Рамноглав сом

Рамноглав сом (Pylodictis olivaris), исто така наречен со неколку народни имиња, вклучувајќи каллив сом или лопатоглав сом, ― голем вид на северноамерикански слатководен сом од семејството Ictaluridae. Тој е единствениот вид од родот Pylodictis. Распоредувајќи се од регионот на долните Големи Езера до северно Мексико, е широко воведен и е инвазивен вид во некои области. Најблизок жив роднина на рамноглавиот сом е многу помалиот широкоуст слеп сом, Satan eurystomus, пештерска рипка.

 Еволуција 
Фосилните остатоци од рамноглавиот сом стануваат изобилни во геолошките формации на средишниот дел на Соединетите Држави, од средниот миоцен па наваму. Ова укажува дека постои како посебен вид речиси 20 милиони години.

 Народни имиња 
Рамноглавиот сом е познат и како жолт сом, каллив сом, Џониев сом, гужон, апалучион, опелусас, шарен сом и мисисипски сом. На дијалектот на планините Озарк, може да биде наречеен „бабин сом“.

 Опис 
Рамноглавиот сом е маслинесто обоен на страните и на задниот дел, со бела до жолта долна страна. Поединците, особено младите примероци од побистри води, може да бидат силно шарени со темно кафеава до црна боја. Очите се мали, а долната вилица е истакната под горната. Премаксиларното непце за заби има задни продолжетоци. Каудалната перка е емаргинатна по структура, а нејзиниот горен лобус може да има изолиран бел раб. Перките се инаку кафеави, иако шарите на телото може да се протегаат во перките. Аналната перка има 14 до 17 зраци и заоблен раб.

Рамноглавиот сом расте до должина од 155 цм и може да тежи до 55,79 кг, што го прави втор по големина сом во Северна Америка (по модриот сом, Ictalurus furcatus). Почесто, должината на возрасните единки е околу 38-114 цм. Неговиот максимален регистриран животен век е 28 години. Размножувачката зрелост е достигнувана помеѓу 4 и 5 години, или на приближно 46 цм. Светскиот рекордер кој бил уловен, бил фатен на 19 мај 1998 година од резервоарот Елк Сити, Канзас, и тежел 55,79 кг. Сепак, запис од 1982 година, уловен со „други методи“, покажува дека рамноглавиот сом би можел да биде најдолгиот вид сом во Северна Америка, откако примерок извлечен од реката Арканзас бил долг 175 цм и тежел 63,45 кг.
мини|Во аквариумот Одиси.

 Распространетост и живеалиште 
Автохтониот ареал на рамноглавиот сом вклучува широка област западно од Апалачките Планини, опфаќајќи ги големите реки на сливовите на Мисисипи, Мисури и Охајо. Ареалот се протега сè до Канада на север, сè до Тексас на запад и на југ до Мексиканскиот Залив, вклучувајќи го североисточно Мексико. Рамноглавиот сом не може да живее во морска вода со полна густина (што е околу 35 делови на илјада или околу 35 грама сол на литар вода), но може да преживее во 10 делови од илјада, некое време и да напредува во до околу 5 делови од илјада.

Рамноглавиот сом е вид риба која претпочита да лежи на дното на водно тело. Овие сомови претпочитаат средни до големи реки со релативно топла вода и стабилни бавни струи. Рамноглавиот сом претпочита живеалишта со вертикални брегови, што значи дека брегот на земјиштето малку се надвиснува над водата и област со паднати дрвја или дрвенести остатоци. Поточно, овие сомови претпочитаат длабочина на дрвенести остатоци од најмалку 3 м и пречник на дрвенести остатоци од најмалку 3 м за да обезбедат засолниште. Рамноглавиот сом има тежнеење да има домет помал од 2 км, ова значи дека тие се непреселнички вид риба.

 Исхрана 
Рамноглавиот сом претпочита жив плен. Тој е ненаситен месојад и се храни првенствено со риби, инсекти, прстенести црви и ракообразни животни. Исто така, се храни и со други мали сомови и речиси сè што се движи и вибрира. Познато е дека јадат ракови, американски стомачен сом (Dorosoma cepedianum), инсекти и ларви, каналски сом (Ictalurus punctatus), драм (Aplodinotus grunniens), други рамноглави сомови, зелена сончева рипка (Lepomis cyanellus) и крап. Ларвите на инсектите се главен вид плен сè додека единката не достигне приближно 100 мм во вкупна должина, при што исхраната се проширува за да вклучи ракови и мали риби. Поединци над 250 мм во должина се хранат речиси исклучиво со други риби.

На околу двегодишна возраст, сомот сом се храни главно со рак; сепак, нивната употреба на рак полека се намалува до околу шестгодишна возраст. Кога сомот е на возраст од околу шест години, тој целосно ги исклучува раковите од својата исхрана и речиси целосно јаде храна која се состои од риба; ова е нарекувано рибајадна исхрана. Сомот сом ја доживува оваа промена во исхраната од две до шестгодишна возраст од една од две причини, а тоа се или распространетост во живеалиште кое не содржи ракови или промена во исхраната поради зголемувањето на големината на сомот. Рамноглавиот сом кој е стар шест години или постар, кој јаде главно риба, има сезонска промена во исхраната, што значи дека јадат различни видови риба во зависност од времето од годината. Рамноглавиот сом е вид на топла вода; поради ова, просечната потрошувачка на млади сомови се зголемува со зголемување на температурата, а нивната просечна потрошувачка се намалува со намалување на температурите. Овие сомови имаат големо зголемување на исхраната на околу 19 °C и нивниот апетит останува зголемен до околу 32 °C. Нивниот апетит почнува да се намалува на 16 °C, повеќето рамни глави престануваат да јадат на 11 °C, и ниту еден сом не јадел храна на или под 7 °C.

 Размножување 
Мрестењето на P. olivaris се случува кон крајот на јуни и почетокот на јули, а гнездата се прават во области со потопени трупци и друг отпад. Мажјаците, кои исто така ги градат гнездата, жестоко и неуморно се бранат и го разгоруваат рибилото. Големината на рибилото варира пропорционално на големината на женката; во просек се положуваат 2.640 јајца на килограм риба.

Во просек, секоја женка сом положува околу 100.000 јајца. Улогата на мажјакот сом во раздвижувањето на рибилото е да им обезбеди кислород на јајцата преку употреба на перките. Мрестењето на овие сомови се случува кога температурата достигнува приближно 19 до 24 °C и протокот на потокот или реката станува стабилен. Кога рамноглавиот сом ќе достигне возраст од три до шест години, тој е сметан за полово зрел и сомот е способен да почне да се размножува. Бидејќи струјата на реката или потокот еродира дел од речното корито, создава природни вдлабнатини, овие вдлабнатини имаат тежнеење да бидат местото каде што рамноглавиот сом ги гради своите гнезда.

Младенчињатаа риби често живеат во плитки области со карпести и песочни подлоги, каде што се хранат со инсекти и црви како што се прстенести и многучетинести црви. Младите рамноглави сомови се исто така канибалисти, што во голема мера го спречува нивното присуство во аквакултурата.

 Дневно движење 
Дневното движење е преселба на животно во период од 24 часа. Рамноглавиот сом има промена во нивното движење во зависност од сезоната. Во пролет и лето, рамноглавиот сом има зголемување на нивната активност на движење од полноќ до зори, при што нивното дневно движење е најголемо во лето. Спротивно на тоа, во есен и зима, рамноглавиот сом не покажува никакво зголемено движење во временски период од 24 часа, при што нивното дневно движење е најмало во зима. Рамноглавиот сом има дневно движење кое е најголемо во лето поради нивното мрестење, кое се одвива од доцна пролет до рано лето, додека во зима имаат најмало дневно движење бидејќи чекаат да заврши зимата, што е нарекувано фаза на презимување.

 Поврзано 

 Список на народни имиња на риби

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Species Profile - Flathead Catfish (Pylodictis olivaris), National Invasive Species Information Center, United States National Agricultural Library. Списоци со општи информации и ресурси за рамноглавиот сом.

Категорија:Незагрозени видови според МСЗП
Категорија:Видови именувани од Константин Самуел Рафинеск
Категорија:Риби опишани во 1818 година
Категорија:Слатководна риба во Соединетите Држави
Категорија:Ictaluridae
Категорија:Риби