Ерида (митологија)

Ерида () — божица и персонификација на раздорот и неслогата во старогрчката митологија, особено во војната, и во Илијада (каде што е „сестра“ на Арес, богот на војната). Според Хесиод, таа била ќерка на исконската Никта (Ноќ) и мајка на долг список на непожелни персонифицирани апстракции, како што се Пон (Труд), Лимос (Глад), Алгеја (Болки) и Ата (Заблуда). Ерида иницирала кавга меѓу Хера, Атена и Афродита, што довело до Судот на Парис и на крајот до Тројанската војна. Римскиот еквивалент на Ерида е Дискордија. Според Хесиод, постоела уште една Ерида, одвоена и различна од Ерида, ќерката на Ника, која била корисна за луѓето.Brown, s.v. Eris; Nünlist, s.v. Eris; Grimal, s.v. Eris; Tripp, s.v. Eris; Smith, s.v. Eris.

 Етимологија 
Името потекнува од именката eris, со корен erid-, што значи „кавга, раздор“ и е со непозната етимологија; врски со глаголот   „да се подигне, промеша, возбуди“ и сопственото име  . Роберт Бекес не гледа силен доказ за оваа врска и го исклучува изведувањето од   „да потпре“ поради оригиналното ι- како основа на името. Воткинс посочил дека потекнува од праиндоевропскиот корен ere - што значи „да одвои или да спои“. Името дало неколку изведени зборови во старогрчкиот јазик, вклучувајќи го и   „да се бориш“ и   „предмет на кавга“. 

 Семејство 
Во хомеровата Илијада, Ерида е опишана како „сестра и другарка“ на Арес,Хомер, Илијада 4.440–441. иако според Џефри Кирк таа „не е целосно персонифицирана“, а оваа генеалогија е „чисто ad hoc опис“.Kirk, pp. 380–381.За употребата на  () и  () еден покрај друг во овој пасус, видете Кореј, Криетер-Спиро и Висер, стр. 197-198, а за текстуалните тешкотии со овој и соседните пасуси, видете Кирк, стр. 381–382. Nünlist, s.v. Eris, ја карактеризира оваа генеалогија како „алегорична“, а Ганц, стр. 9, го наведува пасусот како пример за тоа дека Ерида е „само персонификација на нејзиното име“. Некои научници го толкуваат овој пасус како показател дека таа е ќерка на Зевс и Хера, родителите на Арес.Bell, p. 188; Parada, s.v. Eris. Сепак, според хесиодовата Теогонија, Ерида е ќерка на Никта (Ноќ), која е помеѓу многуте деца што Никта ги родила без партнер. Овие браќа и сестри на Ерида вклучуваат персонификации — како Ерида — на неколку „одвратни“ (στυγερός) нешта, како што се Морос („Пропаст“), Танат („Смрт“), Мојри („Судбини“), Немезида („Огорченост“), Апата („Измама“) и Герас („Старост“). Gantz, pp. 4–5; Хесоид, Теогонија 223–225.

Како и нејзината мајка Никта, Хесиод ја има опишано Ерида како мајка — без споменат татко — на многу деца (единственото дете на Никта со потомство) кои се исто така персонификации што претставуваат разни несреќи и штетни работи за кои, во случајот на Ерида, може да се смета дека се резултат на раздор и судир.Hard, pp. 30–31; Gantz, p. 5;  Хесоид, Теогонија 226–232. Сите деца на Ерида се малку повеќе од алегоризации на значењата на нивните имиња, практично без друг идентитет.  Следната табела ги наведува децата на Ерида, како што ги дал Хесиод: 

ДецаИместарогрчкиПреводЗабелешкиprop. n.com. n. sg.ПонΠόνοςπόνοςLSJ s.v. πόνος.макотрпна работа,Most 2018a, p. 21; Hard, p. 31 труд,Gantz, p. 10. тешка работаCaldwell, p. 40 on 212–232. In ancient Greek the word ponos which meant 'hard work' could also mean 'hardship, 'suffering', 'distress' or 'trouble', see The Cambridge Greek Lexicon, s.v. πόνος 1, 3; compare LSJ, s.v. πόνος. For the ancient Greeks' negative associations regarding ponos, see Millett, s.v. labour; Cartledge, s.v. industry, Greek and Roman.Наречен од Хесиод „болниот Пон“(Πόνον ἀλγινόεντα).Hesiod, Theogony 226.Цицерон има еквивалентна персонификација на латинскиот збор „работа“ како потомок на Мракот и Ноќта (Erebo et Nocte).Thurmann, s.v. Ponos; Cicero, De Natura Deorum 3.44.ЛетаΛήθηλήθηLSJ s.v. λήθη.заборавност,Most 2018a, p. 21; Gantz, p. 10; Caldwell, p. 40 on 212–232. заборав Hard, p. 31.Поврзано со Лета, реката на заборавот во ПодземјетоЛимосΛιμόςλιμόςLSJ s.v. λιμός.Глад,Hard, p. 31; Gantz, p. 10. ГладувањеMost 2018a, p. 21. Caldwell, p. 40 on 212–232.Со неизвесен пол; се почитувал особено во Спарта; еквивалент на римските Слави.АлгејаἌλγεα (pl.)ἄλγοςLSJ s.v. ἄλγος.Болка,Most 2018a, p. 21; Gantz, p. 10; Caldwell, p. 40 on 212–232. ТагаHard, p. 31.Хесиод ги нарекол „солзливи алги“ (Ἄλγεα δακρυόεντα).Hesiod, Theogony 227. Не е особено персонифицирана на друго место.ХисминаὙσμῖναι (pl.)ὑσμίνηLSJ s.v. ὑσμίνη.Борби,Most 2018a, p. 21; Gantz, p. 10. Тепачки,Hard, p. 31. БиткиCaldwell, p. 40 on 212–232.Постхомерицата на Квинт Смирнеј има слика од Хисмина како го украсуваат Ахиловиот штит.Quintus Smyrnaeus, Posthomerica 5.36.МахејаΜάχαi (pl.)μάχηLSJ s.v. μάχη.Битки,Most 2018a, p. 21; Gantz, p. 10; Hard, p. 31. ВојниCaldwell, p. 40 on 212–232.Не е особено персонифицирано на друго местоФонејаΦόνοι (pl.)φόνοςLSJ s.v. φόνος.Убиства,Most 2018a, p. 21; Hard, p. 31; Caldwell, p. 42 on 212–232. КолењеGantz, p. 10.Штитот на Херакле има слика од Фонеја како украс на штитот на ХераклеHesiod, Shield of Heracles 155.АндроктасијаἈνδροκτασίαι (pl.)ἀνδροκτασίαLSJ s.v. ἀνδροκτασία.Убиства без умисла,Caldwell, p. 42 on 212–232Hard, p. 31. Убиства на мажиGantz, p. 10Штитот на Херакле има слика од Андроктасија која го украсува штитот на Херакле.Hesiod, Shield of Heracles 155.НикејаΝείκεά (pl.)νεῖκοςLSJ s.v. νεῖκος.КавгиНе е особено персонифицирана на друго место.ПсевдејаΨεύδεά (pl.)ψεῦδοςLSJ s.v. ψεῦδος.Лаги,Most 2018a, p. 21; Hard, p. 31; Caldwell, p. 42 on 212–232. НевистиниGantz, p. 10.Не е особено персонифицирана на друго место.ЛогојΛόγοi (pl.)λόγοςLSJ s.v. λόγος.Приказни,Most 2018a, p. 21. Раскази,Caldwell, p. 42 on 212–232. овиGantz, p. 10.Не е особено персонифицирана на друго место.АмфилогијаἈμφιλλογίαι (pl.)ἀμφιλογίαLSJ s.v. ἀμφιλογία.Спорови,Most 2018a, p. 21; Caldwell, p. 42 on 212–232.  Нејасни зборовиGantz, p. 10.Не е особено персонифицирана на друго место.ДисномијаΔυσνομίαδυσνομίαLSJ s.v. δυσνομία.Беззаконие,Most 2018a, p. 21; Hard, p. 31. Лоша влада,Gantz, p. 10. АнархијаCaldwell, p. 42 on 212–232.Атинскиот државник Солон ја споредил Дисномија со Еуномија, персонификација на идеалната влада:Siewert, s.v. Nomos.АтаἌτηἄτηLSJ s.v. ἄτη.Заблуда,Hard, p. 31. Неразумност,Most 2018a, p. 21. Лудост,Gantz, p. 10. ПропастCaldwell, p. 42 on 212–232.Таа била протерана од Олимп од Зевс затоа што го заслепила за триковите на Хера, со кои му го одзела правото на првородство на Херакле.Hard, p. 31.ХоркојаὍρκοςὅρκοςLSJ s.v. ὄρκος.ЗаклетваПроклетството што му се нанесува на секој што ќе се заколне лажно.Hard, p. 31.

Парисов Суд 
Ерида игра клучна улога во еден важен мит. Таа била иницијатор на кавгата меѓу трите грчки божици, Хера, Атена и Афродита, која била решена со пресудата на Парис, што довело до грабнување на тројанката Елена од страна на Парис и избувнување на Тројанската војна.Hard, p. 30; Gantz, p. 9. Како што се раскажувала приказната, сите богови биле поканети на свадбата на Пелеј и Тетида освен Ерида. Таа сепак дошла, но ѝ било одбиено влегувањето. Во лутина, таа фрлила златно јаболко меѓу свадбените гости на кое пишувало „За најубавата“, што го барале трите божици.Tripp, s.v. Eris.

Хомер индиректно ја споменува на Судот на Парис, но без да ја споменува Ерида.Gantz, p. 9; Homer, Iliad, 24.27—30. Приказната е раскажана во „Киприја“, една од поемите во епскиот циклус, која ја раскажува целата приказна за Тројанската војна. „Киприја“, која е првата поема во циклусот, ги опишува настаните што претходат на оние што се случуваат во „Илијада“, втората поема во циклусот. Според прознното резиме на денес изгубената „Киприја“, Ерида, дејствувајќи според плановите на Зевс и Темида за да ја предизвика Тројанската војна, покренува некиос („кавга“) помеѓу трите божици околу „убавината“ (веројатно околу тоа која од трите била најубава), додека тие присуствувале на свадбената гозба на Пелеј и Тетида (кои ќе станат родители на Ахил). За да го реши спорот, Зевс им наредува на трите божици да заминат на планината Ида за да им суди Парис. На Парис, откако Афродита му ја понудила Елена за возврат за тоа што Парис ја избрал неа, тој го прави тоа.Gantz, p. 9; Proclus, Chrestomathy Cypria 1. Според Киприја  fr. 1 West (споредено со Еврипид, Орест 1639–42, Елена 36–41) причината на Зевс за желбата за војна била пренаселеноста, погледнете Ривс 1966.

Драматургот од петтиот век п.н.е., Еврипид, го опишува Судот на Париз неколку пати без да ја спомене ниту Ерида ниту јаболкото.Еврипид, Андромаха 274–292, Елена 23–30, Ифгенија во Авлида 1300–1308, Тројанската жена 924–931. Исто така и Исократ, елена 10.41.Подоцнежните записи вклучуваат детали, како што е златното Јаболко на раздорот, кое можеби потекнува од Киприја, а можеби и не. Според Фабулите на Хигин, составени некаде помеѓу првиот век п.н.е. и крајот на вториот век од н.е., сите богови биле поканети на свадбата освен Ерида. Сепак, таа дошла на свадбената гозба и кога ѝ било одбиено влегување, фрлила јаболко низ вратата, велејќи дека е за „најубавата“, што ја започнало расправијата.Gantz, p. 9; Хигин, Басни 92; compare with Аполодор, E.3.2. Сатиричарот Лукијан (втор век од н.е.) ни кажува дека јаболкото на Ерида било „чисто злато“ и дека на него било напишано: „За кралицата на убавината“ (). McCartney, p. 70; Лукијан, Дијалози на морските богови 7 (5); споредено со Лукијан, Судот на божиците (Dialogues of the Gods 20) 1; Јован Цеца, Chiliades, 5.31 (Story 24), На ликофрон 93; Прв ватикански митограф, 205 (Пепин, p. 89); Втор ватикански митограф, 249 (Пепин, p. 197).

 Раздор во војна 
Ерида ги персонифицира судирите, особено раздорите поврзани со војната.Nünlist, s.v. Eris. Во хомеровата Илијада, Ерида е прикажана и на бојната егида на Атена и на штитот на Ахил, каде што се појавува заедно со други персонификации поврзани со војната: Фоб („Пораз“), Алка („Храброст“) и Јоке („Напад“) на егидата, а Кидоима („Бунт“) и Кера („Судбина“) на штитот.Nünlist, s.v. Eris; Homer, Iliad 5.740 (aegis), 18.535 (shield). Слично, Хесиодскиот штит на Херакле ја има Ерида прикажана на штитот на Херакле, исто така со Фоб, Кидоима и Кера, како и други персонификации поврзани со војната: Проиоксида („Потера“), Палиоксида („Собир“), Хомадо („Бунт“), Фон („Убиство“) и Андроктасија („Колење“).Хесиод, Штитот на Херакле 154–156. Тука Ерида е опишана како лета над главата на Фоб („Страв“):Во средината беше Стравот, направен од неколебливиот, неискажлив, зјапачки наназад со очи што светкаа како оган. Устата му беше полна со бели заби, ужасни, страшни; а преку неговото намрштено чело леташе страшната Борба, подготвувајќи се за бојниот пораз на луѓето - сурова, таа им го одзеде умот и разумот на сите луѓе што водеа отворена војна против синот на Зевс [Херакле].

Хесоид, Штитот на Херакле, 144–150 

Ерида се појавува и во неколку борбени сцени во Илијада.Браун, s.v. Ерида; e.g. Хомер, Илијада 4.439–445, 5.517–518, 11.3–14, 11.73—74, 18.535, 20.47—48. За расправа за употребата на зборот „ерида“ во „Илијадата“, видете Наглер 1988. Сепак, за разлика од Аполон, Атена и неколку други олимпијци, Ерида не учествува во активна борба, ниту пак зазема страна во војната.Leaf, on Iliad 440. Нејзината улога во Илијада е „потикнувач на војските“, Хомер, Илијада 20.47—48: „Но, кога Олимпијците влегоа во средината на толпата луѓе, тогаш скокна моќниот Спор, потикнувачот на војските.“ поттикнувајќи ги двете војски да се борат една против друга. Во Книга 4, таа е едно од божествата (заедно со Арес, Атена, Дим („Ужас“) и Фоб („Пораз“) кои ги поттикнуваат војските да се борат, со спуштена глава на почетокот, но наскоро крената кон небото: И Тројанците беа поттикнати од Арес, а Ахајците од блескавата Атина, и Теророт, и Разбивањето, и Раздорот, кој беснее непрестајно, сестра и другарка на човекоубиецот Арес; таа прво го крева грбот само малку, но потоа главата ѝ е фиксирана во небото додека нозете ѝ стапнуваат на земјата. Таа беше таа што сега фрли злобна борба во нивната средина додека одеше низ толпата, правејќи ја воздишката на луѓето да се зголемува.

Хомер, Илијада, 4.439–445

Таа се појавува и во оваа улога на „потикнувач на војските“ во Книга 5,Хомер, Илијада 5.517–518. и повторно во Книга 11, каде што Зевс ја испраќа Ерида да ја крене грчката војска со викањеHard, p. 30.: Зевс го испратил Раздорот до брзите бродови на Ахајците, страшната Раздор, држејќи во рацете предзнак за војна. И таа стоела покрај црниот брод на Одисеј, со огромен труп, кој бил во средината, така што крик можел да стигне до двата краја, и до колибите на Ајас, синот на Теламон, и до оние на Ахил; бидејќи тие ги имале затегнато своите обликувани бродови на најоддалечените краеви, верувајќи во својата храброст и силата на своите раце. Таму божицата стоела и испуштила голем и страшен крик, пискав воен крик, и во срцето на секој човек од Ахајците таа разбудила сила за војна и за борба без престан. И веднаш војната им станала послатка отколку да се вратат со нивните шупливи бродови во нивната драга родна земја.

Хомер, Илијада 11.3–14

Нејзината желба за крвопролевање е незаситна. Подоцна во Книга 11, таа е последната од боговите што го напуштаат бојното поле, радувајќи се додека ги набљудува борбите што ги предизвикала.Хомер, Илијада  11.73—74.Додека во Книга 5, таа е опишана како бесна без престан.Хомер, Илијада 5.517–518.

Хесиод, исто така, ја поврзува Ерида со војната. Во своите „Дела и денови“, тој напишал дека таа „поттикнува злобна војна и судири“.Хесоид, Дела и денови 14–16. А во својата „Теогонија“, ги наведува Хисминеја (Битките) и Махеја (Војните) како нејзини деца.West 1966, p. 231 on 228; Хесоид, Теогонија 228.

 Друга Ерида 
Покрај Ерида, која била ќерка на Никта (Ноќ), Хесиод, во своите „Дела и денови“, споменува уште една Ерида. Тој ги споредува двете: Lecznar, p. 454.првата е „виновната“ која „поттикнува злобна војна и судири“, втората е достојна за „пофалба“, создадена од Зевс за да поттикне корисна конкуренција: Значи, на крајот на краиштата, не постоело само едно раѓање на Раздорите, туку на земјата има две Раздори. Едната од нив човекот би ја пофалил откако ќе ја дознае, но другата е достојна за осуда; и тие имаат целосно спротивставени духови. Зашто едниот поттикнува злобна војна и судири - сурова, ниеден смртник не ја сака таа, но по потреба тие ја почитуваат угнетувачката Раздор, според плановите на бесмртниците. Но, другата мрачната Ноќ ја роди прва; и синот на Крон, кој живее во етерот, ја постави во корените на земјата, и тоа е многу подобро за луѓето. Го буди дури и беспомошниот човек да работи. Зашто човек кој не работи, но кој гледа во некој друг човек, богат кој брза да ја ори земјата, да сади и да ја среди својата куќа, тој му завидува, еден сосед му завидува на својот сосед кој брза кон богатство: и оваа Раздор е добра за смртниците.

Хесиод, Дела и денови 11–24; 

 Други споменувања 
Антонин Либерал, во своите Метаморфози, ја вклучува Ерида во приказната за Политехник и Аедона, кои тврделе дека се сакаат повеќе од Хера и Зевс. Ова ја налутило Хера, па таа ја испратила Ерида да предизвика раздор меѓу нив.Антонин Либерал, Метаморфози 11. Ерида се споменува многу пати во „Постхомерика“ од Квинт Смирненски, која го опфаќа периодот помеѓу крајот на Илијада и почетокот на неговата Одисеја.Hopkinson, pp. vii–ix. Исто како и во Илијада, постхомерика Ерида е поттикнувач на воени судири,Квинт Смирненски, Постхомерика 1.159, 1.180, 5.31, 6.359, 8.68, 8.186, 9.147, 10.53, 11.8. не зазема страна,Квинт Смирненски, Постхомерика, 2.460, 6.359. беснее,Квинт Смирненски, Постхомерика, 6.359, 8.326, 9.147. и ужива во крвопролевањето во битките.Квинт Смирненски, Постхомерика 2.460, 9.324. Ерида се споменува и во „Дионизијака“ од Нон. На почетокот на епското соочување меѓу Зевс и Тифон, Нон ја натерува Нике (Победа) да го води Зевс во битка, а Ерида да го води Тифон, а во друг пасус Ерида, заедно со божицата на војната Енио, го носи „Бунтот“ на двете страни од битката.Нон, Дионисијака 2.358–359, 5.41–42.

 Иконографија 
Постојат малку сигурни претстави на Ерида во уметноста. Giroux, p. 849. Нејзините најрани појавувања (средината на шестиот век п.н.е.) се наоѓаат на Кипселовиот ковчег и во тондото на црнофигурна чаша (Берлин F1775).Gantz, p. 9. Географот Павсаниј опишува како ја видел Ерида прикажана на ковчегот, како „најодвратна“ [aischîstê] жена која стои помеѓу Ајант и Хектор како се борат.Gantz, p. 9; Giroux, p. 847 (Eris 3); Pausanias, 5.19.2. На чашата таа е прикажана како нормална жена по изглед, освен што има крилја и крилести сандали.Gantz, p. 9; Giroux, p. 847 (Eris 1); Beazley Archive 207; LIMC III-2, p. 608 (Eris 1); Digital LIMC 33843.

Од подоцнежниот дел на петтиот век п.н.е., горниот дел од црвенофигурен кратер од чашка ја прикажува Ерида со Темида свртени една кон друга, очигледно во меѓусебна расправа, додека долниот дел го прикажува Судот на Париз, потврдувајќи ја улогата на Ерида во настаните раскажани во Киприја. Gantz, p. 9; Giroux, p. 848 (Eris 7); Beazley Archive 215695; Perseus St. Petersburg St. 1807 (Vase); Digital LIMC 471; LIMC III-2, p. 608 (Eris 7).

 Галерија 

 Културни влијанија 
Класичната бајка „Заспаната убавица“ од Шарл Перо се однесува на она што се смета дека е улогата на Ерида во свадбата на Пелеј и Тетида. Како и Ерида, злобна самовила ја проколнува принцезата откако не е поканета на крштевката на принцезата.

Ерида е главната фигура на обожување во современата дискордијанска религија, измислена како „апсурдистичка шега“ во 1957 година од двајца школски пријатели Грегори Хил и Кери Вендел Торнли. Како што е митологизирано во сатиричниот текст на религијата „Principia Discordia“, напишан од Хил со Торнли и други, Ерида (очигледно) разговарала со Хил и Торнли во цела ноќна куглана, во форма на шимпанзо.Mäkelä & Petsche, "Abstract"; Robertson, pp. 421–424; Cusack, pp. 28–30.

Ерида, „Божицата на раздорот и хаосот“, е постојан антагонист во анимираната телевизиска серија „Мрачните авантури на Били и Менди“, каде што е прикажана како разгалена и богата жена која го држи „Јаболкото на раздорот“.

Слично на тоа, Ерида, злобната „Божица на раздорот и хаосот“, е главниот лик во анимираниот филм од DreamWorks од 2003 година, Синбад: Легендата за седумте мориња, против Синбад и неговите сојузници.

Џуџестата планета Ерида е именувана според оваа грчка божица во 2006 година.

Во 2019 година, новозеландскиот вид молци Ichneutica eris бил именуван во чест на Ерида.

 Наводи 

 Извори 

 Apollodorus, Apollodorus, The Library, with an English Translation by Sir James George Frazer, F.B.A., F.R.S. in 2 Volumes, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, London, William Heinemann Ltd. 1921. ISBN 0-674-99135-4. Online version at the Perseus Digital Library.
 Bell, Robert E., Women of Classical Mythology: A Biographical Dictionary. ABC-Clio. 1991. ISBN 9780874365818, 0874365813.
 Brown, Andrew, s.v. Eris, published online OCD-DATE, in the Oxford Classical Dictionary, edited by Tim Whitmarsh, digital ed, New York,  Oxford University Press. ISBN 978-0-19-938113-5.

 The Cambridge Greek Lexicon, edited by J. Diggle et al, Cambridge University Press, 2021 .
 Cartledge, Paul, s.v. industry, Greek and Roman, published online 07 March 2016, in the Oxford Classical Dictionary, edited by Tim Whitmarsh, digital ed, New York,  Oxford University Press. ISBN 978-0-19-938113-5.
 Celoria, Francis, The Metamorphoses of Antoninus Liberalis: A Translation with a Commentary, Routledge 1992. ISBN 978-0-415-06896-3. Online version at ToposText.
 Cicero, Marcus Tullius, De Natura Deorum in Cicero: On the Nature of the Gods. Academics, translated by H. Rackham, Loeb Classical Library No. 268, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, first published 1933, revised 1951. ISBN 978-0-674-99296-2. Online version at Harvard University Press. Internet Archive.
 Coray, Marina, Martha Krieter-Spiro, and Edzard Visser, Homer's Iliad. The Basel Commentary: Book IV, Berlin and Boston, De Gruyter, 2020. ISBN 9783110608298. doi:10.1515/9783110610185.
 Cusack, Carole M., Invented Religions: Imagination, Fiction and Faith, Ashgate, 2010. ISBN 978-0-754-66780-3.
 Еврипид, Andromache in Euripides: Children of Heracles. Hippolytus. Andromache. Hecuba, edited and translated by David Kovacs, Loeb Classical Library No. 484. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1995. ISBN 978-0-674-99533-8. Online version at Harvard University Press.
 Еврипид, Helen, in Euripides: Helen, Phoenician Women, Orestes, edited and translated by David Kovacs, Loeb Classical Library No. 11. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 2002. ISBN 978-0-674-99600-7. Online version at Harvard University Press.
 Еврипид, Iphigenia in Aulis in  Euripides: Bacchae, Iphigenia at Aulis, Rhesus, edited and translated by David Kovacs, Loeb Classical Library No. 495. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 2003. ISBN 978-0-674-99601-4. Online version at Harvard University Press.
 Еврипид, Orestes, in Euripides: Helen, Phoenician Women, Orestes, edited and translated by David Kovacs, Loeb Classical Library No. 11. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 2002. ISBN 978-0-674-99600-7. Online version at Harvard University Press.
 Еврипид, The Trojan Women, in Euripides: Trojan Women, Iphigenia among the Taurians, Ion, edited and translated by David Kovacs, Loeb Classical Library No. 10, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1999. ISBN 978-0-674-99574-1. Online version at Harvard University Press.
 Gantz, Timothy, Early Greek Myth: A Guide to Literary and Artistic Sources, Johns Hopkins University Press, 1996. Two volumes:  (Vol. 1),  (Vol. 2).
 Grimal, Pierre, The Dictionary of Classical Mythology, Wiley-Blackwell, 1996. ISBN 978-0-631-20102-1. Internet Archive.
 Hard, Robin (2004), The Routledge Handbook of Greek Mythology: Based on H.J. Rose's "Handbook of Greek Mythology", Psychology Press, 2004, . Google Books.

 Hyginus, Fabulae, in The Myths of Hyginus, edited and translated by Mary A. Grant, Lawrence: University of Kansas Press, 1960. Online version at ToposText.
 Giroux, Hubert, s.v. Eris, in Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC) III.1 ATHERION-EROS, Artemis Verlag, Zürich and Munich, 1981. ISBN 3-7608-8751-1. Internet Archive.
 Isocrates, Helen, in Isocrates, Volume III, translated by La Rue Van Hook, Loeb Classical Library No. 373. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1945. ISBN 978-0-674-99411-9. Online version at Harvard University Press.
 Kirk, Geoffrey Stephen, The Iliad: A Commentary. Volume I: Books 1–4, Cambridge, Cambridge University Press, 1985. ISBN 9780511620263. doi:10.1017/CBO9780511620263.
 Leaf, Walter, The Iliad, Edited, with Apparatus Criticus, Prolegomena, Notes, and Appendices, Vol I, Books I–XII, second edition, London, Macmillan and Co., limited; New York, The Macmillan Company, 1900. Internet Archive. Online version of commentary at the Perseus Digital Library.
 Lecznar, Adam, "Hesiod in the Eighteenth and Nineteenth Centuries", in The Oxford Handbook of Hesiod, edited by Alexander Loney, and Stephen Scully, Oxford University Press, 2018. ISBN 978-0-190-20904-9.
 Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC) III.2 ATHERION-EROS, Artemis Verlag, Zürich and Munich, 1981. ISBN 3-7608-8751-1. Internet Archive.
 Liddell, Henry George, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones with the assistance of Roderick McKenzie, Clarendon Press Oxford, 1940. Online version at the Perseus Digital Library.
 Lucian, Dialogues of the Dead. Dialogues of the Sea-Gods. Dialogues of the Gods. Dialogues of the Courtesans, translated by M. D. MacLeod, Loeb Classical Library No. 431, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1961. ISBN 978-0-674-99475-1. Online version at Harvard University Press. Internet Archive.
 Lucian, The Dead Come to Life or The Fisherman. The Double Indictment or Trials by Jury. On Sacrifices. The Ignorant Book Collector. The Dream or Lucian's Career. The Parasite. The Lover of Lies. The Judgement of the Goddesses. On Salaried Posts in Great Houses, translated by A. M. Harmon, Loeb Classical Library No. 130, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1921, 1960. ISBN 978-0-674-99144-6. Online version at Harvard University Press. Internet Archive.
 Mäkelä, Essi, and Johanna J. M. Petsche, "Serious parody: Discordianism as liquid religion", in Culture and Religion, 14(4), pp. 411–423. doi:10.1080/14755610.2013.841269
 McCartney, Eugene Stock, "How the Apple Became the Token of Love", in Transactions and Proceedings of the American Philological Association, Vol. 56 (1925), pp. 70–81. .
 Millett, Paul C., s.v. labour, published online 30 July 2015, in the Oxford Classical Dictionary, edited by Tim Whitmarsh, digital ed, New York,  Oxford University Press. ISBN 978-0-19-938113-5.
 Most, G.W. (2018a), Hesiod, Theogony, Works and Days, Testimonia, Edited and translated by Glenn W. Most, Loeb Classical Library No. 57, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 2018. ISBN 978-0-674-99720-2. Online version at Harvard University Press.
 Most, G.W. (2018b), Hesiod: The Shield, Catalogue of Women, Other Fragments, Loeb Classical Library, No. 503, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 2007, 2018. ISBN 978-0-674-99721-9. Online version at Harvard University Press.
 Nagler, Michael, N., "Toward a Semantics of Ancient Conflict: Eris in the 'Iliad'", in The Classical World, Nov. - Dec., 1988, Vol. 82, No. 2 (Nov. - Dec., 1988), pp. 81-90. .
 Nonnus, Dionysiaca, Volume I: Books 1–15, translated by W. H. D. Rouse, Loeb Classical Library No. 344, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1940 (revised 1984).  ISBN 978-0-674-99379-2. Online version at Harvard University Press. Internet Archive (1940).
 Nünlist, Rene, s.v. Eris, in Brill’s New Pauly Online, Antiquity volumes edited by: Hubert Cancik and, Helmuth Schneider, English Edition by: Christine F. Salazar, Classical Tradition volumes edited by: Manfred Landfester, English Edition by: Francis G. Gentry, published online: 2006.

 Pausanias, Description of Greece with an English Translation by W.H.S. Jones, Litt.D., and H.A. Ormerod, M.A., in 4 Volumes. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1918. Online version at the Perseus Digital Library.
 Proclus, The Epic Cycle, translated by Gregory Nagy, revised by Eugenia Lao, Harvard University's Center for Hellenic Studies, Washington DC, November 2, 2020.  Online at The Center for Hellenic Studies.
 Pepin, Ronald E., The Vatican Mythographers, Fordham University Press, 2008. ISBN 9780823228928.
 Quintus Smyrnaeus, Posthomerica, edited and translated by Neil Hopkinson, Loeb Classical Library No. 19, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 2018. ISBN 978-0-674-99716-5. Online version at Harvard University Press.
 Reeves, John D., "The Cause of the Trojan War: A Forgotten Myth Revived", in The Classical Journal, Feb., 1966, Vol. 61, No. 5 (Feb., 1966), pp. 211-214. .
 Robertson, David G., "Making the Donkey Visible: Discordianism in the Works of Robert Anton Wilson", in Cusack, Carole M.; Norman, Alex (eds.). Handbook of New Religions and Cultural Production. Brill. pp. 421–444. ISBN 978-90-04-22187-1.
 Siewert, Peter, s.v. Nomos, in Brill’s New Pauly Online, Antiquity volumes edited by: Hubert Cancik and, Helmuth Schneider, English Edition by: Christine F. Salazar, Classical Tradition volumes edited by: Manfred Landfester, English Edition by: Francis G. Gentry, published online: 2006.
 Thurmann, Stephanie, s.v. Ponos, in Brill’s New Pauly Online, Antiquity volumes edited by: Hubert Cancik and, Helmuth Schneider, English Edition by: Christine F. Salazar, Classical Tradition volumes edited by: Manfred Landfester, English Edition by: Francis G. Gentry, published online: 2006.
 Tzetzes, John, Chiliades, editor Gottlieb Kiessling, F.C.G. Vogel, 1826. Google Books. (English translation: Book I by Ana Untila; Books II–IV, by Gary Berkowitz; Books V–VI by Konstantino Ramiotis; Books VII–VIII by Vasiliki Dogani; Books IX–X by Jonathan Alexander; Books XII–XIII by Nikolaos Giallousis. Internet Archive).
 Tzetzes, On Lycopron, in Lycophronis Alexandra Vol II, edited by Eduard Scheer,  1908. Internet Archive.
 West, M. L. (1966), Hesiod: Theogony, Oxford University Press. ISBN 0-19-814169-6.
 West, M. L. (2003), Greek Epic Fragments: From the Seventh to the Fifth Centuries BC, edited and translated by Martin L. West, Loeb Classical Library No. 497, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 2003.  ISBN 978-0-674-99605-2. Online version at Harvard University Press.

 Надворешни врски 

Категорија:Старогрчки божици
Категорија:Ерида
Категорија:Дискордијанизам
Категорија:Потомство на Хера
Категорија:Потомство на Зевс
Категорија:Ликови од Илијадата
Категорија:Сопруги на Арес
Категорија:Потомство на Никта