Епифаниј I Украински

Митрополит Киевски и на цела Украина Епифаниј (украински: Епіфаній, Митрополит Київський і всієї України, световно име: Сергиј Петрович Думенко, украински: Сергій Петрович Думенко, роден на  година) — примас на Православната црква на Украина (ПЦУ), носител на титулата митрополит Киевски и цела Украина.

Митрополитот Епифаниј служел како митрополитски епископ на Перејаслав и Бела Црква, во поранешната Украинска православна црква (Киевска Патријаршија) од 2013 до 2018 година. Во епархијата е ракоположен од 2010 година.

Бил професор на Катедрата за библиски и филолошки дисциплини на Киевската православна теолошка академија. Бил член на Националниот сојуз на новинари на Украина и на Меѓународната федерација на новинари. 

 Ран живот и образование 
Роден во јужна Украина, Сергиј Петрович Думенко е роден на 3 февруари 1979 година во Вовково, Березовски Регион во близина на Одеса. Неговото детство и училишни години биле во селото Стара Жадова во Сторожинечкиот Регион во Черновечка Област. Во 1996 година во Стара Жадова завршил гимназија I-III одд.

Во 1996 година влегол во Киевската теолошка семинарија, каде што дипломирал во 1999 година со прва класа. Истата година влегол во Киевската теолошка академија. Дипломирал како доктор по теологија во 2003 година, откако успешно ја одбранил докторската теза на тема „Формирањето црковно-канонски збирки во доникискиот период и нивните карактеристики“.

Во 2006–2007 година стажирал на Националниот универзитет во Атина во Грција на Филозофскиот факултет.

На 30 август 2012 година, по успешната одбрана на докторската дисертација на тема „Доктрината на Православната Црква за спасението во контекст на континуитетот на Светата Татковина“, му бил доделен степен на докторат по теологија.  

 Министерство 
Од 1 јули 2003 година до 31 декември 2005 година служел како секретар-референт на Ровнската епархија и личен секретар на митрополитот. Од 26 август 2003 година до 31 декември 2005 година бил учител на семинаријата во Ровно, а ја извршувал и функцијата виш помошник инспектор.

Во 2003-2005 година, тој го предводел „Ровновото Православне“, интернет портал, а исто така бил и член на уредничкиот одбор на верскиот весник Духовна Нива. Во декември 2005 година тој бил примен во Националниот сојуз на новинари на Украина. 

Од учебната 2007 година е учител на Киевската православна теолошка академија, и бил назначен за шеф на филолошкиот оддел.

На 21 декември 2007 година, со благослов на патријархот Филарет, архиепископот Димитриј Перејаслав-Хмелницки Епифаниј се замонашил во Михаиловиот Златокуполен Манастир. Тој го зел монашкото име Епифаниј во чест на Епифаниј Кипарски. На 20 јануари 2008 година бил ракоположен за јеромонах од Филарет. Подоцна истиот месец (25 јануари), тој бил назначен за секретар на патријархот Киевски и на цела Руска Украина, Филарет.  

Во март 2008 година бил ракоположен за архимандрит во катедралата Свети Влодимир. Подоцна истиот месец (20 март), тој бил назначен за гувернер на Видубичкиот манастир во Киев. На 30 мај 2008 година, тој бил назначен за раководител на работите на Киевската патријаршија. На 7 октомври 2008 година му била доделена титулата вонреден професор на Киевската православна богословска академија.

На 21 октомври 2009 година, на Светиот синод на УПЦ-КП бил избран за епископ Вишгород, викар на Киевската епархија. На 15 ноември 2009 година бил ракоположен за епископ.

Со одлука на Светиот синод на УПЦ-КП од 27 јули 2010 година, тој бил назначен за ректор на Киевската православна богословска академија и за гувернер на Перејаславско-хмелничката епархија. На 17 ноември 2011 година му била доделена титулата професор на Киевската православна теолошка академија.

На 23 јануари 2012 година бил унапреден во чин Архиепископ. Со одлука на Архиерејскиот совет на УПЦ-КП на 28 јуни 2013 година, тој бил подигнат на чин на митрополит Перејаславско-Хмелницки и Бела Црква и бил назначен за патријаршиски управител со правата на епархискиот епископ.  На 13 декември 2017 година бил прогласен за митрополит Перејаславски и Бела Црква.

Во април 2019 година, тој зборуваал за поддршка на законот за украинскиот јазик. 

На 21 август 2020 година, на плоштадот Свети Михаил во Киев, митрополитот Епифаниј го осветил обновениот Ѕид на сеќавањето на хероите.  Тој, исто така, ја осветил црквата на 20 август во чест на Свети Нектариј Егински во селото Кутир Јасни во Киевската Област.  На 29 август, на Денот на сеќавањето на бранителите на Украина, тој им оддал почит на загинатите украински војници. 

 Претставник на Православната црква на Украина 
мини| Епифаниј, тогашниот претседател Петро Порошенко и Андриј Парубиј на 15 декември 2018 година
На 15 декември 2018 година, на соборот за обединување што се одржал во катедралата Света Софија, тој би избран за митрополит Киевски и цела Украина,  прв примат на автокефалната Православна Црква на Украина.      

Официјалното име на приматот на Православната црква на Украина е „Неговото Блаженство (име), Митрополит Киевски и цела Украина.   

 Комеморација на московскиот патријарх 
Во недела, 16 декември 2018 година, за време на првата Божествена Литургија на Митрополитот Епифаниј како митрополит на ПЦУ по неговиот избор, тој повикал на молитви за мир и единство во Украина.  Во истата литургија, митрополитот Богојавление го изоставил и патријархот Московски Кирил од списокот на браќа примати со кои е во заедница, а кои обично се одбележуваат на Големиот влез.   Митрополитот Епифаниј подоцна во интервју за украинскиот телевизиски канал „Директ“ објаснил: „Во моментов не го одбележувам [Патријархот Московски] бидејќи сме во воена состојба, така што украинскиот народ не би прифатил ако новоизбраниот примат го одбележи името на рускиот патријарх“.   

За време на Божествената Литургија на 7 јануари 2019 година, откако ПЦУ ја добила својата официјална автокефалност на 5 јануари 2019 година, митрополитот Епифаниј го одбележал името на патријархот Кирил за време на големиот влез.   Подоцна Епифаниј изјавил дека го направил тоа откако вселенскиот патријарх му наредил да го стори тоа, и дека Филарет му наредил (Епифаниј) да не го споменува Кирил. 

 Прием на томосот на автокефалноста 
десно|мини|244x244пкс| Вселенскиот патријарх Вартоломеј (лево) му го предава томосот за автокефалност на митрополитот Епифаниј (десно)
На 5 јануари 2019 година, патријархот Вартоломеј и митрополитот Епифаниј одржале литургија во катедралата Свети Ѓорѓи во Истанбул; томосот за автокефалност на Православната црква на Украина бил потпишан потоа. Томосот„стапи на сила од моментот на неговото потпишување“.   Со потпишувањето на томосот официјално е основана автокефалната православна црква на Украина. 

По потпишувањето на томосот, митрополитот Епифаниј одржал говор, во кој за претседателот Порошенко изјавил: „Вашето име, господине претседателе, засекогаш ќе остане запишано во историјата на украинскиот народ покрај имињата на владетелите, на нашиот принц Владимир Велики, Јарослав Мудриот, Константин Острозки и Хетман Иван. 

На 6 јануари, по литургијата што ја отслужиле митрополитот Епифаниј и патријархот Вартоломеј, патријархот Вартоломеј го прочитал томосот на Православната црква на Украина (ПЦУ), а потоа му го дал на митрополитот Епифаниј. 

На 8 јануари 2019 година, томосот бил вратен во Истанбул за да можат сите членови на Светиот синод на Вселенската патријаршија да го потпишат томосот.  Томосот бил потпишан од сите членови на синодот на Вселенската патријаршија на 9 јануари 2019 година.     Томосот, потпишан од сите членови на синодот на Вселенската патријаршија, бил вратен во Украина утрото на 10 јануари 2019 година.    

 Устоличување 
Планирано било Епифаниј да се устоличи на 3 февруари 2019 година, што е и датумот на неговиот 40-ти роденден.    Потоа требало да се одржи првиот синод на ПЦУ.   Манастирите на Света Гора одбиле да испратат делегација на церемонијата на устоличување „не затоа што отците не ја признаваат неговата легитимност или каноничност, туку затоа што избраа да се држат до она што стана официјална практика и да ги прифатат поканите само за устоличување на нивниот црковен поглавар, Вселенскиот патријарх“.  Двајца игумени на Света Гора биле планирани да дојдат на устоличувањето, но требало да бидат дел од делегацијата на Вселенската патријаршија.  На 1 февруари, во Киев, архимандритот Ефрем, еден од двајцата светогорски игумени, бил хоспитализиран поради срцев удар.  На 2 февруари архимандрит Ефрем го посетил Епифаниј.  

Како што било и планирано, Епифаниј бил устоличен на 3 февруари 2019 година, во катедралата Света Софија, Киев.  Филарет не бил присутен поради здравствени состојби, па испратил писмена честитка до приматот Епифаниј, честитката на Филарет ја напишал тој и прочитал на крајот од литургијата.   Архимандритот Ефрем, кој бил хоспитализиран на 1 февруари 2019 година, не бил присутен на церемонијата на устоличување,   но за време на церемонијата на устоличување бил присутен јеромонах од Ефремовиот манастир. На церемонијата на устоличување присуствувал и монах од скитот на Манастир Кутлумуш. 

Првиот состанок на светиот синод на ПЦУ се одржал на 5 февруари 2019 година.  

 Судир со Филарет 
Избувнал судир помеѓу Филарет и Епифаниј поради несогласувања во врска со моделот на управување, управувањето со дијаспората и името и статутот на ПЦУ.

Според Филарет, договорот постигнат на советот за обединување бил како што следува: „Прематот е одговорен за надворешното претставување на Украинската православна црква (УПЦ), а патријархот е одговорен за внатрешниот црковен живот во Украина, но во соработка со приматот. Приматот нема да прави ништо во црквата без согласност на патријархот. Патријархот претседава со состаноците на Светиот синод и состаноците на УПЦ заради зачувување на единството, неговото растење и афирмација“. Филарет сметал дека овој договор не е исполнет.  

 Став за либерализација и ЛГБТ прашања 
Епифаниј изјавил дека ги поддржува либералните реформи во Украинската православна црква „за да се избегне овој конзервативизам“, „за црквата да биде отворена

Особено, одговарајќи на прашање за можно омекнување на ставот на црквата за ЛГБТ прашањата, тој одговорил: „Па, тоа е како тешко прашање што не треба да го поставиме на почетокот на нашето патување. Затоа што знаете како украинското општество го перцепира ова прашање. Затоа, сега треба да работиме на тоа, така што украинското општество ќе го сфати тоа и ќе работиме на долг пат."

 Руско-украинска војна 
По руската инвазија на Украина во февруари 2022 година и ескалацијата на Руско-украинската војна, архиепископот Даниел од Украинската православна црква на САД објавиl дека Епифаниј планирал да остане во Украина за време на борбите.  Како поглавар на Украинската православна црква, тој побарал од неговиот руски колега Кирил Московски да помогне во отстранувањето на телата на загинатите руски војници, доведувајќи ја во прашање неговата лојалност кон рускиот претседател Владимир Путин. 

Митрополитот постојано ги осудувал постапките на Русија, барајќи помош од меѓународната заедница  и предлагајќи втори Нирнбершки процес со цел да се гонат злосторствата извршени од Русија против Украина.  Заедно со другите местни епископи, тој ги понудил нивните цркви како засолништа од бомбардирањата.  Тој, исто така, апелирал до московскиот патријарх Кирил да организира репатријација на загинатите руски војници во Украина.   Митрополитот тврдел дека е цел на руските сили. 

 Академски и општествени активности 
мини| Епифаниј со американскиот државен секретар Мајк Помпео во 2019 година
Епифаниј е раководител на уредувачкиот одбор на научни специјализирани изданија Зборник на трудови на Киевската теолошка академија и богословски билтен на Киевската православна богословска академија.

Епифаниј е автор и на повеќе од 50 публикации, меѓу кои и неколку монографии за православната теологија.

Епифаниј е активен верски водач и општественик. Тој учествува во многу научни и образовни активности и има значаен личен придонес во развојот на украинското верско образование и наука и развојот и зацврстувањето на украинската држава. Тој добил признание за овој придонес и од државата и од Црквата во форма на ордени. 

 Награди 

 Ордени 
Епифаниј е обитник е на Орденот на Светиот апостол и евангелист Јован Богослов, Орденот на светиот рамноапостолен Кнез Владимир Велики од трет степен, Орденот на Светиот Архангел Михаил и Орденот на Светиот крст на Црногорската православна црква.

Тој, исто така, имал добиено награди и почести со Орден за заслуги од II и III степени,   писмо на Кабинетот на министри на Украина, благодарение на премиерот на Украина, писмо на Врховната Рада на Украина, одликувања на Министерството за одбрана на Украина, Министерството за внатрешни работи на Украина, Националната команда на Украина Драгомановиот Универзитетот и Украинската народна амбасада.

Добитник е на наградата за човекови права Атенагора за 2019 година  

 Академски 
Во март 2019 година е прогласен за почесен доктор на Националниот педагошки универзитет Драгоманов . 

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Radio Liberty: LIVE | Інтронізація очільника ПЦУ Епіфанія
 ZikTV: Інтронізація предстоятеля ПЦУ Епіфанія | 03.02.19
 Прямий: Інтронізація предстоятеля Православної церкви України

Категорија:Митрополити и патријарси на Киев и цела Русија
Категорија:Епископи на Православната црква на Украина
Категорија:Украински новинари
Категорија:Православни теолози
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1979 година