Влатко Мачек

Влатко Мачек (Vladko Maček) бил истакнат хрватски политичар, лидер на Хрватската селанска партија (HSS) и клучна фигура во југословенската политика во периодот меѓу двете светски војни.

 Ран живот и образование 
Роден е на 20 јуни 1879 година во Јастребарско, близу Загреб, во тогашната Австро-Унгарска империја (денешна Хрватска). Неговиот татко Иван бил Словенец, а мајка му била Хрватка. Мачек дипломирал право на Универзитетот во Загреб во 1903 година и работел како адвокат. Во младоста се вклучил во хрватското национално движење и станал еден од раните членови на Хрватската селанска партија, основана од Стјепан Радиќ.

 Политичка кариера 
По атентатот врз Стјепан Радиќ во 1928 година во југословенскиот парламент, Мачек ја презел раководната улога во HSS. Како лидер, тој се залагал за хрватска автономија во рамките на Кралството Југославија и се спротивставувал на српската доминација. Бил уапсен неколку пати поради своите политички активности, вклучително и за време на диктатурата на кралот Александар I во 1929 година.

Најголем успех постигнал во 1939 година со потпишувањето на Спогодбата Цветковиќ-Мачек, која довела до создавање на Бановината Хрватска – автономна единица во Југославија што опфаќала голем дел од хрватските територии. Ова било важен чекор кон федерализација на земјата и намалување на централната власт од Белград.

 Втората светска војна и послевоен период 
Со почетокот на Втората светска војна и инвазијата на Оската врз Југославија во 1941 година, Мачек одбил да соработува со нацистите и фашистите. Бил уапсен од режимот на Независна Држава Хрватска (NDH) под водство на Анте Павелиќ и поминал време во домашен притвор и концентрациони логори. По војната, со доаѓањето на власт на Јосип Броз Тито и комунистите, Мачек емигрирал во САД во 1945 година. Таму живеел во егзил, пишувајќи мемоари под наслов „Во борба за слобода“ (In the Struggle for Freedom), објавени во 1957 година.

 Смрт и наследство 
Влатко Мачек починал на 15 мај 1964 година во Вашингтон, Д.Ц., САД. Неговите посмртни останки биле пренесени во Хрватска во 1996 година и погребани во Загреб. Денес се смета за еден од најважните хрватски политичари во 20. век, симбол на ненасилна борба за национални права и демократија.

Категорија:Југословенски политичари