Martius (месец)

Martius — месец во римскиот календар, од кого потекнува месецот март во јулијанскиот и грегоријанскиот календар.

 Одлики 
Посветен на Марс, римскиот бог на војната, Мартиус постои уште од најстарите познати верзии на римскиот календар. Во најстариот пронајден, Мартиус е првиот од десетте месеци во годината и започнува на денот на пролетната рамноденица. Потоа го означува крајот на зимата (чии денови не се дел од ниту еден месец) и почетокот на сезоната на воени походи.

Со подоцнежните промени, нему му претходи месецот Februarius или, во годините кога е потребно интеркалирање, му претходи месецот Mensis Intercalaris или Mercedonius. По 46 г. пр. н. е. и воведувањето на јулијанскиот календар, на Мартиус едноставно му претходел Februarius.

Од 153 г. пр. н. е., годините понекогаш се именувани по конзулите кои ја преземале функцијата. Ова преземање на функцијата се одвивало на првиот ден на Ianuarius, па Мартиус се нашол симнат на третата позиција во оваа конзуларна година. Мартиус, сепак, продолжува да се смета за прв месец од годината поради други причини. Мартиус, поточно неговата модерна еволуција во месец март, трајно се смета за трет месец во годината во Европа од XVI век. Пред овој датум, вообичаено се сметало дека Денот на Нова година се наоѓа во овој месец (но не нужно на почетокот).

 Денови 
Martius има 31 ден во сите последователни верзии на римскиот календар, вклучително и по јулијанската реформа. Започнува со Календите (Kalendis Martiis). Ноните на Мартиус (Nonis Martiis) биле на седмиот ден, а Идите (Idibus Martiis) на петнаесеттиот ден. Следејќи ја шемата вообичаена за остатокот од римскиот календар, другите денови се именувани според бројот на денови што ги одвојуваат од следните Календи, Нони или Иди. На пример, вториот ден на Мартиус е назначен како шести ден пред Ноните (ante diem sextum Nonas Martias), шестиот како пресрет на Ноните (pridie Nonas Martias), осмиот како осми ден пред Идите (ante diem octavum Idus Martias) и шеснаесеттиот, ден по Идите, како седумнаесеттиот пред Календите на април (ante diem septimum decimum Kalendas Apriles).

Следната табела дава преглед на овие ознаки:
ДенЛатинско име (долг облик)Латинско име (краток облик)1Kalendis MartiisKal. Mart.2Ante diem sextum Nonas Martiasa.d. VI Non. Mart.3Ante diem quitum Nonas Martiasa.d. V Non. Mart.4Ante diem quartum Nonas Martiasa.d. IV Non. Mart.5Ante diem tertium Nonas Martiasa.d. III Non. Mart.6Pridie Nonas MartiasPrid. Non. Mart.7Nonis MartiisNon. Mart.8Ante diem octavum Idus Martiasa.d. VIII Id. Mart.9Ante diem septimum Idus Martiasa.d. VII Id. Mart.10Ante diem sextum Idus Martiasa.d. VI Id. Mart.11Ante diem quintum Idus Martiasa.d. V Id. Mart.12Ante diem quartum Idus Martiasa.d. IV Id. Mart.13Ante diem tertium Idus Martiasa.d. III Id. Mart.14Pridie Idus MartiasPrid. Id. Mart.15Idibus MartiisId. Mart.16Ante diem septimum decimum Kalendas Aprilesa.d. XVII Kal. Apr.17Ante diem sextum decimum Kalendas Aprilesa.d. XVI Kal. Apr.18Ante diem quintum decimum Kalendas Aprilesa.d. XV Kal. Apr.19Ante diem quartum decimum Kalendas Aprilesa.d. XIV Kal. Apr.20Ante diem tertium decimum Kalendas Aprilesa.d. XIII Kal. Apr.21Ante diem duodecimum Kalendas Aprilesa.d. XII Kal. Apr.22Ante diem undecimum Kalendas Aprilesa.d. XI Kal. Apr.23Ante diem decimum Kalendas Aprilesa.d. X Kal. Apr.24Ante diem nonum Kalendas Aprilesa.d. IX Kal. Apr.25Ante diem octavum Kalendas Aprilesa.d. VIII Kal. Apr.26Ante diem septimum Kalendas Aprilesa.d. VII Kal. Apr.27Ante diem sextum Kalendas Aprilesa.d. VI Kal. Apr.28Ante diem quintum Kalendas Aprilesa.d. V Kal. Apr.29Ante diem quartum Kalendas Aprilesa.d. IV Kal. Apr.30Ante diem tertium Kalendas Aprilesa.d. III Kal. Apr.31Pridie Kalendas AprilesPrid. Kal. Apr.

 Поврзано 
 Римски календар
 Јулијански календар
 Римски верски празници

 Надворешни врски 
  Римски календар
  Индекс на римските денови

Категорија:Римски календар
Категорија:Месеци во римскиот календар