Теодора Смилец

Теодора Смилец била бугарска принцеза од династијата Смилец и кралица на Србија. Таа била мајка на Стефан Душан, еден од најпознатите средновековни владетели на Србија, кој подоцна станал цар на Србите и Ромеите.

 Ран живот и потекло 
Теодора била родена во 1290-тите години во Бугарското Царство. Таа била втората ќерка на царот Смилец (кој владеел од 1292 до 1298 година) и неговата жена Смилцена Палеологина, која имала византиско потекло. Нејзиното семејство било дел од бугарската царска династија, но по смртта на татко ѝ, династијата се соочила со политички нестабилности.

 Брак и семејство 
На 24 август 1296 година, на млада возраст, Теодора се омажила за Стефан Урош III (подоцна познат како Стефан Дечански), престолонаследникот на Србија. Овој брак бил дел од дипломатските односи меѓу Бугарија и Србија. Заедно имале две деца:
 Стефан Душан (роден околу 1308 година), кој подоцна станал крал (1331–1346) и цар (1346–1355) на Србија, проширувајќи ја империјата до нејзиниот врв.
 Душица, ќерка за која има помалку историски податоци; некои извори ја поврзуваат со други средновековни фигури, но деталите се оскудни.

 Живот во егзил и улога како кралица 
Во 1314 година, таткото на нејзиниот маж, кралот Стефан Милутин, се скарал со Стефан Дечански и го испратил во Цариград (Константинопол) да биде ослепен како казна. Теодора и нивните деца го придружувале во егзилот, каде што живееле во византискиот двор до 1320 година, кога се вратиле во Србија. Овој период бил тежок, но покажал нејзина лојалност кон семејството.

По смртта на Милутин во 1321 година, Стефан Дечански станал крал, а Теодора станала кралица од 29 октомври 1321 до 20 декември 1322 година. Како кралица, таа била патрон на уметностите, музиката и литературата. Еден од нејзините наследни предмети е познат златен прстен од 14 век со натпис „Господи, помогни му на оној што го носи“, кој денес се чува во Националниот музеј во Белград.

Теодора била присутна на државното собрание на 6 јануари 1322 година, кога нејзиниот син Стефан Душан бил крунисан за „млад крал“. Ова било важен момент во нејзиниот живот како мајка, бидејќи го обезбедило наследството на нејзиниот син.

 Развод и смрт 
Околу времето на крунисувањето на Душан, Теодора и Стефан Дечански се развеле. Причините биле најверојатно политички: протерувањето на семејството на татко ѝ од Бугарија и желбата на Дечански да се ожени со членка на византиската царска фамилија (подоцна се оженил со Марија Палеологина). Разводот се случил меѓу октомври 1321 и јануари 1322 година.

Теодора починала кратко потоа, по 6 јануари 1322 година, а некои извори наведуваат дека била жива до пред јануари 1323 година. Точниот датум на смртта е непознат, но се верува дека била погребана во манастирот Бањска во Србија. Нејзиниот живот бил обележан со политички интриги, егзил и улога како мајка на еден од најмоќните средновековни владетели во регионот.

Нејзиното влијание врз Стефан Душан не е детално документирано, но како мајка во егзилот и за време на неговото крунисување, таа сигурно играла улога во неговото воспитување и поддршка во раните години.

Категорија:Луѓе од Кралство Србија (среден век)