Јан Мартел

Јан Мартел, (роден на 25 јуни 1963 година) е канадски автор кој го напишал романот Животот на Пи, добитник на Букеровата награда, меѓународен бестселер објавен на повеќе од 50 територии. Романот има продадено повеќе од 12 милиони примероци ширум светот и поминал повеќе од една година на листите на бестселери на Њујорк Тајмс и меѓу многу други најпродавани листи.The Globe and Mail Bestseller List 2002, The Globe and Mail, 2002. Retrieved 23 March 2016. Животот на Пи бил адаптиран за филм во режија на Анг Ли,Ang Lee wins best director Oscar for Life of Pi. The Guardian online. Retrieved 14 January 2015.Hiscock, John (19 December 2012). "Ang Lee, interview: how he filmed the unfilmable for Life of Pi". The Telegraph. Retrieved 19 January 2015. собрал четири Оскари вклучувајќи ја и најдобрата режијаBrooks, Xan (5 February 2013).Ang Lee wins best director Oscar for Life of Pi. The Guardian. Retrieved 1 April 2016. и добитник на наградата Златен глобус за најдобра оригинална музика.Mychael Danna Wins Best Soundtrack Oscar for Life of Pi. Classic fm online, 25 February 2013. Retrieved 1 April 2016.

Мартел е автор и на романите Високите планини на Португалија,Knopf Canada: The High Mountains of Portugal. Penguin Random House site. Retrieved 24 March 2016.Charles, Ron (21 January 2016).Yann Martel's 'The High Mountains of Portugal' is his best since 'Life of Pi'. The Washington Post, Book World. Retrieved 24 March 2016. Беатриче и Вергилиј,Barber, John. "Martel's post-modern Holocaust allegory fetches $3-million advance", The Globe and Mail, 6 April 2010.Woog, Adam. 'Beatrice and Virgil': Yann Martel's haunting fable of humans, animals and violence, The Seattle Times, 17 April 2010. Retrieved 21 January 2015.Wyndham, Susan. Books To Watch in 2010, The Sydney Morning Herald, 9 January 2010. Retrieved 21 January 2015. и Себе, збирката раскази Факти зад Хелсиншкиот Рокаматиос и збирка писма до премиерот на Канада 101 писмо до премиерот. Добитник е на голем број книжевни награди, вклучувајќи ја наградата Хју Мекленан за белетристика во 2001 годинаWinner of The Hugh MacLennan Prize for Fiction 2001. QWF Literary Database of Quebec English-Language Authors. Retrieved 14 January 2015.British Council, Yann Martel Biography. British Council, Literature. Retrieved 1 April 2016. и Азиската/тихоокеанската американска награда за литература во 2002 година.2001–2003 Asian Pacific American Awards for Literature . Cooperative Children's Book Centre, School of Education, University of Wisconsin-Madison. Retrieved 14 January 2015.

Мартел живее во Саскатун, Саскачеван, со писателката Алис Куиперс и нивните четири деца.Saskatoon Public Library, Collections Connections . Saskatoon Public Library site. Retrieved 30 December 2014.Black, Grant (27 May 2011). Alice Kuipers: "A Woman of Style and Substance". Chatelaine Magazine, Canada. Retrieved 21 July 2013.Life After Pi. Quill & Quire. Retrieved 25 March 2016. Неговиот мајчин јазик е францускиот, но пишува на англиски.Quoterature . Martel entry. Retrieved 14 January 2015.

 Ран живот 
Мартел е роден во Саламанка, Шпанија, во 1963 година од француско-канаѓани Емил Мартел и Никол Перон кои студирале на Универзитетот во Саламанка. Неговата мајка била запишана на шпански студии додека неговиот татко работел на докторат на шпанскиот писател Мигел де Унамуно.Google Books, Twenty-first-century Canadian writers Семејството се преселило во Коимбра, Португалија, веднаш по неговото раѓање, потоа во Мадрид, Шпанија, потоа во Фербенкс, Алјаска и на крајот во Викторија, Британска Колумбија; неговиот татко предавал на универзитетите во Алјаска и Викторија.Émile Martel et Nicole Perron Martel . le-mot-juste-en-anglais.com. Retrieved 23 March 2016. Неговите родители се приклучиле на канадската служба за надворешни работи, и тој израснал во Сан Хозе, Костарика, Париз, Франција и Мадрид, Шпанија, со престој во Отава, Онтарио, помеѓу службите на неговите родители.L'Académie des lettres du Québec . L'Académie des lettres du Québec. Retrieved 23 March 2016.L'ÎLE, l'Infocentre littéraire des écrivains. L'ÎLE, l'Infocentre littéraire des écrivains. Retrieved 23 March 2016. Мартел ги завршил своите последни две години од средното училиште на Тринити колеџот во Порт Хоуп, Онтарио,Brown, Mick (1 June 2010). Yann Martel: in search of understanding. The Telegraph. Retrieved 14 January 2015.Notable Alumni. TCS Ontario. Retrieved 14 January 2015. и завршил додипломски студии по филозофија на Универзитетот Трент во Питерборо, Онтарио.

 Кариера 
Делото на Мартел првпат се појави во печатена форма во 1988 година во „Малахат ривју“ со неговиот расказ „Господин Али и творецот на буриња“.The 50 Issues Project, Issue #84. The Malahat Review. Retrieved 23 March 2016. Малахат Ривју, исто така, во 1990 година го објави неговиот расказ Фактите зад хелсинките Рокаматиос, за кој ја доби Џурни наградата во 1991 година и која беше вклучена во Антологијата на наградата Пушкарт од 1991 до 1992 година."Brochure". The Malahat Review. Retrieved 23 March 2016. Во 1992 година, Малахат го објави својот расказ Времето кога го слушнав гудачкиот концерт на војникот Доналд Џ. Ранкин со една нескладна виолина, од американскиот композитор Џон Мортон, за кој освои златна награда од Националното списание.Encyclopedia.com: Yann Martel . Encyclopedia.com. Retrieved 23 March 2016. Културното списание Бордер Кросингс го објави неговиот расказ Индустриска величественост во 1993 година.Border Crossings: Issue 47. Border Crossings. Retrieved 23 March 2016. Истата година, една книжарница во Отава, каде што Мартел одржал читање, издала рачно изработено, ограничено издание на некои од неговите приказни, Седум приказни.worldcat.org: Seven Stories. WorldCat libraries. Retrieved 23 March 2016.

Мартел му припишува заслуга на Канадскиот совет за уметности што одигра клучна улога во поттикнувањето на неговата кариера, доделувајќи му грантови за пишување во 1991 и 1997 година. Во белешката на авторот за неговиот роман Животот на Пи, тој им се заблагодарил и напишал: „...Ако ние, граѓаните, не ги поддржуваме нашите уметници, тогаш ја жртвуваме нашата имагинација на олтарот на суровата реалност и завршуваме да не веруваме во ништо и да имаме безвредни соништа“.Canada Council for the Arts: Yann Martel . Canada Council for the Arts. Retrieved 23 March 2016.OK Novels: Excerpt, Life of Pi . OK Novels. Retrieved 23 March 2016.

Во 1993 година, Knopf Canada објавила збирка од четири раскази на Мартел. На првото објавување, колекцијата се појавила во Канада, ОК, Франција, Холандија, Италија и Германија.

Првиот роман на Мартел, Себе, бил објавен во 1996 година во Канада, Велика Британија, Холандија и Германија.Quill & Quire: Self, A Novel. Quill & Quire. Retrieved 23 March 2016.

Вториот роман на Мартел Животот на Пи, бил објавен на 11 септември 2001 година и бил награден со Букеровата награда во 2002 година, меѓу другите награди, и станал бестселер, поминувајќи 61 недела на листата на бестселери на Њујорк Тајмс. Мартел претходниот ден бил во Њујорк, а на 10-ти вечерта заминал во Торонто за да го објави својот роман следното утро.Rule, Matt (22 August 2013).Bozeman Daily Chronicle, Montana State University Survival Guide. Bozeman Daily Chronicle, Montana State University. Retrieved 25 January 2015. Тој делумно бил инспириран да напише приказна за споделување чамец за спасување со диво животно откако ја прочитал рецензијата за новелата Макс и мачките од бразилскиот автор Моацир Склиар во Њујорк тајмс бук ривју . Мартел добил одредени критики од бразилскиот печат бидејќи не се консултирал со Склиар. Мартел истакнал дека не можел да украде од дело што сè уште не го прочитал, и доброволно призна дека е под влијание на рецензијата на делото на Склиар од Њујорк Тајмс и му се заблагодари во белешката на авторот за Животот на Пи.Hemminger, Peter (13 March, 2106). The Poseurs Guide to Yann Martel. Calgary Herald. Retrieved 24 March 2016.Simas, Shed (12 July 2014). On Life of Pi, Plagiarism and the Media . Shed Simas. Retrieved 24 March 2016. Животот на Пи подоцна бил избран за изданието во 2003 година на натпреварот СиБиСи радио, Канада чита (анг:Canada Reads), каде што бил промовиран од авторката Ненси Ли.Life of Pi was defended by Nancy Lee on Canada Reads 2003. CBC (Canadian Broadcasting Corporation): Books. Retrieved 14 January 2015. Неговиот француски превод, Histoire de Pi, бил вклучен во дебитантската француска верзија на натпреварот Ле комбат де ливрес во 2004 година, застапен од пејачката Луиз Форестие.

Мартел бил гостин професор на Самуел Фишер на Институтот за компаративна книжевност, Слободниот универзитет во Берлин во 2002 година, каде што предавал курс насловен „Животното во литературата“.Tomas Venclova Is Latest Samuel Fischer Visiting Professor at Freie Universität Berlin. Freie Universität Berlin Presse. Retrieved 14 January 2015. Тој потоа поминал една година во Саскатун, Саскачеван, од септември 2003 година како резидентен писател на јавната библиотека Саскатун.Writers in Residence at Saskatoon Public Library, 1981–2013 . Saskatoon Public Library: Collections, Connections. Retrieved 14 January 2015. Мартел соработувал со Омар Даниел, резидентен композитор на Кралскиот конзерваториум за музика во Торонто, на парче за пијано, гудачки квартет и бас. Композицијата, You Are Where You Are, е заснована на текст напишан од Мартел, кој вклучува делови од разговори со мобилен телефон од обичен ден.ARC Premieres New Work in Europe . The Royal Conservatory, Canada, News Release, 28 October 2004. Retrieved 14 January 2015.ARC Ensemble: Recordings, Concert Excerpts. ARC Ensemble (Artists of The Royal Conservatory) Recordings. Retrieved 14 January 2015.

Од 2005 до 2007 година, Мартел беше визитинг научник на Универзитетот во Саскачеван.Yann Martel Appointed as a Visiting Scholar in English. University of Saskatchewan, College of Arts & Science, News & Events. Retrieved 1 April 2016.Will, Joanne (Summer 2008). Yann Martel: Life of Yann. Nuvo Magazine. Retrieved 1 April 2016.

Беатриче и Вергилиј, неговиот трет роман, излегол во 2010 година. Делото е алегориска слика за холокаустот, обидувајќи се да му пристапи на периодот не преку објективот на историското сведоштво, туку преку имагинативна синтеза.Multiple sources: Главните ликови во приказната се писател, таксидер и две плишани животни: црвен мајмун завивач и магаре.Malla, Pasha (9 April 2010)."Fiction, or is it?". The Globe & Mail, Canada, 9 April 2010. Retrieved 21 January 2015.

Од 2007 до 2011 година, Мартел водел книжевен клуб со тогашниот премиер на Канада, Стивен Харпер, испраќајќи му на премиерот по една книга на секои две недели во период од четири години, вкупно повеќе од сто романи, драми, збирки поезија, графички романи и книги за деца.Adams, James (9 June 2009). The Globe and Mail: Yann Martel hears from Harper('s team). The Globe and Mail. Retrieved 24 March 2016.Smith, Joanna (1 February 2011).Yann Martel shuts down Harper book club. The Star online. Retrieved 24 March 2016. Писмата биле објавени како книга во 2012 година, 101 писмо до премиерот.101 Letters to a Prime Minister: Yann Martel opens up his book club. ipolitics.com. Retrieved 24 March 2016. Полскиот магазин Хистмаг го навел како инспирација зад нивното подарување на десет книги на премиерот Доналд Туск, кои биле донирани од нивните издавачи и избрани од читателите на списанието. Туск реагирал многу позитивно.

Мартел бил поканет да биде член на Кралското друштво за литература во 2014 година.Royal Society of Literature, List Current Fellows . Royal Society of Literature, London, UK, 2016. Retrieved 24 March 2016. Тој бил член на Одборот на гувернери на Јавната библиотека Саскатун од 2010 до 2015 година.

Неговиот четврти роман, Високите планини на Португалија, бил објавен на 2 февруари 2016 година. Раскажува за три лика во Португалија во три различни временски периоди, кои се справуваат со љубовта и загубата секој на свој начин.Broida, Mike (12 February 2016).The New York Times Sunday Book Review: The High Mountains of Portugal. The New York Times. Retrieved 25 March 2016.Zimmerman, Jean (5 February 2016).NPR Book Review: Confronting Loss While Scaling 'The High Mountains Of Portugal'. NPR. Retrieved 25 March 2016. Книгата била на листата на бестселери на Њујорк Тајмс во првиот месец од објавувањето.New York Times Bestseller List, February 28, 2016: The High Mountains of Portugal. New York Times Bestseller List online. Retrieved 25 March 2016.

 Објавени дела 

 Седум приказни (1993)
 Фактите зад Хелсиншкиот Рокаматиос (Збирка од четири раскази, вклучувајќи ја и насловната приказна) (1993)
 Себе (1996)
 Животот на Пи (2001)
 Последен пат ги јадевме децата (Кратка приказна) (2004)
 Беатриче и Вергилиј (2010)
 101 Писма до премиерот: Целосните писма до Стивен Харпер (2012)
 Првите 55 предлози за книги се достапни како Што чита Стивен Харпер? (2009)
 Високите планини на Португалија (2016)

 Награди и признанија 

 Високите планини на Португалија 

 Бестселер на Њујорк Тајмс 2016 година

 Беатриче и Вергилиј 

 Бестселер на Њујорк Тајмс 2010 годинаBest Sellers, The New York Times, 2 May 2010. Retrieved 14 January 2015.
 Бестселер на Бостон глоубBest Sellers, Boston Globe. Boston Globe, Off The Shelf, 23 April 2010. Retrieved 21 January 2015.
 Бестселер на Лос Анџелес ТајмсBest Sellers, Los Angeles Times, 29 May 2010. Retrieve 14 January 2015.
 Бестселер на Минеаполис Стар ТрибјунLocal Best Sellers, Star Tribune, 2 May 2010. Retrieved 14 January 2015.
 Национален бестселер бр. 1 во МеклинсMacleans Best Sellers. Maclean's, Week of 14 June 2010. Retrieved 23 January 2015.
 Бр. 1 бестселер во Торонто СтарWagner, Vit (7 April 2010). "Life of Pi writer Yann Martel returns with new book". Toronto Star, Entertainment / Books, 7 April 2010. Retrieved 23 January 2015.
 Лонг листа за Меѓународната книжевна награда во Даблин за 2012 годинаInternational IMPAC Dublin Literary Award Long List 2012 . International IMPAC Dublin Literary Award 2012. Retrieved 23 January 2015.
 Фајненшл тајмс 2010 белетристика на годинатаBlau, Rosie (3 December 2010). FT Fiction Round-up 2010. Financial Times, Fiction Round-up 2010. Retrieved 25 January 2015.

 Животот на Пи 

 Добитник на Букеровата награда за фикција во 2002 годинаLife of Pi Wins 2002 Man Booker Prize for Fiction. American Booksellers Association, Bookselling This Week. Retrieved 25 January 2015.Scott, Catherine (25 February 2013). 'Life of Pi' author to speak at freshman convocation. Bozeman Daily Chronicle, Montana State University Survival Guide. Retrieved 25 January 2015.
 Листа на бестселери на Њујорк Тајмс 2002–03 (61 недела)
 Добитник на Азиската/тихоокеанската американска награда за литература 2002 година
 Добитник на наградата Хју Мекленан за фикција 2001 година
 Добитник на наградата Боке 2003 (Јужна Африка)
 Добитник на Дојче бухерпрајс, 2004 година
 Победник на Ла Прес При ду Гранд Публиц  2003Life Of Pi entry. Bibliothèque Gallimard Jeunesse – Livres. Retrieved 1 February 2015.Life Of Pi entry . Les Éditions XYZ Catalogue. Retrieved 1 February 2015.
 Победник во категоријата Scene It Read It на Ковентри инспирејшн бук авордс 2014Scene It Read It – Life Of Pi. Coventry City Council site. Retrieved 26 January 2015.
 Куил енд Куајр Најдобра книга од 2001 годинаQuill & Quire Best Books 2001. Quill & Quire, Canada Books. Retrieved 1 February 2015.

 „Фактите зад Хелсиншките Рокаматиос“ (краток расказ) 

 Добитник на Џурни наградата во 1991 година

 Филмски адаптации 

 Животот на Пи, во режија на Анг Ли во 2012 година и добитник на повеќе награди.Life of Pi at IMDb. Retrieved 26 January 2015. Мартел накратко се појавува како статист, седи на клупата во паркот преку езерцето додека Ирфан Кан (Пи) и Раф Спал (го игра Јан Мартел) разговараат.Barber, John (14 January 2013). "Life after Pi: How Yann Martel's moved on from his book and Oscar-worthy film". The Globe & Mail online. Retrieved 26 January 2015.Medley, Mark (21 November 2012). Life of Pi author Yann Martel: "Overall, I think it's a wonderful companion piece". National Post. Retrieved 26 January 2015.Lederhouse, Craig (30 July 2012). Yann Martel on the Life of Pi trailer. CBC Books, First aired on The Afternoon Edition (26/7/12). Retrieved 26 January 2015.
 Неговиот расказ Последни ги јадевме децата бил адаптиран како независен филм од Ендрју Цивидино.Yann Martel Author Bio. Nashville Reads. Retrieved 23 January 2015.
 Manners of Dying, во режија на Џереми Питер Ален во 2004 година.Manners of Dying at IMDb. Retrieved 23 January 2015.
 Фактите зад Хелсиншките Рокаматиос

 Театарски адаптации 

 Беатриче и Вергилиј, адаптирана од Линдзи Кокрајн и режија на Сара Гартон Стенли во Фактори театар, Торонто во 2013 година.Beatrice and Virgil at the Factory Theatre . Factory Theatre, 12 April – 11 May 2013. Retrieved 23 January 2015.
 „Фактите зад Хелсиншките Рокаматиос“
 Животот на Пи, адаптирана од Лолита Чакрабарти и режија на Макс Вебстер во театарот Крусибл во Шефилд. Оваа адаптација користи кукли контролирани од актерската екипа за да ги претстават животните од приказната. Траела од 28 јуни до 20 јули 2019 година.

 Влијанија 
Мартел во голем број интервјуа изјавил дека Божествената комедија на Данте е најимпресивна книга што некогаш ја прочитал. Зборувајќи за неговата најнезаборавна книга од детството, тој се присетува на Le Petit Chose од Алфонс Додет. Рече дека ја прочитал кога имал десет години и дека првпат нашол книга толку потресна што го трогнала до солзи.Exclusive Interview – Life of Yann Martel . Abe Books. Retrieved 2013.

Неговите писателски влијанија вклучуваат Данте Алигиери, Франц Кафка, Џозеф Конрад, Николај Гогољ, Синклер Луис, Моацир Склиар, Томас Харди, Лео Толстој, Алфонс Додет, Џ.М. Котзи и Кнут Хамсун.

 Почести 

Лента Опис Белешки80x80пкс Придружник на Редот на Канада (CC) Доделено на 29 декември 2021 година, инвестирано на 17 ноември 2022 година.
 За неговиот придонес во литературата и за неговата филантропска посветеност за подобрување на неговиот регион.

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Yann Martel at British Council: Literature

 Archives of Yann Martel http://central.bac-lac.gc.ca/.redirect?app=fonandcol&id=3721039&lang=eng [Yann Martel fonds, R15931)] are held at Library and Archives Canada

Категорија:Членови на Кралското книжевно друштво
Категорија:Добитници на Букеровата награда
Категорија:Родени во 1963 година
Категорија:Канадска литература