Скопско педагошко училиште

Педагошко машко училиште во Скопје — еден од најстарите средни училишта во Скопје. Таа имала за цел да подготват ученици за свештениство во скопската епархија и за цела Македонија. Педагошките курсеви од Солунската машка гимназија се преместувале во скопското училиште, коешто дотогаш е четирикласно. Кон училиштето е создаден пансион, а на способните и заслужиле ученици се давале стипендии.
 Дејност 
лево|мини|250x250пкс|Учители и ученици од педагошкото училиште – први клас, 1908 г. Димитар Софкаров од Велес, непознат учител од Штип, Павел Ковачев, Атанасов, Трајко Благоев – тогашниот директор на училиштето, архимандрит Протасиј, Ефремов, Александар Иванов и други
мини|250x250пкс|Учители и ученици од Педагошкото училиште во Скопје. Александар Иванов, Димитар Галев, архимандрит Протасиј, Павел Ковачев, Димитар Софкаров и други
мини|370x370пкс|Учители од педагошкото училиште – Тодор Паскалев, Христо Николов, ѓакон Неофит Пасков, Коста Николов (седнатиот лево на првиот ред). Скопје, 7 јули 1900 г.
Воспитно-образовната институција е наследник на машкото неисполнето четирикласното училиште во Скопје. Во градот тогаш имало и женско четирикласно неисполнето училиште. Во учебната година 1895-1896, Бугарската егзархија го прогласило машкото училиште за педагошко училиште, отворајќи го првиот педагошки курс. Така училиштето било преобразено во третокласно и педагошко училиште, а следната учебна година 1896-1897 училиштето веќе имало втора година.Тренчев, Георги. „Педагогическото отделение на Солунската гимназия (1887-1896 г.).“ Списание „Исторически преглед“, кн.1-2, София, 2004, стр. 55. Училиштето било сместено во пренаменета општинска зграда до црквата „Света Богородица“. Бројот на ученици постојано се зголемувало и скопското училиште било меѓу најпосетуваните во цела Македонија. Во првата година 10 наставници предавале 200 ученици, а следната година достигнувале 250 ученици.

Паралелно со педагошкото училиште било создадено и четирикласното скопско женско училиште во кое во прва година имало 50 ученички и 5 учителки. Со двете училишта раководниот генерален директор бил назначен од Бугарската егзархија.

Во 1902 година егзархијата одлучиле да отвораат скопско свештеничко училиште. Распределбата на часовите во трите скопски училишта - машки педагошки, женски и свештенички - било договорено меѓу учителите во нив и со Бугарската егзархија.ЦДА, фонд 246К, опис 1, а.е. 211 (Българска екзархия 1901/1902. Сведения за учителите в Скопска епархия, Кукушка кааза, Мелнишка епархия, Неврокоп; разпределение на учебните предмети и часове. 4.IX.1901 (17.IX.1901) - 30.XII.1902 (12.I.1903). Съдържа 91 листа), л. 10 – 11 гръб. Писмо на управителя Стоян Каблешков до българския екзарх за разпределението на часовете в трите училища (17 октомври 1902).

Во женското училиште во учебната 1901/1902 година директорот Иван Благоев предавал бугарски јазик, физика и антропологија, а учителите од машкото училиште Димитар Галев — педагогија и Никола Јанишлиев — пеење, хемија, минералогија и антропологија.ЦДА, фонд 246К, опис 1, а.е. 211 (Българска екзархия 1901/1902. Сведения за учителите в Скопска епархия, Кукушка кааза, Мелнишка епархия, Неврокоп; разпределение на учебните предмети и часове. 4.IX.1901 (17.IX.1901) - 30.XII.1902 (12.I.1903). Съдържа 91 листа), л. 23 – 24. Писмо на управителя на Българското девическо училище Иван Благоев до българския екзарх във връзка с учебните дела. Училиштето станало петто одделение од учебната година 1902/1903; учители од машкото училиште, кои предавале тогаш и таму, биле таткото Протасиј (Божјиот закон), Д. Галев (педагогија), Н. Јанишлиев (пеење, хемија, минералогија) и Хр. Николов (француски).ЦДА, фонд 246К, опис 1, а.е. 211 (Българска екзархия 1901/1902. Сведения за учителите в Скопска епархия, Кукушка кааза, Мелнишка епархия, Неврокоп; разпределение на учебните предмети и часове. 4.IX.1901 (17.IX.1901) - 30.XII.1902 (12.I.1903). Съдържа 91 листа), л. 16

Одделно, во Скопје e отворено и српско училиште во 1892 година, католичко во 1894 година и влашко училиште во 1896 година, имало и 2 грчки и 1 еврејско училиште.Кънчов, Васил, „Град Скопие. Бележки за неговото настояще и минало“, I. изд. Периодическо списание, кн. LV —LVI, 1898; Библиотека, II, кн. XIII, 1896, стр.77-83

Директор и главен учител во 1895-1898 година бил македонскиот револуционер Христо Матов, кој накратко ја прекинал работата бидејќи бил во затвор по разоткривањето на Виничката афера.

Училиштето постоело до 1913 година. Нејзината дејност била обновена за време на Првата светска војна (1915 – 1918). Но после војната било укинато.

 Професори и ученици 
Прва генерација на матуранти (1897/1898)ПрофесориБројИмеРодно местоДолжност1.Христо МатовСтругаДиректор и заменик професор по литература2.ѓакон НеофитОхридПрофесор по црковна историја3.Димитар ПавловШтипПрофесор по француски јазик и псалтир4.Панајот МановШтипПрофесор по природни науки5.Христо ДимитровШтипЛекар во пансиона и професор по хигиена6.Атанас МихајловБобиштаПрофесор по психологија, пракса и надзорник во пансионот7.Сребрен Поп ПетровГорно ВрбениПрофесор по литература8.Евтим НаковКочаниПрофесор по математика и надзорник во пансионот9.Хасан ефендиСкопјеПрофесор по Турски јазик10.Тодор ПаскалевСтарчиштаПрофесор по историја и економска политика11.Павел КовачевСвиленградПрофесор по педагогија12.Иван КараџовЛешкоПрофесор по музичкоУченициБројИмеРодно место1.Костадин КипровМехомија2.Илија КрантевСкребатно3.Иван АлексиевДебар4.Христо НастевШтип5.Михаил ЛазаровЛабаница6.Михаил Хаџи ПетровЈакоруда7.Атанас Поп ГеоргиевБлатец8.Зафир ТасевДолно Трогерци9.Андреја КожухаровСкопје10.Сава НеделковТетовско11.Спиро КрстевТетово12.Алекси Поп НацевНемањици13.Петар КурдовСвиленград14.Стефан Поп ФилиповЈакоруда15.Филип МаноловЕмборе16.Наум ДоревРесен17.Захари НовевГорна Бањица18.Трајчо ГочовОраовец19.Тодор ПејковВелес20.Кирил СтојановМаврово21.Славејко МанчовВелес22.Димитар АтанасовПазарџик23.Стојан ФилиповСтарчишта24.Никола КостадиновЌустендил25.Захари ДојчиновСкопје26.Климент ХаџовСтруга27.Тома Поп ГригоровГостивар28.М. МицковСвети Никола29.Алексиев?30.Стојче ЗафировСвети Никола31.Антон МихајловШтип32.МиланТрнско33.Благој ПуздерлиевШтип34.Иван Зафиров ЧучковНово село (Штипско)35.Игнат МангаровКратово36.Тодор Хаџи ИлиевСкопје37.Мане Мишев ПилатовШтип38.Георги БатиловНеврокопско39.Трајчо БлагоевВладимирово40.Никола МладеновКрива Паланка41.Григор ДимитровВиница42.Пене Петрев МладчевШтип43.Петар ЃаковВелес44.Милан Коцев ДобутовШтип45.Трајчо КитановГостивар46.Иван ТрајковКуманово47.Васил ГеоргиевКуманово48.Спиро СтефановСкопје49.Тодор АлександровНово село (Штипско)50.Крсте МитевГостивар51.Стефан Поп КостадиновКрива Паланка
мини|250x250пкс|Први клас во училиштето во 1901 г.
мини|297x297пкс|Сведетелство за матура на Тодор Александров од скопското машко третокласно и педагошко училиште во Скопје - 21 јуни 1898 година.
мини|Дипломата на Ангел Голомехов од четирикласното педагошко училиште во Скопје, 1892 година.
Други истакнати македонски матуранти во училиштето се:

  Алексо Мартулков, револуционер и социјалист.
  Ѓорѓи Ацев, револуционер и член на МРО.Ѓорѓи Ацев (2008) дел од „Македонска Енциклопедија“ уредувана од Блаже Ристовски
  Атанас Албански, револуционер.
  Борис Дрангов, револуционер и воен офицер.
  Методија Шаторов — Шарло, револуционер и комунист.
  Дончо Лазаров, револуционер
  Иван Ингилизов, револуционер
  Наум Томалевски, револуционер
  Панко Брашнаров, револуционер и социјалист
  Павел Шатев, револуционер и анархист
  Тодор Александров, револуционер и водач на ВМРО (Автономисти)

 Документи 

 Поврзано 

 Солунска машка гимназија
 Битолска машка гимназија

 Наводи 

Категорија:Скопско педагошко училиште