Актон (Лондон)

Актон (англиски: Acton) — град во Западен Лондон, Англија, во рамките на лондонската општина Илинг. Оддалечен е 10 километри западно од Черинг Крос.

Според пописот од 2011 година, неговите четири окрузи, Источен Актон, Актон Централ, Јужен Актон и Саутфилд, имале население од 62.480 жители, што е десетгодишно зголемување од 8.791 луѓе. Северен Актон, Западен Актон, Источен Актон, Јужен Актон, Актон Грин, Актон Таун, Актон Вејл и Актон Централ се делови од Актон.

Првично античко село, со проширувањето на Лондон, Актон бил апсорбиран од градот. Од 1965 година, Актон се наоѓа источно од лондонската општина Илинг, иако дел од Источен Актон е во лондонската општина Хамерсмит и Фулам, а мал дел од Јужен Актон е во лондонската општина Хаунслоу.

Централен Актон е синоним за трговскиот центар и малопродажбата на поранешниот главен пат помеѓу Лондон и Оксфорд (Уксбриџ Роуд); потсетник за неговата историја е во неговите гостилници, кои во некои случаи датираат од доцниот период на Тјудорите како места за запирање и одмор на патниците. Денес, главната рута што ги поврзува Лондон и Оксфорд (двојната коловозна патека А40) го заобиколува централниот дел на Актон, но поминува низ Источен Актон и Северен Актон.

 Топонимија 
Името Актон потекнува од староанглиските зборови āc (даб) и tūn (заградена градина или ограден простор), што во буквален превод значи „градина или поле оградено со дабови“. Подоцна, во средниот век, tūn станал синоним за „фарма“ или „фарма покрај дабови дрвја“. Неколку векови, неговото име го носел префиксот Черч (оттука Чирч Актон, Чурч Актон итн.) за да се разликува од одделното селце Источен (Ист) Актон.

 Историја 

 Потекло 
мини|Црква „Света Марија“, Кинг Стрит, Актон Централ
Голем број наоди укажуваат на праисториска населба во Актон. Најраните се група кремени јадра од доцен палеолит и мезолит, снегулки и артефакти пронајдени главно северно од Черчфилд Роуд. Околу областа Мил Хил Парк, биле пронајдени неолитска секира и група урни од бронзеното доба Деверел-Римбери, како и кремирана коска, заедно со фрагмент од железно доба. Монети од железно доба се пронајдени и во близина на Боло Лејн. Римскиот период е претставен со ров во истата област и богатство северно од Спрингфилд Гарденс. Во средниот век, северната половина од парохијата била густо пошумена. Дабовите и брестовите сè уште стоеле покрај патиштата, на живите огради и на приватни површини во почетокот на 20 век, но поголемиот дел од шумата бил исчистен до 17 век, дури и на пространиот дел од Стариот Даб.

 Средновековна ера 
Земјопоседниците кои се појавувале во окружните записи биле жители до 1222 година, а куќите биле евидентирани од крајот на 13 век. Главната населба, Черч Актон или Актон Таун, се наоѓала малку западно од центарот на парохијата по должината на автопатот до Оксфорд (Уксбриџ Роуд) на 5-милниот премин надвор од Лондон. До 1380 година, некои од станбените згради, како што се Табард и Кок, по должината на јужната страна од патот, биле гостилници. Селцето Источен Актон, споменато во 1294 година, се состоело од фарми и колиби северно и јужно од заедничкото земјиште познато како Источен Актон Грин до 1474 година.

Средновековните населби главно се наоѓале околу двете селца. Во Черч Актон, повеќето од фармите се наоѓале покрај Оксфордскиот пат или Хорн Лејн, со само неколку фарми во близина. Фармата Фрајарс Плејс на северниот крај од Хорн Лејн и ровот на запад, населени до 15 век, биле рани фарми. Источно од фармата Фрајарс Плејс се наоѓале општините: Вортон или Ватон Грин и Раш Грин во 16 и 17 век, и Фрајарс Плејс во 18 век, каде што имало некои населби до 1664 година. На северозапад се наоѓале бунарите Актон или Олд Оук, познати до 1613 година. На крајниот југ на парохијата, неколку фармски куќи на северната страна од општинската населба Актон или Актон Грин се споменуваат како во Тернам Грин до 19 век и биле поблиску поврзани со тоа село отколку со Актон.

Лондончани биле сè повеќе вклучени во продажбата на земјиште од почетокот на 14 век, но очигледно не живееле во Актон сè до крајот на 15 век. Имотот, дел од Фулам, немал резидентен господар, и освен краткиот период пред , кога во Актон живеела гранка од земјопоседното семејство Сомерсет (војводата од Бофорт), немало големи земјопоседници. Многу од објектите, вклучувајќи ги и повеќето гостилници, често менувале сопственици.

 Ран модерен период 
Парохијата имала 158 причестеници во 1548 година. Во 1664 година имала 72 домаќинства кои плаќале данок и 59 ослободени, со 6 празни куќи. Шест куќи имале 10 или повеќе огништа, 16 имале од 5 до 9, 33 имале 3 или 4, 23 имале 2 и 53 имале 1. Актон имал околу 160 семејства кои живееле во средината на 18 век.

До 17 век, близината на Актон до Лондон го направила летно одморалиште за дворјани и адвокати. Сер Ричард Сатон го купил седиштето во Источен Актон, подоцна познато како Манор Хаус, во 1610 година, а Сер Хенри Гаравеј веројатно го обновил Актон Хаус во 1638 година. Пратеникот Сер Џон Тревор, купил неколку имоти во Актон во средината на 17 век, вклучувајќи го Беримид/Беримед, подобрувајќи го со езеро и поток, дом на Џорџ Савил, 1-ви маркиз од Халифакс и неговиот втор син по него, а потоа и на војводата од Кингстон на Хал, со многу пофален пејзаж.

Актон бил пофален како „благословен со многу сладок воздух“ во 1706 година од страна на ректорот кој во стихови го натерал својот пријател да се пресели таму. Модата за лековити води донела краток период на слава, со експлоатацијата на бунарите во Олд Оук Комон, кога се велело дека Источен Актон и Фрајарс Плејс биле преполни со летни посетители, кои донеле развој на населбата. Иако високото општество го напуштило Актон до средината на 18 век, многу професионалци и воени лица купиле куќи таму, понекогаш вклучувајќи и мал парк, сè до длабоко во 19 век. Разделувањето на 800 акри на Имотот Федерстонхо, кој немал жител, создал четири или пет мали имоти чии сопственици, професионалци како што биле Семјуел Вег, Џон Винтер и Вајт, биле активни во парохијата. Големите рани домови вклучувале: Хитфилд Лоџ, Западен и Источен Лоџ до Винтер околу 1800 година, Мил Хил Хаус од Вајт и Вудлендс во Актон Хил набргу потоа. Актон Грин, исто така, станувал сè попопуларен, бидејќи се наоѓал во близина на Чизвик Хај Роуд (Грејт Вест Роуд). Краток ред куќи бил изграден на јужната страна од Актон Грин до 1800 година.

Во 1804 година, куќата Дервентвотер била изградена на имотот на куќата Актон од страна на семејството Селби.

 19 век 
мини|Почитувана дружина на златарските куќи за милостина, Актон, 1812 година.
Во 1812 година, дваесет милосрдници биле изградени од страна на Почитуваната компанија на златари на поранешниот имот Перин, на земјиште кое Џон Перин го оставил на компанијата во 1657 година.

Во 1801 година имало 241 населени куќи, а до 1831 година 426. Растот се одвивал главно во воспоставените станбени населби на градот Актон и Источен Актон, но Актон Грин, исто така стекнал група колиби и куќи на дното од улицата Актон Лејн до 1842 година. Актон бил претежно рурален во 1831 година. Малкуте вили биле во остра спротивност со повеќето куќи, кои биле опишани како под просечни. И покрај целокупното зголемување на бројот на куќи, ниските стапки морале да се зголемат во 1820-тите поради растечкиот број празни живеалишта.

Поширока изградба била планирана и се одвивала во 1850-тите. Како резултат на неговите извори на мека вода, Актон станал познат по своите перални и на крајот на 19 век имало околу 170 објекти во Јужен Актон. Овие перални им служеле на хотелите и на богатите во лондонскиот Вест Енд, што довело до прекарот „Остров на Сапунски Сад“ или „Град на Сапун“. Најмалку 600 различни перални работеле во Јужен Актон, последната перална се затворила кон крајот на 1970-тите и сега е ниска зграда од црвени тули.

Парохијата Актон формирала локален здравствен одбор во 1865 година и станала урбан округ во 1894 година.

Во 1895 година, гробиштата Актон биле отворени на обработливо земјиште во близина на она што денес е станицата Норт Актон.

 20 век 
Градот бил инкорпориран како Општинска општина Актон во 1921 година. Оваа власт се здружила со општинските општини Илинг и Саутхол за да ја формираат Лондонската општина Илинг, во рамките на Голем Лондон, во 1965 година. Голф клубот Актон бил основан во 1896 година, кој се затворил во 1920 година, а областа била преуредена за домување.

Актон формирал урбан округ, а подоцна и општинска општина Мидлсекс од 1894 до 1965 година. Неговата поранешна област била искористена за да се формира дел од лондонската општина Илинг во 1965 година. Индустриите на Северен Актон се споиле со големите индустриски концентрации на Парк Ројал и Харлесден. Во текот на 20 век, Актон бил голем индустриски центар кој вработувал десетици илјади луѓе, особено во индустриите за моторни возила и компоненти. Меѓу нив бил и производителот на автомобили Рено, кој ги произведувал 4CV и Дофин, во фабрика во Северен Актон од 1926 до 1960 година. Рено останал на локацијата континуирано од 1920-тите и сè уште го има својот главен изложбен салон во Лондон на локацијата Парк Ројал. Алфред Монд изградил рафинерија за никел карбонил која можела да произведува платина како нуспроизвод од матот од операциите на Инко во Садбери Бејсин.

 Актон денес 
Актон денес е претежно станбен, со малку лесна индустрија, особено во североисточната област Парк Ројал и на југот близу границата со Чизвик. Вејтроуз е основан на Актон Хај Стрит во близина на полициската станица, како Вејт, Роуз и Тејлор, а втората продавница е отворена на Черчфилд Роуд во 1913 година.
мини|Јужен Актон
Актон го има најголемиот станбен комплекс во западен Лондон, населбата Јужен Актон, со приближно 2.000 домови и 5.800 жители.

Оваа област моментално е во Фаза 2 од голема 15-годишна фазна регенерација која вклучува речиси целосно рушење на постојните станбени единици и изградба на нови и побројни станбени единици. Од Втората светска војна, Актон имал мала, но значајна популација од полски имигранти. Во последниве години, голем број имигранти од Антипод се населиле таму; има неколку австралиски и јужноафрикански пабови концентрирани на мала област. Јапонското училиште во Лондон, исто така, привлекло јапонска заедница во Западен Актон. Академијата „Крал Фахд“ во Источен Актон привлекла арапски и главно саудиски имигранти во областа. Сомалиската заедница е концентрирана околу Черч Роуд, а има две џамии во близина на Хај Стрит. Ирската заедница се намалила малку во последниве години, но сè уште има голем број ирски пабови во областа.

Почетната точка на тунелот „Темза Тајдвеј “ (познат и како „Супер канализација“) од 25 километри во Актон е кај резервоарите за атмосферски води на Канам Роуд. Ова ќе биде изградено за да се избегне испуштање на отпадни води од комбинираното прелевање на канализациските канализациски системи во реката Темза.

 Слободно време 
десно|мини|Пилот-проект на пазарот на земјоделци во Актон, декември 2006 година
На највисоката точка на главната улица Актон секој четврток, петок и сабота има пазар. Посетителите можат да купуваат на тезги каде што се продаваат најразлични производи. Библиотеката во Актон, базените за капење (изградени во 1904 година) и Градското собрание се примери за високи викторијански општински згради што можат да се најдат по должината на главната улица. Пливачките базени биле затворени во декември 2011 година за тригодишен развоен проект, заменувајќи ги постојните базени со базен од 25 метри со 8 ленти и помал базен за учење. Локацијата повторно била отворена во април 2014 година. На главната улица бил отворен затворен ѕид за качување, сместен во зграда изградена во 1920-тите како кино во арт деко стил. Зградата подоцна се користела како сала за бинго пред да биде реновирана во центар за болдеринг.

На источниот крај од Актон Хај Стрит се наоѓа Актон Парк, кој располага со мини голф, бар и пицерија управувана од „Пут ин ен д’Арк“. Југоисточниот агол на паркот вклучува тениски терени, опрема за фитнес на отворено и повеќенаменски терен за кошарка и футсал. Паркот располага со големо детско игралиште, вклучувајќи авантуристичко игралиште делумно создадено од локални дрвја исечени за време на бура, езерце, уметнички блок и скејт-парк, управуван од Здружението на скејт-паркови Илинг, кое било отворено во април 2019 година.

 Образование 
мини|Средно училиште Актон, 2008

 Основни училишта 
Во Актон има шест основни училишта финансирани од државата, основното училиште „Беримед“, основното училиште „Дервентвотер“, основното училиште „Источен Актон“, основното училиште „Св. Винсент“, основното училиште „Западен Актон“ и основното училиште „Западен Твајфорд“. Добротворната организација „Арк“ отворила две основни академии во Актон, основната академија „Арк Приори“ во 2013 година и основната академија „Арк Бајрон“ во 2015 година, втората со седиште во паркот Актон.

 Средни училишта 
Актон има три средни училишта финансирани од државата, Академијата Арк Актон (порано средно училиште Актон), средно училиште Твајфорд и училиштето за девојчиња „Елен Вилкинсон“. Актон некогаш бил дом на друго независно училиште, училиштето за девојчиња „Хабердашерс Аскес“, пред да ја промени својата локација во „Елстри“, а старата локација во Актон станала Римокатоличкото средно училиште „Кардинал Њуман“. 

 Меѓународни училишта 
десно|мини|Јапонско училиште во Лондон
Во Актон се наоѓа и Јапонското училиште во Лондон.

 Актон во популарната култура 

 Синглот на Лео Сејер од 1983 година, „Орчард Роуд“, се однесува на улицата Черчфилд Роуд во Актон.
 Во ТВ серијата „Мајндер“, паркингот на Артур Дејли бил покрај железничкиот мост во Долината, а вратата на клубот Винчестер била на Њубург Роуд од Черчфилд Роуд. Локациите на „Мајндер“ во Актон се појавувале низ сезоните 7 до 10.
 Првата продавница на Вејтроуз во Велика Британија била во Актон. Првично наречена „Вејт, Роуз и Тејлор“, таа била отворена во 1904 година, на адресата Актон Хил број 263. Метална плоча во спомен на ова е вметната во тротоарот пред овие простории бидејќи не било можно да се добие дозвола од сегашните сопственици на зградата за поставување плоча на неа.
 ТВ серијата <i id="mwAaM">„Мајка земја“ користела локации во Актон и Чизвик, вклучувајќи го основното училиште Саутфилд, Саутфилд Парк (епизода „Добра работа“) и Актон Парк („Божиќен специјал“ 2020).

 Значајни луѓе 

 Џамал Едвардс, основач на британската платформа за музички медиуми и креативни културни индустрии SB. TV, пораснал на имотот Фрајари Парк во Северен Актон.
 Матанги Арулпрагасам, раперка и активистка, позната по нејзиното сценско име МИА (акроним од „Исчезнат во Актон“ (англиски: Missing In Acton), пораснала во градот, што се споменува бројни пати во нејзините текстови.
 Питер Акројд, писател, пораснал во Источен Актон.
 Хенри Чарлс Бруер (1866–1950), уметник од почетокот на 20 век, живеел на Перин Роуд, Актон до својата смрт и е погребан на гробиштата Актон.
 Џејмс Алфиџ Бруер (1881–1946), творец на гравури, живеел на Авенју Роуд и е погребан на гробиштата Актон.
 Карл Далас, музички новинар и активист за мир, роден и живеел во Актон.
 Џон Ентвисл, музичар, пораснал и одел на училиште во Актон.
 Адам Фејт, пејач, актер и финансиски новинар, роден и пораснат во Актон.
 Емилија Фокс, актерка, живеела во Актон во 2016 година.
 Кит Харингтон, актер, роден во Актон.
 Сајмон Рив, ТВ водител, пораснал во Актон.
 Хана Рид, водечка пејачка на Лондон Грамар, пораснала во Актон.
 Алан Рикман, актер, живеел во Актон.
 Марк Смит, бодибилдер и актер, кој ја играл улогата на „Рино“ во „Гладијатори“.
 Пит Таунсенд, музичар, пораснал и одел на училиште во Актон.
 Алан Вајлдер, поранешен член на бендот Депеш Моуд, роден и израснат во Актон.
 Робин Фрајдеј, поранешен фудбалер, роден и живеел во Актон.
 Роберт Спал, добитник на Викториниот крст, е роден на Спенсер Роуд, Актон.
 Асма ал-Асад, поранешна прва дама на Сирија, пораснала во Актон.
 Фаваз Ахрас, сириско-англиски кардиолог, претседател на Британското сириско друштво и татко на Асма ал-Асад.

 Транспорт 

 Метро/Железница 
Станиците во областа се:

 Железничка станица Актон Централ (линија Милдмеј)
 Железничка станица Актон Мејн Лајн (линија Елизабет)
 Метро станица Актон Таун (линија Дистрикт и линија Пикадили)
 Метро станица Источен Актон (Централна линија)
 Метро станица Северен Актон (Централна линија)
 Железничка станица Јужен Актон (линија Милдмеј)
 Метро станица Западен Актон [Централна линија (гранка Илинг Бродвеј)]

Актон има седум железнички станици што го носат неговото име, повеќе од кое било друго место во Обединетото Кралство освен самиот Лондон. Актон е исто така единственото место во Лондон што има станици именувани по сите четири негови кардинални точки, север, југ, исток и запад. Широко распространетите железнички услуги одразуваат долга железничка историја, особено поврзана (историски) со Транспорт за Лондон и Големата западна железница. Помеѓу 1858 и 1864 година имало уште една станица на Севернолондонската железница, Актон Џанкшн, каде што се разгранувала линијата до железничката станица Хамерсмит и Чизвик.

Северен Актон има голем станбен комплекс на Грејт Вестерн Рејлвеј (сега во приватна сопственост), а железничката станица Олд Оук Комон ТМД е во рамките на вообичаените граници, како и депото на Лондонскиот музеј за транспорт, кое содржи обемна колекција на историски возен парк. Железничката станица Актон Мејн Лајн има зафатен товарен двор (кој управува со баласт и контејнерски возови).

 Автобуси 
Линиите на Лондонските автобуси 7, 70, 72, 94, 95, 207, 218, 228, 260, 266, 272, 283, 306, 427, 440, 487, E3, N7, N11, N207 и SL8 го опслужуваат Актон.

 Предлози за трамвај 
Транспорт за Лондон, предводен од тогашниот градоначалник на Лондон, Кен Ливингстон, предложил изградба на трамвај во Западен Лондон помеѓу Шефердс Буш и центарот на градот Уксбриџ. Трамвајот би се движел по патот A4020, Уксбриџ Роуд, низ Актон, Илинг, Западен Илинг, Ханвел, Саутхол и Хејс Енд. Оваа предложена шема била многу контроверзна и резултирала со силни разлики во мислењата помеѓу Транспорт за Лондон, од каде ја поддржувале шемата, и локалните совети низ целата предложена рута, кои земале став „без трамвај“.

Трамвајот во Западен Лондон конечно бил укинат кога поранешниот премиер Гордон Браун се согласил долгоочекуваниот Кросреил да продолжи со изградбата во октомври 2007 година. Железничката станица Актон Мејн Лајн сега е станица на линијата Елизабет, изградена преку проектот Кросреил, со 4 возови на час во секоја насока.

 Соседни места 

 Чизвик
 Илинг
 Харлесден
 Парк Ројал
 Шепардс Буш
 Северен Актон
 Јужен Актон
 Ист Актон
 Вест Актон

 Галерија 

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Британска историја онлајн - Актон
 ActonW3.com - дигитален локален весник за областа

Категорија:Лондонски општини
Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“
Категорија:Координати на Википодатоците