Бертиерит

Бертиерит — минерал, сулфид од железо и антимон со формула . Има челично сива боја со метален сјај, кој може да го покрие преливачка дамка. Поради својот изглед, често се меша со стибнит ( минерал на антимон трисулфид, без  сулфид).

Откриен е во Франција во 1827 година и именуван е по францускиот хемичар Пјер Бертие (1782–1861).

Бертиерин, филосиликат богат со железо(II) од подгрупата на серпентин, со хемиска формула , исто така е именуван во чест на Пјер Бертие. Големата сличност помеѓу двете имиња е чест извор на забуна помеѓу овие два многу различни минерални видови.

 Посебни својства 
Хемиски, бертиеритот е соединение од железо(II) сулфид и стибнит.

Бертиеритот лесно се топи пред ложечка ламба, формирајќи црна, магнетна згура.Paul Ramdohr, Hugo Strunz: Lehrbuch der Mineralogie. 16. Auflage. Ferdinand Enke Verlag 1978, ISBN 3-432-82986-8 (S. 474)

 Етимологија и историја 
Минералот првпат е откриен во 1827 година од францускиот минералог Пјер Бертие во типичната населба Шазел во департманот Горна Лоара во Франција. Тој првично го нарекол Хајдингерит по Вилхелм Ритер фон Хајдингер, но бидејќи ова име веќе било земено за друг минерал, тој бил преименуван по неговиот откривач.Pierre Berthier: Der Berthierit, eine neue Mineralspecies. In: Annalen der Physik, 1827, 11, S. 478–482 (Volltext).

 Класификација 
Во застареното 8-мо издание на класификацијата на минерали на Штрунц, бертиеритот припаѓал на минералната класа „сулфиди и сулфосали“, а во рамките на таа класа на поделбата „Комплексни сулфиди (сулфосали)“, каде што бил единствен претставник наведен во додатокот на „групата на бакарен антимон“ со системски број II/D.02 и главни членови халкостибит, купробизмутит, емплектит и витиченит.

Во класификацијата Лапис од Стефан Вајс, последен пат ревидирана во 2018 година и формално базирана на старата класификација од Карл Хуго Штрунц во 8-мото издание, минералот го добил системскиот и минералниот број II/E.01-010. Ова одговара на класата „сулфиди и сулфосали“ и во рамките на таа класа, поделбата „сулфосали (S: As,Sb,Bi = x)“, каде што бертиеритот, заедно со гаравелитот, грацијанитот и клеритот, формира неименувана група со системски број II/E.01.

9-тото издание на класификацијата на минерали на Струнц, последен пат ажурирано во 2009 година од страна на Меѓународното минералошко здружение (IMA),[7] го класифицира бертиеритот во класата „сулфиди и сулфосали (сулфиди, селениди, телуриди, арсениди, антимонид, бизмутиди, сулфарсениди, сулфантимонид, сулфбизмутиди)“ и во рамките на таа класа, во поделбата „сулфосали со SnS како модел“. Тука, минералот се наоѓа во подгрупата „Со Cu, Ag, Fe (без Pb)“, каде што, заедно со клерит и гаравелит, ја формира „Бертиерит групата“ со системски број 2.HA.20.

Во Дана класификацијата на минерали, која претежно се користи во земјите што зборуваат англиски јазик, бертиеритот има системски и минерален број 03.07.09.03. Ова одговара на класата „Сулфиди и сулфосали“ и во рамките на таа, поделбата „Сулфосоли“. Тука, се наоѓа во рамките на подгрупата „Сулфосоли“ со однос z/y = 2 и состав (A+)i(A2+)j [ByCz], A = метали, B = металоиди, C = неметали“ во „Галенобизмут групата“, која исто така ги вклучува галенобизмутот, сахароваит, гаравелит и клерит.

 Кристална структура 
Бертиеритот кристализира во орторомбичниот кристален систем со просторната група Pnam (просторна група бр. 62, позиција 6). Параметрите на решетката се a = 11,44 Å; b = 14,12 Å; и c = 3,76 Å.Paul Ramdohr, Hugo Strunz: Lehrbuch der Mineralogie. 16. Auflage. Ferdinand Enke Verlag 1978, ISBN 3-432-82986-8 (S. 474)

 Употреби 
Бертиеритот, кога е локално концентриран, служи како суровина за екстракција на антимон.

 Формирање и локации 
Бертиеритот се таложи од хидротермални раствори на релативно ниски температури, првенствено во оловни наслаги.

Локациите вклучуваат Хухуј и Санта Круз во Аргентина; Нов Јужен Велс, Тасманија и Викторија во Австралија; Ла Паз и Оруро во Боливија; Област Благоевград во Бугарија; Броунсдорф/Фрајберг во Германија; Корнвол и Камбрија во Англија; Оверњ и Алзас во Франција; Британска Колумбија, Њу Бранзвик, Онтарио и Квебек во Канада; Бургенланд, Корушка, Салцбург и Тирол во Австрија; Херја во Романија; Јужен Матабелеланд и Мидлендс во Зимбабве; Попроч во Словачка; Бохемија, Кутна Хора и Моравија во Чешка; и разни држави во САД.MinDat – Berthierite, Fundorte (englisch)

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Минерални галерии
 Миндат
 Вебминерал
Категорија:Орторомпски минерали
Категорија:Сулфосоли
Категорија:Минерали на антимонот