Харалд Синозабиот

Харалд „Синозабиот“ Гормсон (старонордиски: Haraldr blátǫnn Gormsson; дански: Harald Blåtand Gormsen) е роден околу 935 година во Данска, како син на кралот Горм Стариот и неговата сопруга Тире Данска. Тој бил дел од династијата Јелинг, една од првите кралски династии во Данска, која одиграла клучна улога во формирањето на данската држава. За раниот живот на Харалд постојат ограничени историски податоци, но се претпоставува дека бил воспитан во духот на викиншката традиција, со акцент на воените вештини, лидерството и управувањето. Неговиот татко, Горм, бил моќен владетел кој ја консолидирал власта во Јитланд, додека неговата мајка, Тире, според легендите, била позната по својата мудрост и влијание.

 Владеење и консолидација на власта 
Харалд станал крал на Данска околу 958 година, по смртта на Горм Стариот. Неговото владеење, кое траело до околу 986 година, било период на значителни промени и предизвици. Харалд се стремел да ја зајакне својата власт во Данска, обединијќи ги различните региони, вклучително Јитланд и Зеланд. Неговите напори за консолидација на власта често се поврзуваат со натписот на камењата од Јелинг, каде што тој е опишан како „кралот кој ја обединил Данска“.

Покрај внатрешното управување, Харалд водел и активна надворешна политика. Во 970-тите години, тој успеал да ја прошири својата власт над делови од Норвешка, по смртта на норвешкиот крал Харалд II Сива Кожа. Меѓутоа, неговата контрола над Норвешка била краткотрајна и нестабилна, делумно поради отпорот од локалните водачи и подоцна поради бунтот на неговиот син, Свен Вилобрадиот.

 Христијанизација на Данска 
мини|лево|Каменот од Јелинг
Еден од најзначајните аспекти на владеењето на Харалд е неговата улога во христијанизацијата на Данска. Околу 960 година, Харалд официјално го прифатил христијанството, што означило пресвртна точка во религиозната историја на Данска. Изворите за овој процес се разликуваат. Според хроничарите како Видукинд од Корвеј, Харалд бил убеден да се покрсти од свештеникот Попо, кој наводно го импресионирал со демонстрација на божествена моќ. Од друга страна, Адам од Бремен тврди дека Харалд бил принуден да се покрсти од германскиот цар Отон I по воен пораз. Без оглед на точните околности, Харалд е признат како кралот кој го вовел христијанството во Данска, поставувајќи темели за подоцнежните христијански институции во регионот. Овој потег, иако делумно мотивиран од политички причини, имал долгорочно влијание врз културата и општеството во Скандинавија.

 Воени походи и дипломатија 
мини|лево|Кралството на Харалд (во црвено) и неговите вазали и сојузници (во жолто)
Харалд бил активен војсководец, учествувајќи во повеќе воени походи за да ја зајакне својата позиција. Тој се соочил со надворешни закани, особено од Светото Римско Царство, предводено од Отон I. Во еден период, Харалд бил принуден да ја напушти тврдината Даневирке, клучна одбранбена структура во Јитланд, поради германските напади. Сепак, во 983 година, тој склучил сојуз со словенските племиња и успеал да ги поврати изгубените територии, демонстрирајќи ги своите дипломатски и воени способности.

Харалд, исто така, поддржувал сојузници надвор од Скандинавија. Еден пример е неговата поддршка за Ришар I Бестрашниот во Нормандија, што покажува дека имал амбиции да го прошири своето влијание и надвор од Скандинавскиот полуостров.

 Градежни проекти 
Харалд бил визионерски владетел кој оставил траен белег преку своите градежни проекти. Еден од неговите најпознати придонеси се камењата од Јелинг, подигнати во чест на неговите родители и него самиот. Големиот камен од Јелинг, познат како „Харалдовиот камен“, содржи натпис кој го слави неговото владеење и христијанизацијата на Данска. Овие камења се сметаат за едни од најважните археолошки споменици од викиншката ера.

Покрај тоа, Харалд надгледал изградба на неколку кружни тврдини, познати како trelleborgs, кои биле стратешки поставени низ Данска. Меѓу нив се Трелеборг, Нонебакен, Фиркат и Агерсборг, а можно е и тврдина во Сканија. Овие тврдини служеле за воена одбрана, но и за економска и административна контрола. Еден од неговите најимпресивни проекти бил мостот во Равнинг Енг, долг 760 метри и широк 5 метри, кој се смета за најстар познат мост во Скандинавија. Овие проекти ја покажуваат способноста на Харалд да организира сложени градежни подвизи и да ја зајакне инфраструктурата на своето кралство.

 Надимак „Синозабиот“ 
Надимакот „Синозабиот“ (Плавозаб) на Харалд е првпат споменат во хрониката Roskildensa од 1140 година. Најверојатното објаснување за овој надимак е дека Харалд имал оштетен или потемнет зуб, кој во старонордискиот јазик бил опишан како „плав“. Друга теорија сугерира дека носел сина облека, што било симбол на кралска моќ. Името на Харалд станало глобално познато благодарение на технологијата Bluetooth, именувана по него од страна на компанијата Ericsson. Изборот на името се должи на неговата способност да обединува различни племиња, слично на тоа како Bluetooth поврзува уреди. Логото на технологијата е составено од рунски симболи кои ги претставуваат иницијалите на Харалд (H и B).

 Пад и смрт 
Кон крајот на своето владеење, Харалд се соочил со внатрешни немири. Неговиот син, Свен Вилобрадиот, предводел бунт против него, веројатно поради несогласувања околу наследството и политиката на христијанизација. Според историските извори, Харалд бил убиен во 986 година за време на овој конфликт, иако некои извори ја наведуваат 985 година. По неговата смрт, Свен ја презел власта во Данска, продолжувајќи го наследството на династијата Јелинг.

 Наводи 

Категорија:Дански монарси