Хаплогрупа З

Хаплогрупа Z — човечка митохондријална ДНК (mtДНК) хаплогрупа.
мини|299x299пкс| Распределба на честота на mtДНК хаплогрупата Z во Евроазија

 Потекло 
Се верува дека хаплогрупата Z се појавила во Средна Азија и е потомок на хаплогрупата CZ.

 Распространетост 
Најголемата разновидност на кладовите на хаплогрупата Z се наоѓа во Источна Азија и Средна Азија. Сепак, нејзината најголема честота се појавува кај некои народи во Русија, како што се Евените од Камчатка (8/39 Z1a2a, 3/39 Z1a3, 11/39 = 28,2% Z вкупно) и од Березовка, област Среднеколимски, Република Саха (3/15 Z1a3, 1/15 Z1a2a, 4/15 = 26,7% Z вкупно), и кај народот Саами од северна Скандинавија. Со исклучок на три хакаси кои припаѓаат на Z4, двајца Јакути кои припаѓаат на Z3a1, двајца Јакути, Јакутски Евенк, Бурјат и Алтај Кижи кои припаѓаат на Z3(xZ3a, Z3c),Sardana A Fedorova, Maere Reidla, Ene Metspalu, et al., "Autosomal and uniparental portraits of the native populations of Sakha (Yakutia): implications for the peopling of Northeast Eurasia." BMC Evolutionary Biology 2013, 13:127. и присуството на кладот Z3c меѓу населенијата на Република Алтај, скоро сите членови на хаплогрупата Z во Северна Азија и Европа припаѓаат на поткладовите на Z1. TMRCA на Z1 е 20.400 [95% околу 7.400 <-> 34.000] п.н.е. според Сукерник и сор. 2012,Rem I. Sukernik, Natalia V. Volodko, Ilya O. Mazunin, Nikolai P. Eltsov, Stanislav V. Dryomov, and Elena B. Starikovskaya, "Mitochondrial Genome Diversity in the Tubalar, Even, and Ulchi: Contribution to Prehistory of Native Siberians and Their Affinities to Native Americans." American Journal of Physical Anthropology 148:123–138 (2012). DOI 10.1002/ajpa.22050 20.400 [95% околу 7.800 <-> 33.800] п.н.е. според Федорова и сор. 2013 година, или 19.600 [95% околу 12.500 <-> 29.300] п.н.е. според Јфул.YFull MTree 1.01.5396 as of April 4, 2019. Помеѓу членовите (Z1, Z2, Z3, Z4 и Z7) на хаплогрупата Z, непалските населенија се карактеризираат со ретки кладови Z3a1a и Z7, од кои Z3a1a беше најчестиот потклад во Њуар, со честота од 16,5%. Z3, пронајден во Источна Азија, Северна Азија и MSEA, е најстариот член на хаплогрупата Z со проценета возраст од ~ 25,4 ка. Хаплогрупата Z3a1a е откриена и кај други непалски населенија, како што се Магар (5,4%), Тару, Катманду (мешано население) и непалско-друго (мешовито население од Катманду и Источен Непал). Z3a1a1 откриен во Тибет, Мјанмар, Непал, Индија, Тајланд-Лаос и Виетнам ги трагаат своите предци корени во Кина со здружена возраст од ~ 8,4 ка.

Федорова и сор. 2013 објавија дека нашле Z*(xZ1a, Z3, Z4) кај 1/388 Турци и 1/491 Казахстан. Овие поединци треба да припаѓаат на Z1* (на друго место забележано кај тофалар), Z2 (набљудувано на јапонски), Z7 (набљудувано на Хималаите), Z5 (забележано на јапонски) или базално Z* (забележано кај единка Бланг во северен Тајланд).

 Поткладови 

 Дрво 
Ова филогенетско дрво од поткладовите на хаплогрупата Z се заснова на трудот на Манис ван Овен и Манфред Кајзер Ажурирано сеопфатно филогенетско стебло на глобалната варијација на човечката митохондријална ДНК  и последователните објавени истражувања.

 CZ
 Z
 Z* 
 Z5 
 Z-T152C!
 Z-T152C!* 
 Z1 
 Z1a 
 Z1a1 
 Z1a1a 
 Z1a1a*
 Z1a1a1 
 Z1a1a2 
 Z1a1a3 
 Z1a1a4 
 Z1a1b 
 Z1a1b* 
 Z1a1b1
 Z1a1b1*
 Z1a1b1a 
 Z1a2 
 Z1a2* 
 Z1a2a 
 Z1a2a* 
 Z1a2a1
 Z1a2a1* 
 Z1a2a1a 
 Z1a3 
 Z1a3* 
 Z1a3a
 Z1a3a* 
 Z1a3a1
 Z1a3b
 Z1a4
 Z1a4* 
 Z1a4a
 Z1b 
 Z2
 Z3
 Z3a
 Z3a1
 Z3a1a
 Z3a1a
 Z3a1a* 
 Z3a1a1 
 Z3a1a2
 Z3a1b 
 Z3a2
 Z3a2a
 Z3a3 
 Z3b
 Z-G709A
 Z3c 
 Z3d
 Z3e
 Z3e1
 Z3f
 Z3g 
 Z4 
 Z4a 
 Z4a1 
 Z4a1a 
 Z4a1a1 
 Z7 
 Z8*

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Општо
 Phylotree на Манис ван Овен
 Хаплогрупата З
 Место на митохондријална ДНК на Иан Логан: Хаплогрупа З
 Место на митохондријална ДНК на Иан Логан: Хаплогрупа Z2
 Место на митохондријална ДНК на Иан Логан: Хаплогрупа Z3
 Место на митохондријална ДНК на Иан Логан: Хаплогрупа Z4
 Место на митохондријална ДНК на Иан Логан: Хаплогрупа Z7
 Ширење на Haplogroup Z, од National Geographic

Категорија:Генетика
Категорија:Човечки мтДНК хаплогрупи