Карантанци

Карантанците (латински: Quarantani, словенечки: Karantanci) биле словенски народ од раниот среден век (латински: Sclavi qui dicuntur Quarantani, или „Словени наречени Карантанци“), кои живееле во кнежевството Карантанија, подоцна познато како Корушка. Оваа територија ги опфаќала денешниот јужен дел на Австрија и делови од Словенија. Карантанците се сметаат за предци на современите Словенци, особено на корушките Словенци.

Во доцниот среден век, термините Карантанци и Корушци се користеле наизменично и означувале како жителите на двојазичното словенско-германско Војводство Корушка, така и Јужните Словени што живееле во границите на Светото Римско Царство (односно предците на денешните Словенци и Истриските Хрвати).

 Историска позадина 
мини|Локација на Принцовиот камен во близина на Карнбург
По распадот на Самовото Царство, Алпските Словени го основале Кнежеството Карантанија во Источните Алпи, кое било независно од околу 660 до околу 745 година, кога потпаднало под баварската сфера на влијание и подоцна било вклучено во Каролиншко Царство. Формирањето на кнежеството и периодот на мир овозможиле појава на таканаречената карантанска култура во 8 век.

До околу 820 година, Карантанија била управувана како полу-независна племенска заедница. По антикаролиншко востание на Људевит Посавски, кое делумно било поддржано од Карантанците, карантанското кнежество подоцна прераснало во феудално Војводство Корушка. Во 10 век, Карантанците биле значително под влијание на културата Бијело Брдо на панонските Словени.

Карантанците биле првиот словенски народ што го прифатил христијанството од Запад. Тие биле главно христијанизирани од ирски мисионери испратени од Салцбуршката надбискупија, меѓу кои и Модест, познат како „Апостол на Карантанците“. Овој процес подоцна бил опишан во меморандумот Conversio Bagoariorum et Carantanorum (Преобраќање на Баварците и Карантанците), кој, според некои мислења, ја преценил улогата на Салцбуршката црква во процесот на христијанизација наспроти сличните напори на Патријаршијата на Аквилеја.

Во доцниот 8 век, се случиле неколку востанија на Карантанците против христијанизацијата, кои подоцна му послужиле како инспирација на словенечкиот романтичарски поет Франце Прешерен за неговата епско-лирска поема Крстот на Савица.

Карантанците се спомнуваат и во Повеста за минатите години од 12 век, што, заедно со други историски извори и археолошки наоди, укажува дека тие биле перципирани како добро оформена словенска етничка група.

Сепак, со губењето на нивната независност, нивното име до крајот на 9 век ја изгубило етничката димензија во корист на територијалната заедница. Дел од нив биле германизирани и романизирани, додека останатите потомци што го зачувале својот словенски идентитет и јазик денес се познати како Словенци.

 Јазик 
десно|мини|284x284пкс| Брижински споменици, датирани од 11 век, најверојатно биле напишани во Корушка и составени на локалниот алпски словенски дијалект.
Малку е познато за јазикот на Карантанците, но се претпоставува дека сè уште бил многу близок до прасловенскиот. Словенечките лингвисти понекогаш привремено го нарекуваат „алпско-словенски“.

Предсловенечките топоними, кои биле усвоени и словенизирани од Карантанците, како и баварските записи на алпско-словенски имиња, помагаат во осветлувањето на карактеристиките на алпско-словенскиот јазик. Според зачуваните карактеристики од прасловенскиот, тие биле поблиски до западнословенските племиња отколку до јужнословенските.

Од 8 век натаму, алпско-словенскиот јазик поминал низ низа постепени промени и иновации карактеристични за јужнословенските јазици. Приближно до 13 век, од овие промени се развил словенечкиот јазик.

Брижински споменици, кои датираат од 10 век и најверојатно потекнуваат од регионот населен од Карантанците, се сметаат за најстарите документи на кој било словенски јазик напишани со латинично писмо.

Иако сè уште задржуваат многу прасловенски карактеристики, јазикот на Брижински споменици веќе покажува одредени развојни промени типични за раниот словенечки. Овие текстови се сметаат за напишани на преоден јазик меѓу алпско-словенскиот и современиот словенечки.

 Традиции и општествена организација 
Не е многу познато за социјалната и политичката организација на Карантанците. Најверојатно, тие биле организирани во заедници познати како жупи.

Посебен општествен слој, познат како козези, кој постоел и во други делови на словенечките земји сè до доцниот среден век, се смета дека произлегол од приватната војска на карантанскиот кнез. Средновековните документи споменуваат дека народот слободно го избирал својот водач, но останува нејасно на која социјална категорија точно се однесува средновековниот латински термин populus.

Плоча во Кливленд признава дека овој ритуал можеби имал влијание врз Американската револуција. Томас Џеферсон ставил иницијали на страница во својот примерок од Републиката на Жан Боден, каде што се опишува уникатниот процес на Карантанските обични граѓани кои имале моќ да го изберат својот водач, што наликува на современите демократски вредности.

Неколку традиции, типични за Карантанците, опстанале сè до крајот на средниот век, најзначајна меѓу нив е церемонијата на инаугурација на војводите на Корушка, која се одржувала до 1414 година.

 Владетели 

 Валук (  630)
 Борут (  740-750) 
 Какатиј/Горазд (  750–752) 
 Чеитмар/Хотимир(752–769) 
 Валтинц/Валтунк  (772–788) 
 Привизлауга/Прибислав (788–799) 
 Семик (почетокот на 9 век)
 Стојмир (почетокот на 9 век)
 Етгар (почетокот на 9 век  820-тите)

Други;

 Домицијан од Карантанија (неизвесно; ок. 802)

 Наводи 

 Литература 
 Бого Графенауер, Ustoličevanje koroških vojvod in država karantanskih Slovencev / Die Kärntner Herzogseinsetzung und der Staat der Karantanerslawen, Slovenska akademija znanosti in umetnosti (Academia scientium Classiavenet: sociologia), Љубљана 1952 г
 Бого Графенауер, Згодовина Словенскега Народа. Зв. 1 , Од населување до увелјавленија франковска реда (з уводним прегледом згодовине словенскега оземља до населите алпских Славанов), Државна заложба Словенија, Љубљана 1978 г.
 Бого Графенауер (уред. Петер Штих), Карантанија: Избране разправе во чланки, Словенска матика, Љубљана 2000 г.
 Ханс-Дитрих Кал, Der Staat der Karantanen - Fakten, Thesen und Fragen zu einer frühen slawischen Machtbildung im Ostalpenraum (7.-9. Jh.) / Драва Карантанчев - дејства, тезе во впрашања о згодување држење држени. prostoru (7.-9. stol.), Narodni muzej Slovenije (Situla: Dissertationes Musei nationalis Sloveniae) и Slovenska akademija znanosti in umetnosti, Љубљана 2002 г.
 Paola Korošec, Alpski Slovani / Die Alpenslawen, Znanstveni inštitut Filozofske fakultete, Љубљана 1990 г.
 Катја Шкрубеј, „Ритус гентис“ Слованов vжодних Алпа, ЗРЦ 2002 година (со англиски резиме)
 Петер Штих, Васко Симонити, Словенска згодовина до разсветленост, Мохорјева дружба в Человчу, Љубљана 1995 г.

Категорија:Јужнословенски племиња
Категорија:Австрија во средниот век
Категорија:Словенија во средниот век