Хантит

Хантит — карбонатен минерал со хемиска формула Mg3Ca(CO3)4. Хантит кристализира во тригоналниот систем и обично се јавува како плочести кристали и прашкасти маси. Во поголемиот дел од пишаната историја, неговата главна употреба била како бел пигмент.John Clarke, "Two Aboriginal Rock Art Pigments from Western Australia: Their Properties, Use, and Durability." Studies in Conservation, Volume 21, Issue 3 (1976) pp. 134–142 https://doi.org/10.1179/sic.1976.023Richard Parkinson, The Painted Tomb-Chapel of Nebamun: Masterpiece of Ancient Egyptian Art in the British Museum (The British Museum Press: London, 2008) page 50  Денес, најчестата индустриска употреба на хантит е како природна мешавина со хидромагнезит како средство за забавување на пламенот или додаток за забавување на пожарот за полимери.

 Откритие 
Во 1953 година, еден труд од Џорџ Фауст го објавил откривањето на нов карбонатен минерал пронајден во Карант Крик, Невада (САД). Фауст признал дека минералот веројатно бил откриен претходно, но бил погрешно распознаен како нечист магнезит од страна на В.Е. Форд во 1917 година. Фауст го нарекол новиот минерал „хантит“ во чест на неговиот поранешен учител, Валтер Фредерик Хант (1882–1975),Kraus, E.H., American Mineralogist, v. 38, Jan–Feb, 1953 професор по петрологија на Универзитетот во Мичиген.  Фауст извршил анализи на минералот и открил, меѓу другото, дека во диференцијалната топлинска анализа хантитот покажал два ендотермни врвови, што може да се припише на дисоцијацијата на MgCO3 и CaCO3, соодветно. Хемиските анализи покажале дека хунтит се состои од Mg3Ca(CO3)4.

 Својства 
Хантит често се јавува во комбинација со други Mg/Ca карбонати како што се доломит, магнезит и хидромагнезит. Големи наоѓалишта на хантит се наоѓаат во Турција и Грција и тие се комерцијално искористени поради неговите својства на отпорност на пожар. Хантитот топлински се распаѓа во температурен опсег од околу 450–800 целзиусови степени, ослободувајќи јаглерод диоксид и оставајќи остаток од магнезиум и калциум оксиди.

 Појавувања 
Хантитот е пронајден во различни средини. На пример, се јавува во современите карбонатни седименти на плимните рамнини кои се граничат со Персискиот Залив,Kinsman, D. J. J. (1967): Huntite from a carbonate – evaporite environment. American Mineralogist, vol. 52, pp. 1332–1340.  во сезонските солени езера во Турција,Irion, G. & Müller, G. (1968): Huntite, dolomite, magnesite and polyhalite of Recent age from Tuz Gölü, Turkey.  Nature, vol. 220, pp. 1309–1310.Irion, G. (1970): Mineralogisch-sedimentpetrographische und geochemische Untersuchungen am Tuz Gölü (Salzsee). Chemie der Erde, vol.29, pp. 163–226.Camur, M. Z. & Mutlu, H. (1996): Major-ion geochemistry and mineralogy of the Salt-Lake (Tuz Gölü) basin, Turkey. Chemical Geology, vol.127, pp. 313–329.Mutlu, H.; Kadir, S. & Akbulut, A. (1999): Mineralogy and water chemistry of the Lake Acigöl, Denizli, Turkey. Carbonates and Evaporites, vol. 14, pp. 191–199. во разни езера во Британска Колумбија (Канада),Renaut, R. W. (1990): Recent carbonate sedimentation and brine evolution in the saline lake basins of the Cariboo Plateau, British Columbia, Canada. pp. 67–81, in: Comin, F. A. & Northcote, T. G. (eds.): Saline Lakes. Kluwer, Dordrecht. во езерските наслаги на ГрцијаWetzenstein, W. (1974): Sedimentpetrographische Untersuchungen an limnischen Magnesit – Huntitlagerstätten im Plio-Pleistozän des Serviabeckens / Nordgriechenland. Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie, Monatshefte, 1974, pp. 625–642. и во современите седименти на сабха во Тунис.Perthuisot, J. P. (1971): Présence de magnésite et de huntite dans le sebkha el Melah de Zarzis. Comptes Rendus des Séances de l'Académie des Sciences de Paris, Série D, vol. 272, pp. 185–188. Perthuisot, J. P. (1974): Les dépôts salins de la sebkha El Melah de Zarzis: Conditions et modalités de la sédimentation évaporitique.  Revue de la geographie physique et de géologie dynamique, vol. 16, pp. 177–187.

Пештерите се смета дека се погодни за формирање на хантит на ниски температури. На пример, било забележано во пештерите во Националниот парк Карлсбад Кавернс, Ново Мексико (САД);Thrailkill, J. (1971): Carbonate deposition in Carlsbad caverns. Journal of Geology, vol. 79, pp. 683–695.Hill, C. A. (1973): Huntite flowstone in Carlsbad Caverns, New Mexico. Science, vol. 181, pp. 158–159.Gonzalez, L. A. & Lohmann, K. C. (1988): Controls on mineralogy and composition of spelean carbonates: Carlsbad Caverns, New Mexico. pp. 81–101, in: James, N. P. & Choquette, P. W. (eds.): Paleokarst.  Springer, New York, 416 p. во пештерата Каслгард (Алберта, Канада);Harmon, R. S.; Atkinson, T. C. & Atkinson, J. L. (1983): The Mineralogy of Castleguard Cave, Columbia Icefields, Alberta, Canada]. Arctic and Alpine Research, vol. 15, pp. 503–522.во Грот де Кламус, Франција;Baron, G.; Caillère, S.; Lagrange, R. & Pobeguin, T. (1957): Sur la présence de huntite dans une grotte de l'Hérault (la Clamouse). Comptes Rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des Sciences (Paris), vol. 245, pp. 92–94. Fischbeck, R. (1976): Mineralogie und Geochemie carbonatischer Ablagerungen in europäischen Höhlen – ein Beitrag zur Bildung und Diagenese von Speleothemen. Neues Jahrbuch für Mineralogie, Abhandlungen, vol. 126, pp. 269–291. во различни пештери во покраината Трансвал во Јужна Африка;Martini, J. & Kavalieris, I. (1978): Mineralogy of the Transvaal caves. Transactions of the Geological Society of South Africa, vol. 81, pp. 47–54. во пештерата Клирвотер, Мулу, СаравакLaverty, M. (1982): Cave Minerals in the Gunung Mulu National Park, Sarawak. Cave Science 9(2), p. 130 во пештерите Јенолан, Австралија;Pogson, R. E.; Osborne, R. E. & Colchester, D. M. (2001): Minerals of the Jenolan Caves – geosphere meets biosphere. Journal and Proceedings of the Royal Society of New South Wales, vol. 134, p. 111.  и во пештерата Кастањар во близина на Касерес, Шпанија.Alonso-Zarza, A. M.; Martín-Pérez, A.; Gil-Peña, I.; Martínez-Flores, E. & Muñoz-Barco, P. (2005): Formacíon de dolomita y huntita en depósitos de moon-milk en la Cueva de Castañar de Ibo (Cáceras). Geogaceta, July 2005, no. 38, pp. 247–250.  Alonso-Zarza, A. M. & Martín-Pérez, A. (2008): Dolomite in caves: Recent dolomite formation in oxic, non-sulfate environments, Castañar Cave, Spain. Sedimentary Geology, vol. 205, pp. 160–164.

 Синтези 
Во 1962 година, хантит првпат бил синтетизиран од Бидл и Прајзингер во експерименти спроведени на 100°C и притисок од 3,2 бари.Biedl, A. & Preisinger, A. (1962): Synthese von Huntit, Mg3Ca(CO3)4.  Anzeiger der mathematisch-naturwissenschaftliche Klasse, Österreichische Akademie der Wissenschaften (Wien), 1962, No.10, pp.148–149.

Во 1983 година, Омори и неговите соработници покажале дека лабораториска синтеза на хантит на 33 °C при додавање на раствор од натриум карбонат во концентрирана морска вода заситена со калциум бикарбонат.Oomori, T.; Kaneshima, K.; Taira, T. & Kitano, Y. (1983): Synthetic studies of protodolomite from brine waters.  Geochemical Journal, vol.17, pp.147–152. Во 2006 година, Зајцева и нејзините соработници забележале таложење на хантит на собна температура и атмосферски притисок. Во лабораториски експерименти првично наменети за синтеза на магнезиум калцит, тие додале култури од Microcoleus chtonoplastes (цијанобактерии) во саламура од морска вода. По 10 месеци постојано испитување на примероците, тие пронашле хантит, магнезит и арагонит.Zaitseva, L. V.; Orleanskii, V. K.; Gerasimenko, M. & Ushatinskaya, G. T. (2006): The role of cyanobacteria in crystallization of magnesium calcites. Paleontological Journal, vol.40, pp.125–133.  Во 2012 година, Хопкинсон и неговите соработници го синтетизирале минералот на 52 °C со реакција на магнезиум калцит со нескехонит (MgCO3·3H2O).Hopkinson, L.; Kristova, P.; Rutt, K. & Cressey, G. (2012): Phase transitions in the system MgO – CO2 – H2O during CO2 degassing of Mg-bearing solutions. Geochimica et Cosmochimica Acta, vol.76, pp.1–13.

 Битие 
Хантитот, доломит и магнезитот се смета дека се толку тесно поврзани што се покажува генетска врска.Müller, G.; Irion, G. & Förstner, U. (1972): Formation and diagenesis of inorganic Ca-Mg carbonates in the lacustrine environment.  Die Naturwissenschaften, vol.59, pp.158–164. Во некои случаи, сите три карбонати се наоѓаат во тесна поврзаност; на пример, Фауст (1953) го опишал хантит како се јавува заедно со доломит и магнезит (меѓу другите минерали); Карпентер (1961)Carpenter, A. B. (1961): Mineral assemblage magnesium calcite – aragonite – huntite at Crestmore, California. Geological Society of America, Abstracts for 1961, p.146. пронашол хантит поврзан со арагонит, магнезиум калцит и доломит; Лараби (1969)Larrabee, D. M. (1969) Serpentinite and rodingite in the Hunting Hill Quarry, Montgomery County, Maryland.  U.S. Geological Survey Bulletin, no.1283, 34 p.  известил за хантит заедно со (меѓу многу други) арагонит, калцит, доломит и магнезит во серпентинит на изветвена дунитна карпа. Пронајден е базалт во Австралија што содржи хантит во поврзаност со магнезит (Кол & Ланкуки, 1975Cole, W. F. & Lancucki, C. J. (1975): Huntite, from Deer Park, Victoria, Australia.  American Mineralogist, vol.60, pp.1130–1131. ). Хантит заедно со магнезит бил пронајден од Калво и неговите соработници (1995)Calvo, J. P.; Stamatakis, M. G. & Magganas, A. C. (1955): Clastic huntite in Upper Neogene formations of the Kozani Basin, Macedonia, Northern Greece.  Journal of Sedimentary Research, vol.A65, pp.627–632. во езерски седименти на Северна Грција. Хантит во комбинација со магнезит се јавува во изветвен серпентинит во близина на Хрубшице, Чешка, според Немец (1981)Němec, D. (1981): Huntit ze serpentinitové oblasti u Hrubšic na západni Moravě (Huntite from the serpentinite area at Hrubšice, Western Moravia – English summary).  Časopis pro mineralogii a geologii, vol.26, pp.75–78. Според базата на податоци за минерали и места на „mindat.org“, хаунтит, заедно со арагонит, калцит, доломит и магнезит, може да се најде во каменоломот „У Пустехо Млина“ во близина на Хрубшице, Чешка.

 Индустриска употреба 
Најчестата индустриска употреба на хантит е како природна мешавина со хидромагнезит како средство за забавување на пламенот или додаток за забавување на пожарот за полимери.  Топлината од пожарот ќе предизвика хантит да се распадне, ослободувајќи јаглерод диоксид во пламенот. Ова помага да се забави ширењето на пожарот. Ослободувањето на јаглерод диоксид е ендотермно, кое означува дека впива топлина, што помага да се излади материјалот кој гори, забавувајќи го ширењето на пожарот. Овие мешавини се алтернативи на почесто користениот алуминиум хидроксид.

 Конит 
Минерал со потполно ист состав како оној на хантит е познат повеќе од 200 години; на пример, во 1812 година, ЏонJohn, D. (1812): Chemische Analyse des Conits aus der Gegend des Meisseners. Journal für Chemie und Physik, vol.5, pp.13–18.  и СтромаерStromeyer, F. (1812): Analyse des sogenannten Konits vom Meissner. Annalen der Physik, vol.41, pp.336–338. го опишале како минерал со хемиски состав од CaCO3:MgCO3= 1:3. Во тие денови, минералот бил познат како конит (на германски: Konit); име дадено од Рециус (1798).Retzius, A. J. (1798): Versuch einer Aufstellung des Mineralreiches.  S. L. Crusius, Leipzig, 376 p. Сепак, сериозен проблем се однесува на тоа каде може да се најде минералот конит. Првично, Рециус го пронашол новиот карбонат во минерална колекција и го препознал како нов вид бидејќи бил потврд од кој било познат карбонат (дури и толку тврд што би искривал кога ќе се удри со челик). Сепак, не е дадена показател за тоа каде е пронајден овој конит. Некои трудови што го опишуваат конитот се познати, без точната местоположба каде што може да се најде. Во 1804 година, Лудвиг изјавил дека примерокот од конит што го проучувал тој, потекнува „од Исланд“.Ludwig, C. F. (1804): Handbuch der Mineralogie nach A. G. Werner. S. L. Crusius, Leipzig, Theil 2 = 226 p.  Во 1805 година, Леонард напишал дека конитот што го анализирал потекнува „од Скандинавија“.Leonhard, C. C. (1805): Handbuch einer allgemeinen topographischen Mineralogie. J. C. Hermann, Frankfurt, vol.1 = 479 p.  Нешто попрецизен бил Стромаер во 1812 година, кој тврдел дека неговиот примерок од конит бил пронајден во близина на селото Франкенхајн, на источната падина на Хоер Мајснер во близина на Касел, Германија. Сепак, овој конит бил пронајден како лабава карпа и не бил споменат никаков излив на новиот минерал. Во 1833 година, Блум сумирал како конит може да се најде во рудници во близина на Фрајберг (Германија), како карпи на падините на планината Мајснер (Германија) и на Исланд.Blum, J. R. (1833): Lehrbuch der Oryktognosie.  Schweizerbart, Stuttgart, 509 p.  Во 1849 година, Хирцел повторил дека конит може да се најде на источната падина на планината Мајснер,Hirzel, H. (1849): Analyse des Konits von Frankenheyn am östlichen Abhange des Meissners.  Archiv der Pharmacie, vol.109, pp.154–156. а во 1882 година, Шрауф го пријавил минералот од магнезитните наоѓалишта на границите на Шенингер Бах кај Кремже во близина на Будвајс, Чешка.Schrauf, A. (1882): Beiträge zur Kenntnis des Associationskreises des Magnesiasilicate.  Zeitschrift für Krystallographie und Mineralogie, vol.6, pp.321–388.Поради отсуството на типска местоположба за минералот конит, не може да се тврди дека неговиот опис има историски приоритет во однос на описот на хантит.

 Наводи 

Категорија:Триаголни минерали
Категорија:Минерали на магнезиумот
Категорија:Карбонатни минерали
Категорија:Минерали на калциумот