Кири (единица)

Кири (симбол Ci) — единица за радиоактивност која не е во SI системот, првично дефинирана во 1910 година. Според едно известување во „Природа“ од тоа време, требало да биде именувано во чест на Пјер Кири, но барем некои го сметале за именувано и во чест на Марија Склодовска-Кири, а во подоцнежната литература се смета дека е именувано по двајцата.

Првично бил дефиниран како „количина или маса на еманација на радиум во рамнотежа со еден грам радиум (елемент)“, но денес е дефиниран како 1 Ci =  распада во секунда по поточни мерења на активноста на Ra (кој има специфична активност од  ).

Во 1975 година, Генералната конференција за тежини и мерки му го дала на бекерелот (Bq), дефиниран како едно јадрено распаѓање во секунда, официјалниот статус како единица за активност во SI системот. Затоа:

 1 Ci =  = 37 GBq

и

 1 Bq ≅  ≅ 27 pCi

Иако неговата употреба се обесхрабрува од Националниот институт за стандарди и технологија (НИСТ) и други тела, кирито сè уште е широко користено во владата, индустријата и медицината во Соединетите Американски Држави како и во други земји.

На состанок во 1910 година, првично била дефинирана вредноста на кирито. Било предложено таа да биде еквивалентна на 10 нанограми радиум (практична количина). Но, Марија Кири, откако првично го прифатила ова, се предомислила и настојувала на еден грам радиум. Според Бертрам Болтвуд, Марија Кири сметала дека „употребата на името „кири“ за толку бесконечно мала количина од што било е сосема несоодветна“.

Моќноста емитирана при радиоактивно распаѓање што одговара на еден кири може да се пресмета со множење на енергијата на распаѓање со приближно 5,93 mW/MeV.

Апарат за радиотерапија може да има приближно 1000 Ci радиоизотоп, на пример како што се цезиум-137 или кобалт-60. Оваа количина на радиоактивност може да предизвика сериозни здравствени ефекти само со неколку минути изложеност на блиско растојание, без заштита.

Радиоактивното распаѓање може да доведе до емисија на честички или електромагнетно зрачење. Внесувањето во организмот дури и мали количини на некои радионуклиди што емитуваат честички може да биде кобно. На пример, средната смртоносна доза (LD-50) за внесен полониум-210 е 240 μCi - околу 53,5 нанограма.

Типичното човечко тело содржи приближно 0,1 μCi (14 mg) природно присутен калиум-40. Човечко тело кое содржи 16 кг јаглерод (видете Состав на човечкото тело) исто така би имало околу 24 нанограми или 0,1 μCi на јаглерод-14. Заедно, ова би резултирало со вкупно приближно 0,2 μCi или 7400 распаѓања во секунда во телото на човекот (главно од бета-распаѓање, но некои од гама-распаѓање).

 Како мерка за количина 
Единиците за активност (кири и бекерел) исто така се однесуваат на количина на радиоактивни атоми. Бидејќи веројатноста за распаѓање е фиксна физичка величина, за познат број на атоми на одреден радионуклид, во дадено време ќе се распадне предвидлив број атоми. Бројот на распаѓања што ќе се појават во една секунда кај еден грам атоми на одреден радионуклид е познат како специфична активност на тој радионуклид.

Заради распаѓањето, активноста на примерокот се намалува со текот на времето.

Правилата на радиоактивно распаѓање може да се користат за претворање на активноста во стварен број на атоми. Тие наведуваат дека 1 Ci на радиоактивни атоми би го следел изразот

 N (атоми) × λ (s ) = 1 Ci = 3,7 × 10  Bq,

и така

 N = 3,7 × 10  Bq / λ ,

каде што λ е константата на распаѓање во s −1.

Еве неколку примери, подредени според полуживотот:
 Нуклид  Изотопска маса (Da)  Број на атоми во 1 грам  Полуживот  Специфична активност (Ci/g)  Маса на 1 кири 209Bi  208,9803986  2,8816773×1021  2,01×1019 години  8,51×10−17  11,7 милијарди тони 190Pt 189,9599498  3,1702160×1021  4,83×1011 години  3,90×10−9  257 тони 147Sm 146,9149044  4,0990673×1021  1,066×1011 години  2,28×10−8  43,8 тони 232Th  232,0380536  2,5953246×1021  1,405×1010 години  1,10×10−7 (0,110 μCi/g)  9,12 тони 238U  238,0507876  2,5297714×1021  4,468×109 години  3,36×10−7 (0,336 μCi/g)  2,98 тони 40K  39,96399817  1,50689146×1022  1,248×109 години  7,18×10−6 (7,17 μCi/g)  140 kg 235U  235,0439281  2,5621342×1021  7,038×108 години  2,16×10−6 (2,16 μCi/g)  463 kg 129I  128,9049836  4,6717672×1021  1,614×107 години  1,72×10−4 (172 μCi/g)  5,82 kg 99Tc  98,90624968  6,0887363×1021  2,111×105 години  1,71×10−4  58,4 g 239Pu  239,0521616  2,5191744×1021  2,411×104 години  6,20×10−2  16,1 g 240Pu  240,0538117  2,5086628×1021  6561 години  0,227  4,41 g 14C  14,00324199  4,30053323×1022  5700 години  4,48  223 mg 226Ra  226,0254082  2,6643645×1021  1600 години  0,989  1,01 g 241Am  241,0568273  2,4982245×1021  432,6 години  3,43  292 mg 238Pu  238,0495582  2,5297845×1021  87,7 години  17,1  58,4 mg 137Cs  136,9070893  4,3987063×1021  30,04 години  86,9  11,5 mg 90Sr  89,9077279  6,6981347×1021  28,91 години  138  7,27 mg 241Pu  241,0568497  2,4982243×1021  14,329 години  104  9,66 mg 3H  3,016049281320  1,996698393×1023  12,32 години  9,62×103  104 μg 228Ra  228,0310686  2,6409299×1021  5,75 години  273  3,67 mg 60Co  59,93381554  1,00479849×1022  5,2714 години  1,13×103  884 μg 210Po  209,9828737  2,8679200×1021  138,376 дена  4,49×103  223 μg 131I  130,9061264  4,6003506×1021  8,0249 дена  1,24×105  8,05 μg 123I  122,9055898  4,8998103×1021  13,2232 часа  1,93×106  519 ng 212Pb  211,9918959  2,8407410×1021  10,627 часа  1,39×106  719 ng 223Fr  223,0197342  2,7002726×1021  22,00 минути  3,83×107  26,1 ng 212Po  211,9888680  2,8407816×1021  294,4 наносекунди  1,81×1017  5,53 ag

 Поврзано 
 Гајгеров бројач

Белешки

 Наводи 

Категорија:Радиум
Категорија:Единици за радиоактивност
Категорија:Радиоактивност
Категорија:Единици вон SI