Иван Штрпка

Иван Штрпка (, ) — словачки поет, прозаист, драматург и текстописец, член на поетската група Осамени тркачи. Добитник е на Златниот венец на Струшките вечери на поезијата за 2025 година.

 Животопис 
Роден е во семејство на учители и државни службеници, дел од своето детство го поминал во селото Пата и се школувал во Веле Залужие, во Сереѓ и по кратка пауза ги продолжил студиите во 1963–1969 година, кога студирал словачки и шпански на Факултетот за уметности на Универзитетот Комениус во Братислава. По завршувањето на средното училиште, работел на геолошко истражување, а за време на студиите на универзитет работел и како уредник во книжевни списанија (Млада творба, Културен живот). Од 1970 година бил уредник на издавачката куќа Словенски списоватељ (Slovenský spisovateľ), а од 1971 до 1973 година уредник на издавачката куќа Татран. Од 1973 година, работел како драматург за деца и млади во Словачката телевизија во Братислава. Во втората половина на 1980-тите, најпрвин станал главен уредник на списанието Младе розлети, потоа заменик-главен уредник на новооснованиот периодичен весник Литерарни тижденик (Literárny týždenník Книжевен неделник), а во раздобјето 1990-1993 година бил главен уредник на списанието Културен живот. Од 1999 до 2010 година бил главен уредник на списанието Ромбоид.

 Творештво 
Своите први песни почнал да ги објавува во 1961 година во списанието Млада творба, но неговото деби со книга било дури во 1969 година, кога била објавена неговата стихозбирка Krátke detstvo kopijníkov (Кратко детство на копјаниците). Во своите дела тој се обидува да го изрази искуствениот и фантастичко-бајковитиот свет на неговото детство, кој се спојува со митската древност на човештвото. Посебна особеност на неговите песни е решеноста често да презема ризични акции, тестирање на моралните и физичките способности на ликовите, преминувањето од стварност во фантазијата, испреплетувањето на два света, но и честото користење на загради, кои помагаат да се раздвојат овие светови и да се освестат за нивните разлики. Преку своето творештво, преиспитувајќи ја непроменливоста на значењата на универзумот што преовладуваат, кои се афирмирани од идеологијата, придонесува за откривање на емоционалната индивидуалност на човекот, и бунт против тогашниот колективизам, кој се обидел да го претвори човекот во машина. Полисемантичноста се поврзува со личната посветеност на поезијата на Репка. Во 1970-тите, издавачките активности на авторот биле привремено прекинати поради неговите политички ставови.

Покрај сопственото дело, тој напишал и текстови за песни кои биле наменети исклучиво за Дежо Урсини и се необична појава во словачката популарна музика. Преведува од португалски, шпански, италијански, унгарски и арапски јазик. Неговите дела се преведени на повеќе странски јазици. Ретко го користи псевдонимот Франтишек Особа.

 Награди 

 1969 – Награда Иван Красек
 1995 – Награда на Друштвото на писателските организации на Словачка
 1997 – Награда Доминик Татарка
 2003 – Награда на Татра банка
 2004 – Награда Јан Ондруш
 2019 - Куќа на славните Панта Реи 2019 - Награда за муза на книгата
 2019 - Награда за поезија Златен бран
 2021 – Прибински крст II. Втора класа за исклучителни услуги за културниот развој на Република Словачка 
 2025 - Награда „Златен венец“ на Струшките вечери на поезијата

 Библиографија 

 Поезија 
Изворни збирки:

 Krátke detstvo kopijníkov (1969)
 Tristan tára (1971)
 Teraz a iné ostrovy (1981)
 Pred premenou (1982)
 Správy z jablka (1985)
 Modrý vrch (1988)
 Všetko je v škrupine (Poznámky z cesty) (1989)
 Krásny nahý svet (1990)
 Rovinsko, juhozápad: Smrť matky (1995)
 Medzihry: Bábky kratšie o hlavu (1997)
 Majster Mu a ženské hlasy (1997)
 Bebé: Jedna kríza (2001)
 Hlasy a iné básne (2001)
 25 básní (2003)
 Tichá ruka: Desať elégií (2006)
 Veľký dych: Psychopolis, tenký ľad (2009)
 Fragment (rytierskeho) lesa (2016)
 Kam plášť, tam vietor (2018)
 Hermovská chôdza (2022)

Избрани збирки:

 Песни I (2008)
 Песни II (2013)
 Песни III (2014)

 Проза 
 Kŕč roztvorenej dlane a iné eseje, (Грчот на отворената палма и други есеи) (1995)
 Rukojemník, (Заложник) (1999)
 Tibet: Dalajláma na Slovensku, lákavá cesta láskavosti, (Тибет: Далај Лама во Словачка, примамливиот пат на добрината) (2000) - со Мартин Слободник, Славка Бреиерова и Мирослава Путишова
 Na samý okraj, (До самиот раб) (2006)
 Pohybliví v pohyblivom (Мобилниот во мобилниот) (2007) – со Иван Лаучик и Петер Репка
 Pohybliví nehoria (The Moveables Don't Burn]] (2009) – со Иван Лаучик и Петер Репка
 Kadlečík & Štrpka (Кадлечик и Штрпка) (2012) – со Иван Кадлечик, во книгата е вклучено ЦД-то на Андреј Шебан Импровизации I.
 Poker s kockami ľadu, (Покер со коцки) (2014) – со Иван Лаучик и Питер Репка
 Kŕč roztvorenej dlane trvá, (Грчот на отворена дланка продолжува) (2025)

 Преводи 

 Џовани Бокачо: Декамерон (1969) – со Микулаш Пажитка
 Мигел де Сервантес Саведра: Примерни романи. Интерлудии. Педро де Урдемалас (1979) – со Владимир Олерин, Вињазослав Хечек, Томаш Јановиќ и Павел Храч
 Препорачани писма: Антологија на младата унгарска поезија (1981) – со Војтех Кондрот, Јан Бузаси, Мила Хаугова, Даниела Хивесова, Јан Штрасер, Лидија Вадкертиова-Гаворникова и Милан Валашек
 Хорхе Луис Борхес: Лавиринтот (1992) – со Нелида Носковичова и Јан Бузаси
 Фернандо Песоа: Pluralia tantum (1996) - со Питер Золдос
 Мед и отров: Девет португалски поети (1998) – со Петер Золдос
 Мапирање: Азорите и нивните поети (2000) – со Питер Золдос

 Музика 
Иван Штрпка е автор на повеќето словачки текстови за арт-рок музичарот Дежо Урсини, со кого соработувал на 11 студиски албуми и други проекти помеѓу 1978 и 1994 година. Извадоци од неколку објавени песни на Штрпка, исто така, се монтирани на електронско - индустрискиот албум „Крв од црно-бели фотографии“ (2015), заедничко дело на изведувачите Имијафан и Мартин Бурлас.

 Наводи 

 Надворешни врски 
 Profil Ivana Štrpku na stránke Literárneho informačného centra 

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Словачки поети
Категорија:Словачки писатели
Категорија:Добитници на Златен венец на Струшките вечери на поезијата