Крадок (ЈАР)

Крадок, официјално Нксуба, е град во провинцијата Источен Кејп во Јужна Африка, во горната долина на Големата Риба Река, 250 км по патот североисточно од Порт Елизабет. Градот е административно седиште на локалната општина Инксуба Јетемба во округот Крис Хани во Источен Кејп.

Градот е именуван по гувернерот Џон Кредок, на колонијата Кејп во почетокот на 19 век и командант на силите.

 Предколонијална историја 
Со илјадници години ловците-собирачи од народот Сан биле единствените човечки жители на јужна Африка. Околу 2000 години БП полуномадскиот Хоихои (или Хоехоен или Хоихоин) пристигнал со говеда, овци и кози. Овие сточари мигрирале на југ кон брегот. Карпестите слики и петроглифите (гравирите) остануваат како доказ и неми  сведоци за првите луѓе што живееле овде.

До 4 век од нашата ера, луѓето што зборувале банту почнале да мигрираат од централна Африка по источниот брег во јужна Африка. Коса (етничка група) притискале уште на југ до бреговите на реката Голема риба, каде што се сретнале со ловците-собирачи од Сан и сточарите од етничката група  Хотентоти, а подоцна и со холандските, а потоа и со британските доселеници.

 Колонијална историја 
Областа чиј центар сега е Крадок за првпат била населена од холандски фармери кон крајот на 18 век, но одамна им била позната на ловците кои незаконски ја преминале границата во потрага по дивеч и слонова коска.

Првата официјална холандска експедиција на горниот дел од реката Голема Риба била во средината на 1752 година кога партијата предводена од заставникот Август Фредерик Беутлер ја посетила областа. Беутлер, следејќи ги упатствата на гувернерот Рик Тулбаг да ги истражил можностите за развој на источните региони на Кејп, бил придружуван од голем број други официјални лица, вклучително и со писмени записи од  Карл Хаупт и геодетот Карл Венцел, кој нацртал карта на патеката што ја поминале. Речиси единственото спомнување за областа во дневникот била дека таа била со многу сува почва  и сточна храна не била достапна.

Четириесет и пет години подоцна, патникот сер Џон Бароу ја преминал реката Голема Риба. На својот премин го забележал на својата карта постоењето покрај реката „Хепатични бунари“ – сулфурни извори. Во подоцнежните години изворите требало да се користат за перење на волна и за миење на градот.

По војната во Коса од 1811-12, станало очигледно дека за да се одржи редот долж границата ќе треба да се воспостават повеќе административни и воени места долж реката Голема Риба. Областа Граф-Рајнет била преголема за да се администрира правилно, а самиот град премногу далеку од реката, па било одлучено да се постави нов под-дростди, а во јуни 1812 година, заменик на копното бил назначен заставникот Андрис Стокенстром . Фармата на Пит ван Херден Бафелс Клоф покрај реката Голема Риба била купена за 3.500 долари. Една од предностите на купувањето било тоа што фармата на Ван Херден со камени ѕидови можела да послужи и како затвор, првото и очигледно најважното барање на секој град. Куќата обезбедила и сместување за двајца полицајци.

Официјалната објава се појавила во весникот Кејптаун на 21 јануари 1814 година. Сер Џон Кредок санкционирал на трошење од 12 000 риксдолари за јавни згради и веднаш започнала работата на куќа за заменско земјиште. Покрај тоа, му било дозволено една фарма „да ја направи неговата положба што е можно поудобна и повидлива“. Избраната фарма била Дрифонтејн, онаа на братот на Пиет ван Херден, В.Џ. ван Херден.

Во јули 1817 година, пречесниот Џон Еванс бил назначен за прв министер и тој започнал да собира средства за црква. Со министер, заменик земјопоседник, полицаец и полицајци, жителите би можеле да го сметаат своето мало село на пат да биде „град“.

Во 1830-тите започнала Големата патека, бидејќи Африканците кои биле незадоволни од британското владеење масовно заминалево внатре шноста. Поголемиот дел од миграцијата заминале од (и преку) областа околу Крадок.

Кејп колонијата добила одреден степен на независност во 1872 година кога била прогласена „Одговорна влада“ и, во 1877 година, владата на премиерот Џон Молтено одобрила изградба на железничка линија што ќе го поврзува Порт Елизабет на брегот со внатрешноста. Поминувајќи како и низ Крадок, тоа довело до значителен раст и економски развој во и околу градот.

Во раните 1900-ти, бумот на побарувачката за пердуви од ној довело до огромен пораст на просперитетот на локалните фармери одгледувачи на нојови.

 Четворицата на Кредок 
Метју Гониве, Спароу Мхонто, Форт Калата и Сичело Мхлаули, познати како Четворицата на Кредок - биле киднапирани додека патувале од Порт Елизабет до Крадок во 1985 година. Тие потоа биле однесени на непозната дестинација, каде биле нападнати, и убиени, а нивните тела и возилото со кое патувале ги изгореле. Некои од овие инциденти се случиле ноќта на 27 јуни 1985 година (ноќта на нивното киднапирање), а некои од нив се случиле во подоцнежно, непознато време.

Тројца полицајци од Огранокот за безбедност, наредникот Факу, наредникот Мгодука и еден Сакати, кои учествувале во убиството на активистите, подоцна биле убиени во експлозија на автомобил-бомба во Мадервел во 1989 година.

Споменикот на четворицата на Крадок е споменик лоциран во Лингелихле, населено место во близина на Крадок. Споменикот е подигнат на 22 јули 2000 година во комеморација на Четворицата на Крадок .

 Економија и туризам 
десно|мини| Знак на периферијата на Крадок
Крадок е еден од главните центри на волнената индустрија на Кејп, а исто така се произведува говедско месо, млечни производи, овошје, луцерн и мохер.

Од огромно значење за економскиот развој на Крадок била изградбата на тунелот на реката Оринџ-Риба. Завршено во 1975 и  по должина ја пренасочува водата од браната Гариеп на реката Оринџ до реката Голема Риба, а потоа до долината Адо, Греамстаун и Порт Елизабет за наводнување, домаќинства и индустриска употреба.

Изградбата на тунелот, исто така, го овозможил и одржувањето на  годишниот маратон на кану во реката Риба. Од скромните почетоци во 1982 година, дводневниот 80 км настан сега привлекува повеќе од 1500 веслачи од целиот свет.

Значајна атракција е Националниот парк Планина Зебра на само 15 км оддалеченост од градот, каде што некогаш загрозените видови зебри заедно со лавот, гепардот, биволот и низа видови антилопи треба да се видат во прекрасна околина.

Значајни атракции во градот се „куќи во домот“, извонредно реставрирани занаетчиски куќи од викторијанската ера во улицата Маркет, кои се дел од хотелот Викторија Манор, холандскиот реформиран Модеркерк кој датира уште од 1868 година и е дизајниран според стилот на Црквата Свети Мартин во Лондон на плоштадот Трафалгар. Куќата на Шрајнер каде што познатиот автор на Приказната за африканската фарма живеела како млада девојка. Куќата, која се наоѓа на улицата Крос бр. 9  на Националниот англиски литературен музеј, содржи модерен сет на изложби кои го прикажуваат животот на Олив Шрајнер.

Крадок има и аеродром (ИАТА код: CDO).

 Луѓе 

 Вилијам Фолдс, добитник на крстот Викторија
 Генерал Питер Хендрик Крицингер, генерал на Бур и помошник командант на силите на Оранжовата слободна држава и врховен командант на бунтовничките сили Бур во колонијата Кејп за време на Втората Бурска војна
 Даглас Гилфилан, адвокат и собирач на растенија
 Олив Шрајнер, автор и активист за човекови права
 Гај Батлер, автор и поет
 Етјен ван Херден, автор и поет
 Невил Александар, автор
 Џејмс Артур Калата, свештеник и активист
 Мери Нгало, активистка против апартхејдот
 Клифорд Ајзакс, судија во крикет
 ДО Хонибал, карикатурист
 Ејб Бејли, дијамантски тајкун, политичар, финансиер и играч на крикет
 Бејби Михау, рагби играч
 Сер Џозеф Робинсон, прв баронет, рударски магнат
 Пол Шоман, рагби играч
 Хари Смит, играч на крикет
 Џошуа Стандер, рагби играч
 Деон Стегман, рагби играч
 Џорџ Вајдеман, поет и писател
 Ли Џулиус, спортист
 Саманта Стандер, авторка, поетеса и  спортистка.

 Политичари 

 Форт Калата, активист против апартхејдот
 Метју Гониве, активист против апартхејдот
 Сичело Млаули, активист против апартхејдот
 Спароу Мхонто, активист против апартхејдот

 Грб 
Крадок е основана како општина во 1840 година. До 1902 година, градскиот совет го презел грбот.The arms were depicted on a medallion  issued in 1902.The arms were depicted on a cigarette card  issued in 1931. Знамето било официјално доделено од провинцискиот администратор во мај 1966 година.Cape of Good Hope Official Gazette 3348 (27 May 1966). и регистрирано во Бирото за хералдика во септември 1969 година.

Краците на штитот биле поделени на четири четвртини на кои се прикажува (1) зелено дрво на сребрена позадина, (2) златна пчеларница на црвена позадина, (3) златно руно на црвена позадина и ( 4) златно жито на сина позадина.

До 1966 година, штитот бил опкружен со два пердуви од ној. Тие биле заменети со две планински зебри, како поддржувачи. Грбот бил корнукопија, а мотото било Упорноста победува.

 Преименување 
Локалната општина Крадок била преименувана во Инксуба Јетемба во 2000 година кога ги вклучила селата и населбите Миделбург, КваНонзаме, Лингелихле, Михаусдал, Мидрос и Сомервил заедно со градот Крадок. Општината Инксуба Јетемба и самата е дел од општинскиот округ Крис Хани.https://businesstech.co.za/news/government/737785/all-the-new-name-changes-for-south-african-cities-towns-and-villages-in-2023/

 Поврзано 

 Бојкот на пивската сала

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Четирите на Крадок
 Водич за Крадок Јужна Африка
 Историја на Крадок и други информации 
 Панорами на Крадок и дополнителни информации за областа
 Споменикот на четворицата на Крадок
 За Кредок

Категорија:Населени места основани во 1818 година
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Јужна Африка