Салакот

Салакот е традиционална лесна капа од Филипините која најчесто се користи за заштита од сонце и дожд. Варијанти се јавуваат кај етничките групи, но сите се обликувани како купола или конус и можат да варираат во големина од многу широки обод до речиси слични на шлем. Изработен од различни материјали, вклучувајќи бамбус, ратан, нито папрати и шише тиква, салакот се држи на место со внатрешна лента за глава и ремен за брадата. Врвот на круната најчесто има шилест или јазлест финиш направен од метал или дрво. Салакот е директен претходник на сафари шлемот (исто така наречен салакот на шпански и салако на француски) широко користен од европските воени сили во колонијалната ера.

 Опис 
мини|Салакот се носи со баронг тагалог
Салакот е општ термин за низа сродни традиционални капи што ги користат практично сите етнички групи на Филипините. Обично е во облик на купола или конус, но постојат и разни други стилови, вклучувајќи верзии со куполни, конусни или рамни круни со рамен или благо наклонет обод. Врвот на круната најчесто има шилест или јазлест финиш направен од метал или дрво (понекогаш со коњски влакна или пердуви). Работ може да има и реси од монистра, пердуви или метални украси. Тие можат да имаат големина од многу широки ободови до речиси како шлем. Се држи на место со внатрешна лента за глава и ремен за брадата. Бил широко користен на Филипините до XX век, кога во голема мера бил заменет со капи во западен стил.

Салакот може да се направи од различни материјали, вклучувајќи бамбус, ратан, нито, тиква, слама од бури, лисја од нипа, лисја од пандан, рог од карабао и желкина школка. Начинот на кој се произведуваат и украсуваат варира во зависност од етничката група. Салакот може да има и именувани подтипови врз основа на употребениот материјал. На пример, кај Тагалог, салакот направен од разделен бамбус бил познат како тинипас, додека салакот направен од сува тиква бил познат како такуком. Тие исто така можат да бидат премачкани со смола за да бидат водоотпорни.

Повеќето салакоти биле едноставни и биле изработени од евтини материјали. Земјоделците и рибарите ги носеле како заштита од сонце и дожд. Посложените, изработени од поретки материјали со инкрустирани украси и ресни, се третирале како скапоцени предмети од наследство, пренесувани од генерација на генерација.Тие биле симболи на статус и можеле да се користат како валута, како залог за ветување или како подароци.

Некои салакоти имаат и платнени прекривки (кои најчесто се украсени со богат вез) или имале подлоги кои можат да имаат џебови што се користат за складирање вредни предмети и пари, како и тутун или листови од бетел.

 Варијанти 
Името салакот е изведено од верзијата на капата од народите Тагалог и Капампанган. Имињата на слични капи кај другите етнички групи на Филипиниtе вклучуваат:

 Талугонг – салакот на народот Иватан. Го носат мажи во комбинација со елек од војавојски палмини листови наречен кана-и или канаји. Жените, пак, носат сламена капа наречена вакул.
 Халидунг – исто така познати како лидо, се салакот на народот Ифугао. Обично се изработуваат од сплескан ратан или бамбус и се покриваат со слој од смола за да бидат водоотпорни.
 Калугунг – се салакот на народите Илокано и Калингa. Тие обично се изработувале од ратан и нито, или од светло дрво. Имале облик на купола или благо наклонет конус.
 Катуконг - исто така познат како катуконг, туконг или табугав, е салакот на народот Илокано и Тингуа, обично направен од сушена тиква засилена со нито исткаена на работ.
 Садок или Сарок - се однесува на различни дизајни на салакот на луѓето Висајан, Биколано и Мандаја.

мини|Тагалог со салакот и петел што се бори со петли, од Tipos del País (1841) од Јустинијано Асунсион

 Висајан Сарок – Исто така познат како такоконг на сијало-дијалектот себуански. Се одликува со лесен и украсен дизајн. Изработен е од ткаени стебла од растението нито или сушени лисја или бамбус, создавајќи структура слична на мрежа со шари, со препознатлив цветен дизајн со шест ливчиња направен од полесни лисја или тенки дрвени плочи од бамбус прицврстени на самиот врв на шапката.
 Биколано Садок – Овој салакот е направен од лисја од анахав и бамбус и има или зашилена форма што личи на планината Мајон, или заоблена форма со внатрешна прикачена шапка поставена околу главата на носителот. Ова е исто така стилот на салакот што се носи во Лејте и Сорсогон.
 Мандаја садок – Мандаја садок е уникатно издолжен од напред кон назад и често е украсен со пердуви, реси и монистра.

 Саро - салакот на народот Таусуг
 Сарук – салакот на народите Јакан и Сама-Баџау, направени од плетен ратан, нито и памук. Јаканската верзија е карактеристично куполна со широка круна. И мажите и жените можат да го носат сарукот.
 Сајап - салакот на народот Магуинданао. Тие се направени од извиткани листови од бамбус, нито или пандан. Тие се познати и како биналано, таписан, талакудонг или кудонг. Се слави на фестивалот Талакудонг во градот Такуронг (кој е именуван по него).
 С'лаонг – салакот на народот Т'боли. Тие се разликуваат по пол. Мажите носеле плиток конусен с'лаонг наф, направен од бамбус и ратан со геометриски црно-бели дизајни. Жените носеле с'лаонг кинибанг со широк обод, направен од бамбус покриен со платнена подлога што препознатливо висел по страните и задниот дел, обично украсен со реси од монистра.

 Историја 
мини|Салакот со сребрена инкрустација од 19 век во музејот Вила Ескудеро
Салакот е дел од претколонијалната култура на Филипините. Најраниот запис за салакот е од 1521 г. кога Антонио Пигафета од експедицијата на Фердинанд Магелан опишал „кралица која носела голема шапка од палмини лисја во стилот на чадор за сонце, со круна околу неа од истите лисја како тиарата на папата; и таа никогаш не оди никаде без таква“.

Во текот на 19 век, во шпанската колонијална ера, салакотите ги носеле како статусни симболи членовите на аристократската класа ( Принципалија)како дел од баронгскиот тагалогски ансaмбл.

Овие салакоти од шпанската ера биле изработени од скапоцени материјали како што се желкина школка и богато украсени со скапоцени камења и скапоцени метали како сребро или понекогаш, злато. Тие исто така најчесто имале долги украсни шилци со врвови од коњски влакна, или имале монети или привезоци што виселе околу работ. Многу прикази на губернадорсилоси и кабезас де барангај ги прикажуваат овие колонијални јавни функционери како носат украсен салакот. 

 Колонијален модел на шлем 
мини|Шпански воени униформи на Филипините во 1862 година, на кои се гледа салакотот (десно) носен како дел од trage de campaña (униформа за кампањата)
Салакотите биле широко користени и како воени капи за сонце на Филипините во колонијалната ера, и од страна на домородните и од страна на шпанските војници во Шпанската армија и Цивилната гардија.Тие најчесто биле покриени со ткаенина. Ова прво го копирале француските колонијални трупи во Индокина, кои го нарекле салако. Британските и холандските трупи во блиските региони го следеле примерот и салакотот станал вообичаена капа за колонијалните сили во средината на 19 век.

Салакотот бил најшироко прифатен од Британската Империја. Тие почнале да експериментираат со деривативни дизајни во потрага по лесна шапка за војниците што служеле во тропските региони. Ова довело до низа дизајни што на крајот резултирале со шлемот во „колонијален модел“. 

Француските маринци, исто така, ја вовеле раната верзија на салако на Француските Антили, каде што станало салако.

 Воена употреба на Филипините 
мини|Филипински воени униформи што ги користи Филипинската републиканска армија, при што салакотот е прикажан во долниот десен агол.
Салакотот го користела како капа Филипинската републиканска армија, воената сила на Првата Филипинска Република. Се носел заедно со униформата Мамбиса Рајадиљо и служел и за практични и за симболични цели, салакотот обезбедувал заштита од тропската клима, а исто така им давал на филипинските војници препознатлив изглед што ги правел лесно препознатливи од нивните колонијални противници за време на Филипинската револуција и Филипинско-американската војна. Во современо време, салакотот продолжува да го користи филипинската влада за државни и воени церемонии, а често го носат почесните гарди за време на прославата на независноста на Филипините на дванаесетти јуни.

 Културно значење 
Салакот е вообичаен симбол на филипинскиот идентитет, често носен од националната персонификација Хуан дела Круз, заедно со баронг тагалог. Катукунгот направен од шише тиква е исто така најчесто поврзан со револуционерниот водач на Илокано од 18 век, Диего Силанг.

Во 2012 г. Теофило Гарсија од Абра во Лузон, експерт занаетчија на посебен вид салакот направен од тиква од шишињабеше награден од Националната комисија за култура и уметност со „Gawad sa Manlilikha ng Bayan“ (награда за национално живи богатства, статус на Национално живо богатсво) за неговата традиционална посветеност на салакот за правење на готовина. салакот како едно од нематеријалното културно наследство на Филипините во категоријата традиционална изработка.

 Галерија 

 Поврзано 
 Список на стилови на капи
 Азиска конусна шапка
 Бунтал шапка
 Каса
 Вакул

 Наводи 

 Поврзано 

Категорија:Филипински ракотворби
Категорија:Капи