Прифатен дамски гамбит

Прифатен дамски гамбит — шаховско отворање што се одликува со потезите:

 1. д4 д5
 2. ц4 дхц4

Прифатениот дамски гамбит е третата најпопуларна опција на вториот потег на црниот, по 2 ... e6 (Одбиен дамски гамбит) и 2 ... c6 (Словенска одбрана). И двете од овие варијанти често бараат бавни и суптилни маневри за целосен развој. Белиот ќе се обиде да го искористи просторот и развојот, додека црниот ќе ја брани позицијата и ќе цели кон кралицата.

Дамскиот гамбит не се смета за вистински гамбит, за разлика од кралевиот гамбит, бидејќи пионот или се враќа или може незабележливо да го држи само црниот. Црниот обично дозволува повторно заробување на пионите и го користи потрошеното време за играње против центарот на белиот.

Додека црниот 2 ... дхц4 го предаге центарот, белиот ќе се обиде да го заземе просторот во центарот и да го искористи за напад на положбата на црниот. Играта на црниот, сепак, не е без тешкотии. Ако белиот може да го одржи центарот на место, црниот ќе се обиде да ги ослаби централните пиони на белиот за да добие предност во следната завршница играјќи ... c5 и ... chd4 во некоја фаза, и ако белиот одговори со ehd4, резултатот ќе биде изолиран пион на d4 - што исто така може да доведе до остра борба во центарот. Ако белиот ја земе фигурата на d4 наместо тоа, центарот ќе биде ликвидиран и обично следи прилично изедначена игра.

Енциклопедија на шаховски отворања (ЕШО) го класифицира прифатениот дамски гамбит под ознаките D20 до D29.

 Историја 
Додека прифатениот дамски гамбит се споменува во литературата уште во 15, Светското првенство во шах во 1886 година. помеѓу Вилхелм Штајнц и Јоханес Цукерторт ги вовело првите модерни идеи во ова отворање. Играта на црниот дотогаш била насочена кон држење на пешакот c4. Планот на Штајнц бил да го врати пионот, но црниот да создаде изолиран пион на d4 и потоа да игра за да ја искористи слабоста.

Дури и со современиот третман, отворањето доживеало малку сомнителна репутација на почетокот на 20 век, дури и кога Александар Алехин вовел дополнителни идеи за црнио и се играло на највисоки нивоа, почнувајќи од 1930-тите, иако станало помалку популарно по Втората светска војна, бидејќи доста се играле индиските одбрани. На крајот на деведесеттите години на минатиот век, бројни играчи на светската елита го вклучиле прифатениот дамски гамбит во својот репертоар, а линијата моментално се смета за здрава.

 Главни варијанти 
После 1. д4 д5 2. ц4 дхц4, најпопуларниот потег е 3. cf3, но има и други потези што ги играат силните велемајстори. Главните варијации подолу се по редослед на популарност.

 3. Сф3 

Главните линии на прифатениот дамски гамбит започнуваат со овој потег. Белиот за момент ги одложува мерките за закрепнување на пионот и го спречува црниот да го нападне центарот со ... e5. Враќањето на пешакот обично се врши преку 4. е3 и 5. Lhc4. Најчестата црна комбинација е 3. . . Сф6, иако варијантата 3 ... a6 ја воведел Александар Алехин и го носи неговото име.Главната линија на прифатениот дамски гамбит продолжува со:

 3 . . . Сф6 4. e3 

 4 . Да4 + води до варијантата Манхајм, така наречена по нејзиното усвојување во еден од градовите каде што се одржало Светското првенство во шах во 1934 година, иако овој потег бил познат отпорано. Црниот обично добива лесно еднаквост по 4. . . Сц6, па линијата е доста ретка. Велемајсторите Михал Красенков и Улф Андерсон неколку пати ја играле оваа линија.

 4 . Сц3 води до варијантата со 2 коњи, што е вистинска гамбитна линија бидејќи белиот повеќе не може да очекува повторно да го заземе пешакот ц4 по 4 ... а6 5. е4 б5. Надоместокот на белиот во облик на силен центар води до неизмерно комплицирана игра. Црниот не треба да влезе во оваа линија и 4. . . Сц6, 4 ... е6 и 4 ... ц6 имаат тенденција да ја пренесат во Чигоринова одбрана, одбиен дамски гамбит виенска варијанта и словенска одбрана.

4 ... е6

 Алтернатива е 4 . . . Лгр 5. Лхц4 е6, што обично води до солидна позиција, иако играта може да стане жестока ако белиот веднаш се обиде да ја искористи слабоста на кралицата на црниот во линијата 6. Дб3 Лхф3 7.

5. Лхц4 ц5 6. 0-0

 Главната алтернатива за мала рокада е 6. Де2, наречена варијација на Фурман според Сејмон Фурман. Идејата зад 6. Де2 е поддршка за напредување на е-пешакот.

6 ... а6

 6 ... цхд4 создава изолирана дамска пешачка структура и се нарекува Штајнцова варијанта, по Вилхелм Штајнц. Оваа линија станала позната по неговиот натпревар со Цукерторт во 1886 година, но теоријата генерално ја почитувала активноста на белиот. Раното разјаснување на централната напнатост му дава на белиот премногу слобода и линијата ретко се гледа во модерната практика.

 Црниот играл да го предизвика д4-пешакот и да подготви ... б5 кој освојува време со вознемирувае на ловецот на ц4. Во меѓувреме, белиот го чувал својот крал и повторно се заглавил. Во овој момент, постојат неколку опции кои треба да ги разгледа белиот дали ќе се справува со позиционата закана од ... б5. Старата главна линија 7. Де2 овозможува ... б5, а теоријата тврди дека црниот може да се изедначи со него. Главната модерна предност е повлекувањето на 7. Лб3, така што 7 ... б5 може да се сретне со 8. а4, додека 7. а4, запирање ... б5 по цена на слабеење на б4-полето, исто така популарен, игран од Михаил Ботвиник во неговиот меч со Тигран Петросјан во 1963 година. 7. дхц5 води до рана размена на кралици, а често и рано извлекување. Ретките линии што се играат се 7. е4 (Гелер), 7. Сц3, 7. Сбд2, 7. а3, 7. б3 и 7. Лд3.

 3 ... а6 
Ова е варијантата на Алехин. Белиот обично продолжува 4. е3. 4. . Сф6 се враќа кон главната линија. Ова е необична линија која главно се сосредоточува на брзиот развој на фигурите заедно со преовладувањето во средиштето. Оваа варијанта прв ја одиграл Александар Аљрхин против Ефим Богољубов во 1929 година.

 3. е4 
Белиот може да се обиде да воспостави силен пешачки центар со 3. е4, стариот потег повторно станал популарен во деведесеттите. Ризитано ја нарекува централна варијација и забележува зголемување на нејзината популарност и стратешко-тактичка сложеност. Раетски и Четверик сметаат дека линијата е непосредна и критична и забележуваат дека секој што игра прифатен дамин гамбит мора да биде подготвен да го исполни.

Обид за заштита на пешакот со 3 ... б5 е доста ризичен и ретко се гледа. Главниот одговор против централната варијанта е да се спротивстави на пешачкиот центар со 3 ... е5, што е високо теоретски систем. 3 одговори кои се насочени кон предизвикот на центарот се 3. . . Сц6 со идеи слични на Чигорината одбрана, 3. . . Сф6, предизвикувајќи 4. е5 и 3 ... ц5 поткопувајќи го центарот на д4.

 3. е3 
Навидум скромно 3. е3 поставува моментално закрепнување на пешакот и често го играле силни играчи, вклучувајќи го и Анатолиј Карпов. Линијата долго време имаше безопасна репутација заради раното откривање на 3 ... е5 кој напаѓа по средината. Типично продолжение е тогаш 4. Лхц4 ехд4 5. ехд4, што доведува до изолирана позиција на пионот покрај кралицата. Сепак, отворените позиции што резултирале во пракса не се покажале лесни за црниот, а многу играчи едноставно играат 3 ... е6 да се пренесат назад во главните линии. Без разлика, 3 ... е5 била препораката на Ризитан во неговиот репертоар против 3. е3.

Алесандро Салвио во 1604 година укажал на отворената стапица во која црниот се обидува да се закачи за пешакот c4. Ако црниот брани пион со 3 ... b5? 4. a4 c6 5. ahb5 chb5 ?? , дијагоналата a8 – h1 е фатално ослабена и 6. Nf3 ја освојува малата фигура. Обидот за одбрана на пешакот 3. . . Ле6 може да се задржи на пешакот, но белиот има добра компензација по 4. Se2.

3 . Bc3 Решевски и Чеветрик го означиле како „погрешно“, бидејќи развојот не е контролиран од d4 и e5, а коњот е ранлив на напредувањето на б-пешакот на црниот. 3 ... е5, 3. . . Nf6 и 3 ... a6 се сите разумни одговори,  и 3. . . Nc6 води до стандардна линија во Чигорината одбрана. 3. Кин и Јакобс го препорачале Sc3 во нивниот воведен репертоар за бели играчи.

 3. Да 4 + 
Дама 3. Da4 + Nc6 4. Sf3 брзо ќе го врати пешакот со Dhgc4, но раниот развој на кралицата му овозможува на црниот да го победи времето со вознемирување, па оваа линија ретко се игра.

 Наводи 

 Литература 








Категорија:Шаховски отворања