Васил Радославов

Васил Христов Радославов (бугарски: Васил Христов Радославов) е роден на 27 јули 1854 година во Ловеч, во тогашната Османлиска империја (денес Бугарија). Тој бил истакнат бугарски либерален политичар, правник и државник, кој двапати служел како премиер на Кнежевството (подоцна Царството) Бугарија. Починал на 21 октомври 1929 година во Берлин, Германија, на 75-годишна возраст. Тој е погребан во Софија, Бугарија. Радославов бил член на Либералната партија до 1887 година, по што ја водел Либералната партија (Радослависти) – десничарска либерална фракција – до 1920 година. Тој бил познат по својата силна поддршка за пријателство со Австро-Унгарија и доживотна поддршка за Германија, влијание стекнато за време на студиите во Германија.

 Ран живот и образование 
Радославов пораснал во Ловеч под османлиска власт. Во младоста покажал интерес за правото и политиката, инспириран од бугарското национално движење. Во 1870-тите студирал во Виена, а потоа се запишал на правниот факултет на Универзитетот во Хајделберг, Германија. Таму се стекнал со докторска диплома по право во 1882 година. Ова образование го направило про-германски ориентиран, што ќе го обликува целата негова кариера. По враќањето во Бугарија, кратко работел како клерк во Министерството за правда, каде брзо се искачил во политичките кругови.

 Рана политичка кариера 
Радославов брзо се искачил во бугарската политика по ослободувањето на Бугарија во 1878 година. Тој бил член на Либералната партија, но неговите десничарски ставови довеле до поделба. Во 1884 година влегол во влада како министер за правда во кабинетот на Петко Каравелов, служејќи до 24 јули 1886 година. Кратко ја држел позицијата повторно од 21 до 24 август 1886 година под Климент Трновски. На 28 август 1886 година, на само 32 години, станал премиер, истовремено служејќи како министер за финансии и внатрешни работи. Неговиот мандат траел до 10 јули 1887 година, под монарсите Александар Батенберг (до 7 септември 1886), регентство (до 29 април 1887) и Фердинанд од Бугарија. Ова го направило најмладиот премиер во историјата на Бугарија во тоа време. Неговиот краток мандат бил обележан со корупција, што довело до поделба во Либералната партија и основање на Радославистичката либерална партија во 1887 година како десничарска група ориентирана кон Австро-Унгарија.

 Среден период (1887–1913) 
По првиот мандат, Радославов останал надвор од власта до 1899 година, кога влегол како министер за внатрешни работи во владата на Тодор Иванчов. Овој период бил турбулентен поради селските немири против десетокот во 1899–1900 година, каде Радославов наредил репресија против протестите, што предизвикало скандали и пад на владата во 1901 година. Тој се спротивставувал на руското влијание и ја консолидирал својата партија. Во овој период, тој бил активен во парламентот, но не држел високи позиции до 1913 година.

 Втор мандат како премиер и улогата во Првата светска војна (1913–1918) 
По Втората балканска војна во 1913 година, кнезот Фердинанд го именувал за премиер на 17 јули 1913 година, мандат што траел до 21 јуни 1918 година. Ова бил најважниот период од неговата кариера. Радославов водел про-германска политика, антируска реторика и блиска соработка со Фердинанд. Во јули 1914 година, обезбедил голем заем од Германија и Австро-Унгарија, иако имало подобри понуди од Франција и Британија. Тој го одложил влегувањето на Бугарија во Првата светска војна, но во септември 1915 година потпишал сојуз со Османлиската империја и посебен договор со Германија за територијални компензации. На 14 октомври 1915 година, Бугарија влегла во војната на страната на Централните сили, мотивирана од територијални амбиции во Македонија, Тракија и Добруџа. Радославов бил уверен дека војната ќе заврши брзо, до зимата 1915–1916 година.

За време на војната, Бугарија се борела на два фронта: во Тракија и Македонија, и во Добруџа. Во 1916 година, со германскиот генерал Аугуст фон Макензен, неговата влада ослободила Јужна Добруџа и окупирала Северна Добруџа, но ова предизвикало тензии со Германија. Во Договорот од Букурешт (1918), Бугарија добила јужниот дел од Северна Добруџа, додека северниот дел бил под заедничка администрација на Бугарија, Турција, Германија и Австро-Унгарија. Неговата администрација била критикувана за корупција, потчинетост кон Германија, репресија врз опозицијата, економска криза, социјални немири и армиски бунтови во 1917–1918 година. Овие фактори довеле до неговата непопуларност. Кралот Фердинанд го отпуштил на 21 јуни 1918 година среде продолжена војна и кризи, заменувајќи го со Александар Малинов за да преговара подобар мир. Бугарија потпишала примирје со Антантата на 29 септември 1918 година.

 Егзил, подоцнежни години и смрт 
По поразот во војната, Радославов побегнал во Германија во октомври 1918 година за да избегне одговорност. Во 1922 година, режимот на Александар Стамболијски го осудил на смрт во отсуство за улогата во поразот. Живеел во егзил во Берлин, пишувајќи статии и памфлети, и предавајќи на Универзитетот во Лајпциг во 1927 година. Во 1929 година, бугарскиот парламент му дозволил враќање со помилување, но тој починал од болест на 21 октомври 1929 година во Берлин.

Категорија:Премиери на Бугарија