Ерисовско-светогорско-ардамерска епархија

Ерисовско-светогорско-ардамерска епархија () — епархија на Цариградската патријаршија, управувана од Грчката православна црква, со седиште во градот Леригово, на полуостровот Халкидик, Егејска Македонија. Од 2012 г. епархијата ја возглавува митрополитот Теоклит.

 Историја 
мини|263п|Катедралната црква „Св. Стефан“ во Леригово.
мини|250п|Црквата „Св. Бессребреници“ во Леригово.
 Ерисовско-светогорска епархија 
Ерисовската епископија е спомната за првпат на почетокот на IV век, кога царот Константин Велики, барајќи погодно место за изградба на Новиот Рим, го посетил регионот и се сретнал со епископот Макариј Ерисовско-стагирски (Ιερισσού και Σταγείρων). Епископијата била потчинета на Солунската митрополија до крајот на XIII век, кога е воздигната во митрополија.

во 1313 г. Света Гора станала ставропигија под непосредна управа на вселенскиот патријарх и епархијата била ограничена до североисточниот дел на Халкидик. По османлиското освојување, епархијата е снижена на епископија, потчинета на Солунската митрополија. Во XVII век епархиското седиште е преместено во Извор, а во XIX век во Леригово.

На 7 октомври 1924 г. епископијата е воздигната во Ерисовско-светогорска митрополија. Во 1940 г. кон неа е придодадена територијата на Ардамерската митрополија и така епархијата го добила името „Ерисовско-светогорско-ардамерска“.
мини|250п|Печат на епископот Василиј Ерисовски, XI век
+ Име  Грчки Години Макариј I  Μακάριος  за време на царот Аркадиј (395 – 408) Анонимен  Aνώνυμος  883 Илија  Ηλίας  900 Никифор I  Νικηφόρος  1013, 1018 Николај I  Νικόλαος  1032 Георгиј  Γεώργιος  1085 Гаврил  Γαβριήλ   Василиј I  Βασίλειος  1105 Василиј II  Βασίλειος  1180 Теофил  Θεόφιλος  1180, првиот спомнат како Ерисовско-светогорски Николај II  Νικόλαος  1200 Теодосиј  Θεοδόσιος  1290 Григориј  Γρηγόριος  почетокот на XIV век Нифонт I  Νήφων  1314 Јаков I Триканас  Ιάκωβος Τρικανάς  1329, Ерисовско-ветогорски митрополит и ипертим Нифонт II  Νήφων  1330 Јаков II  Ιάκωβος  1334 Доротеј  Δωρόθεος  1338 Анонимен Aνώνυμος   Нифонт III  Νήφων  1347 Јаков III  Ιάκωβος  1365 Давид I  Δαβίδ  1366, 1369, 1370, од таа година како епископ Исак  Ισαάκ  1375, 1378 Анонимен Aνώνυμος  1372 Софрониј  Σωφρόνιος  1399 Никандар  Νίκανδρος  1441 Макариј II  Μακάριος  1528, 1544 Иларион I  Ιλαρίων  1555 Јаков IV  Ιάκωβος  1561 Давид II  Δαβίδ  1564, 1565 Евгениј  Ευγένιος  1569 Игнатиј I  Ιγνάτιος  за време на патријархот Еремија II Акакиј  Ακάκιος  за време на патријархот Еремија II, 10 февруари 1580 г. Харалампиј  Χαραλάμπης  1613 Никифор II  Νικηφόρος  1622 Теофан Ардамерски,  Θεοφάνης намесник Ерисовски Христофор  Χριστόφορος  1677 Макариј III  Μακάριος  1702 Игнатиј II  Ιγνάτιος  1702 Антим  Άνθιμος  1706, 1710 Даниил  Δανιήλ  1720 Стефан  Στέφανος  1748, 1755 Теодосиј  Θεοδόσιος  1755 – 1767 Јаков V  Ιάκωβος  1767 – 1780 Герасим  Γεράσιμος  1789, дал оставка Игнатиј III  Ιγνάτιος  1789 – меѓу 1836 и 1838 Јоаникиј  Ιωαννίκιος  1838 – 1869 Атанасиј  Διονύσιος  1870 – 1871 Дионисиј  Διονύσιος  1871 – 1875 Амвросиј  Αμβρόσιος Κασσαράς  1875 – 1877 Теоклит  Θεόκλητος Παπαϊωάννου  1877 – 1879 Мелетиј  Μελέτιος Βυζάντιος  1879 – 1890 Иларион  Ιλαρίων Μακαρώνης  1890 – 1899 Јоаким  Ιωακείμ Παπαναστασίου  1899 – 1906 Партениј  Παρθένιος Κελαϊδής  1906 – 1911 Сократ  Σωκράτης Σταυρίδης  1911 – 1934

 Ардамерска епархија 
мини|263п|Печат на Ардамерската епископија со потпит на епископот Јоаким Струмбис.
мини|263п|Почеток и крај на писмо од епископот Софрониј Ардамерски до митрополитот Софрониј II Солунски од 20 март 1891 г.

Ардамерската епископија се појавила во IX – X век како Еркулска (Ερκούλων) со седиште во Еркула или Еркулион, денешно Ардамери. Спомната е во житието на Константин Велики (Патмоски ракопис бр. 179) от IX – X век. Во тактикон од 980 г. е спомната Ардамерска епископија како една од 11-те потчинети на Солунската митрополија, пред Ерисовско-светогорската и Литисјата и Рендинската. Во 1638 г. нејзиното седуште е преместено во Галачишта и епископијата така станала Ардамерско-галачишка (Αρδαμερίου και Γαλατίστης).

Во XIX век катедрална црква била „Св. Димитриј“ во Галачишта. според сознание од 1839 г.

Со тргањето на епископот Јоаким во февруари 1922 г., на 10, 12 и 13 декември 1922 г. Епархискиот синод на Солунската митрополија одржал седница и му го дал намесништвото на епархијата на ерисовско-светогорскиот епископ Сократ и решил да побара Вселенската патријаршија спојување на Ерисовско-светогорскатата со Ардамерската епископија. На 9 јануари 1923 г. Светиот синод го прифатил барањето. Меѓутоа, на 7 октомври 1924 г. епархијата е издигната во митрополија и истиот ден за митрополит е избран архиѓаконот Калиник Креацулис.

Калиник дал оставка во февруари 1934 г. поради лошо здравје, а епархијата е одново ја презел Сократ Ерисовски. На почетокот на ноември 1936 г. Светиот синод решил да ја укине Ардамерско-галачишката митрополија и ја споил со соседната Касандриска, со исклучок на Загливерско, кое е припоено кон Солунската митрополија. По четири години во 1940 г. територијата на поранешната Ардамерска митрополија е придодаден кон Ерисовско-светогорската, поради што таа е преименувана во Светогорско-ерисовско-ардамерска.

+ Име  Грчки Години Јован  Ιωάννης  2 август 943 г., како еркулски (’Ιωάννης ό όσιώτατος επίσκοπος Έρκούλων) во документ кој ја одредува границата меѓу светогорските монаси и ерисовци Илија  Ηλίας  зачуван е негов печат со натпис † Илија Ардамерски († Ήλίας Άρδαμερίων) Димитриј  Δημήτριος  1081 Теодосиј  Θεοδόσιος  1310, 1318 Григориј  Γρηγόριος  средината на XIV век Филотеј  Φιλόθεος  1541 Јоасаф  Ιωάσαφ  1541 Акакиј  Ακάκιος  1544 Галактион  Γαλακτίων  1560 Матеј  Ματθαίος  1569 Игнатиј I  Ιγνάτιος  1580 Зосим  Ζωσιμάς  1611 Самуил  Σάμουήλ  1619 Мелетиј  Μελέτιος  пред 1638 Теофан  Θεοφάνης  1640, 1651, исто и намесник Ерисовски Мелхиседек  Μελχισεδέκ  пред 1680 Антим  Άνθιμος  во 1677 г. Теоклит  Θεόκλητος  во 1702, 1725 Анонимен Aνώνυμος  спомнат на 19 декември 1738 г. во писмо на Јоаким II Солунски до поранешниот артенски митрополит Неофит II, монах на Света Гора Григориј  Γρηγόριος  спомнат околу 1767/1769 г. Дионисиј  Διονύσιος  1797, од Андрос Игнатиј II  Ιγνάτιος 1805 – 1821 Герасим  Γεράσιμος  во кондиката на Митилинската митрополија има сметка на митрополитот Калиник II Митилински, потпишана во јуни 1830 г. од неговиот наследник Порфириј и Герасим, патријаршиски егзарх Ардамерски Даниил  Δανιήλ  во 1832 г. започнале обновителни работи на манастирот „Св. Анастасија Узорешителница“ за време на епископите Мелетиј Солунски, Јаков Касандриски и Даниил, поранешен Ардамерски Антим  Άνθιμος септември 1823 - 1831 Игнатиј III  Ιγνάτιος 1831 - 1865 Антим  Άνθιμος декември 1867 – март 1876 Константиј  Κωνστάντιος Ματουλόπουλος  1876 – 1889 Софрониј  Σωφρόνιος Νηστόπουλος  1890 – 1901 Доротеј  Δωρόθεος Μοσχίδης  1901 – 1911 Јоаким  Ιωακείμ Στρουμπής  1911 – 1922 Калиник  Καλλίνικος Κρεατσούλης  1922 – 1934

 Ерисовско-светогорско-ардамерска митрополија 
+ Име  Грчки Години Сократ  Σωκράτης Σταυρίδης  1934 – 1944 Дионсиј  Διονύσιος Παπανικολόπουλος  1944 – 1951 Кипријан  Κυπριανός Πουλάκος  1951 – 1959 Павле  Παύλος Σοφός  1960 – 1978 Никодим  Νικόδημος Αναγνώστου  1981 – 2012 Теоклит  Θεόκλητος Αθανασόπουλος  2012

 Архијерејски намесништва 
Епархијата има седум архијерејски намесништва:

 Архијерејски намесништва и парохиски цркви Намесништво  Грчки  Нас. место  Грчки  Црква Грчки 1. Леригово и Казанџи Маала  Ἀρναίας & Σταγείρων  Леригово  Ἀρναία  „Св. Стефан“  „Ἁγίου Στεφάνου“     „Св. Бессребреници“  „Αγίων Ἀναργύρων“   Варвара  Βαρβάρα  „Св. Ѓорѓи“  „Ἁγίου Γεωργίου“   Ревеник  Μεγάλη Παναγία  „Св. Василиј“  „Ἁγίου Βασιλείου Μεγάλης“   Ново Село  Νεοχώρι  „Св. Ѓорѓи“  „Ἁγίου Γεωργίου“   Паљухор  Παλαιοχώρι  „Св. Архангели“  „Παμμεγίστων Ταξιαρχῶν“   Казанџи Маала  Στάγιρα  „Рождество на пресв. Богородица“  „Γενεσίου Θεοτόκου“   Стано  Στανός  „Воведение на пресв. Богородица“  „Εἰσοδίων Θεοτόκου“   Извор  Στρατονίκη  „Св. Никола“  „Ἁγίου Νικολάου“ 2. Ерисово и Метох Пирг  Ἱερισσοῦ & Οὐρανουπόλεως  Ерисово  Ιερισσός  „Рождество на пресв. Богородица“  „Γενεσίου Θεοτόκου“     „Св. Никола“  „Ἁγίου Νικολάου“   Амолјани  Αμμουλιανή  „Св. Никола“  „Ἁγίου Νικολάου“   Гомати  Γομάτι  „Пресв. Богородица“  „Παναγίας“   Провлака  Νέα Ρόδα  „Пресв. Богородица“  „Παναγίας“   Метох Пирг  Ουρανούπολη  „Св. Константин и Елена“  „Ἀγ. Κωνσταντίνου & Ἑλένης“   Стратони  Στρατώνι  „Св. Варвара“  „Ἁγίας Βαρβάρας“ 3. Ардамери и Галачишта  Ἀρδαμερίου & Γαλατίστης  Ардамери  Αρδαμέρι  „Успение на пресв. Богородица“  „Κοιμήσεως Θεοτόκου“   Галачишта  Γαλάτιστα  „Успение на пресв. Богородица“  „Κοιμήσεως Θεοτόκου“     „Св. Ѓорѓи“  „Ἁγίου Γεωργίου“   Решетник  Άγιος Πρόδρομος  „Успение на пресв. Богородица“  „Κοιμήσεως Θεοτόκου“   Кајаџик  Παλαιόκαστρο  „Св. Атанасиј“  „Ἁγίου Ἀθανασίου“   Перистера  Περιστερά  „Св. Андреја“  „Ἁγίου Ἀνδρέου“   Ливади  Λιβάδι  „Св. Атанасиј“  „Ἁγίου Ἀθανασίου“ 4. Загливер  Ζαγκλιβερίου & Περιχώρων  Загливер  Ζαγκλιβέρι  „Св. Ѓорѓи“  „Ἁγίου Γεωργίου“     „Св. Акилина“  „Ἁγίας Ἀκυλίνης“   Чифлик  Άγιος Χαράλαμπος  „Св. Атанасиј“  „Ὁσίου Ἀθανασίου“   Адам  Αδάμ  „Св. Петка“  „Ἁγίας Παρασκευῆς“   Думбија  Δουμπιά  „Св. Петка“  „Ἁγίας Παρασκευῆς“   Кариѓол  Καλαμωτό  „Живоносен Извор“  „Ζωοδόχου Πηγῆς“   Гирево  Μεσόκωμο  „Св. Ѓорѓи“  „Ἁγίου Γεωργίου“   Равна  Πετροκέρασα  „Св. Илија“  „Προφήτου Ἠλιοῦ“   Сана  Σανά  „Св. Архангели“  „Παμμεγίστων Ταξιαρχῶν“   Саракина  Σαρακήνα  „Св. Преображение“  „Μεταμορφώσεως Σωτῆρος“ 5. Пазаруда и Стролонгос  Ἀπολλωνίας καὶ Μαδύτου  Пазаруда  Απολλωνία  „Св. Ѓорѓи“  „Ἁγίου Γεωργίου“   Егри Буџак  Νέα Ἀπολλωνία  „Св. Павле“  „Ἀποστόλου Παύλου“   Стролонгос  Νέα Μάδυτος  „Св. Јован Претеча“  „Τιμίου Προδρόμου“   Кокала  Κοκκαλού  „Св. Бессребреници“  „Ἁγίων Ἀναργύρων“   Аланли   „Св. Атанасиј“  „Ἁγίου Ἀθανασίου“   Угурли  Περιστερώνα  „Св. Спиридон“  „Ἁγίου Σπυρίδωνος“   Лезик  Μελισσουργός  „Св. Ѓорѓи“  „Ἁγίου Γεωργίου“   Егрибуџачки Бањи  Λουτρά Νέας Απολλωνίας  „Св. Преображение“  „Μεταμορφώσεως Σωτῆρος“ 6. Ставрос и Олимпијада  Σταυροῦ καί Ὀλυμπιάδος  Ставрос Σταυρός  „Св. Петка“  „Ἁγίας Παρασκευῆς“     „Св. Авксентиј“  „Ὁσίου Αὐξεντίου“   Горно Ставрос  Άνω Σταυρός  „Св. Димитриј“  „Ἁγίου Δημητρίου“   Олимпијада  Ολυμπιάδα  „Св. Недела“  „Ἁγίας Κυριακῆς“   Моди  Μόδι  „Св. Троица“  „Ἁγίας Τριάδος“ 7. Палехор и Жервохорија  Παλαιοχώρας & Ζερβοχωρίων  Палехор  Παλαιοχώρα  „Св. Ѓорѓи“  „Ἁγίου Γεωργίου“   Топлик  Γεροπλάτανος  „Св. Димитриј“  „Ἁγίου Δημητρίου“   Сопотник  Ριζά  „Успение на пресв. Богородица“  „Κοιμήσεως Θεοτόκου“   Гермен  Κρήμνη  „Св. Никола“  „Ἁγίου Νικολάου“   Долна Равна  Μαραθούσα  „Св. Ѓорѓи“  „Ἁγίου Γεωργίου“   Дере Маала  Πλατανοχώρι  „Св. Преображение“  „Μεταμορφώσεως Σωτῆρος“

 Манастири 
+ Име  Место Години 1. „Св. Христофор“  Леригово  машки 2. „Св. Козма Етолски“  Леригово  женски 3. „Св. Генадиј Схолариј“  Ливади  машки 4. „Св. Благовештение“  Олимпијада  женски 5. „Св. Преображение“  Егри Буџак  женски 6. „Успение на пресв. Богородица“  Ревеник  женски

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Мрежно место на Ерисовско-светогорско-ардамерската епархија