Растворање

Растворање — процес на дисперзија (рамномерно разредување, распоредување) на една или повеќе супстанции во друга. Освен кај правите смеси, процесот секогаш е придружен со размена на енергија со околината.

Растворувачот е супстанца што го раствора раствор, а со тоа образува раствор. Растворувачот е обично течност, но може да биде и цврста, гасна или суперкритична течност. Количината на растворена супстанција што може да се раствори во даден волумен на растворувач варира во зависност од температурата. Вообичаена употреба на органските растворувачи е во хемиското чистење (на пр. тетрахлоретилен), како разредувачи на бои (на пр. толуен, терпентин), како отстранувачи на лакови за нокти и растворувачи за лепило (ацетон, метил ацетат, етил ацетат), во отстранување на дамки (на пр. етанол). Водата е растворувач за поларните молекули и најчестиот растворувач што го користат живите суштества; сите јони и протеини во клетката се раствораат во водата во клетката. Растворувачите наоѓаат различни примени во хемиската, фармацевтската, нафтената и гасната индустрија, вклучително и употреба во процесите на хемиска синтеза и прочистување.

 Растворувач 
Растворувач, релативен и конвенционален поим, назив за средината во кој супстанцијата е дисперзирана. Идеално решение, мешавина, без хемиско заемодејство помеѓу медиумот и растворената супстанција или со заемодејство. Растворувачот може да биде цврст, течен или гасовит. Водата е сеопшт растворувач. Растворувачите како водата се многу важни за животот, исто така и во индустријата, а изборните растворувачи играат особено важна улога.

 Растворувачи при дегазирање 
Растворувачите при дегазирање се органски соединенија со двојна намена - за растворање на дегазаторите при нивната подготовка за употреба и за растворање на самите бојни отрови, односно за дегазација со физички средства. Дихлороетан, јаглерод тетрахлорид и тетрахлоретилен најчесто се користат како растворувачи за дегазирање, а бензинот и нафтата најчесто се користат како растворувачи за бојни отрови.

 Раствор 
Раствор (цврст, течен или гасовит) се добива со мешање на две или повеќе супстанции. Заситениот раствор, за дадена температура, има максимална концентрација на растворена супстанција. Незаситен раствор е раствор во кој сè уште може да се раствори одредена количина од веќе растворената супстанција додека не се добие заситен простор. Презаситен раствор е раствор во кој се растворени повеќе супстанции отколку што би се сметало за заситен раствор. Тој е нестабилен и вишокот растворена супстанција лесно се одвојува од него во облик на талог.

 Растворливост 
Растворливоста на супстанцијата е бројот на грамови од супстанцијата што се раствора во 100 г растворувач на одредена температура.

 Повеќекомпонентен 

 Растворувачи 
ИмеСоставрастворувач 645толуен 50%, бутил ацетат 18%, етил ацетат 12%, бутанол 10%, етанол 10%.растворувач 646толуен 50%, етанол 15%, бутанол 10%, бутил- или амил ацетат 10%, етил целосолв 8%, ацетон 7%растворувач 647бутил- или амил ацетат 29,8%, етил ацетат 21,2%, бутанол 7,7%, толуен или пиробензен 41,3%растворувач 648бутил ацетат 50%, етанол 10%, бутанол 20%, толуен 20%растворувач 649етил целосолв 30%, бутанол 20%, ксилен 50%растворувач 650етил целосолв 20%, бутанол 30%, ксилен 50%растворувач 651вајт спирит 90%, бутанол 10%растворувач KR-36бутил ацетат 20%, бутанол 80%растворувач P-4толуен 62%, ацетон 26%, бутил ацетат 12%.растворувач P-10ксилен 85%, ацетон 15%.растворувач P-12толуен 60%, бутил ацетат 30%, ксилен 10%.растворувач P-14циклохексанон 50%, толуен 50%.растворувач P-24растворувач 50%, ксилен 35%, ацетон 15%.растворувач P-40толуен 50%, етил целосолв 30%, ацетон 20%.растворувач P-219толуен 34%, циклохексанон 33%, ацетон 33%.растворувач P-3160бутанол 60%, етанол 40%.растворувач RCCксилен 90%, бутил ацетат 10%.растворувач RMLетанол 64%, етилцелосолв 16%, толуен 10%, бутанол 10%.растворувач PML-315толуен 25%, ксилен 25%, бутил ацетат 18%, етил целосолф 17%, бутанол 15%.растворувач PC-1толуен 60%, бутил ацетат 30%, ксилен 10%.растворувач PC-2вајт спирит 70%, ксилен 30%.растворувач RFGетанол 75%, бутанол 25%.растворувач RE-1ксилен 50%, ацетон 20%, бутанол 15%, етанол 15%.растворувач RE-2растворувач 70%, етанол 20%, ацетон 10%.растворувач RE-3растворувач 50%, етанол 20%, ацетон 20%, етил целосолв 10%.растворувач RE-4растворувач 50%, ацетон 30%, етанол 20%.растворувач FK-1 (?)апсолутни алкохол (99,8%) 95%, етил ацетат 5%

 Разредувачи 
Име Состав Разредувач RKB-1 бутанол 50%, ксилен 50% Разредувач RKB-2 бутанол 95%, ксилен 5% Разредувач RKB-3 ксилен 90%, бутанол 10% Разредувач М Етанол 65%, бутил ацетат 30%, етил ацетат 5%. Разредувач P-7 циклохексанон 50%, етанол 50%. Разредувач R-197  ксилен 60%, бутил ацетат 20%, етил целосол 20%. Разредувач WFD  толуен 50%, бутил ацетат (или амил ацетат) 18%, бутанол 10%, етанол 10%, етил ацетат 9%, ацетон 3%.

 Физички својства 

 Табела со својства на вообичаените растворувачи 
Растворувачите се групирани во неполарни, поларни апртични и поларни протички растворувачи, при што секоја група има повисок поларитет. Својствата на растворувачите кои ги надминуваат оние на водата се прикажани со задебелени букви.
РастворувачХемиска формулаТочка на вриењеSolvent Properties – Boiling Point . Xydatasource.com. Retrieved on 26 January 2013.(°)Диелектрична константаDielectric Constant . Macro.lsu.edu. Retrieved on 26 January 2013.Густина(g/mL)Диполен момент(D) Неполарни растворувачи Пентан361,840,6260,00Циклопентан100x100пкс401,970,7510,00Хексан691,880,6550,00Циклохексан104x104пкс812,020,7790,00Бензен103x103пкс802,30,8790,00Толуен1112,380,8670,361,4-Диоксан133x133пкс1012,31,0330,45Хлороформ3614,811,4981,04Диетил етер354,30,7131,15Дихлорометан (DCM)409,11,32661,60 Поларни апротични растворувачи Тетрахидрофуран (THF)105x105пкс667,50,8861,75Етил ацетатEssigsäureethylester.svg776,020,8941,78Ацетон90x90пкс56210,7862,88Диметилформамид (DMF)100x100пкс153380,9443,82Ацетонитрил (MeCN)8237,50,7863,92Диметил сулфоксид (DMSO)Dimethylsulfoxid.svg18946,71,0923,96Нитрометан100–10335,871,13713,56Пропилен карбонат24064,01,2054,9 Поларни протични растворувачи Мравља киселина100x100пкс101581,211,41 -Бутанол118180,8101,63Изопропил алкохол (IPA)100x100пкс82180,7851,66 -Пропанол97200,8031,68Етанол7924,550,7891,69Метанол65330,7911,70Оцетна киселина100x100пкс1186,21,0491,74Вода75x75пкс100801,0001,85

 Вредности на параметарот на Хансеновата растворливост 
Вредностите на параметарот на Хансеновата растворливост се засноваат на дисперзивни врски (δD), поларни врски (δP) и водородни врски (δH). Тие содржат информации за меѓумолекуларните заемодејства со други растворувачи, како и со полимери, пигменти, наночестички итн. Ова овозможува рационални формулации знаејќи, на пример, дека постои добро совпаѓање помеѓу растворувачот и полимерот. Рационалните замени може да се направат со употреба на „добри“ растворувачи (ефикасни при растворање растворени материи) наместо „лоши“ (скапи или опасни по здравјето или животната средина). Следната табела покажува дека интуитивниот поим за „неполарна“, „поларна апротична“ и „поларна протика“ е нумерички изразена - „поларните“ молекули имаат повисоко ниво, а протичките растворувачи имаат повисоко ниво. Бидејќи се користат нумерички вредности, споредбата може рационално да се направи со споредување на броеви. На пример, ацетонитрилот е многу пополарен од ацетонот, но покажува малку послаба водородна врска.
РастворувачХемиска формула дисперзија поларност водородно врзување Неполарни растворувачи -Хексан14,90,00,0Бензен18,40,02,0Толуен18,01,42,0Диетил етар14,52,94,6Хлороформ317,83,15,71,4-Диоксан17,51,89,0 Поларни апротични растворувачи Етил ацетат15,85,37,2Тетрахидрофуран (THF)16,85,78,0Дихлорометан17,07,37,1Ацетон15,510,47,0Ацетонитрил (MeCN)15,318,06,1Диметилформамид (DMF)17,413,711,3Диметил сулфоксид (DMSO)18,416,410,2 Поларни протични растворувачи Оцетна киселина14,58,013,5 -Бутанол16,05,715,8Изопропанол15,86,116,4 -Пропанол16,06,817,4Етанол15,88,819,4Метанол14,712,322,3Мравја киселина14,610,014,0Вода15,516,042,3
Ако, поради заштита на животната средина или поради некоја друга причина, е неопходно да се замени растворувачот или мешавината на растворувачи со друг еквивалентен растворувач, замената може да се направи врз основа на нивните Хансенови параметри за растворливост Хансен . Вредностите за мешавините се земаат како пондерирани просеци на вредностите на чистите растворувачи. Ова може да се пресмета со пристап на обиди и грешки, користејќи табела со вредности или софтвер.   Мешавина 1:1 од толуен и 1,4 диоксан има вредности од, и од 17,8, 1,6 и 5,5, кои се споредливи со вредностите на хлороформ од 17,8, 3,1 и 5,7, соодветно. Поради здравствените опасности поврзани со употребата на толуен, други смеси на растворувачи може да се најдат со користење на целосниот сет на податоци.

 Поврзано 
 Раствор
 Растворливост
 Концентрација

 Наводи 

 Литература 


 Надворешни врски 
 "European Solvents Industry Group - ESIG - ESIG European Solvents Industry Group" Solvents in Europe.
 Table and text O-Chem Lecture
 Tables Properties and toxicities of organic solvents
 CDC – Organic Solvents – NIOSH Workplace Safety and Health Topic
 EPA – Solvent Contaminated Wipes

Категорија:Загадување на почвата
Категорија:Раствори
Категорија:Хемиски реакции
Категорија:Растворувачи