Леано железо

Леано железо — легура на железо со јаглерод (и други елементи), во која содржината на јаглерод е најмалку 2,14 % (ограничувачката точка на растворливост на јаглеродот во аустенитот на дијаграмот на состојби), а легурите со содржина на јаглерод помала од 2,14 % се нарекуваат челик. Јаглеродот им дава цврстина на железните легури, намалувајќи ја пластичноста и јакоста. Јаглеродот во леаното железо може да се содржи во облик на цементит и графит. Во зависност од обликот на графитот и количината на цементит, се разликуваат бели, сиви, ковливи и високоцврсти леани железа. Леаните железа содржат трајни нечистотии (Si, Mn, S, P), а во некои случаи и легирани елементи (Cr, Ni, V, Al и други). Како по правило, леаното железо е кршливо. Има густина од 7,874 г/см³. Extract of page 54

Леаното железо обично се топи во високи печки. Точката на топење на леаното железо е од 1150 до 1500 °C, односно околу 300 °C пониска од онаа на чистото железо.

 Историја 
Историјата на леаното железо потекнува од Стара Кина, каде што за првпат се произведувало околу V век пр. н. е. Неговата употреба се проширила за време на Индустриската револуција во Европа, станувајќи неопходен за инфраструктурни и индустриски примени поради неговата цврстина и обликување.

 Градби 
Столбовите од леано железо, првично користени во конструкциите на мелници, ја револуционизирале архитектурата со олеснување на изградбата на повеќекатните згради без неопходност од претерано дебели ѕидови својствени за ѕидани строежи. Оваа иновација не само што ја подобрила ефикасноста на подот во фабриките, туку и ги подобрила погледите во црквите и гледалиштата. До средината на XIX век, столбовите од леано железо станале широко распространети во магацините и индустриските згради, често споени со ковани греди или греди од леано железо, отворајќи го патот за можното издигнување на облакодери со челични рамки. Освен тоа, леаното железо нашло повремена употреба во украсни фасади, особено забележливо во Соединетите Држави, пример за бројни примери во областа Сохо во Њујорк. Било користено дури и за целосни монтажни структури, како што е историската Железна зграда во Вотервлит, Њујорк.

 Библиографија 

 Harold T. Angus, Cast Iron: Physical and Engineering Properties, Butterworths, Лондон (1976)

 John Gloag and Derek Bridgwater, A History of Cast Iron in Architecture, Allen and Unwin, Лондон (1948)

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Metallurgy of Cast Irons, Cambridge University
 Forensic engineering:the Tay Bridge disaster
 Spanish cast-iron bridges

Категорија:Металургија
Категорија:Железни легури