Ксана

Ксана е лик што се среќава во астурската митологија. Секогаш женска, таа е суштество со извонредна убавина за кое се верува дека живее во фонтани, реки, водопади или шумски предели со чиста вода. Потеклото на астурскиот збор ксана е нејасно, иако некои научници го сметаат за изведен од латинското име за божицата Дијана. Споменувањата за тоа каде живееле митолошките ксани се сè уште чести во астурските топоними. Тие се појавуваат и во источногалиската и кантабриската митологија (Анџанас).

 Карактеристики 
Ксаните нудат богатства и можат да бидат разочарани. Некои ксани исто така напаѓаат луѓе и им ја крадат храната. Тие живеат во фонтани и пештери.

Ксаната може да претставува корисен дух, нудејќи „љубовна вода“  за патниците како и подароци од злато или сребро за тие што се достојни преку некоја недефинирана пресуда. Нивните хипнотички гласови може да се слушнат во текот на пролетните и летните ноќи. Оние кои имаат чиста душа и ја слушаат песната ќе бидат исполнети со чувство на мир и љубов. Оние чии души не се невини ќе чувствуваат дека се задушуваат и може да бидат доведени до лудило.

 Ксанинос 
Ксаните имаат потомци наречени ксанинос, но бидејќи не можат да се грижат за нив — ксаните не можат да произведат млеко за да ги нахранат своите бебиња — тие обично земаат човечко бебе од неговата лулка и како замена го ставаат своето самовилско дете, слично на други култури. Човечката мајка ја открива оваа промена откако бебето ќе порасне за само неколку месеци. За да се разоткрие ксанинот, мора да се постават неколку садови и лушпи од јајца во близина на огнот, и, ако бебето е подметнато дете, тоа ќе извика: „Роден сум пред сто години и оттогаш не сум видел толку многу лушпи од јајца во близина на огнот!“ 

Приказните за ксаните можат да се поделат во четири широки категории. Прво, приказни во кои ксаната има дете. Во овие приказни, ксаната го заменува своето бебе со бебето на друга жена. Второ, раскази за ксани кои страдаат од магии. Во овие приказни, чин спроведен според таен обред може да ја прекине магијата. Трето, ксани кои поседуваат богатства. Ксаната можеби го стекнала богатството случајно, преку донација или кражба; понекогаш човечкиот лик од приказната го добива богатството, но најчесто не. Конечно, приказни за ксани кои се злобни. Најважните приказни од оваа категорија се оние во кои ксаната влегува во дом низ клучалка; ксаната зема и маѓепсува некого; ксаната се трансформира во животно; а ксаната обезбедува магичен појас.

 Во литературата 
Кубанската писателка Даина Чавијано го користи мотивот на ксана во својот роман „Островот на вечната љубов“. Кога еден од ликовите ќе наиде на ксана додека се чешла, дијалогот меѓу нив означува клучен пресврт во заплетот.

Серијата „Темнината се крева“ на Кели Армстронг има три лика за кои се верува дека се ксани. Оживеани членови на оваа натприродна раса поради генетска модификација: Хејли Морис, Никол Тилсон и починатата Серена. Со оглед на нивните моќи и поврзаноста со водата, смртта на Серена со давење е точка на мистерија во приказната.

 Наводи 

Категорија:Водни духови
Категорија:Женски легенарни суштества