Дорис Андерсон

Дорис Хилда Андерсон (10 ноември 1921  – 2 март 2007) била канадска авторка, новинарка и активистка за женски права. Таа е најпозната како уредничка на женското списание Шатлен, мешајќи традиционална содржина (рецепти, декор) со трнливи општествени прашања од тоа време (насилство врз жените, еднаквост во платите, абортус, раса, сиромаштија), ставајќи го списанието на првите редови на феминистичкото движење во Канада. Нејзиниот активизам надвор од списанието помогнал во поттикнувањето на општествените и политичките промени, вградувајќи ја еднаквоста на жените во канадскиот Устав и правејќи ја едно од најпознатите имиња во женското движење во Канада.

 Личен живот 
Дорис Андерсон била родена во Медисин Хат, Алберта како Хилда Дорис Бак од Ребека Лејкок Бак и Томас Мекабин. Г-ѓа Бак, чиј прв сопруг ја напуштил неа и нејзините два мали сина, оставајќи ги во долгови, го запознала Меккабин кога тој бил гостин во пансионот на нејзината мајка во Калгари. Таа престојувала со своите сестри во Медисин Хет кога се родила Андерсон и накратко го сместила своето „нелегитимно“ дете во дом за несакани бебиња во Калгари, враќајќи ја неколку месеци подоцна Бак и Меккабин се венчале кратко пред осмиот роденден на Андерсон.

Андерсон го опишала нејзиниот татко како тежок и доминантен, прекорувајќи го нејзиното агилно и неженствено однесување. Нејзината мајка сакала Андерсон да биде скромна, да ја држи главата спуштена и да се прилагодува на „пристојни“ очекувања, можеби како резултат на нејзините искуства како самохрана мајка која раѓа дете надвор од брак. Андерсон се налутила на очекувањата на нејзините родители да се омажи и да одгледува деца и наместо тоа избрала да создаде независен живот.

Андерсон го посетувала средно училиште „Кресент Хајтс“, а потоа дипломирала на Учителскиот колеџ во 1940 година. Таа ги искористила своите приходи од предавање за да се стекне со диплома за уметности од Универзитетот во Алберта во 1945 година.

Андерсон се омажила за адвокатот роден на островот Принц Едвард и организатор на Либералната партија, Дејвид Андерсон, во 1957 година. Парот имал три сина: Питер (роден 1958), Стивен (роден 1961) и Мичел (роден 1963), пред да се разведат во 1972 година. Нивниот брак не бил љубовен; таа се омажила затоа што сакала деца.

Кога нејзините работодавци откриле дека е бремена, ја пратиле да работи од дома. Во тоа време, од жените се очекувало да дадат отказ од работа кога ќе почнеле да се покажуваат нивните бремености. Сепак, Андерсон работела до породувањето и се вратил на работа речиси веднаш (немал достапно родителско отсуство).

 Кариера во Шателен 
По добивањето на дипломата, Андерсон пишувала и продавала фикција и поминала некое време во Европа пред да се врати во Канада и да си обезбеди работа како пишувач на рекламни текстови за Шателен во 1951 година. До 1955 година, се искачила на позицијата заменик-уредник. Кога Џон Клер, уредникот, се повлекол и бил назначен нов машки уредник, Андерсон се заканила дека ќе даде отказ, а нејзиниот издавач на крајот попуштил и наместо тоа ѝ ја дал работата.

Андерсон ја извршувала функцијата уредник на Шатлен од 1957 до 1977 година Нејзиниот ран работен ангажман во списанието го трансформирала од традиционално женско издание во списание кое се занимавало со предизвикувачки прашања од тоа време, вклучувајќи го легалниот абортус во специфични околности (1959), злоупотребата на деца (1960), канадските закони за развод (1961) и повикот за еднаква плата за жените (1962). Писателките што ги вработила (Џун Колвуд, Барбара Фрум, Адриен Кларксон и Мишел Ландсберг) имале успешни кариери како новинарки.

Во 1963 година, Андерсон одлучила да не објави извадок од нов роман во Шатлен, сметајќи дека материјалот веќе е добро истражен од списанието. Книгата била Женската мистика од Бети Фридан.

Во 1969 година, таа се залагала за, но не ја добила, уредничката позиција на списанието Меклинс, губејќи ја работата од Питер Гзовски и покрај значително подолгиот работен однос со компанијата и нејзиниот успех. Работата би значела повеќе од зголемена видливост во издавачката индустрија - се плаќала повеќе од двојно повеќе. Издавачката изјавила дека не би можела јавно да ја претставува компанијата, но не можела да објасни зошто.

Промовирајќи ја улогата на жените во политиката под нејзино водство, Шателен идентификувала 50 жени кои имале потенцијал како парламентарки и ставила 12 од нив - вклучувајќи ја и пратеничката Флора Мекдоналд - на насловната страница. Во поголемиот дел од својот живот, Андерсон се залагала за поголема застапеност на жените во Парламентот.

Таа го напуштила Шателејн во 1977 година. Во нејзините две децении како уредник, таа го тројно го зголемила тиражот на списанието, и го направила најпрофитабилно од публикациите на Меклин-Хантер. До крајот на 1960-тите, една од три жени во Канада го читала списанието.

Во 2008 година, списанието било признаено како второ највлијателно списание во Канада - веднаш пред „Меклинс“.

 Кариера по Шателен 
На дополнителните избори во 1978 година, таа неуспешно се кандидирала за Долниот дом на Канада како либерал во округот Еглинтон во Торонто, бидејќи либералите биле соборени од функцијата во бран на анти-Трудо расположение.

Таа била назначена за претседател на Канадскиот советодавен совет за статусот на жените (CACSW) во 1979 година. Успешно работела на вклучувањето на правата на жените во Канадскиот устав и Канадската повелба за права и слободи, додавајќи една изјава во Повелбата што укажува дека мажите и жените се еднакви пред законот. Конкретната формулација гласи: „Без оглед на сè во Повелбата, правата и слободите наведени во неа се загарантирани на машки и женски лица.“ Било јасно, рекла Андерсон, „дека повелбата за права може да направи добри работи за жените или, ако е лоша повелба, може да биде ужасен проблем за жените за идните генерации.“

Со CACSW, таа нарачала истражување за прашања како што се распространетоста и спречувањето на семејно насилство и друго насилство врз жените.

Нејзината фрустрација од статус кво била очигледна во колумна објавена во „Меклинс“ во 1980 година, каде што пишувла за нееднаквоста во платите, семејното насилство и игнорирањето од страна на политичарите.

Од 1982 до 1984 година, била претседателка на Националниот акционен комитет за статусот на жените, каде што била позната како миротворец во рамките на движењето. Речиси една деценија, почнувајќи од 1984 година, била колумнист за Торонто Стар (што завршил кога одбила да ја премине линијата на штрајк кога новинарите на Стар штрајкувале). Таа била именувана за добитничка на наградите на Генералниот гувернер во спомен на случајот „Личност“ во 1991 година, и била ректор на Универзитетот на островот Принц Едвард од 1992 до 1996 година.

Во 1994 година, Дорис Андерсон била поканета да биде набљудувач на изборите во Јужна Африка кои го доведоа Нелсон Мандела на власт и го завршиле апартхејдот, можност што нејзиниот син Мичел ја опишал како „една од најголемите возбудувања во животот на неговата мајка“.

 Последни години 
Андерсон била именувана за претседател на Советот за печат на Онтарио во 1998 година, а во 2001 година, на Универзитетот Јорк била основана стипендијата „Дорис Андерсон“ за постдипломски студии по женски студии во Онтарио, како признание за нејзините придонеси. Таа била унапредена во Придружник на Редот на Канада во 2002 година, последното јавно признание што го добила во текот на нејзиниот живот.

Последните години од животот на Андерсон биле обележани со лошо здравје, од срцева слабост во 2001 година до бројни други здравствени проблеми што се развиле по посетата на Костарика во 2006 година. Во февруари 2007 година, била примена во болницата „Св. Михаил“ во Торонто, каде што починала на 2 март на 85-годишна возраст од белодробна фиброза.

 Наследство 
Дорис Андерсон постхумно е признаена за нејзиниот придонес во канадското општество. Во 2016 година, нејзините достигнувања биле признаени на плакета од страна на „Херитиџ Торонто“. Во 2017 година, била вклучена во проектот „Таа што се осмелува“ од страна на Калгари, кој им оддадел признание на жените кои влијаеле на Калгари како дел од 150-годишнината од постоењето на Канада .

Автобиографијата на Андерсон, „Бунтовничка ќерка“, била трансформирана во претстава од студенти на Универзитетот во Торонто, Мисисага и колеџот Шеридан во 2014 година, што станала тема на радио документарец насловен „Ќерки и синови“.

Нејзиното влијание врз канадскиот феминизам било документирано во изданието на Канадски студии за жени од 2007 година, насловено како Прослава на Дорис Андерсон.

Во 1981 година, една феминистичка група од основно ниво отворила засолниште за жени и деца кои бегаат од насилство и го именувала „Андерсон Хаус“, по Дорис Андерсон. Засолништето е сè уште во функција денес.

 Почести 
Дорис Андерсон била широко призната и добила многу награди во текот на нејзиниот живот:

 Национални почести: Канадски стогодишен медал (1967); Офицер на Редот на Канада (1974); Награди на Генералниот гувернер во спомен на случајот „Лица“ (1991); Придружник на Редот на Канада (2002)
 Почесни титули: Универзитет во Алберта (1973); Колеџ Конестога (1981); Универзитет во Далхаузи (1984); Политехнички универзитет Рајерсон (1987); Универзитет Конкордија (1990); Универзитет во Ватерло и Универзитет Маунт Сент Винсент (1992); Универзитет Јорк и Универзитет Сајмон Фрејзер (1997)
 Награди за новинарство: Сала на славните на вестите (1981); награда Медиавоч (1990)
 Регионално признание: Награда на градот Торонто (1981); Награда за истакнта жена во Торонто;  Сала на славните на Универзитетот во Алберта (1993); Награда за истакнати поранешни студенти, Универзитет во Алберта (1994); Член на Редот на Онтарио (1995); Награда за истакнати поранешни студенти, колеџ Маунт Ројал (1996)

 Избрани дела 

 Бунтовничка ќерка: Автобиографија (1996) )
 Незавршената револуција: Статусот на жените во дванаесет земји (1991, )
 Државни работи (1988, 0-3852-5154-8)
 Груб распоред (1981, )
 Две жени (1978, )

 Архиви 
Во Библиотеката и архивите на Канада постои фонд на Дорис Х. Андерсон. Архивскиот референтен број е R12700. Материјалот ги опфаќал временските периоди од 1935 до 2007 година. Се состоел од 3,88 метри текстуални записи и 102 фотографии. : 70 црно-бели негативи; 21 црно-бели печатени материјали; 5 контактни листови; 6 печатени материјали во боја.

 Белешки 

 Наводи 

 Надворешни врски 




Категорија:Починати во 2007 година
Категорија:Родени во 1921 година
Категорија:CS1-одржување: архивиран примерок како наслов
Категорија:Канадски феминисти
Категорија:Канадски писателки
Категорија:Канадски новинарки