Накши канта

десно|мини|300x300пкс|Накши канта
Накши канта ― вид на везено ќебе или јорган, вековна бенгалска уметничка традиција во регионот на Бенгал, особено во Бангладеш и индиските држави Западен Бенгал, Трипура и делови од Асам. Основните материјали што се користат се конец и стара ткаенина. Накши канта се изработуваат низ целиот Бангладеш.

Шарените дизајни што се везат резултирале со името „Накши канта“, кое е изведено од бенгалскиот збор „накша“, што се однесува на уметнички шари. Раните везови имале бела позадина со црвен, син и црн вез; подоцна, биле вклучени и жолта, зелена, розова и други бои. Шилестиот бод, наречен „канта бод“, е главниот бод што се користи за оваа намена. Традиционално, овие платна се произведувале за семејна употреба. Денес, по оживувањето на накши канта, тие се произведуваат комерцијално.

 Традиција 
Како и секоја друга народна уметност, изработката е под влијание на фактори како што се достапните материјали, дневните потреби, климата, географијата и економските услови. Најраната форма на канта веројатно била пачворк.

 Изработка 
Традиционално, за изработка на канти се користеле стари сари, лунги и доти. Изработката на канта не била занимање со полно работно време; жените во речиси секое домаќинство биле експерти во оваа уметност. Руралните жени работеле во слободното време или во дождовната сезона, па затоа било вообичаено изработката на една канта да трае со месеци, па дури и години. За изработка на канта со стандардна големина биле потребни најмалку три до шест сари. Денес се користат нови памучни ткаенини. Традиционално, конецот се собирал од стари сари, иако тоа ретко се прави денес.

Првично, дизајните и мотивите не се цртале на ткаенината. Дизајнот прво се оцртувал со игла и конец, проследен со фокусни точки, а потоа се додавале мотивите за полнење. Кај везовите со доминантен централен мотив, прво се правел центарот, проследен со дизајните на аглите и другите детали. Денес, ова се заменува со шеми нацртани на хартија за трасирање.

 Влијание на религијата и народните верувања 
Хинду жените во 19 век користеле човечки и животински форми за да раскажуваат приказни за богови, божици и нивните Вахани. Бенгалските жени можеле слободно да црпат инспирација од нивната богата домородна околина, како и од современите приказни. За нив, ткаенината била уметникот, а личноста била занаетчијата. Во средината на 19 век, шемите на бои и дизајните почнале да се менуваат за да бидат погодни за употреба на денешната облека. Во 1940 година, Рабиндранат Тагоре и неговата снаа Пратима Деви ги обучиле жените Сантали во округот Бирбхум, а квалитетна работа била создавана под менторство на уметници од Калабабан.

 Контроверзност во врска со географската ознака 
Во 2008 година, индиската држава Западен Бенгал аплицирала за статус на географска ознака (ГИ) за „накши канта“, додека Бангладеш, заедно со Западен Бенгал, исто така бил силен кандидат за истата. Сепак, поради отсуство на соодветни закони за географска ознака во Бангладеш во тоа време (кои подоцна биле усвоени), Бангладеш не можел официјално да аплицира за географска ознака. Канцеларијата за регистрација ја доделила географската ознака на Западен Бенгал во 2008 година.

Сепак, властите на Бангладеш подоцна го усвоиле „Законот за географска ознака на Бангладеш (регистрација и заштита) од 2013 година“ во парламентот. Со оглед на тоа што се завршени потребните подготовки, тие го чекаат следниот циклус на аплицирање за барање на географска ознака за „накши канта“ во Бангладеш. Канцеларијата за регистрација му ја доделила географската ознака на Бангладеш во 2024 година, под името „џамалпур накшиканта“.

 Наводи 

 Литература 





 Надворешни врски 

 Детали за регистрирана ГИ ознака
 Прекрасната уметност на Накши канта
 Музеј Гурусадеј, Индија Archived  
 Национален музеј на Бангладеш 
 Вез канта од Западен Бенгал  Archived

Категорија:Рачна работа
Категорија:Индиски ракотворби