Хаплогрупа А (мтДНК)

Во човечката митохондриска генетика, Хаплогрупата А е човечка митохондриска ДНК (мтДНК) хаплогрупа.

 Потекло 
десно|мини|300x300пкс| Табела за можни големи човечки преселби базирани врз мтДНК.
Се верува дека хаплогрупата А се појавила во Азија околу 30.000–50.000 години п.н.е. Нејзината претходна хаплогрупа била Хаплогрупа N. Сепак, постоечката разновидност на митохондриските геноми кои припаѓаат на хаплогрупата А е мала во однос на степенот на дивергенција од нејзините најблиски надворешни групи во хаплогрупата N, што сугерира дека постоечките членови на хаплогрупата А може да потекнуваат од население што произлегло од тесно грло приближно пред 20.000 години.

Нејзините највисоки честоти се меѓу домородните Американци, а најголемото вкупно население е во Источна Азија, додека нејзината најголема разновидност (што укажува на нејзината точка на потекло) е во Источна Азија. Така, можеби потекнува и се шири од Далечниот Исток.

 Распространетост 
Нејзиниот потклад А2 ја дели мутацијата T16362C со поткладовите А1 (пронајдени во Јапонија, Ташкурган, Велики Новгород, Монголите и Алтајците), А6 (пронајден на Тибет и во сливот на реката Јангце), A12'23 (пронајден во Сибир и меѓу Урал и турските народи), А13'14 (пронајден во јужен Сибир, Шјинџјианг, Ладах, Кина, Јунан, Тајланд и Виетнам), А15 (пронајден во Кина, Накси, Ујгур, Јапонија и меѓу Шерпите од Тибет и Непал), А16 (пронајден во Ујгур, Бурјат, Турција), А17 (пронајден во Кина, Миао, Ји, Тибет, Ладах, Киргистан, Тајланд и Виетнам), А18 (пронајден во Кина), А19 (пронајден во Кина), А20 (пронајден меѓу Хан кинески и во Јапонија), А21 (пронајден во Тибет и во Џаму и Кашмир), А22 (пронајден во Кина), А24 (пронајден во Пекинг и Западна Бохемија), А25 (пронајден во Јапонија и Јакутија) и А26 (пронајден во Данска). А2 се наоѓа во Чукотко – Камчатка и е исто така една од петте мтДНК хаплогрупи пронајдени кај домородните народи на Америка, а другите се B, C, D и X.

Хаплогрупата А2 е најчестата хаплогрупа меѓу Инуитите, На-Дене и многу етнички групи од Северна и Средна Америка. Лозите кои припаѓаат на хаплогрупата А2, исто така, го сочинуваат најголемиот дел од мтДНК базенот на Инуитите и нивните соседи, Чукчите, во најсевероисточниот Сибир.Miroslava Derenko, Boris Malyarchuk, Tomasz Grzybowski et al., "Phylogeographic Analysis of Mitochondrial DNA in Northern Asian Populations", Am. 

Другите гранки на хаплогрупата А се поретки, но широко распространети меѓу другите населенија во Азија.Ville N Pimenoff, David Comas, Jukka U Palo et al., "Northwest Siberian Khanty and Mansi in the junction of West and East Eurasian gene pools as revealed by uniparental markers", European Journal of Human Genetics (2008) 16, 1254–1264; doi:10.1038/ejhg.2008.101 Хаплогрупата А5 е прилично ограничена на населенија од Кореја и Јапонија на југ, иако е откриена како единечна во пар големи примероци на Камнигани (1/99 = 1,0%) и Бурјати (1/295 = 0,3%) од Република Бурјатија.Miroslava Derenko, Boris Malyarchuk, Tomasz Grzybowski et al., "Phylogeographic Analysis of Mitochondrial DNA in Northern Asian Populations", Am. 

Во Азија, A(xA2) е особено честа појава во населенијата кои зборуваат тибетско-бурмански во Југозападна Кина, како што се Тибетанците (6/65 = 9,2%, 25/216 = 11,6%,Fuyun Ji, Mark S. Sharpley, Olga Derbeneva et al., "Mitochondrial DNA variant associated with Leber hereditary optic neuropathy and high-altitude Tibetans", PNAS (May 8, 2012), vol. 11/73 = 15,1%). Приближно 7% до 15% од Корејците припаѓаат на хаплогрупата А.Miroslava Derenko, Boris Malyarchuk, Tomasz Grzybowski et al., "Phylogeographic Analysis of Mitochondrial DNA in Northern Asian Populations", Am. Han-Jun Jin, Chris Tyler-Smith and Wook Kim, "The Peopling of Korea Revealed by Analyses of Mitochondrial DNA and Y-Chromosomal Markers" PLoS ONE (2009)Qing-Peng Kong, Yong-Gang Yao, Mu Liu et al., "Mitochondrial DNA sequence polymorphisms of five ethnic populations from northern China", Hum Genet (2003) 113 : 391–405.  Приближно 5% до 12% од Јапонците припаѓаат на хаплогрупата А (вклучувајќи A4, A5 и A(xA4, A5)).Kazuo Umetsu, Masashi Tanaka, Isao Yuasa et al., "Multiplex amplified product-length polymorphism analysis of 36 mitochondrial single-nucleotide polymorphisms for haplogrouping of East Asian populations", Electrophoresis (2005), 26, 91–98. Приближно 4% до 13% од Монголците припаѓаат на хаплогрупата А, од кои речиси сите се содржани во поткладот А4 (2/47 = 4,3% Монголци од Улан Батор во хаплогрупата А4, 4/48 = 8,3% Монголи од Нов Бараг во хаплогрупата А(xA5), 6/47 = 12,8% Монголци од Улан Батор во хаплогрупата А4. Приближно 3% до 9% од Кинезите припаѓаат на хаплогрупата А. Хаплогрупата А е пронајдена и кај Виетнамци (2/42 = 4,8%, вклучувајќи еден А4 и еден А5(xA5a)). Приближно 4% (3/71) од Татарите од Азнакајево, 3% (4/126) од Татарите од Буинск, и 2% од турскиот народ припаѓаат на хаплогрупата А. Пронајдена е хаплогрупата А4 во 2,4% (2/82) од примерок на Персијци од источен Иран и во 2,3% (1/44) од примерок од Таџикистанци од Таџикистан. Хаплогрупата А ја нема меѓу Австронезијците.Kristina A. Tabbada, Jean Trejaut, Jun-Hun Loo et al., "Philippine Mitochondrial DNA Diversity: A Populated Viaduct between Taiwan and Indonesia?", Mol.  Во непалското население, освен Шерпа, хаплогрупата А била пресликана со нејзините кладови, А27, А14 и А17, од кои А27 бил најзастапениот клад во Њуар (3,99%). Новоутврдениот клад A27 досега е забележан само во Њуар и непалската мешавина се спојуваат на ~ 8,4 Кија што укажува на нивното древно потекло и потенцијално институирана диференцијација во Непал.

 Табела на честоти на мтДНК Хаплогрупата А 
НародЗачестеностБројИзворПодтиповиТли Чо142Тлингит12Акома Пуебло11Еселен11A01Хајда0.96629Ескими (Гренланд)0.961385A2b=196, A2a=174Сибирски Ескими (Чаплин)0.90050A2a=36, A2b=9Инуити (Канада)0.87596A2b=68, A2a=16Микстек0.82829Сибирски Ескими0.77279A2=61 (41/46 Chaplin, 17/25 Sireniki, 3/8 NaОКan)Ескими (Наукан)0.74439A2b=16, A2a=13Чукчи (Анадир, Чукотка)0.73315A2=11Ескими (Сиреники)0.70337A2a=16, A2b=10Чукчи0.68266A2=45Чикасо/Чокто0.66727Миксе0.62516Апачи0.62129Науа (Куецалан, Мексико)0.61331A=19Науа/Кора (Мексико)0.53132Сиуански јазици0.52934Чумаш0.52421A02, A03, A04, A05, A07, A09, A10, A12Маи (Мексико)0.51927Навахо0.51758Нуксалк (Бела Кула)0.536Салинан0.56A01, A06, A13Оџибве/Кикапу0.48462Салинан/Чумаш0.45511Нуу-Ча-Нулт0.415Кијова0.45Маскоги/Семиноли0.38918Алеути (Алеутски Острови)0.344163A2a=56Запотек0.33315Павни0.3333Чејени/Арапахо0.30826Народ Ну (Јунан)0.30030A=9Народ Лису (Јунан)0.29737A=11Ми'кмак (Њуфаундленд)/Нарагансет0.2867Чуванци (Марково, Чукотка)0.25032A2a=6, A2b=2Тибет (Дигинг, Јунан)0.25024A=6Ји народ (Хешанг, Гуејџоу)0.25020A=5Олоне 0.258A01Тибетанци (Нагчу, Тибет)0.22935A=8Тибетанци (Кингхаи)0.21456A=12Тибетанци (Шанан, Тибет)0.21119A=4Ји народ (Ксишуангбана)0.18816A=3Тибетанци (Чамдо, Тибет)0.17229A1=5Зуни народ0.18222Корејци (Арун Банер)0.14648A5=4, A(xA5)=3Туџија (Западен Хунан)0.14164A=9Пуми народ (Нингланг, Јунан)0.13936A=5Туџија (, Гуејџоу)0.13829A=4Тибетанци (Ласа, Тибет)0.13644A1=6Монголци (Улан Батор)0.12847A4(xA2)=6Хани (Јунан)0.12133A=4Јапонци (Мијазаки)0.120100A4=4, A5=4, A(xA4,A5)=4Гелао (Гуејџоу)0.118102A=12Пенутијци (Калифорнија)0.11817Тибетанци (Жонгдијан, Јунан)0.11435A=4Тубалар (Турочак и Чојски)0.11172A(xA2)=8Хавасупаи/Хуалапаи/Јавапаи/Мохаве0.11118Тибетанци (Шанан, Тибет)0.10955A1=6Тибетанци (Шигатсе, Тибет)0.10329A1=3Ји народ (Шуангбаи, Јунан)0.10040A=4Манчу0.10040A(xA4,A5)=3, A4=1Корејци (северна Кина)0.09851A4=4, A5(xA5a)=1Ји народ (Лукси, Јунан)0.09731A=3Хан (Денвер)0.09673A=7Јапонци0.090211A5=11, A(xA5)=8Накси (Лијанг, Јунан)0.08945A=4Корејци (Јужна Кореја)0.089203A=18Кинези (Шенјанг, Лиаонинг)0.088160A=14Хмонг (Јишоу, Хунан)0.087103A(xA6)=7, A6=2Јапонци (Тоноку)0.086336A=29Монголци (Нов Бараг)0.08348A(xA5)=4Корејци (Јужна Кореја)0.081185A4=6, A5(xA5a)=5, A(xA4,A5)=3, A5a=1Кочими0.07713Корејци (Јужна Кореја)0.077261A=20Хан (Пекинг)0.074121A=9Паи Јуман0.07427A=2Тибетанци (Нји народ, Тибет)0.07454A1=4Хан (Југозападна Кина, од 44 Сичуан, 34 Чонгинг, 33 Јунан, and 26 Гуејџоу)0.073137A=10Хан (Хунан и Фуџијан)0.07355A=4Теленгит0.07355A=4Корејци (Сеул, универзитетска болница)0.073633A=46Бурјат0.071126A(xA5)=9Хан (јужна Калифорнија)0.069390A=27Корејци (Јужна Кореја)0.068103A5=4, A4(xA2)=3Јапонци (Токио)0.068118A=8Окинава0.067326A=22Јапонци (северен Кјушу)0.066256A=17Ителмени0.06447A(xA2)=3Јапонци (Гифу)0.0631617A=102Јокути0.06316A08Жуанг(Жуангџи)0.062130A=8Баргут (Хулунбуир)0.060149A4=8, A8=1Јапонци (Хокаидо)0.060217A=13Баи народ (Дали, Јунан)0.05968A=4Кети народ0.05934A8a2Евенки (Сибир)0.05671A(xA2)=4Теленгити (Република Алтај)0.05671A4(xA2)=4Јино народ (Јунан)0.05618A=1Баи народ (Јунан)0.05319A=1Корјаци0.052155A2=4, A(xA2)=4Бурјати (Бурјатија)0.051295A4(xA2)=13, A5=1, A8=1Камнигански Монголи (Бурјатија)0.05199A4(xA2)=4, A5=1Тибетанци (Јунан)0.05040A=2Хан (Пекинг)0.05040A4=1, A(xA4,A5)=1Јапонци (Токаи)0.050282A=14Даи народ (Јунан)0.04941A=2Виетнамци0.04842A4=1, A5(xA5a)=1Јакама0.04842A=2Акимал О'одам (Пима)0.05437Хан (Кунминг, Јунан)0.04743A=2Долгани (Анабарски, Волочанка, Уст-Авам, и Дудинка)0.045154A10=3, A8=2, A4(xA4b)=2Орочонски народ0.04544A(xA5)=2Ва народ (Симао, Јунан)0.04522A=1Евенки (Нов Бараг)0.04347A(xA5)=2Монголци (Улан Батор)0.04347A4=2Татари (Азнакајево)0.04271A(xA8b)=2, A8b=1Алтај Кижи0.04248A=2Јао народ (Хунан)0.04224A(xA6)=1Евенки (Краснојарск)0.04173A4(xA2)=3Евенки (Уст-Мајски, Оленекски, Жигански)0.040125A4(xA4b)=3, A4b=2Аину народ0.03951A=2Калмик (Калмикија)0.036110A4(xA2)=3, A8=1Хан (Тајванци)0.036111A4e1=2, A5b=2Јакути (Виљуј)0.036111A4(xA4b)=2, A4b=1, A8=1Хан (Тајван)0.0361117A=40Донг народ (Гуејџоу)0.03628A=1Шори0.03628A=1Каказијци (Каказија)0.03557A4(xA2)=2Алтај Кижи0.03390A4(xA2)=3Тајванци (Тајпеи, Тајван)0.03391A=3Јао народ (Фучуан, Џуангџи)0.03231A(xA6)=1Татари (Буински)0.032126A8b=4Јао народ (Џуангџи0.03132A6=1Казаци (Кош-Агачски)0.03198A4=3Манси народ0.03198A(xA2)=3Алтај Кижи (Република Алтај)0.029276A=8Бапао Јао (Лианан, Гуангдонг)0.02935A6=1Гуангдонг0.026546A=14Јао народ (Малипо, Јунан)0.02540A6=1Персијци (источен Иран)0.02482A4(xA2)=2Ту Јао (Џуангџи)0.02441A6=1Јакут (Јакутск)0.024164A4b=2, A4(xA4b)=1, A8=1Јао народ (Џуангџи)0.02442A(xA6)=1Таџик народ (Таџикистан)0.02344A4(xA2)=1Даур (Евенки )0.02245A(xA5)=1Евенки (Бурјатија)0.02245A4(xA2)=1Туванци0.02195A(xA2)=2Хани народ (Јунан)0.02050A=1Кумандин (Турочак)0.01952A=1Гуанџи0.0171111A=19Јакут0.017117A(xA5)=2Шори (Кемерово)0.01282A4(xA2)=1Тувинијанци (Тува)0.010105A4(xA2)=1Канти народ0.009106A=1Виетнам0.008392A=3Југоисточен Јунан0.006158A=1Ли народ (Хаинан)0.003346A=1Килива народ0.0007 –Сери народ0.0008 –

 Поткладови 

 Дрво 
Ова филогенетско дрво на поткладовите на хаплогрупата А се заснова врз трудот на Манис ван Овен и Манфред Кајзер Ажурирано сеопфатно филогенетско дрво на глобалната варијација на човечката митохондријална ДНК и последователните објавени истражувања.

 A
 A(xA5, A8, A10) – Кина (Хан од Вухан),  Бурјат (Централна Монголија)
 A+T152C!+T16362C – Угур, Кореја, Јапонија, Виетнам (Хмонг од провинцијата Лао Цаи, Кин од Ханој, Цо Лао)
 A1 [TMRCA 12.800 (95% CI 6.500 <-> 22.700) години пред сегашноста]
 A1* – Јапонија, Кореја
 A1a [TMRCA 7,500 (95% CI 4.500 <-> 11.800) години пред сегашноста]
 A1a* –  Јапонија (Аичи), Сариколи (Ташкурган), САД, Англија
 A1a1 [TMRCA 5.000 (95% CI 2.200 <-> 9.800) години пред сегашноста]
 A1a1* – Бурјат, Алтаи Кижи
 A1a1a – Бурјат, Монголци (Централна Монголија) [TMRCA 1,050 (95% CI 75 <-> 5,500) години пред сегашноста]
 A1a2 – Русија (Башкортостан, Велики Новгород), Иран (Туркмен) [TMRCA 1,950 (95% CI 100 <-> 10,500) години пред сегашноста]
 A1a3 – Грција (Јоанина), САД (Западна Вирџинија) [TMRCA 1,150 (95% CI 75 <-> 6,000) години пред сегашноста]
 A2 – Аче, Ваиваи, Зоро, Суруи, Ваиапи, Потуруџара, Кајапо, Катуена, Гуарани, Арсарио, Кајапа, Догриб, древна Канада, САД (Пенсилванија, Калифорнија), Мексико (Запотек), Куба, Доминиканска Република, Колумбија, Венецуела, Еквадор, Перу, Аргентина [TMRCA 10,600 (95% CI 9,600 <-> 11,700) години пред сегашноста]
 A2a – Ескими (Гренладн, Чукотка), Чукчи
 A2a1 – Инуити (Канада), Селкуп
 A2a2 – Ескими (Чукотка), Чукчи
 A2a3 – Ескими (Гренладн, Канада, Чукотка), Чукчи
 A2a4 – САД (Нов Мексико, Аризона), Мексико (Чивава)
 A2a5 – Апачи, САД (Калифорнија, Аризона, Нов Мексико, Тексас), Канада (Кри, Шусвап)
 A2b – Чукчи
 A2b1 – Чукчи, Корјаци, Ескими (Чукотка, Канада, Гренладн)
 A2c
 A2d – САД (Мексиканци, Хиспано)
 A2d1 – САД (Мексиканци)
 A2d1a – САД (Хиспано)
 A2d2 – САД (Хиспано)
 A2e'ao
 A2e
 A2ao
 A2ao1
 A2f
 A2f1 – Њуфаундленд
 A2f1a – Канада, САД (Американски домородци)
 A2f2 – САД (Мексиканци, Хиспано), Мексико
 A2f3 – САД (Мексиканци, Хиспано)
 A2g – САД (Мексиканци, Хиспано), Мексико, Иберски Полуостров
 A2g1 – САД (Мексиканци, Хиспано), Латинска Америка 
 A2h – Колумбија (Кокама од Амазон, Архуако), Јаномама, Когуи
 A2h1 – САД (Мексиканци, Хиспано), Мексико, Латинска Америка 
 A2i – САД (Хиспано, др.), Канада (Оџибва, Остров Принц Едвард, Пабос во Квебек)
 A2j – САД (Хиспано)
 A2j1 – САД (Хиспано)
 A2k – САД (Пуерто Рико)
 A2k1 – Еквадор, Вајуу, Мексико
 A2k1a – Венецуела, Колумбија (Пасто од Путумајо), САД (Хиспано)
 A2l'm'n'o'ai'aj
 A2l
 A2m
 A2n – Канада
 A2o
 A2ai
 A2aj
 A2p'am
 A2p
 A2p1
 A2p2
 A2am – САД (Пуерто Рико, Хиспано), Венецуела. Една древна ДНК најдена во Курасао, од 1160-1500 наша ера.Fernandes, D.M., Sirak, K.A., Ringbauer, H. et al. "A genetic history of the pre-contact Caribbean." Nature (2020).
 A2q
 A2q1
 A2r – САД (Хиспано, Мексиканци), Куба
 A2r1 – Мексико, САД (Мексиканци)
 A2s
 A2t – САД (Мексиканци)
 A2u
 A2u1
 A2u2
 A2v
 A2v1 – САД (Мексиканци, Хиспано), Мексико (Ла Микстека)
 A2v1a – Гватемала, САД (Мексиканци)
 A2v1b – Мексико
 A2w – Колумбија (Коги, Гвамбиано од Путумајо), Арсарио, САД (Мексиканци, Хиспано)
 A2w1 – Мексико, Кајмански Острови, Гватемала (Ла Тинта), Панама (Гвајми), Колумбија
 A2x
 A2y
 A2z – САД (Хиспано, Пуерто Рико)
 A2aa
 A2ab
 A2ac
 A2ac1
 A2ad
 A2ad1
 A2ad2
 A2ae
 A2af
 A2af1
 A2af1a
 A2af1a1
 A2af1a2
 A2af1b
 A2af1b1
 A2af1b1a
 A2af1b1b
 A2af1b2
 A2af2
 A2ag
 A2ah
 A2ak
 A2al
 A2an
 A2ap
 A2aq
 A6 [TMRCA 12,000 (95% CI 8,600 <-> 16,100) години пред сегашноста]
 A6* – Денг, Кореја
 A6a – Кина [TMRCA 9,600 (95% CI 5,500 <-> 15,500) години пред сегашноста]
 A6a* – Хан Кина (Вухан, др.)
 A6a1 – Туџиа
 A6b – Тибет [TMRCA 5,000 (95% CI 2,700 <-> 8,300) години пред сегашноста]
 A6b* – Тибет (Чамдо, Ладах)
 A6b1 – Тибет (Шерпа)
 A6c – Тибет (Лоба, Монпа)
 A12'23 – Австрија, Романија, Полска, Русија, веројатно најдено меѓу Удмурти и КомисиKristiina Tambets, Bayazit Yunusbayev, Georgi Hudjashov, et al. (2018), "Genes reveal traces of common recent demographic history for most of the Uralic-speaking populations." Genome Biology (2018) 19:139.
 A12 – Чешка, Германија [TMRCA 11,800 (95% CI 6,500 <-> 19,700) години пред сегашноста]
 A12a – Ирска, ОК, Нов Зеланд, САД, Ненети, Селкупи [TMRCA 4,700 (95% CI 2,700 <-> 7,600) години пред сегашноста]
 A12a* – Манси, Јакути, Киргизи (Киргистан)Marchi, N., Hegay, T., Mennecier, P., Georges, M., Laurent, R., Whitten, M., Endicott, P., Aldashev, A., Dorzhu, C., Nasyrova, F., Chichlo, B., Segurel, L. and Heyer, E., "Sex-specific genetic diversity is shaped by cultural factors in Inner Asian human populations." Am. 
 A12a1 – Јакутија,Kilinc, G.M., Kashuba, N., Yaka, R., Sumer, A.P., Yuncu, E., Shergin, D., Ivanov, G.L., Kichigin, D., Pestereva, K., Volkov, D., Mandryka, P., Kharinskii, A., Tishkin, A., Ineshin, E., Kovychev, E., Stepanov, A., Alekseev, A., Fedoseeva, S.A., Somel, M., Jakobsson, M., Krzewinska, M., Stora, J., and Gotherstrom, A., "Investigating Holocene human population history in North Asia using ancient mitogenomes." Sci Rep 8 (1), 8969 (2018) Унгарија (Дебречен) [TMRCA 2,800 (95% CI 1,450 <-> 4,900) години пред сегашноста]
 A12a2 – Евенк (Краснојарски Крај,Miroslava Derenko, Boris Malyarchuk, Tomasz Grzybowski et al., "Phylogeographic Analysis of Mitochondrial DNA in Northern Asian Populations", Am.  басенот на реката ТУнгускаDuggan AT, Whitten M, Wiebe V, Crawford M, Butthof A, et al. (2013), "Investigating the Prehistory of Tungusic Peoples of Siberia and the Amur-Ussuri Region with Complete mtDNA Genome Sequences and Y-chromosomal Markers." PLoS ONE 8(12): e83570.) [TMRCA 1,250 (95% CI 100 <-> 6,600) години пред сегашноста]
 A12b – Бурјат, Карош-Еперјесог (период на унгарско освојување)Endre Neparáczki, Klaudia Kocsy, Gábor Endre Tóth, Zoltán Maróti, Tibor Kalmár, Péter Bihari, István Nagy, György Pálfi, Erika Molnár, István Raskó, and Tibor Török, "Revising mtDNA haplotypes of the ancient Hungarian conquerors with next generation sequencing." PLoS ONE 12(4): e0174886. [TMRCA 3,000 (95% CI 425 <-> 10,700) години пред сегашноста]
 A23 – Монголи (Централна Монголија), Бурјат, Кети,  Кашкаи (Иран),Derenko M, Malyarchuk B, Bahmanimehr A, Denisova G, Perkova M, et al. (2013), "Complete Mitochondrial DNA Diversity in Iranians." PLoS ONE 8(11): e80673. Чиленски [TMRCA 6,200 (95% CI 3,300 <-> 10,600) години пред сегашноста]
 A13'14 – Русија (Бурјат, Камниган), Кина (Шијан, Ту, Ујгур, др.),Ладах, Тајланд, Виетнам (Манг), Кореја, Јапонија, Парагвај (Алто ПаранаFilipa Simão, Christina Strobl, Carlos Vullo, et al., "The maternal inheritance of Alto Paraná revealed by full mitogenome sequences." FSI Genetics Volume 39, P66-72, March 01, 2019.), Ирска
 A13
 A13a - Тајланд (Кон Муеанг од покраината Чианг Раи и ЛампангWibhu Kutanan, Jatupol Kampuansai, Metawee Srikummool, Daoroong Kangwanpong, Silvia Ghirotto, Andrea Brunelli, and Mark Stoneking, "Complete mitochondrial genomes of Thai and Lao populations indicate an ancient origin of Austroasiatic groups and demic diffusion in the spread of Tai–Kadai languages." Hum Genet 2016 DOI 10.1007/s00439-016-1742-y.), Кина
 A13b
 A13b1 - Ујгур, Тајван
 A13b2 - Кина (Лаху, др.), Тајланд (Ред Лаху од Мае Хонг СонWibhu Kutanan, Rasmi Shoocongdej, Metawee Srikummool, et al. (2020), "Cultural variation impacts paternal and maternal genetic lineages of the Hmong-Mien and Sino-Tibetan groups from Thailand." European Journal of Human Genetics.), Виетнам (Пу Ла)
 A13b2a - Кина (Накси), Тајланд (Лису од Мае Хонг Сон)
 A14 – Русија (Алтаи Кижи, др.), Киргиз (Артукс), Ујгур, Кина, Хан Кина (Денвер), Тајван, Тајланд (Лања од Чианг Маи, Мон од покраината Лопбури), Виетнам (Па Тен)
 A15 – Ујгур
 A15a – Кина (Хан во Пекинг, Ланжу,Hongbin Yao, Mengge Wang, Xing Zou, et al., "New insights into the fine-scale history of western-eastern admixture of the northwestern Chinese population in the Hexi Corridor via genome-wide genetic legacy." Mol Genet Genomics 2021 Mar 1. др.), Тибет (Тингри), Ујгур, Јапонија
 A15b – Кина, Јапонија (Ехиме)
 A15c – Кина
 A15c1 – Накси, Тибет (Шерпа), Непал (Шерпа)
 A16 – Бурјат, Ујгур, Турки
 A17 – Кина (Хан од Пекинг, Ланжу, др.), Миао, Ји, Тибет (Лоба, Монпа, Тингри), Ладах, Киргиз (TТашкурган), Тајланд (Лава од покраина Чианг Маи и Мае Хонг Сон, Бланг од Чианг Раи, Мон од Рачабури), Виетнам (Пу Ла, Ха Ни)
 A18 – Јапонија, Кина (Хан од Фуцијан, Хан од Пекинг, Хан од Ланжу), Романија
 A19 – Кина (Хан од Пекинг, др.)
 A20 – Јапонија, Хан Кина (Денвер)
 A21 – Тибет (Шерпа, Денг, др.), Џаму и Кашмир
 A22 – Кина, Хан Кина (Денвер)
 A24 – Кина (Хан во Пекинг), Турција, Чешка (Западна Боемија)
 A25 – Јапонија (Чиба), Кина, Јакут 
 A26 – Данска
 A3 – Јапонија (Токио, др.), Кореја [TMRCA 6,800 (95% CI 3,200 <-> 12,600) години пред сегашноста]
 A3a – Јапонија (Аичи, др.) [TMRCA 4,300 (95% CI 1,400 <-> 9,800) години пред сегашноста
 A7 [TMRCA 8,800 (95% CI 5,400 <-> 13,500) години пред сегашноста]
 A7* – Кина
 A7a – Тибет [TMRCA 7,000 (95% CI 3,900 <-> 11,700) години пред сегашноста]
 A7a* – Лоба
 A7a1 – Лоба
 A7a2 – Лоба, Монпа
 A7b – Јапонија (Токио, др.) [TMRCA 6,300 (95% CI 2,100 <-> 14,700) години пред сегашноста]
 A9
 A11 – Непал, Кореја, Русија [TMRCA 14,500 (95% CI 9,700 <-> 20,800) години пред сегашноста]
 A11a – Тибет (Ласа, Ји народ, Тингри, Шерпа, Лоба, др.),Ладах
 A11b – Тибет (Тингри, Чамдо, др.), Накси, Хан (Јунан)
 A5 – Кина (со Хонгконг), Јапонија [TMRCA 16,200 (95% CI 11,100 <-> 22,800) години пред сегашноста]
 A5a – Јапонија (Токио, Аичи, др.), Кореја, Кина [TMRCA 5,500 (95% CI 3,800 <-> 7,600) години пред сегашноста]
 A5a1 - Кореја
 A5a1a – Јапонија (Токио, др.), Кореја
 A5a1a1 – Јапонија (Токио, Чиба, Аичи, др.), КорејаQing-Peng Kong, Hans-Jürgen Bandelt, Chang Sun, et al., "Updating the East Asian mtDNA phylogeny: a prerequisite for the identification of pathogenic mutations." Human Molecular Genetics, 2006, Vol.
 A5a1a1a – Јапонија (Токио, др.)
 A5a1a1b – Јапонија (Токио, Чиба, др.), Кореја
 A5a1a2 – Јапонија, Кореја
 A5a1a2a – Јапонија (Аичи)
 A5a1b – Јапонија (Токио, Аичи)
 A5a2 – Јапонија (Токио, Аичи, др.)
 A5a3
 A5a3* – Кореа, САД (Африкански Американци)
 A5a3a
 A5a3a* – Јапонија (Токио)
 A5a3a1 – Јапонија (Токио, Аичи, др.)
 A5a4 – Јапонија
 A5a5 – Јапонија, Јужна Кореја (Сеул), Ујгур
 A5b – Кина (Туџиа, Хуи, др.) [TMRCA 12,800  (95% CI 8,400 <-> 18,800) години пред сегашноста]
 A5b1 – Кина (Хан од Пекинг, др.), Јапонија, Кореја, Ујгур, Тајланд, Виетнам (Тај), Сингапур [TMRCA 8,600 (95% CI 6,600 <-> 11,100) години пред сегашноста]
 A5b1* – Ујгур
 A5b1a – Јапонија (Токио, др.), КорејаPham VH, Nguyen VL, Jung HE, Cho YS, Shin JG. [TMRCA 6,700 (95% CI 3,700 <-> 11,300) години пред сегашноста]
 A5b1b – Кина (Хан од Фуџијан, Миао, др.), Ујгур, Кореа [TMRCA 7,300 (95% CI 5,600 <-> 9,400) години пред сегашноста]
 A5b1b* – Хан Кина
 A5b1b1
 A5b1b1* – Миао
 A5b1b1a – Кина
 A5b1b1b – Кина
 A5b1b2 – Ујгур
 A5b1c – Хан Кина (Денвер) [TMRCA 7,600 (95% CI 3,100 <-> 15,500) години пред сегашноста]
 A5b1c1 – Тајван (Хака, Бунун, Пајван) [TMRCA 5,400 (95% CI 1,800 <-> 12,600) години пред сегашноста]
 A5b1d [TMRCA 7,300 (95% CI 3,700 <-> 13,000) години пред сегашноста] 
 A5b1d* – Кина
 A5b1d1 – Сијамци (Централен Тајланд), Тај (Виетнам)
 A5b2 – Кина (Туџиа, др.)
 A5c – Јапонија (Аичи, др.), Кореја,Hwan Young Lee, Ji-Eun Yoo, Myung Jin Park, Ukhee Chung, Chong-Youl Kim, and Kyoung-Jin Shin, "East Asian mtDNA haplogroup determination in Koreans: Haplogroup-level coding region SNP analysis and subhaplogroup-level control region sequence analysis." Electrophoresis (2006). Камниган, Бурјат, Баргут [TMRCA 8,200 (95% CI 4,800 <-> 13,000) години пред сегашноста]
 A5c1 – Јапонија (Токио, Чиба, Аичи, др.)
 A8 – Ујгур [TMRCA 14,000 (95% CI 9,500 <-> 19,800) години пред сегашноста]
 A8a – Култура Окунев, Кети, Селкупи, Пакистан, Полска, Италија [TMRCA 11,000 (95% CI 8,000 <-> 14,800) години пред сегашноста]
 A8a* – Хан Кина (Гуејџоу), Кореја
 A8a1 – Унгарија, Албанија [TMRCA 5,500 (95% CI 3,000 <-> 9,200) години пред сегашноста]
 A8a1* - Ујгур, Полска (Подхале), САД (Лујзијана)
 A8a1a - Јакут, Ујгур, Бурјат
 A8a2
 A8a2a – Кети (Келог и др.), Тофалар (Алиџер) [TMRCA 2,200 (95% CI 125 <-> 12,000) години пред сегашноста]
 A8a2b - Туван (Бај-Тал), Полска
 A8b – Koryak [TMRCA 1,050 (95% CI 75 <-> 5,600) години пред сегашноста]
 A10 – Кина (Ујгур), Авганистан (Хазара, Узбек), Русија (Манси, Волга Татари, итн.), Франција, Канада, Њујорк [TMRCA 9,200 (95% CI 4,900 <-> 15,600) години пред сегашноста]

 Популарна култура 
Се покажа дека мумијата „Хуанита“ од Перу, наречена и „Ледена девојка“, припаѓа на митохондријалната хаплогрупа А.

Во својата популарна книга Седумте ќерки на Ева, Брајан Сајкс го именувал зачетникот на оваа мтДНК хаплогрупа Ајана.

Ева Лонгорија, американска глумица со мексиканско потекло, припаѓа на хаплогрупата А2.

 Поврзано 

 Генеалошки ДНК тест
 Генетска генеалогија
 Човечка митохондриска генетика
 Популациона генетика
 Наводи 

 Надворешни врски 

 Општо
 Место на митохондриска ДНК на Иан Логан
 Phylotree на Манис ван Овен
 Хаплогрупа А
 Берингски застој и ширење на основачите на домородните Американци (PLoS)
 Ширење на Хаплогрупата А, од National Geographic
 Ајана
 http://www.anth.ucsb.edu/classes/anth131ca /Калифорнија%20Genetic%20Prehistory.pdf 

Категорија:Човечки мтДНК хаплогрупи