Cu2PbTe2, a new mineral gold-telluride deposits.

 Својства 
Билибинскит е метален минерал со боја што се движи од непроѕирна бронзена до светло-кафеава или кафеаво-розова. Има субметален сјај, кафеава боја на ленти и нема фисија. Билибинскит кристализира во кубниот систем. Има висока релативна густина од 14,27. Минералот има тврдост од 4,5 до 5 и не е радиоактивен.

 Класификација 
лево|мини|300x300пкс|Монументална биста на истоимениот Јуриј Александрович Билибин во градот Билибино, кој е именуван и по него
Бидејќи билибинскиот бил признаен како посебен минерал дури во 1977 година, а ова не било објавено сè до 1978 година, тој сè уште не е наведен во 8-то издание на класификацијата на минерали на Штрунц, која е застарена од 1977 година.

Во минералниот именик Лапис од Стефан Вајс, последен пат ревидиран и ажуриран во 2018 година, кој сè уште се базира на оваа постара форма на класификацијата од Карл Хуго Штрунц, на минералот му е доделен системскиот и минералниот број II/A.03-030. Во класификацијата Лапис, ова одговара на класата „сулфиди и сулфосали“ и во рамките на тоа, поделбата „легури и соединенија слични на легури“, со групите II/A.03 до 04 кои содржат соединенија со бакар, сребро, злато и никел. Тука, билибинскиот формира неименувана група со безсмертни и малдонит, под системскиот број II/A.03.

9-тото издание на класификацијата на минерали на Штрунц, последно ажурирано од IMA во 2009 година, го сместува билибинскиот во поделбата „метални сулфиди, M:S > 1:1 (главно 2:1).“ Оваа поделба е понатаму поделена според доминантните метали во соединението, така што, врз основа на неговиот состав, минералот се наоѓа во поделбата „со бакар (Cu), сребро (Ag), злато (Au)“, каде што е единствен член на неименуваната група 2.BA.55.

Дана класификацијата на минерали, претежно користена во земјите што зборуваат англиски, исто така го сместува билибинскиот во класата „сулфиди и сулфосали“ и во рамките на таа класа во поделбата „сулфидни минерали“. Тука се наоѓа како единствен член во неименуваната група 02.01.06 во рамките на поделбата „Сулфиди – вклучувајќи селениди и телуриди – со состав AmXp, со m:p > 3:1“.

 Хемија 
Во својот идеален (теоретски) состав, билибинскиот (PbAu3Cu2Te2) се состои од еден дел олово (Pb), три дела злато (Au) и два дела бакар (Cu) и телуриум (Te). Ова одговара на масен удел (тежински%) од 17,55 тежински% Pb, 50,06 тежински% Au, 10,77 тежински% Cu и 21,62 тежински% Te.

Сепак, вкупно осум микросондни анализи на два примерока од типскиот локалитет Агинск дадоа малку поинаков просечен состав од 19,2 тежински % Pb, 48,4 тежински % Au, 9,35 тежински % Cu и 21,6 тежински % Te, како и мали количини од 1,54 тежински % сребро (Ag), 0,19 тежински % железо (Fe) и 0,34 тежински % селен (Se), што може да претставува пропорции на оригиналните елементи. 

Врз основа на два атома на телуриум, се пресметува емпириската формула (Au2.90Ag0.17)Σ=3.07(Cu1.74Fe0.04)Σ=1.78Pb1.10(Te2.00Se0.05)Σ=2.05.

 Кристална структура 
Билибинскиот кристализира во кубна „златна надградба“ со параметар на решетката a’ = 4,10 Å и половина формулна единица (Z’) по единична ќелија.

 Појава 
Билибинскит е многу редок минерал кој се формирал во зоните на распаѓање на златните телуриди. Типичното наоѓалиште е полуостровот Камчатка (златно наоѓалиште Агинское) на рускиот Далечен Исток, каде што минералот е откриен во 1978 година.Spiridonov E., Bezsmertnaya M., Chvileva T., Bezsmertny V. Bilibinskite, Au3Cu2PbTe2, a new mineral gold-telluride deposits. Исто така, пронајден е во хипогени руди на Казахстан, Синџијанг и Тува.I.Y. Nekrasov, Geochemistry, Mineralogy and Genesis of Gold Deposits, table 20.

 Наводи 

Категорија:Телуридни минерали
Категорија:Коцкести минерали
Категорија:Минерали на оловото
Категорија:Минерали на златото
Категорија:Минерали на бакарот