Петлица

Петлица или копче — дел од поедините парчиња облека што се користи за поврзување на деловите од облеката или за украсување. Копчињата најчесто се направени од пластика, но застапени се и копчиња од морски школки, метал или дрво.

 Историја 
десно|мини|250x250пкс| Школките прво се користеле за изработка на копчиња
Копчињата и сличните предмети се користеле во древното минато прво како украс, а поретко за поврзување на делови од облеката. Најстарите пронајдени копчиња припаѓале на цивилизацијата во долината Инд од времето на Кот Јаман (2800 - 2600 пр. н. е.), бронзеното време на Кина (2000 - 1500 пр. н. е.) и Стар Рим. Овие копчиња биле направени од морски школки, за што сведочат наоди од Орловиот гроб, Шкотска (2200-1800 пр. н. е.). и на наоѓалиштата од бронзеното време во Кина (околу 2000-1500 пр. н. е.) и Стар Рим.

Копчињата направени од школки се користеле во цивилизацијата во долината Инд за украсни цели до 2000 година пред новата ера.Hesse, Rayner W. & Hesse (Jr.), Rayner W. (2007). Jewelrymaking Through History: An Encyclopedia. Greenwood Publishing Grou.  0-313-33507-9. стр. 35.
Категорија:Cite book Некои копчиња биле издлабени во геометриски облици и имале дупки за да можат да се закачат за облеката со конец. Ијан Мекнил (1990) наведува дека „копчето првично се користело повеќе за украсување отколку за прицврстување, а најраното  познато копче било пронајдено во Мохенџо-Даро во долината Инд. Изработено е од заоблена школка и е старо околу 5000 години.McNeil, Ian (1990). An encyclopaedia of the history of technology. Taylor & Franci.  0-415-01306-2. стр. 852.

Кожните производи од Римското Царство вклучуваат некои од првите отвори за копчиња. Легионерскиата торба била затворана со вметнување на метална спојка или копче во кожен отвор. Сличен механизам подоцна ќе се појави на обувките од раниот средновековен период. Копчињата се појавиле како средство за затворање на манжетните во Византиското Царство и за прицврстување на вратот на египетските туники најдоцна во 5 век.

 Како автентикација 
Копчињата понекогаш се користат како контрола на пристап за фестивали, како што е француско-американскиот фестивал Кермес во Бидефорд, Мејн.

 Како склатче 
Најдоцна од седумнаесеттиот век, кога металните копчиња налик на кутиче биле конструирани специјално за оваа намена, копчињата биле еден од предметите во кои шверцерите се обидувале да скријат и пренесат нелегални супстанции. Најмалку еден современ шверцер се обидел да го искористи овој метод.

Исто така, користејќи ги можностите за складирање на металните копчиња, за време на Светските војни се изработувале британски и американски воени медалјонски копчиња, кои содржеле минијатурни работни компаси.

 Материјали и производство 
лево|мини|250x250пкс| Машина за изработка на петлици во фабриката на Анри Жаморски во Париз, 1919 година.
Бидејќи копчињата се направени од речиси секој материјал што може да се замисли, природен и синтетички, и комбинации на двата, историјата на составот на материјалот на копчињата ја одразува временската линија на технологијата на материјалите.

Копчињата можат да бидат поединечно направени од занаетчии или уметници од суровини или пронајдени предмети (на пример фосили), или од комбинација од двете. Алтернативно, тие може да бидат производ на нискотехнолошка куќна индустрија, или може масовно да се произведуваат во високотехнолошки фабрики. Копчињата направени од уметници се уметнички предмети, што колекционерите посебно ги ценат.

Во 1918 година, владата на САД направила опширно истражување на меѓународниот пазар на копчиња, во кое биле наведени копчиња направени од растителна слонова коска, метал, стакло, галалит, свила, лен, памучно хеклање, олово, емајл, гума, еленски рогови, дрво, рог, коска, кожа, хартија, пресуван картон, седеф, целулоид, порцелан, лим, цинк, камен, дрвени облици обложени со платно и каширана хартија. Се смета дека растителната слонова коска е најпопуларна за костуми и кошули, а кашираната хартија е убедливо најчестиот вид копчиња за чевли.The United States Bureau of Foreign and Domestic Commerce, Paper and Stationery Trade of the World, Government Printing Office, 1918

Денес, тврда пластика, школки, метали и дрво се најчестите материјали што се користат за изработка на копчиња, останатите обично се користат само во облека од висока класа или старинска облека, или се наоѓаат во збирки.

Над 60% од светската понуда на петлици доаѓа од Чјиатоу, округот Јонџјиа, Кина.

 Во музеи и галерии 
десно|мини|324x324пкс| Петлици од Петар Карл Фаберже во Музејот на уметност во Кливленд
Некои музеи и уметнички галерии имаат културно, историски, политички и/или уметнички значајни петлици во нивните збирки. Музејот Викторија и Алберт има многу копчиња, особено во својата збирка накит, како и Смитсоновскиот институт.American Indian Buttons made with ivory, whalebone and ink  at the Smithsonian National Museum of the American Indian.Domestic button collection, circa 1935 , from Washington, D.C., at the Smithsonian National Museum of American History.

Хамонд Тарнер и сновите, претпријатие за производство на петлици од Бирмингем, е домаќин на онлајн музеј со галерија на слики и историски написи поврзани со петлиците, вклучувајќи статија од 1852 година на Чарлс Дикенс за изработка петлици. Во САД, големи збирки петлици се јавно изложени во музејот Вотербери Батон во Вотербери, Конектикат, музејот Кип Хоумстед во Монсон, Масачусетс, кој исто така има обемна архива копчиња, и Гурни, Илиноис, соба за копчиња.

 Позиционирање 
Класичната облека има копчиња на левата страна за жените и на десната страна за мажите. Кај некои Евреи петлиците се обратно поставени.    

 Наводи 

 Литература 








 Howells, Jocelyn. (2006). Button materials A - Z: Identification guide. Portland, OR: JossButtons.
 Hughes, Elizabeth & Lester, Marion. (1991). The big book of buttons: the encyclopedia of button history, design, and identification. Price guide. St. Johann Press. Also 2 volume second edition, 2011.





 Saavedra, LM, Silverman, WK, PH.D. 2002, “Case Study: Disgust and a Specific Phobia of Buttons”, Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, Volume 41, Issue 11, Pages 1376-1379, accessed October 2010






 Надворешни врски 

 Button-making in Birmingham, England in the 1800s
 Scans of original 1830–1940 US patents for buttons & related tools & machinery
 Online collection of historical buttons at the Button Museum

Категорија:Облека
Категорија:Украси