Ијанбрусит

алт=text|мини|Лејтит
алт=text|мини|Кетигит
Ијанбрусит — редок хидриран цинк арсенат со формула [Zn2(OH)(H2O)(AsO4)](H2O)2; материјалот од рудникот Дригит има траги од кобалт. Првпат бил откриен во Цумеб, одобрен од Меѓународното минералошко здружение како нов минерален вид во 2011 година, под навод IMA2011-49, и именуван по Ијан Брус, http://crystalclassics.co.uk/page.php?id=3 > кој го основал „Кристал класикс“ во раните 1990-ти и бил силно вклучен во обидите за повторно отворање на познатиот рудник Цумеб за ископување примероци.

Во 2013 година биле пријавени нови појави на ијанбрусит од соседните рудници Дригит и Потс Гил на Хај Пајк во Калдбек Фелс, Камбрија, Англија. Тука минералот е веројатно производ по рударството.  Калдбек Фелс и Цумеб се единствените пријавени локалитети за ијанбрусит до денес (мај 2013 година).

 Структура 
Постојат четири формулни единици по единична ќелија (Z = 4). Параметрите на единичната ќелија се должините на страните на единичната ќелија, a, b и c, и аголот β помеѓу кристалните оски a и c. За ијанбрусит a = 11,793 Å, b = 9,1138 Å, c = 6,8265 Å и β = 103,859°. Припаѓа на моноклинскиот, призматичен кристал Класа 2/m, со просторна група P2 1 /c.   

Ијанбруситот се состои од слоеви со состав [Zn2(OH)(H2O)(AsO4)] наизменично со меѓуслоен простор кој содржи лабаво врзани молекули на вода. Арсенот е тетраедарски координиран од четири кислородни анјони.

 Изглед 
Ијанбруситот се јавува како агрегати на ситни, зрачни, кристали слични на летва со карактеристична дијамантска контура, до 0,2 милиметри пречник. Материјалот од Цумеб е син, со боја која се движи од многу бледа до темно сина. Материјалот од Калдбек Фелс е бел до бледо розов. Кристалите имаат стаклен сјај и бела линија.

 Оптички својства 
Показателот на прекршување на ијанбруситот се слични на оние на обичното прозорско стакло, со nα = 1,601, nβ = 1,660 и nγ = 1,662. Показателот на прекршување варира со брановата должина (бојата) на светлината, па позициите на оптичките оски во биаксијалните кристали и аголот 2V меѓу нив ќе се променат кога ќе се промени бојата на упадната светлина. Овој ефект може да се изрази во форма r > v, што укажува дека аголот 2V е поголем за црвена отколку за виолетова светлина или обратно.  За ијанбруситот 2V е поголем за виолетова светлина отколку за црвена светлина, v > r.  Аголот 2V е измерен како 18°; може да се пресмета и од вредностите на показателите на прекршување α, β и γ, што дава вредност од 20°. Минералот не флуоресцира на ултравиолетова светлина.  

 Физички својства 
Расцепот е совршено паралелен со (100).    Кристалите на ијанбруситотсе флексибилни и пластично се деформираат. Минералот е многу мек, со Мосова тврдост од само 1, иста како и талкот. Мерењата на специфичната тежина не се објавени, но од формулата и димензиите на ќелијата е пресметана како 3,197. Нерастворлив е во разредена киселина, што го разликува од хидроцинцитот и арагонит, кои се исто така супергени минерали кои формираат бели кори. Лабаво врзаната вода помеѓу слоевите лесно се губи, па затоа минералот може да ефлоресцира. Исто така, лесно впива алкохол. 

 Појава 
Типичното наоѓалиште е рудникот Цумеб, регионот Отџикото, Намибија. Типичното наоѓалиште е зачувано во Одделот за природна историја, Кралскиот музеј на Онтарио, Торонто, Онтарио, Канада, каталошки број M53150. 

На локалитети во Калдбек Фелс, ијанбруситот се јавува како суперген минерал во доцна фаза во фрактури во делумно оксидирана карбонатна или кварц-карбонатна матрица богата со сулфиди. Рудниците на Калдбек Фелс се познати по своите супергени минерали. Рудниците Дригит и Потс Гил работеле на нискотемпературни вени на олово-цинк-бакар на источните и северните падини на Хај Пајк. Арсенопирит е во иобилство на тоа место, а неговата оксидација во вените кои исто така содржат примарни сулфиди на олово, цинк и бакар произведува низа супергени арсенати. 

Во рудникот Дригит, Калдбек Фелс, Камбрија, на насипи од ниво од 30 фатоми, зрачечки агрегати од кристали слични на ијанбруситот се пронајдени во пукнатини во кварц - доломитска матрица со сфалерит, халкопирит и котигит што содржи кобалт како заоблени розови агрегати, или поретко бледо розови до безбојни моноклински сечила, како и неправилни црни дамки од манган оксид што содржи кобалт, адамит и неидентификуван бакарен силикат. Во блискиот рудник Потс Гил, Калдбек Фелс, Камбрија, на насипи од ниво Ендевор, биле пронајдени како ситни, бисерни, кристали слични на летва во пукнатини во доломит богат со арсенопирит. Еден блок материјал содржел изобилство марказит, галенит, сфалерит и помал ситнозрнест арсенопирит, во доломитска матрица. 

Во Намибија, ијанбруситот бил пронајден во цинковиот џеб на ниво 44, рудник Цумеб, како небесно сини до многу бледо сини плочести кристали поврзани со лејтеит, кетигит, леграндит и адамит. Се јавува како тенки плочести кристали долги до 80 μm и дебели неколку μm, кои формираат сплескани агрегати до 0,10 mm пречник и елипсоидни агрегати до 0,5 mm пречник, поврзан со груб бел лејтеит, темно син кетигит, ситен леграндит и адамит. 

 Наводи 

Категорија:Моноклински минерали
Категорија:Минерали на цинкот
Категорија:Арсенатни минерали