Мешани кочевски поддијалекти

Мешаните кочевски поддијалекти (словенечки: mešani kočevski govori) претставуваат збирна категорија за словенечките дијалекти од хетерогено потекло, кои денес се зборуваат во регионот на Кочевје, помеѓу Готенишка Гора на запад и Платото Кочевски Рог на исток, и се простираат јужно до границата со Хрватска. Овие микродијалекти се многу слабо проучени, но се многу блиски до стандардниот словенечки јазик. Поддијалектите граничат со севернобелокрањскиот дијалект на исток, јужнобелокрањскиот дијалект на југозапад, костелскиот дијалект на југ, чабарскиот дијалект на запад и долњскиот дијалект на север. Овие поддијалекти произлегуваат од различни дијалектни основи, но во моментов се класифицирани како посебна група на поддијалекти во рамките на долњската дијалектна група.

 Географска дистрибуција 
Мешаните кочевски поддијалекти се зборуваат во областите каде што некогаш живееле готшките Германци; тоа вклучува региони околу Кочевје, источно малку подалеку од Платото кочевски Рог до Чрмошњице и Комарна Вас, северно до Стари Лог и Ложине, западно до Готеница и Готенишка Гора, и јужно до Брига и Гргељ. Се смета дека овие поддијалекти не се простираат толку јужно како што предложиле Логар и Риглер, бидејќи германскиот јазик никогаш не бил зборуван долж реката Колпа, а таму всушност се зборува костелскиот дијалект. Сепак, поради недоволно истражување, ова не може да се утврди со сигурност. Областа каде што живееле Готшерите е поголема од регионот каде што денес се зборуваат мешаните кочевски поддијалекти. Граничните подрачја биле силно под влијание на соседните дијалекти, па така оригиналните микродијалекти останале повеќе или помалку недопрени, а доселениците сè уште се во процес на асимилација. Значајни населени места вклучуваат Кочевје, Шалка Вас, Ливолд, Мозељ, Подлесје, Кочевска Река, Боровец при кочевски Реки, Грчарице, Кобларји, Стари Лог, Чрмошњице, Планина и Копривник.

 Историја 
Овој регион бил слабо населен во 13 век, па така во 1330 година тука биле населени Готшерите, кои живееле заедно со домородното население. Во областа коегзистирале и словенечко и германско население, а дел од нив сè уште живее таму. Сепак, по распадот на Австроунгарија, а особено за време на Втората светска војна, кога Готшерите доброволно се иселиле или биле принудно депортирани, регионот останал речиси празен. Подоцна бил повторно населен, главно со луѓе од Словенија, но и од други поранешни југословенски републики. Така, областа била населена од говорители со различно потекло и (претежно словенечки) дијалекти, што довело до создавање на нова мешана дијалектна зона. Различните микродијалекти, како и дијалектот што го зборувале домородните Словенци, сега се во процес на спојување.

 Истражување 
Недостатокот поради недоволното истражување, малку се знае за карактеристиките на словенечкиот јазик што се зборува во овој регион, освен тоа што се разликува од јазикот во околните области на Долењска и Бела Краина,

 Домородните луѓе 
И покрај тоа што во оваа област пред доселувањето живееле повеќе од 1.000 Словенци, не биле направени обиди за проучување на нивниот дијалект. Фран Рамовш целосно ја исклучил оваа област и покрај неговите истражувања по Првата светска војна. Тине Логар и Јакоб Риглер исто така не покажале голем интерес за проучување на оваа област. Оваа област е исто така исклучена од Словенечкиот лингвистички атлас.

 Имигранти 
Првите доселеници во овој регион главно доаѓале од Централната Сава Долина и се населиле тука неколку години пред Втората светска војна, па затоа повеќето од нив зборувале Загорско-Трбовљско поднаречје. По Втората светска војна, населението почнало да се зголемува со доселеници од целиот простор на Словенија. Во 1953 година, само 28% од жителите биле автохтони, а во Кочевје тој број бил само 15%. Повеќето од имигрантите потекнувале од погусто населени области, како што се регионот околу реката Мура (главно зборувајќи го прекмурскиот и прлекискиот дијалект), северна Долењска (со долењскиот дијалект), Бела Краина (со северно и јужно белокраинско наречје) и Нотрањска (со нотрањскиот дијалект). Многу доселеници доаѓале и од околината на Кршко (зборувајќи го поднаречјето Севница-Кршко) и Толмин (со толминскиот и сошкиот дијалект), како и од Хрватска и Босна. Сепак, најголем дел од населението се доселило од поголемите градови, главно од Љубљана (каде што се зборува герењскиот дијалект), Марибор (со јужно-похорскиот дијалект или козјачкото поднаречје), Цеље (со централно-савињскиот дијалект), Ново Место (со источнодолнокраинското поднаречје), Мурска Собота (со прекмурскиот дијалект) и Птуј (со прлекискиот дијалект).

Големото мнозинство на доселениците по 1940 година биле од Љубљана (28%) и Ново Место (15%), што претставува една третина од вкупното население.

 Унифициран дијалект 
Луѓето што се преселиле во оваа област најчесто го зборувале својот оригинален дијалект или малку го прилагодиле кога разговарале со другите, а нивните деца веќе изгледа дека формирале некаков обединет дијалект. Единственото истражување на микродијалектите што се зборуваат тука било дипломска теза која се фокусира на микродијалектот на Кочевје, и изгледа дека е многу сличен на стандардниот словенечки со сличности со горењскиот дијалект, како што се отсуство на дифтонги, уканије, завршетокот -у наместо -и во датив/локатив единки на о-основи, и многу истакната редукција на самогласниците, особено за завршетоците -о и -и. Во исто време, му недостасуваат некои клучни карактеристики на дијалектите на Долењска, како што е аканието. Сепак, карактеристика која е присутна во (повеќето) микродијалекти на Долењска, а не и во Горењска, а тоа е отсуството на маскулинизација или феминизација, исто така е наведена. Дијалектот покажува јасен влијание од љубљанскиот микродијалект и возможно и од стандардниот словенечки. Сепак, потребни се повеќе истражувања за да се потврди ова.

Авторот се фокусирал на говорителите кои биле во училиште во тоа време, што би корелирало со говорителите родени помеѓу 1972 и 1984 година.

 Промени на акцентот 
Дипломската теза не обезбедува дијакритики за акцентот, но при истражувањето на белокраинските дијалекти, Тине Логар споменал дека акцентираниот премин *məglȁ → *mə̀gla, *sěnȏ / *prosȏ → *sě̀no / *pròso, *visȍk → vìsok, и *kováč → *kòvač не се присутни "на другата страна на Кочевските шуми"; односно, во мешаните кочевски субдијалекти, што би било разумно, бидејќи ни дијалектите на Долењска ни на Горењска не ги поминале овие премени на акцентот. Дијалектите веројатно ги поминале премините на акцентот *ženȁ → *žèna, бидејќи само некои маргинални северни и западни дијалекти не ги поминале, а говорниците од тие дијалекти не биле дел од било која од главните групи на доселеници. Субдијалектите го разликуваат долгиот и краткиот самогласник, но не поседуваат тонски акцент.

 Морфологија 
Унифицираниот дијалект покажува типични карактеристики на разговорниот говор, како што се краткиот инфинитив наместо долг, инфинитивот што завршува со -чи сега има суфикс -т, локативот во единствено се споил со дативот, пəса наместо псa (крајниот акцент стана фиксен), и многу машки именки станале т-стебла, но двојната и неутралната родови сè уште постојат.

 Библиографија 




Категорија:Словенечки дијалекти