Оренбуршки шал

Оренбуршкиот шал претставува руски плетен чипкаст материјал исткаен од козји влакна и претставува еден од класичните симболи на руските занаети, заедно со Тулските самовари, бабушки, Хохлома, Гжел, Палешка минијатура, чипката Вологда, Димковски играчки, ростовскиот финифт (емајл) и уралскиот малахит.

 Потекло 
Овој вид фино плетен, чипкаст шал потекнува од областа Оренбург пред околу 250 години. Регионот Оренбург во Русија е познат по своите шалови, познати како Оренбуршки шалови („Оренбуршки платок“) на руски. Во англофонските земји, тие често се нарекуваат „шалови за венчални прстени“ бидејќи, иако шаловите се доста големи, шалот плетен на традиционален начин е толку тенок што може да се провлече низ венчален прстен.

 Композиција 
Шаловите се изработени од мешавина од свила и автохтони козји влакна, слични на кашмир или мохер. Суровата клима и специфичните карактеристики на областа создале совршени услови за успешно одгледување на расата Губерлинска коза, која има лесна, топла, мека, свиленкаста и долга влакнеста мека волна. Овој посебен вид волна е исклучиво карактеристичен за оваа раса. Козите внимателно се четкаат секоја пролет за да се соберат влакната. Влакното потоа се преде рачно со помош на потпрено вретено. Потоа се намотува на комерцијален свилен конец. Свилата помага да се задржи обликот на чипката, спречувајќи ја да се собере. Првично шаловите биле изработени целосно од козји влакна, но ова се променило. Со намотување со еден свилен единечен и една нишка козји влакна, цената на шаловите се намалила, бидејќи трудот потребен за производство на шал се намалил. Свилата, исто така, ја зголемила цврстината на шалот.

 Шалови 
Откако преѓата ќе се испреде и ќе се подготви заедно со свила, шалот се плете пред да се испере. Преѓата и влакната не се перат сè додека шалот не се исплете и не е подготвен за шиење и продажба. Шаловите се плетат во различни геометриски дизајни. Тие се изработуваат во многу форми: правоаголни, квадратни и триаголни. Големината варира од големина на шамија за глава до оние со големина на шал. Бојата варира во зависност од бојата на козите. Некои шалови содржат повеќе од една боја.

 Квалитети 
Влакната кај оренбуршките кози се меѓу најтенките во светот - 16-18 микрометри. Производите направени од ваквите влакна се затоа особено меки и фини. Тенкоста на влакната делумно се должи на суровите снежни зими на степите на планините Урал, заедно со посебните квалитети на храната и условите за живот. Специјалната раса на кози може да се одгледува само во регионот Оренбург. И покрај тоа што е толку фино, влакната се многу издржливи, повеќе од волната. Напорите на Французите во 19 век да увезат оренбуршки кози биле неуспешни, бидејќи топлата клима на Франција не била погодна за развој на фината волна. Според тоа, оренбуршките кози во Франција дегенерирале во обични кози со груба густа волна. Во 18-ти и 19-ти век, Франција увезувала десетици илјади пуди (пуд) (стара руска мерка за тежина) од оренбуршко козјо влакно, кое било поценето и од кашмирот. Оренбуршкиот шал станал популарен во Европа преку претпријатието „Имитација а ла Оренбург“ организирано од англиската фирма „Липнер“. 

 20 век 
Во 20 век, војните и Железната завеса на советската ера ја прекинале епохата на светска слава на оренбуршките занаети. Сепак, тоа не значело крај на плетењето козјо влакно во регионот. Една од иновациите воведени во тоа време била комбинираната употреба на тенката волна од козите од Оренбург и од Волгоградската Област. Локалните плетачи сфатиле дека влакната од козите од Волгоград се многу добри за плетење бели шалови. Друго достигнување било основањето на фабриката за козји шалови во Оренбург. Повторно, како и во 19 век, оренбуршките шалови привлекле внимание, овој пат во рамките на СССР. Се сметало за несоодветно некој да се врати од Оренбург без козји шал. Западна Европа сè уште купува големи количини влакна од козите од Оренбург.

 Варијации 
„Мрежестата“ структура на шалот му дава на материјалот посебна грациозност. Иако шалот е голем и тежи 250-300 грама, може да се протне низ венчален прстен и лесно се вклопува во лушпа од гускино јајце. Постојат неколку видови оренбуршки шалови. Првиот се сивите (ретко бели) шалови од густа волна од козјо влакно. Овие шалови ја започнале традицијата на плетење оренбуршки волнени шалови. Вториот се доста густите шалови. Тие се користат за секојдневно носење и даваат слична топлина како шаловите. Ваквите шалови се плетат во регионот Орск. Третиот вид оренбуршки шалови се многу тенки. Како по правило, тенките шалови имаат елегантни шари и се користат како декорација во посебни пригоди. Најдобрите тенки шалови се плетат во населбите Жолтоје и Шушма во округот Сарахташ. Ваквите шалови се сметаат за одлична декорација за секаков стил на вечерна облека.

Како основа за овие шалови, вообичаено плетачите користат конец од вискоза, а за подебелите шалови пак обично користат памучен конец. Секој плетач преде конци со различна дебелина. Кај потенките шалови обично има две третини од пердувести влакна и една третина од конец од вискоза. Освен шаловите и марамчињата, денес се плетат и други производи од оренбуршки пердувести влакна: елеци, пончо, пердувести и многу топли џемпери.

 Особености 
Квалитетниот шал се плете од рачно предена преѓа: плетачот ќе преде цврста преѓа од козјите влакна, а потоа ќе ја наткаса со комерцијално предена свилена преѓа. Таквиот шал или марамче нема да изгледа пердувесто кога ќе се изработи. Почнуваат да развиваат ореол кога се носат и ќе траат многу години. Добриот плетач може да исплете две марамчиња - („пајакови линии“) со средна големина или три месечно. Ќе биде потребен еден месец или повеќе за да се исплете голем шал или марамче со шара или натпис. Поради високата цена на ваквата волна и преѓа, оригиналниот рачно изработен оренбуршки шал или марамче е скап луксузен предмет.

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Видео и историска позадина на плетените шалови од козји влакна од Оренбург 
 Оренбуршки шалови со козји влакнаи
 Книги за оренбуршките шалови и естонските шалови.
Категорија:Руски пронајдоци
Категорија:Руски ракотворби