Гадолинит

Гадолинитот, понекогаш познат како итербит, е силикатен минерал кој се состои главно од силикати на цериум, лантан, неодимиум, итриум, берилиум и железо со формулата. Се нарекува гадолинит-(Ce) или гадолинит-(Y), во зависност од истакнатиот компонирачки елемент (Y ако доминира итриумот, и Ce ако доминира цериумот). Може да содржи 35,5% реткоземни елементи од подгрупата итриа, 2,2% церија земји, дури до 11,6% BeO и траги од ториум. Се наоѓа во Шведска, Норвешка и САД (Тексас и Колорадо).

 Карактеристики 
Гадолинитот е прилично редок и обично се јавува како добро формирани кристали. Има речиси црна боја и има сјај на стаклестото тело. Цврстината е помеѓу 6,5 и 7 на скалата Мос, а специфичната тежина е помеѓу 4,0 и 4,7. Се крши во конхоидна шема и има сиво-зелени ленти. Исто така, се сметало дека покажува пирогномски својства, бидејќи може да емитува видлива светлина кога се загрева на релативно ниски температури, но научниот консензус е дека ова е производ на термолуминисценција.

 Име и откритие 
Гадолинит бил именуван во 1800 година по Јохан Гадолин, фински минералог-хемичар кој прв го изолирал оксидот на елементот итриум од реткоземните минерали од минералот во 1792 година. Реткиот земјен минерал го добил и неговото име гадолиниум. Сепак, гадолинитот не содржи повеќе од трагови на гадолиниум. Кога Гадолин го анализирал овој минерал, тој пропуштил можност да открие втор елемент: елементот за кој мислел дека е алуминиум (алумина) бил всушност берилиум (берилија), елемент кој официјално не бил идентификуван до 1798 година.

Откриени се неколку други елементи како последица на долги анализи и разградување на рудата гадолинит. Како што рудата прогресивно се анализирала, на остатокот прво му била дадена ознаката цериа, потоа лантхана, а потоа и итриа, ербиа и тербиа. По редослед на датумот на откривање, листата на елементи вклучува цериум, лантан, ербиум, тербиум, итриум, итербиум, холмиум, тулиум, скандиум, прасеодимиум, неодимиум и диспрозиум. Неколку од овие нови елементи биле или откриени или изолирани од Карл Густаф Мосандер во 1830-тите и 1840-тите.

 Употреба 
Гадолинит и евксенит се доста изобилни и се идни извори на итриумската подгрупа на реткоземни. Во моментов, овие елементи се обновуваат од концентратите на моназит (по обновувањето на металите од подгрупата церија).

 Поврзано 

 Список на минерали
 Список на минерали именувани по луѓе

 Наводи 

 Поврзани 

 Гадолинит – (Це) за прирачник за минералогија
 Гадолинит-(Y) за Прирачник за минералогија
 Гадолинит–(Це) на Миндат
 Гадолинит–(Y) на Миндат
 Галерија на минерали

Категорија:Моноклински минерали
Категорија:Незосиликати
Категорија:Минерали на берилиумот
Категорија:Лантаноидни минерали