Список на крајни ѕвезди

Ѕвезда ― масивно светлечко сфероидно астрономско тело направено од плазма кое се држи заедно со сопствената гравитација. Ѕвездите покажуваат голема разновидност во нивните својства (како што се масата, волуменот, брзината, фазата на ѕвездената еволуција и растојанието од Земјата) и некои од оддалечените се толку непропорционални во споредба со општото население што се сметаат за крајни. Ова е список на такви ѕвезди.

Записите кои се сметани за авторитативни и веројатно нема да бидат променети во која било точка, се запишувани на бела позадина, додека оние кои би можеле да се променат со нови информации и/или откритија се снимени на сива позадина.

 Возраст и растојание 
НасловТелоДатумПодатокКоментарЗабелешкаНаводПоврзаноНајблиска ѕвездаСонце3 век п.н.е.Растојанието на нашата месн ѕвезда за првпат било одредено во 3 век п.н.е од Аристарх Самоски. Прикажано како споредба Втора најблиска ѕвездаПроксима Кентаур1915Наречена и Алфа Кентаур C, таа надворешна ѕвезда во троѕвездениот систем кој ја вклучува Алфа Кентаур A (Ригил Кентаур) и and Алфа Кентаур B (Toliman). Ова е моментално најблиската позната соседна ѕвезда до нашето Сонце. Оваа ѕвезда е откриена во 1915 година, а нејзината паралакса била утврдена во тоа време, кога биле воспоставени доволно набљудувања.Освен Сонцето "Innes' Sterne bei α Centauri", Astronomische Nachrichten, volume 206, 1918 Harold L. Aden, "Alpha and Proxima Centauri", Astronomical Journal, vol. 39, issue 913, 1918 Список на најблиски ѕвездиНајдалечна поединечно видена ѕвездаWHL0137-LS (Еарендел)2022z= 6.2 ± 0.1
12.9 GlyСписок на најдалечни астрономски телаНајдалечна ѕвездаЅвездите во галаксијата HD12022z= 13.27
13.5 Gly (растојание во светлиско патување)33.4 Gly (правилно растојание)Список на најдалечни астрономски телаНајдалечна ѕвезда која е гравитациски врзана со галаксијата Млечен ПатULAS J0015+012014900,000 светлосни годиниСместена во крајното надворешен ореол на Млечниот Пат, многу далеку од галактичкиот диск.Најстара ѕвездаHD 140283пред 1912 милијарди годиниВообичаено наречен Метусалам како резултат на неговата крајна старост, овој подџин прикажува благо сино поместување, што укажува дека се движи во правец кон Земјата.ScienceDaily, "Hubble Finds 'Birth Certificate' of Oldest Known Star", 7 март 2013Список на најстари ѕвездиНајмлада ѕвездаЅвездите постојано се образувани во универзумот, така што е невозможно да биде кажано која ѕвезда е најмлада. За информации за својствата на новосоздадените ѕвезди, видете Праѕвезда, Младоѕвездено тело и Ѕвездообразба.

+ Најблиски ѕвезди по типНазивТелоДатумПодатокКоментарЗабелешкаНаводПоврзано Најблиска ѕвезда слична на Сонцето Алфа Кентаур  A и B 1839 1.34 парсеци (4.4 светлосни години) Ова била третата ѕвезда чија паралакса била утврдена. Пред Алфа Кентаур, рекордот го држел 61 Лебед, првата ѕвезда чија паралакса е одредена. „Просечна“ ѕвезда е нормална ѕвезда која е поголема од црвено џуџе, но помала од џиновска ѕвезда. Во зависност од дефиницијата, ова може да биде наречена и „ѕвезда слична на Сонцето“.   Најблиска нормална ѕвездаАлфа Кентаур C  (Проксима Кентаур)19151.30 парсеци (4.2 светлосни години)Пред Проксима, титулата ја имал Алфа Кентаур A и B.Fraser Cain (13 ноември 2009), "How Far is the Nearest Star?", Universe Today (пристано на 31 август 2024)  Најблиско црвено џуџеПред Проксима, титулата ја имала Барнардовата Ѕвезда Најблиска одродена ѕвезда Сириус B 1852 8.6 светлосни години (2.6 парсеци)Ова е исто така „најблиското бело џуџе“. Не вклучувајќи ѕвездена црни дупки и егзотични ѕвезди  Најблиско подџуџеКаптајнова Ѕвезда189812.83 светлосни годинаи (3.93 парсеци)Каптајновата Ѕвезда е или sdM1 подџуџе или M1.5V ѕвезда на главна низа. WISEA 1810−1010 е најблиското неспорно подџуџе, на . Најблизок пограничен подџин Прокион  11.5 светлосни години (3.5 парсеци) Сите ѕвезди поблиску до Сонцето се или главна низа или џуџести ѕвезди.    Најблизок неоспорен подџин Делта Паун  19.9 светлосни години (6.1 парсеци) Подџин, но само малку посветол од Сонцето.    Најблиската „вистинска“ џиновска ѕвезда Полукс  33.8 светлосни години (10.4 парсеци)     Најблизок црвен џин Арктур  36.7 светлосни години (11.3 парсеци)    Најблизок суперџин Канопус309 светлосни години (95 парсеци)Иако често е опишуван како жолт суперџин, особено во еволутивна смисла, тој е класифициран како светол џин врз основа на спектарот.Најблиска јаглеродна ѕвездаCW Лав310 светлосни години (95 парсеци) Најблиска ѕвезда од типот F Прокион A11.46 светлосни години (3.51 парсеци) Најблиска ѕвезда од типот A Сириус A 8.6 светлосни години (2.6 парсеци) Најблиска ѕвезда од типот B Регул A 79.3 светлосни години (24.3 парсеци) Најблиска ѕвезда од типот O Зета Змијоносец 366 светлосни години (112 парсеци) Најблиска Волф-Рајеова ѕвезда Гама Едро  1,080 светлосни години (330 парсеци) Најблиска неутронска ѕвезда RX J1856.35-3754 2000 400 светлосни години (120 парсеци)   NASA Images, "Hubble Sees Bare Neutron Star Streaking Across Space" , NASA, 9 ноември 2000 (пристапено на 31 август 2024)RedOrbit, "The Motion of RX J185635-3754 - The Nearest Neutron Star to Earth", 8 февруари 2005 (пристапено на 31 август 2024)Astronomy 122: Astronomy of Stars and Galaxies, "Lecture 19: Neutron Stars", Sharon Morsink, University of Alberta, term:Winter 2011, published:2010 (пристапено на 31 август 2024)  Најблиско бело џуџе Сириус B 1852 8.6 светлосни години (2.6 парсеци) Сириус B е исто така второто бело џуџе откриено, после 40 Еридан B.  Richard Powell (30 јули 2006), "The Universe within 12.5 Light Years: The Nearest Stars", Atlas of the Universe (пристапено на 31 август 2024)Christine McGourty (14 декември 2005), "Hubble finds mass of white dwarf", BBC News (пристапено на 31 август 2024)E. Schatzman, White Dwarfs, Amsterdam: North-Holland, 1958, p. 1  Најблиско кафеаво џуџе  2013 6.5 светлосни години (2.0 парсеци)  Ова е двојка кафеави џуџиња во двоѕвезден систем, без други ѕвезди.  Barbara K. Kennedy (12 март 2013), "The Closest Star System Found in a Century", SpaceDaily 

 Осветленост и моќ 
НазивТелоДатумПодатокКоментарЗабелешкаНаводПоврзано Најблиска ѕвезда од Земја: привидна величина Сонце праисториски     Прикажано како споредба  По привидна величина (m)Ова е изгледот на небото од Земјата.   Најсветла ѕвезда освен Сонцето Сириус  (Алфа Големо Куче) праисториски m= −1.46   Ова не ги вклучува најсјајните ѕвезди поради испадиОсвен Сонцето  Список на најсветли ѕвезди Најсветла ѕвезда во минлив настан Родоначалник SN 1006 1006 m= −7.5  Ова било супернова, и нејзиниот остаток е каталогизиран како PKS 1459-41  NOAO, "Astronomers Peg Brightness of History's Brightest Star" , 5 март 2003 (пристапено на 31 август 2024)  Најтемна ѕвезда од Земјата UDF 2457  m= 25   Најсјајна ѕвезда Годзила 2022 L= 134,000,000 – 255,000,000 LСонца   Список на најсјајни ѕвезди Најсјајна ѕвезда во минлив настан Родоначалник од GRB 080916C 2008  Ѕвездата експлодирала во излив на гама-зраци со вкупна енергија еднаква на 9.000 супернови Сјајноста овде претставува колку е светла ѕвезда ако сите ѕвезди се подеднакво далеку, во видлива светлина.  Список на гама-изблици Најмалку сјајна нормална ѕвезда 2MASS J0523−1403 2013       Најенергична ѕвезда R136a1 2010    Енергетска овде е вкупната електромагнетна енергија што ја емитува ѕвезда во сите бранови должини.  Список на најсјајни ѕвезди Најенергична ѕвезда во минлив настан Родоначалник на GRB 080916C 2008      Најмалку енергична нормална ѕвезда 2MASS J0523−1403 2013 L=0.000126LСонца     Најжешка нормална ѕвездаWR 102  T=     Список на најжешки ѕвезди Најладна нормална ѕвездаS Касиопеја  T=     Список на најладни ѕвезди

НазивТелоДатумПодатокКоментарЗабелешкаНаводПоврзано Најблиска одродена ѕвезда CSPN од NGC 4361 2019      Најжешка неутронска ѕвездаPSR B0943+10  Најладна неутронска ѕвездаPSR B1257+12 Најжешко бело џуџе KPD 0005+5106 2008    Indian News, "Astronomers discover Universes hottest white dwarf" , ANI, 13 декември 2008 (пристапено на 31 август 2024)  Најжешка ѕвезда од типот PG 1159/ѕвезда од типот GW Водолија RX J2117+3412 1999    11th European Workshop on White Dwarfs, ASP Conference Series #169, "RX J2117+3412, the hottest known pulsating PG 1159 star", Vauclair, G.; Moskalik, P.; The Wet Team, 1999,  ,  , pg.96  Најладно кафеаво џуџе WISE 1828+2650   WISE 0855−0714 може да биде поладно на 225-260 К, но нејзиниот статус како отпадничка планета или кафеаво подџуџе не е добро познат бидејќи неговата маса е помеѓу .   

 Големина и маса 
НазивТелоДатумПодатокКоментарЗабелешкаНаводПоврзано Најголема ѕвезда со привидна величина Сонце праисториски      Очигледната големина на Сонцето првпат била измерена од Ератостен во 3 век п.н.е. кој бил вториот човек кој го измерил растојанието до Сонцето. Сепак, Талес од Милет обезбедил мерење за вистинската големина на Сонцето во 6 век п.н.е., како  големиот круг на Сонцето (орбитата на Земјата).Internet Encyclopedia of Philosophy, "Thales of Miletus (c. 620 BC – c. 546 BC)", Patricia O'Grady, 17 септември 2004 (пристапено на 31 август 2024)  Прикажано како споредба     Најголема вонсончева ѕвезда со привидна големина R Златна Рипка 1997  0.057" Таа го заменила Бетелгез како најголема, Бетелгез била првата ѕвезда освен Сонцето на која била измерена нејзината привидна големина.   ESO, "The Biggest Star in the Sky", 11 март 1997 (пристапено на 31 август 2024)  Ѕвезда со најмала привидна големина Илјадници неутронски ѕвезди лоцирани на другата страна на галаксијата, најверојатно невозможно да бидат разрешени.    Најголема ѕвездаWOH G642009Во согласност со горната граница за црвениот суперџини од приближно  врз основа на четирите најголеми ѕвезди измерени во истражување, што е во согласност со тековната теорија за ѕвезден развој.  Список на најголеми познати ѕвезди Најмала ѕвезда  2017   Нормална ѕвезда е ѕвезда што го поминала својот период на протоѕвезда, во нејзиниот главен период на соединување, пред да стане одродена ѕвезда, црна дупка или послеѕвездена маглина, и не е неуспешна ѕвезда (кафеаво џуџе).  Список на најмали ѕвезди Најмасивна ѕвезда BAT99-98 или R136a1 2014, 2022,  Ова ја надминува предвидената граница на , претходно било верувано дека е граница на ѕвездената маса, според водечките теории за образување ѕвезди. R136a1 е сметана за најмасовната позната од научната заедница. Не вклучувајќи ѕвездена црна дупкаs  Список на најмасивни ѕвезди Најмалку масивна нормална ѕвезда SCR 1845–6357 A    Список на најмалку масивни ѕвезди

+ Најмасивни ѕвезди по типНазивТелоДатумПодатокКоментарЗабелешкаНаводПоврзано Најмасивно кафеаво џуџеSDSS J010448.46+153501.8 2017 90 Јупитерова маса Ова е на границата помеѓу кафеавите џуџиња и црвените џуџиња.Astronomical Society of the Pacific Conference Series, 'In Cool Stars, Stellar Systems, and the Sun: Ninth Cambridge Workshop', "An I. K Survey of the Pleiades", Jameson, R. F.; Hodgkin, S. T.; Pinfield, D. J., vol. 109, p. 363, eds. R. Pallavicini, A. K. Dupree, 1996,    Најмасивна одродена ѕвезда Најмасивниот тип на изродена ѕвезда е неутронската ѕвезда. Видете ја „Најмасивната неутронска ѕвезда“ за овој рекордер. Најмасивна неутронска ѕвезда PSR J0740+6620 2019 2.14 MСонца Постојат неколку кандидати кои имаат поголема маса, но нивната маса е измерена со помалку прецизни методи и како такви нивната масовна вредност е сметана за помалку сигурна.   Список на најмасивни неутронски ѕвездиНајмасивна неутронска ѕвезда (спорна)PSR J1748-2021B20152.548 MСонца Најмасивно бело џуџе RE J0317-853/ZTF J1901+1458 1998/2020 1.35 MСонца   Bulletin of the American Astronomical Society, "The Record Breaking Magnetic White Dwarf RE J0317-853", Burleigh, M. R.; Jordan, S., Vol. 29, p.1234, јануари 1998, Wolfram Scienceworld, "White Dwarf", Eric W. Weisstein, 2007 (пристапено на 31 август 2024) 

+ Најмалку масивни ѕвезди по тип Наслов Тело Датум Податок Коментари Забелешка Навод Поврзано Најмалку масивна нормална ѕвезда SCR 1845–6357 A    Список на најмалку масивни ѕвезди Најмалку масивно бело џуџе SDSS J091709.55+463821.8  (WD J0917+4638)  2007 0.17 MСонца   CfA, "Cosmic Weight Loss: The Lowest Mass White Dwarf", 17 април 2007 (пристапено на 31 август 2024)JUMK.de, "Special Stars: SDSS J091709.55+463821.8" (пристапено на 31 август 2024) ,  , Internet Encyclopedia of Science, "White Dwarf", David Darling (пристапено на 31 август 2024)  Најмалку масивно кафеаво џуџе (безимено) 2023 3 – 4  Сместено во јатото IC 348 Кафеаво подџуџе

Движење
 Наслов Тело Датум Податок Коментари Забелешка Навод Поврзано Највисоко сопствено движење Барнардова Ѕвезда  10.3 "/години Ова е исто така четврта најблиска ѕвезда до Сончевиот Систем.  Hayden Planetarium, "Stellar Orbits" , Sébastien Lépine, Brian Abbott (пристапено на 31 август 2024)Ohio State University, Astronomy 143: The History of the Universe (Fall 2009); "Stars and Galaxies in Motion" , Barbara Sue Ryden, 15 октомври 2009 (пристапено на 31 август 2024)  Најниско сопствено движење Не важи Не важи ~0 "/годМилијарди ѕвезди на другиот крај на галаксијата Највисока радијална брзина        Најниска радијална брзина EY Водолија 2013 -870 км/с Променлива ѕвезда од типот Мира Ѕвездите со особено високи радијални брзини обично погрешно се заведувани, па затоа сите големи вредности треба да бидат земени со претпазливост.   Највисоко необично движење        Најниско необично движење        Највисока вртежна брзина на нормална ѕвезда VFTS 102 2013 600 км/с     Најниска вртежна брзина Пшибилскиева Ѕвезда 1961 0.0014 км/с     Најбрза брзина на ѕвезда S5-HVS1 2019 1,755 км/с   

 Ѕвездени системи 
 Наслов Тело Датум Податок Коментари Забелешка Навод Поврзано Најмалку ѕвезди во ѕвезден систем Постојат многу системи со една ѕвезда. Најмногу ѕвезди во ѕвезден систем 
QZ Кобилица   Систем со небранови ѕвезди Системот содржи најмалку девет ѕвезди.  Расправано е за дозволеното растојание помеѓу составните делови на ѕвездениот систем.   Ѕвезди во најблиската орбита една околу друга Има многу ѕвезди кои се во допирни двоѕвездении системи (каде што две или повеќе ѕвезди се во физички допири една со друга). Ѕвезди во најоддалечената орбита една околу друга Фомалхаут A/B/C  ~0.77 парсеци (2.5 светлосни години)    Најблизок повеќеѕвезден систем Алфа Кентаур 1839 1.30 парсеци (4.2 светлосни години) Ова била една од првите три ѕвезди на кои им било измерено растојанието."Report of the Council of the Society to the Nineteenth Annual General Meeting", Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, Vol. 4 No. 20, 8 февруари 1839, Royal Astronomical Society, Kentucky New Era, "A Problem That The Star Sharps Are Trying To Solve", New York World, 3 јули 1895 (пристапено на 31 август 2024)  Universe Today, "Distance to Nearest Star", Fraser Cain, 30 декември 2009 (пристапено на 31 август 2024)  Најблизок двоѕвезден систем Луман 16 2013 1.998 парсеци (6.52 светлосни години) Двоѕвезден систем на кафеаво џуџе. Најблиската некафеава џуџеста двоѕвезденост е Сириус, а најблиската целосно составена од ѕвезди од главната низа е Лејтен 726-8.   Наблизок триѕвезден систем Алфа Кентаур 1839 1.38 парсеци (4.5 светлосни години)Исто така, најблискиот систем со повеќе ѕвезди и најблискиот ѕвезден систем од кој било вид. Најблизок четириѕвезден систем Глизе 570  5.88 парсеци (19.2 светлосни години) Околу ѕвездата К4 кружи од пар ѕвезди М, околу кои кружи кафеаво џуџе Т7. Најблизок петтоѕвезден систем V1054 Змијоносец  6.46 парсеци (21.1 светлосни години) Околу ѕвездата М3 кружи пар ѕвезди М4, околу кои кружи ѕвезда М3,5, околу сите кружи ѕвезда М7. Најблизок шестоѕвезден систем Кастор 1718 15.6 парсеци (51 светлосни години) Околу ѕвездата А1 кружи црвено џуџе, околу двете кружи А ѕвезда која е кружена од црвено џуџе, околу сите кружат две црвени џуџиња кои кружат едно околу друго. Најблизок седмоѕвезден систем Ни Скорпија 150 парсеци (490 светлосни години) Околу ѕвездата B3V кружи непознат вид ѕвезда, околу кои кружи помала непозната ѕвезда, околу сите кружи ѕвезда B9III и околу неа кружат B9III и друга непозната ѕвезда.

+Ѕвездени системи по тип Наслов Тело Датум Податок Коментари Забелешка Навод Поврзано Двоѕвезден систем на црна дупка со најкраток период  2013 година  Ова го надминува претходниот рекордер за околу еден час ( со период од ) SpaceDaily, "Black hole-star pair orbiting at dizzying speed", 22 март 2013

 Поврзано 

 Забелешки 

 Наводи 

 Надворешни врски 

 25 најсветли ѕвезди, видени од Земјата
 Најсветлите ѕвезди во Атласот на универзумот
 Системот Величина
 За ѕвездените величини

Категорија:Списоци на суперлативи во астрономијата
Категорија:Списоци на ѕвезди