Конфликт на Гандерсхајм

Големиот Гандерсхајмски конфликт (германски: Gandersheimer Streit) бил спор помеѓу архиепископите од Мајнц и епископите од Хилдесхајм за јурисдикцијата над опатијата Гандерсхајм. Траел од 987 до 1030 година, за време на владеењето на отонските императори Отон III и Хајнрих II, како и нивниот салиски наследник Конрад II.

 Позадина 
Конфликтот започнал во 987 година, кога Софија, ќерка на покојниот император Отон II, израсната во Гандерсхајм од 979 година, требало да стане канона. Свесна за своето кралско потекло, таа одбила да биде ракоположеба од локалниот епископ Осдаг од Хилдесхајм и инсистирала на хиротонија од архиепископот Вилигис од Мајнц.
лево|мини| Епархиските територии на Хилдесхајм (виолетова) и Мајнц (жолта) пред германската медијатизација
Надбискупот од Мајнц ја искористил приликата да поднесе барање за јурисдикција над имотите на Гандерсхајм. Манастирот бил основан во 852 година во Бруншаузен, кој припаѓал на епархијата Хилдесхајм, но четири години подоцна канонесите се преселиле во Гандерсхајм, преминувајќи ја границата на Аринхдио. И покрај тоа, епископите од Хилдесхајм продолжиле да извршуваат власт, спротивно на волјата на архиепископите од Мајнц. Царицата Теофану, регент на младиот Отон III, посредувала меѓу двете страни и постигнала компромис: и Вилигис од Мајнц и Осдаг од Хилдесхајм ја ракоположиле Софија како канона.

Следствено, конфликтот засега бил спречен. Кога саксонскиот благородник Бернвард, близок пријател на кралот Отон III, станал епископ во Хилдесхајм во 993 година, тој првично одржувал пријателски односи со архиепископот Вилигис. Меѓутоа, Софија го налутила кога останала на кралскиот двор на нејзиниот брат две години помеѓу 995 и 997 година, што е многу необично однесување за канонеса. Епископот Бернвард ја испратил Софија назад во Гандерсхајм, поради што таа се налутила. Понатаму, тој почнал да сплеткари против Вилигис, бидејќи Бернвард сметал дека надбискупот ја искушувал Софија да го напушти нејзиниот манастир и го договарал неговото отстранување од групата советници на кралот Отон.

 Продолжување 
На 14 септември 1000 година требало да се осветат обновените простории на опатијата Гандерсхајм, кои биле уништени во пожарот од 973 година. Во тоа време, Софија ги презела обврските на игуманијата Герберга II, која била тешко болна. Таа сакала архиепископот Вилигис да ја изврши церемонијата на осветување, сметајќи дека тоа е во надлежност на Мајнц. Софија го вклучила само Вилигис во подготовките и му испратила покана на Бернвард. Бернвард ја прифатил поканата и го најавил своето пристигнување на 14 септември.

Подоцна, архиепископот Вилигис ги одложил прославите за една недела, закажувајќи ги на 21 септември, кога Бернвард бил зафатен со царски обврски. Бернвард пристигнал во Гандерсхајм на првичниот датум, но открил дека церемонијата не била подготвена. Тој одржал света миса и се пожалил што му било ускратено правото да ја освети опатијата. Настанала вознемиреност, а Бернвард заминал без успех. Една недела подоцна, Вилигис пристигнал во Гандерсхајм, но Бернвард не можел да присуствува. Вилигис му дал ултиматум да дојде следниот ден или тој сам да ја освети опатијата. Претчувствувајќи го овој потег, Бернвард го испратил бискупот Шлезвиг Екехард како свој претставник, кој, според канонското право, можел да го спречи осветувањето од страна на Вилигис.
мини|Светото Римско Царство, 972–1032
Бесен, Вилигис свикал провинциски синод во Гандерсхајм на 28 ноември, каде што Бернвард исто така не се појавил бидејќи веќе бил на пат за Рим за да им каже на папата Силвестер II и императорот Отон III за инцидентите. Тој стигнал во Рим на 4 јануари 1001 година, само два дена подоцна, се појавил легат на епископот Екехард и ги пријавил аргументите на синодот Гандерсхајм. И папата и царот биле лути поради случувањата. На 13 јануари, папскиот синод ги поништил сите постапки на Гандерсхајм. Во остро писмо, архиепископот Вилигис бил укорен и повикан да ги предаде правата за Гандерсхајм.

Конфликтот во Гандерсхајм останал нерешен бидејќи Вилигис продолжил да го попречува Бернвард во извршувањето на неговите службени должности, со поддршка од Софија, која го поттикнала колегиумот против него. На 21 и 22 јуни, папскиот легат одржал синод во Фелде, но вооружените следбеници на Вилигис го прекинале читањето на папското писмо. Биле потребни уште неколку состаноци за да се обиде да се реши спорот. Вилигис го повикал Бернвард на синод во Франкфурт на 15 август, но бидејќи Бернвард бил болен, тој повторно испратил претставници – Екехард од Шлезвиг и неговиот доверлив соработник Тангмар. Ова предизвикало големо незадоволство кај Вилигис, кој ја довел во прашање болеста на Бернвард и побарал заклетва од неговите пратеници. Состанокот пропаднал, па императорот Отон свикал уште една конвенција во Тоди на 27 декември. Поради лошите временски услови, малку епископи успеале да пристигнат, а состанокот бил одложен за 6 јануари 1002 година. Конечно, конвенцијата била откажана поради смртта на царот на 24 јануари, оставајќи го конфликтот нерешен.

За време на наследникот на Отон, кралот Хајнрих II, конфликтот сè уште тлеел. Ситуацијата меѓу епархиите Мајнц и Хилдесхајм останала напната. Со оглед на овие околности, Хајнрих ги поканил и двајцата епископи на Божиќ 1006 година во Фелде. И двајцата епископи се појавиле и се сложија со волјата на кралот. Новиот датум за осветување на опатија Гандерсхајм бил закажан на 5 јануари 1007 година; Бернвард имал задача да ја испланира церемонијата. Хајнрих II учествувал во осветувањето и за време на мисата официјално изјавил дека јурисдикцијата над Гандерсхајм била задача на епископите од Хилдесхајм. Вилигис неволно морал да се согласи на компромисот; за возврат ја имал честа да служи на осветувањето на опатијата. Архиепископот починал во 1011 година. Ниту тој, ниту неговиот наследник Ерканбалд не ги продолжиле кавгите.

 Резолуција 
Конфликтот повторно се разгорел, кога по смртта на Ерканбалд во 1021 година, Арибо станал архиепископ. Иако му ветил на императорот Хајнрих дека нема да го продолжи конфликтот во Гандерсхајм, тој побарал од новиот епископ Готард од Хилдесхајм да влезе во преговори. Готард бил ракоположен од надбискупот Арибо од Мајнц во 1022 година, при што му забранил на новиот епископ Хилдесхајм каков било официјален чин или верска церемонија во Гандерсхајм. Годехард се осврнал на компромисот од 1007 година и поднел жалба до императорот Хајнрих II, кој морал повторно да ја реши кризата пред да умре во 1024 година.

Изгледало дека работите се смениле под наследникот на Хајнрих, првиот салијански крал Конрад II, кој бил крунисан за крал на Римјаните од Арибо во катедралата во Мајнц. Архиепископот веќе бил еден од неговите најблиски пријатели, го обезбедил изборот на новиот крал и сега видел можност повторно да ја добие јурисдикцијата над Гандерсхајм. Епископот Годехард, сепак, станал свесен за неговиот план и го поканил Конрад и неговите следбеници во Хилдесхајм. За време на неговиот престој во Хилдесхајм во јануари 1025 година, Арибо се жалел дека тој, а не Годехард бил овластен епископ на Гандерсхајм. Конрад II им ветил на двајцата епископи дека ќе го реши конфликтот со состанок во блиската палата Гослар на 27 јануари. Овде и на двата епископи им била одземена власта над Гандерсхајм, која привремено била доделена на епископот Брантог од Халберштат. Сепак, кога Конрад отишол во Гандерсхајм следниот ден, Годехард побрзал да го прими со многу раскош како домаќин, на навреденост на кралот и архиепископот Арибо.

Откако епископот Годехард паднал ничкум пред нозете на Конрад барајќи негова милост, кралот на синодот во март 1025 година одлучил во корист на Хилдесхајм. Архиепископот Арибо првично не протестирал, но налето побарал уште една конвенција. Додека неговите односи со Конрад, а исто така и со игуманијата Софија се влошиле, тој и Годехард се сретнале во Ајхсфелд, иако не нашле решение. Друго зближување иницирано од кралот Конрад на 21 септември 1026 година во Селигенштат исто така не успеало. Надлежноста на Хилдесхајм била потврдена од синодот од 1027 година во Франкфурт, додека Арибо континуирано се обидувал да ги отповика резолуциите.

Конечно Конрад ги турнал двете страни на компромис, за време на друг состанок во Фелде: на Хилдесхајм му била дадена јурисдикција над Гандерсхајм, обратно на Мајнц му биле доделени неколку околни имоти. На 17 мај 1030 година царот прославил Духовден во катедралата Мерсебург, при што прогласил решение за долгогодишните кавги. Подоцна, наследникот на Арибо, архиепископот Бардо официјално се откажал од какви било претензии кон опатија Гандерсхајм. После тоа, конфликтот не се појавил повторно.

 Литература 
 Конрад Алгермисен: Персонличкеит, Лебен и Виркен Бернвардс. Во: Конрад Алгермисен: Бернвард и Годехард фон Хилдесхајм. Ihr Leben und Wirken. Хилдесхајм 1960, стр. 17-74.
 Вилхелм Дерш: Die Kirchenpolitik des Erzbischofs Aribo von Mainz (1021-1031). Дисертација, Марбург 1899 година.
 Франц-Рајнер Еркенс: Конрад II. Herrschaft und Reich des ersten Salierkaisers. Регенсбург 1998 година.
 Ханс Гетинг: Дас Бистум Хилдесхајм. Vol. 3: Die Hildesheimer Bischöfe von 815 bis 1221 (1227). Берлин/Њујорк 1984 година.
 Кнут Герих: Отон II. Romanus, Saxonicus et Italicus: Kaiserliche Rompolitik und sächsische Historiographie. 2. издание, Sigmaringen 1995 година.
 Кнут Герих: Der Gandersheimer Streit zur Zeit Ottos III. Ein Konflikt um die Metropolitanrechte des Erzbischofs Willigis zu Mainz. Во: Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte. Vol. 110, Kanonistische Abteilung (том 79), Köln/Weimar 1993, стр. 56 - 94.
 Ернст-Дитер Хел: Хершер, Кирче и Кирхенрехт на Рајхот. Во: Bernd Schneidmüller und Stefan Weinfurter (Hrsg.): Otto III. - Хајнрих II. ене Венде? 2. издание, Штутгарт 2000 година, стр. 169 - 203.
 Адолф Мухе: Geschichte der Stadt Bad Gandersheim. , Лош Гандерсхајм 1950 година.
 Стефан Вајнфуртер: Хајнрих II. (1002-1024) Herrscher am Ende der Zeiten. 2. издание, Регенсбург 2000 година.
 Хервиг Волфрам: Конрад II. 990-1039 г. Кајзер Драјер Рајче. Минхен 2000 година.
 Хајнц Волтер: Die Synoden im Reichsgebiet und in Reichsitalien von 916 bis 1056. Падерборн 1988 година.
 Тангмар: Вита Бернварди. Во: Георг Хајнрих Перц (Хрсг.): Annales, Chronia et historiae aevi Carolini et Saxonici (MGH SS 4), Хановер 1841 година.

Категорија:Историја на Мајнц
Категорија:Христијанството во 11 век
Категорија:Христијанството во 10 век