Прв туркиски ханат

Првиот турски хаганат, познат и како Ѓоктуркски каганат, бил првата турска држава што го носела името „Турк“ во политичка смисла. Оваа империја, основана во 552 година од кланот Ашина, се протегала од Манџурија до Црното Море, покривајќи околу 6 милиони км² и имала население од приближно 3 милиони луѓе во 6 век. Со центар во Отукен, во денешна Монголија, каганатот бил клучен играч во Централна Азија, наследувајќи ја хегемонијата на Роуранскиот Каганат и контролирајќи го Патот на Свилата. Постоењето на каганатот траело до 603 година, кога се поделил на Источен и Западен Турски Каганат поради внатрешни конфликти и надворешни притисоци.

 Историја 

 Потекло и основање (546–552) 
Каганатот бил основан од Бумин Каган, лидер на кланот Ашина, кој потекнувал од турските племиња во Алтајските Планини. Во 546 година, Бумин предводел бунт против Роуранскиот Каганат, чиј владетел Јуџулу Анагуи го навредил, нарекувајќи го „ковач роб“, што укажува на можен вазален статус или специјализација во металургија. Бумин склучил сојуз со Западната Веи династија во Кина, оженувајќи се со принцезата Чангле. Во 552 година, тој го поразил Анагуи северно од Хуајхуанг и се прогласил за Илиг Каган во Отукен, но починал истата година. Неговиот син, Мукан Каган, и братот Истаеми (Јабгу на Западот) продолжиле да ја прошируваат империјата.

 Експанзија (552–581) 
Мукан Каган ги консолидирал источните територии, поразувајќи ги преостанатите роурански сили и потчинил номадски племиња како Ујгурите и Тиеле.

Истаеми, како Јабгу на Западот, водел кампањи против Хефталитското Царство во сојуз со Сасанидска Персија. Во 557 година, оваа коалиција ги уништила Хефталитите, овозможувајќи им на Гоктурците да ја преземат контролата врз трговијата по Патот на Свилата. До 576 година, Гоктурците стигнале до Крим, преминувајќи го Керчкиот Проток и опколувајќи го византискиот град Херсонесус во 581 година. Нивните јужни граници се протегале до реката Аму Дарја, што довело до судири со Сасанидите, кои ги поразиле во 589 година.

 Граѓанска војна и поделба (581–603) 
По смртта на Таспар Каган во 581 година, избувнала граѓанска војна поради спорови за наследство меѓу Апа Каган, Ишбара Каган и други претенденти. Оваа нестабилност била искористена од кинеската Суи династија, која поттикнувала внатрешни бунтови. Тарду, син на Истаеми, се обидел да ја обедини империјата, напаѓајќи го кинескиот град Чанг'ан околу 600 година. Сепак, бунт на тиеле племињата, поддржан од Суи дипломатијата, го соборил во 603 година. Ова довело до формална поделба на каганатот:

 Источен Турски Каганат: Со центар во Отукен, под силно влијание на Кина.
 Западен Турски Каганат: Фокусиран на западните територии, вклучувајќи го Согдијана и Бактрија.

 Наводи 

Категорија:Ханати