Хронологија на Балканските војни

Ова е список на настани од Балканските војни по хронолошки редослед.

 1911 
ДатумНастанлетотоОбнова на албанското национално движењесредина на јулиНапад од страна на Внатрешната Македонска Револуционерна Организација (ВМРО) во Штип, Македонија. Османлиските контрамерки поттикнуваат почетни разговори меѓу Бугарија и Србија.16 септемвриИталија објавува војна на Отоманската империја поради анексијата на Либија.
 1912 
ДатумНастан29 февруариПотпишан е договор за одбранбен сојуз меѓу Србија и Бугарија.16 мајТаен бугарско-грчки договор за одбранбен сојуз.21–27 мајИталија ги презема Додеканеските Острови.19 јулиНапад на ВМРО во Кожани, Македонија. Османлиските контрамерки ги разбеснуваат балканските христијански држави.30 јулиАлбанските бунтовници бараат распуштање на османлискиот парламент во рок од 48 часа и поднесуваат барање за автономија (вилаетите Скадар, Косово, Јањина и Битолско да се обединат во една покраина; албанските војници да служат само во таа покраина; албанскиот јазик да биде јазик на администрацијата и образованието; сите Албанци да имаат право да носат оружје).15 август (околу)Усен договор меѓу Бугарија, Србија и Црна Гора: Бугарија ѝ доделува воен заем на Црна Гора и ја плаќа црногорската војска за време на војната. Црна Гора се согласува да води војна против Портата без провокација.15 септемвриСрпската влада издава тајно упатство број 5669 до своите амбасади да дејствуваат во насока на припојување на Охрид и Прилеп кон Србија.17 септемвриУлтиматум на Балканскиот сојуз (Бугарија, Грција, Србија) до Портата: итна автономија за Македонија според Берлинскиот мировен договор. Прогласена вонредна состојба и општа мобилизација во Турција и балканските земји (18 септември).18 септемвриФормирање на 70 мали групи активисти на ВМРО во Софија за извидување и саботажа во Македонија и Тракија.22 септемвриТајна конвенција меѓу Бугарија и Грција.23 септемвриОсновање на Македонско-одринското ополченство од бегалците на генерал Петар Дрвингов – околу 14.600 учесници.26 септемвриЦрногорската војска започнува воени операции против Портата.28 септемвриЦрногорската војска го ослободила Бијело Поље.2 октомвриМировен договор меѓу Италија и Отоманската Империја потпишан во Уши.3 октромвриПортата го отфрла ултиматумот и ги прекинува дипломатските односи со Србија, Бугарија и Црна Гора, но се обидува да ги поправи односите со Грција.4 октомвриОтоманската Империја им објавува војна на Сојузниците. Следниот ден, Бугарија, Грција, Црна Гора и Србија (7 октомври) ѝ објавуваат војна на Портата. Започнуваат воени операции. Романија прогласува неутралност.7–15 октомвриБугарската војска ги зазема Источните Родопи и ја запира османлиската контраофанзива (15-25 октомври).8–13 октомвриПрвата и Третата бугарска армија го пробиваат првиот отомански одбранбен фронт Ескиполос-Петра, го освојуваат Лозенград, а Втората бугарска армија го опколува Одрин. На 13 октомври, српската армија ги зазема Скопје, Куманово, Велес и Штип во Македонија.9–10 октомвриГрчката војска ја добива битката кај Сарантапорос.15 октомвриВоведување на српскиот административен систем на новите територии во Македонија и Косово. Црногорската армија ја зазема Плевља.16 октомвриПрвото бомбардирање од авион во историјата на војувањето во Европа – бугарската авијација ја бомбардира тврдината во Одрин.17 октомвриЦрногорската војска го ослободила Пеќ.17–20 октомвриПрвата и Третата бугарска армија го пробиваат вториот османлиски одбранбен фронт кај Љуле Бургас - Бунархисар.19–20 октомвриГрчката војска ја добива битката кај Ениџе.27 октомвриНова влада формирана во Романија, предводена од Тито Мајореску.28 октомвриГрчката војска влегува во Солун (кој бил предаден на 27 октомври) наутро, а бугарската Рилска дивизија попладне. Почеток на спорот за Солун.29 октомвриПортата бара примирје во Софија, но кралот Фердинанд I ја принудува бугарската влада да го игнорира предлогот и да го скрие од сојузниците.1 ноемвриПочетокот на христијанизацијата на Помаците во Родопските Планини. Во декември беше испратена мисија на официјалната бугарска црква.4–5 ноемвриПрвата и Третата бугарска армија започнаа неуспешен напад врз османлискиот одбранбен фронт кај Чаталџа.4–9 ноемвриДекларации на Централниот комитет на ВМРО против српските и грчките активности во Македонија.9 ноемвриВоведување на бугарска администрација на новите територии.14 ноемвриМакедонско-одринските доброволни одреди ги победија османлиските сили во западна Тракија.18 ноемвриМакедонско-романското друштво врши притисок врз владата да преземе нешто.20 ноемвриПримирје меѓу Сојузниците и Портата. Грција го отфрла примирјето и ги продолжува воените операции во северен Епир.20–21 ноемвриПрвите судири меѓу бугарската и грчката војска во близина на Солун, смирени кон крајот на месецот.28 ноемвриНационалниот конгрес во Валона ја прогласува независноста на Албанија.3 декемвриГрчко-турска поморска битка кај островот Ели.3–24 декемвриЛондонска мировна конференција. Сојузниците ги бараат османлиски провинции во Европа западно од линијата Енос-Миди и островот Крит. Портата предлага автономија за Македонија и одбива да отстапи територии. На Божиќ, Портата се повлекува од преговорите, Големите сили вршат притисок (белешка од 4 јануари 1913 година) и предлогот на сојузниците е прифатен. Лондонската конференција на амбасадори објавува дека Албанија треба да стане независна држава (20 декември).8–17 декемвриНеуспешната бугарска тајна мисија во Цариград за одделен мир со Отоманската империја.
 1913 
ДатумНастан5 јануариГрчко-турска поморска битка кај Лемнос.16 јануариБугарско-романски протокол во Лондон за корекција на териториите во Добруџа. Под притисок од Русија, Софија е подготвена да ја корегира границата.21 јануариПортата го осудува примирјето и започнува непријателства со извикот „Софија или смрт!“.26–28 јануариОсманлиските контранапади во Галиполе и Чатаџа и истоварите во Шаркеј се одбиени од бугарската војска.30 јануари–2 февруариНеуспешни бугарско-романски преговори за Добруџа во Софија.5 февруариТајниот мировен договор меѓу Романија и Австро-Унгарија е обновен.21 февруариГрчката војска ја зазема Јанина. Бугарско-грчки инциденти во близина на Нигрита.5 мартАтентат врз грчкиот крал Ѓорѓи I во Солун.2 и 11–13 мартБугарската војска го зазема Одрин.18 март–26 априлКонференција на Големите сили во Санкт Петербург за спорот за Добруџа. Бугарија ја предава Силистра на Романија и ги гарантира правата на Власите во Македонија, но тензиите не престануваат.10 априлЦрногорската војска ја зазема Скадарската тврдина.11 априлЦрногорската војска го зазема Скадар.13 априлПримирје меѓу Портата и Балканскиот сојуз.22 априлГрчко-српскиот протокол бил потпишан, по што следел воен пакт (1 мај 1913 година).19–21 мајНа состаноците на бугарско-грчката комисија за демаркација во Солун беше постигнат договор. До крајот на месецот, со неколку исклучоци, демаркациите беа завршени.1 мајПод ултиматум, Црна Гора го предала Скадар на трупите на Големите сили.17 мајЛондонски мировен договор.19 мајГрчко-српски договор во Солун.26 мајЦрна Гора застанала на страната на Србија во војната против Бугарија и испратила одред од 12.000 војници во помош на Србија.30 мајСрбија ги прекинува железничките врски со Бугарија.1 јуниБугарскиот премиер Иван Гешов поднесува оставка и е заменет од Стојан Данев. Н. Пашиќ поднесува оставка во Белград. Двете оставки вршат притисок врз Русија во врска со арбитражната спогодба.5–13 јуниБугарско-српски воени судири околу Злетово.15 јуниТиквешкото востание на ВМРО, во заднината на српската војска, со согласност на бугарската команда16 јуниПо тајна наредба на царот Фердинанд I, бугарската војска ја напаѓа српската војска за да им помогне на бунтовниците. Друг дел од бугарската војска го окупира пристаништето Лефтера и ги гранатира грчките крстосувачи. Почеток на Втората балканска војна.18 јуниБугарската влада ги суспендира сите воени операции, го разрешува врховниот командант на бугарската армија и на негово место го назначува прорускиот генерал Радко Димитриев. Руската влада предлага конференција.19–21 јуниБугарско-грчката битка кај Кукуш.21 јуни–11 јулиГрчката офанзива во источна Македонија стигнува до Симитли (13 јули), каде што е запрена од бугарската армија. Грчката војска ја окупира западна Тракија на 15 јули.22–28 јуниБугарската војска го зазема Пирот во Србија.28 јуниРоманија ѝ објавува војна на Бугарија и до 5 јули ја зазема северна Бугарија без отпор. Австро-Унгарија го запира напредувањето на Романија на 11 јули.30 јуниПортата го започнува својот напредок во источна Тракија и го освојува Одрин (10 јули).3 јулиРоманската армија ја окупира Варна во Бугарија на 6 јули. Романски коњички одред пристигнува во Софија.4 јулиФормирана е нова проавстриска бугарска влада, на чело со Васил Радославов.13 јулиМуслиманско востание во Западна Тракија против повлекувањето на бугарската војска и грчкото напредување – „Република Ѓумурѓина/Комотини“.15–17 јулиБугарска контраофанзива против грчката војска кај Кресна.29 јулиКонференцијата на амбасадори одлучува дека Албанија треба да биде „независно, суверено кнежевство“. Големите сили го избираат принцот Вилхелм фон Вид, 35-годишен капетан на германската армија, за владетел на Албанија. На 3 септември 1914 година, принцот Вилхелм избегал од земјата.17 јули–16 августМировна конференција во Букурешт; примирје на 18 јули.25 јули–15 августЕвакуација на романската војска од Бугарија.16 септемвриЦариградски мировен договор меѓу Бугарија и Портата. Портата ја повратила Источна Тракија со корегирање на границата во корист на Бугарија, која ја зема Западна Тракија.1 ноемвриВо Атина е потпишан мировен договор меѓу Грција и Портата.19 декемвриФирентски протокол. Граничната комисија, формирана од Лондонската конференција на амбасадори, ја одредува јужната граница на Албанија и ги доделува Корча и Ѓирокастро, кои беа окупирани од Грција, на Албанија.

 1914 
ДатумНастан13 февруариГрција ги добива сите острови во источниот Егеј освен Имброс, Тенедос и Кастелоризо и ги повлекува своите трупи од териториите доделени на Албанија.28 февруариГрците од јужна Албанија (која ја нарекуваат северен Епир) прогласуваат независност под водство на Г. К. Зограф, поранешен министер за надворешни работи на Грција.28 јулиАтентат врз надвојводата Франц Фердинанд во Сараево, Босна. Почеток на „Јулската криза“1 августАвстро-Унгарија ѝ објавува војна на Србија - избувнува Првата светска војна. Сите други балкански земји остануваат неутрални.
Категорија:Балкански војни