Ахернар

Ахернар — најсветлата ѕвезда во соѕвездието Еридан и деветта најсветла на ноќното небо. Ја има Бајеровата ознака Алфа Еридани, која е латинизирана од α Еридани и скратено Алфа Ери или α Ери. Името Ачернар се однесува на примарната компонента  на бинарен систем. Двете компоненти се означени како Алфа Еридани А (примарна) и Б (секундарна), а втората неформално е позната како Ахернар В. Како што е утврдено со сателитот за астрометрија Хипаркос овој систем се наоѓа на растојание од приближно 139 светлосни години од Сонцето.

Од десетте најсјајни ѕвезди на ноќното небо по привидна величина, Алфа Еридани е најжешка и најсина по боја бидејќи е спектрален тип Б. Секундарната е помала, е спектрален тип А и орбитира околу Ахернар на растојание од  АЕ.

 Номенклатура 
α Еридани (латинизирано во Алфа Еридани) е Бајерова ознака на системот. Ознаките на двете компоненти - Алфа Еридани А и В - произлегуваат од конвенцијата што ја користи Вашингтонскиот каталог за повеќекратни системи (WMC) за повеќе ѕвездени системи и усвоен од Меѓународната астрономска унија (МАС).

Системот го носи традиционалното име Ахернар (понекогаш се пишува Ахенар), добиен од арапскиот  , што значи „Крајот на реката“. Сепак, се смета дека ова име првично се однесувало на Тета Еридани, која подоцна била позната по сличното традиционално име Акамар, со иста етимологија. Работната група на МАС за имиња на ѕвезди (WGSN) го одобрила името со правописот Achernar за компонентата Алфа Еридани А на 30 јуни 2016 година и денес името е вклучено во Списокот на имиња на ѕвезди одобрени од МАС.

На кинески, предизвикано од адаптација на соѕвездијата на европската јужна полутопка во кинескиот систем, ,  што значи искривена проточна вода, се однесува на астеризам кој се состои од Ахернар, ζ Феникс и η Феникс. Следствено, самиот Ахернар е познат како  или Првата ѕвезда на кривата проточна вода

Домородниот народ Буронг од северозападна Викторија, Австралија, ја нарекла Јерердеткурк.

 Имењаци 
УСС <i id="mwpQ">Ахернар</i> (АКА-53) бил товарен брод за напад на морнарицата на Соединетите држави именувана по ѕвездата.

 Својства 
Ахернар е на длабокото јужно небо и никогаш не се издигнува над хоризонтот северно од 33° северно, приближно на географската ширина на Далас, Тексас. Најдобро се гледа од јужната полутопка во ноември; таа е кружна јужно од 33°Ј, приближно на географската ширина на Сантјаго. На оваа географска широчина - на пример, јужниот брег на Јужна Африка (Кејптаун до Порт Елизабет) - кога на пониска кулминација е само 1 степен над хоризонтот. На југ, тоа е добро видливо во секое време во текот на ноќта.
лево|мини| Светлосна крива за Алфа Еридани, нацртана од податоците на TESS,  со периодот од 1.263 дена наведен во GCVS прикажан со црвено
Ахернар е светла, сина ѕвезда околу шест до седум пати поголема од Сончевата маса. Има ѕвездена класификација Б6 Веп, но и покрај тоа што изгледаласлично на ѕвезда од главната низа, се смета дека неодамна го исцрпила својот водородот во јадрото и почнала да еволуира далеку од главната низа. Се проширила до просечен полупречник осум пати поголем од Сонцето и е околу 3.000 пати посјајна. Инфрацрвените набљудувања на ѕвездата со помош на адаптивен оптички систем на Многу големиот телескоп покажуваат дека таа има придружна ѕвезда во блиска орбита. Се смета дека ова е ѕвезда од типот А во ѕвездената класификација A0V–A3V, што сугерира ѕвездена маса од околу двојно поголема од онаа на Сонцето. Разделбата на двете ѕвезди е  и нивниот орбитален период е 7 години.

Осветленоста на Ахернар варира многу малку, за максимум 0,06 величини или околу 6%. Период од  е даден во Општиот каталог на променливи ѕвезди,  но неколку периоди се идентификувани помеѓу околу  и . Најдолгите периоди се многу слични на периодот на ротација на ѕвездата, иако се смета дека точниот период варира како што се менува брзината на ротација на нејзината горна атмосфера. Најкратките периоди може да бидат хармоници на подолгите периоди. Типот на варијабилност на Ахернар е даден само како Be-ѕвезда и точните причини за промените на осветленоста се непознати. Се смета дека самата ѕвезда пулсира, а дискот околу неа се разликува по големина и форма, како и на моменти очигледно исчезнува. 
лево|мини| Екстремната брзина на ротација
Од 2015 година, Ахернар била најмалку сферичната ѕвезда позната на Млечниот Пат. Се врти толку брзо што добила форма на образен сфероид со екваторијален пречник 35% поголем од нејзиниот поларен пречник . Обраснатоста на Ахернар е споредлива со онаа на џуџестата планета Хаумјеа и ѕвездите на Алтаир и Регул. Поларната оска е наклонета околу 60,6° до линијата на видот од Земјата. Бидејќи всушност е двојна ѕвезда, нејзината многу искривена форма може да предизвика незанемарливи отстапувања на орбиталната траекторија на придружникот во однос на Кеплерова елипса.

Поради искривената форма на оваа ѕвезда, постои значителна промена на температурата според географската ширина. На полот, температурата е  келвини, додека екваторот е на  келвини. Просечната температура на ѕвездата е околу  келвини. Високите поларни температури генерираат брз поларен ветер кој ја исфрла материјата од ѕвездата, создавајќи поларна обвивка од врел гас и плазма. Целата ѕвезда е опкружена со продолжена обвивка што може да се открие со нејзината прекумерна инфрацрвена емисија, или со нејзината поларизација. Присуството на кружен ѕвезден диск од јонизиран гас е вообичаена карактеристика на Be-ѕвездите како оваа. Дискот не е стабилен и периодично се декретира назад во ѕвездата. Максималната поларизација за дискот на Ахернар била забележана во септември 2014 година, а сега се намалува.

 Придружник во движење 
Црвеното џуџе 2MASS J01375879−5645447 лежи околу половина степен северно од Ахернар. Утврдено е дека е на исто растојание и има заедничко правилно движење, како и дека е на приближно иста возраст. Проектираното раздвојување на двете е нешто повеќе од една светлосна година и тие не би биле гравитациски врзани, но се предлага и двете да бидат дел од здружението Тукана-Хорологиум.

 Историска видливост 
Прецесијата предизвикала Ахернар да лежи многу подалеку на југ во античко време отколку денес: 7,5 степени од јужниот небесен пол околу 3400 г. п.н.е. (деклинација )  и сè уште на југ до деклинација  до околу 1500 г. п.н.е. Оттука, старите Египќани не можеле да го знаат тоа. Дури и во 100 н.е., нејзината деклинација била околу , што значи дека Птоломеј веројатно не можел да ја види од Александрија, додека Тета Еридани била видлива дури на север до Крит. Значи, „Крајот на реката“ на Птоломеј била секако Тета Еридани. Алфа Еридани не била видлива од Александрија до околу 1600 година.

До околу март 2000 година, Ахернар и Фомалхаут биле двете ѕвезди со прва величина најоддалечени од која било друга, а нивните најблиски соседи биле едни со други. Антарес сега е најизолираната ѕвезда со прва величина. Антарес се наоѓа во соѕвездие (Шкорпија) со многу светли ѕвезди со втора величина, додека ѕвездите што ги опкружуваат Алфа Еридани и Фомалхаут се значително послаби.

Првиот ѕвезден атлас што го содржи Ахернар во табелата на Еридан е Уранометрија на Јохан Бајер. Бајер самиот не го забележал тоа, а првото европско знаење за тоа му се припишува на Питер Кејзер на првото патување на Холанѓаните во Источна Индија („ Eerste Schipvaart “). Така, таа била единствената ѕвезда со прва величина која не е наведена во Птоломејовиот Алмагест.

Алфа Еридани ќе продолжи да се движи кон север во следните неколку милениуми, достигнувајќи ја својата максимална северна деклинација помеѓу 8-ми и 11-ти милениум, кога ќе биде видлива дури на север до Германија и јужна Англија.

 Наводи 

Дополнителна литература


Категорија:Именувани ѕвезди
Категорија:HIP-објекти
Категорија:HD-објекти
Категорија:Тела од Бонскиот преглед
Категорија:HR-објекти
Категорија:Бајерови објекти
Категорија:Еридан (соѕвездие)
Категорија:Be-ѕвезди
Категорија:Ѕвезди од главната низа од типот B
Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“
Категорија:Статии со извори на италијански (it)
Категорија:CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори