Зардози

мини|Пауновиот фустан на вицекраинската дама Керзон, со здолниште изработено од индиски везени зардози со крилја од зелени бубачки и златен и сребрен конец, бил сензација на нејзиното крунисување, и се нашол на насловната страница на „Чикаго трибјун“ на 27 септември 1903 година.

Зардози, или зар-дузи или зардузи (од класичен персиски زَردوزی zardōzī, буквално „златен вез“; ; , , , ) — ирански, индиски потконтинентски и централноазиски вид вез. Зардози потекнува од два персиски збора: зар или зарин што значи „злато“ и дози што значи „шиење“. Зардози е вид тежок и елабориран метален вез на основа од свила, сатен или кадифена ткаенина. Зардози везот користи широк спектар на златни и сребрени украси како што се: рамни метални жици, светки, намотани жици, тешки жици и извиткани жици. Дизајните често се создаваат со употреба на златни и сребрени конци и можат да вклучуваат бисери, монистри и скапоцени камења. Се користи како декорација за широк спектар на апликации, вклучувајќи облека, текстил за домаќинството и животински стапици. Историски гледано, се користел за украсување на ѕидовите на кралските шатори, футроли, ѕидни завеси и реквизити на кралските слонови и коњи.

Првично, везот се правел со чисто сребрени жици и листови од вистинско злато. Меѓутоа, денес, занаетчиите користат комбинација од бакарна жица, со златен или сребрен лак и свилен конец.

 Иран 
Зардози е важен занаетчиски предмет во персиската култура. Низ целата земја е познат под имињата како што се зар-дузи, кам-дузи, гол-дузи и каман-дузи. Во денешно време е попопуларен во Хормозган, особено во Бандар-е Ленге, Бандар-е Абас и Минаб.

Персиските зардози се од три вида:

 Некои луѓе целосно ја шијат основната ткаенина со Бакхие со цел да се создадат нови шари и бои, како што се сузан-дузи, ќолаб-дузи и пате-дузи.
 Некои шијат со помала густина врз оригиналната ткаенина. Ги вкрстуваат конците низ целата површина на ткаенината и ги шијат едни со други за да формираат решетка со шарени шари, како што е секке-дузи или голаб-дузи во Исфахан.
 Трет начин е да се шијат различни шари на оригиналната ткаенина со златни и сребрени конци, како што е дах-јек-дузи, накаде-дузи, тафте-дузи, кус-дузи, зари-дузи или голабатоун-дузи.

 Индиски потконтинент 
мини|Цртеж на вез со злато од Делхи во 1870 година, од Џон Локвуд Киплинг
Како вез, зардози првпат се користел во 14 век. Просперирал во текот на 17 век за време на владеењето на империјата Мугал, но подоцна губењето на кралското покровителство и индустријализацијата довеле до негово опаѓање. Занаетот почнал да доживува повторна популарност по независноста на Индија во 1947 година.

Поголемиот дел од работниците кои прават зардози се муслимани. Зардозите и чиканот историски биле омилени кај муслиманските елити; производите направени во овие стилови симболизирале богатство, моќ и статус. Овој занает се практикува низ цела Индија, од поголемите градови како Колката, Делхи и Мумбај до помалите центри како Агра, Барели и Фарукабад. Заедничко за производството на зардози на овие разновидни места е неговата поврзаност со „исламот“, особено могулска, дворска култура и перцепирана муслиманска естетика. Денес, зардозите се популарни и во градовите Лакнау, Хајдерабад, Ченај и Бопал. Во 2013 година, Регистарот на географски ознаки (РГО) им ја доделил географска ознака (ГО) на зардозите од Лакнау. Со статус на ГО, занаетчиите, дистрибутерите и трговците на мало на зардози во Лакнау и шесте околни области Барабанки, Унао, Ситапур, Реј Барели, Хардои и Амети можат да станат овластени корисници на брендот „Лакнау зардози“ и да носат уникатен белег на автентичност.

Зардози често е популарен избор низ целиот Пакистан, особено за свадбена или свечена облека, при што занаетчиите и модните куќи кои произведуваат облека со зардози.

 Централна Азија 
Зардози бил присутен и во Таџикистан и Узбекистан уште од античкото време.

 Наводи 

 Надворешни врски 

Категорија:Узбекистанска култура
Категорија:Таџикистанска култура
Категорија:Персиски ракотворби
Категорија:Турски ракотворби