Бродска елиса

Бродска елиса или бродски пропелер — најчест современ бродски погонски систем, како и структурна основа на другите видови пропелери. Навојот за подигање вода го измислил Архимед, а автор на идејата за навојот како погон за пловила бил Даниел Бернули (1752), а подоцна и Џејмс Ват. Сепак, само англискиот пронаоѓач Френсис Смит го направил одлучувачкиот чекор во 1836 година и оставил само еден навој на Архимедовиот навој. Истовремено и независно од Смит, во 1836 година шведскиот пронаоѓач и бродоградител Џон Ериксон, исто така, го развил бродскиот навој со еден навој. Во средината на 19 век, започнала масовна замена на едрилиците со бродови со елиси.

Современите бродски пропелери се состојат од оска и лопатки поставени радијално на оската.

Елисата е монтирана на вратило за елиса што ја погонува морскиот мотор. Како што се врти елисата, секоја лопатка зафаќа одредена маса вода и ја турка назад, создавајќи вртежна количина. Силата на реакцијата на потиснатата вода го пренесува моментумот на лопатките на елисата, кои пак минуваат низ главината на оската на пропелерот и напред преку главното лежиште на потисок до трупот на бродот.

Елисата со две лопатки е поефикасна од елисата со три лопатки, но со голем размер на дискот, многу е тешко да се обезбеди доволна цврстина на лопатката за елиси со две лопатки. Затоа на помалите бродови најчесто се користат елиси со три лопатки. Елиси со две лопатки се користат на тркачки чамци каде што елисата не е силно оптоварена и на едрилици каде што елисата е помошен погон. Елиси со четири и пет лопатки се користат сразмерно ретко, најчесто на големи моторни јахти и големи океански пловила за да се намали бучавата и вибрациите на трупот.

Елисата е помалку ефикасна (ефикасност 30–50 %) од веслото (ефикасност 60–65 %).ПРОПУЛЬСИВНАЯ ЭФФЕКТИВНОСТЬ ГРЕБЛИ.  Во споредба со водното тркало, елисата е поефикасна, исто така помала и полесна. Сепак, оштетеното водно тркало може да се поправи, но оштетена елиса не може и мора да се постави нова. Покрај тоа, елисата е опасна за морската фауна и луѓето кои паѓаат преку морето. Воденото тркало, исто така, обезбедува поголема влечна сила од место, што е корисно за реморкерите и им овозможува да имаат помал газ. Меѓутоа, во бурното море, дел од водното тркало е во воздухот, а дел е потопен, што максимално го оптоварува погонскиот систем на бродот. Ова ги прави водените тркала несоодветни за морски бродови. Употребата на елиса наместо тркало за вода за воени бродови има јасни предности. Проблемот со поставеноста на артилеријата исчезнува и батеријата повторно може да го заземе целиот простор на бродот. Исчезнува и ранливата точка за непријателската артилерија - елисата е под вода.

Посебен тип е водниот реактивен мотор. Главната разлика е во тоа што водниот реактивен мотор има конусна млазница.

 Наводи 

 Литература 
 Движители кораблей и содув // korabley.net
 Крылов, Алексей Николаевич, Крылов А. Н.: Винт гребной.

Категорија:Делови на водни пловила