Хаплогрупа на човечка митохондријална ДНК

Во човечката генетика, хаплогрупата на човечка митохондријална ДНК е хаплогрупа која е дефинирана со разлики во човечката митохондријална ДНК. Хаплогрупите се користат за претставување на главните гранки на митохондријалното филогенетско дрво. Разбирањето на еволутивниот пат на женската лоза им помогнала на популационите генетичари да го следат мајчинското наследство на современите луѓе назад до човечкото потекло во Африка и последователното ширење низ светот.

Имињата на хаплогрупите (не само митохондријалните ДНК хаплогрупи) се наредени според буквите од А до З. Како што се именувани хаплогрупите според редоследот на нивното откритие, азбучниот редослед нема никакво значење во однос на вистинските генетски врски.

Брзината со која митохондријалната ДНК мутирала е позната како митохондријален молекуларен часовник. Тоа е област на тековно истражување со една студија која известува за една мутација на 8000 години.

 Филогенијата 

мини|350x350пкс| mtDNA хаплогрупа дрво и карта на распространетост. Броевите се етикети на хаплогрупи, пријавени според номенклатурата http://www.phylotree.org/, и ја даваат локацијата на една од мутациите што води до изведениот хаплотип. (Прикажан е само маркер за дефинирање на една гранка, по можност од областа за кодирање.) Главните географски карактеристики на распространетоста на хаплогрупата се означени со боја.
десно|мини|350x350пкс| Патот на дисперзија на човечките mtDNA хаплогрупи
Ова филогенетско дрво е базирано на Ван Овен (2009). Во јуни 2022 година, била предложена алтернативна филогенија за хаплогрупата L.

 L ( митохондриска Ева)
 L0
 L1-6
 L1
 L2-6
 L5
 L2'3'4'6
 L2
 L3'4'6
 L6
 L3'4
 L4
 L3
 Н
 N1: Јас
 N2: В
 N9: Y
 А
 С
 X
 Р
 R0 (FMKA pre-HV)
 HV: ( H, V )
 пред-ЈТ или R2'JT
 ЈТ: ( Ј, Т )
 R9: Ф
 R11'B: Б
 П
 U (поранешен ОК )
 U8: К
 О
 М
 М9: Е
 М12'Г: Г
 M29'Q: П
 Д
 M8: CZ ( C, Z )

 Главните mtDNA хаплогрупи 
мини|350x350пкс| Проценета светска карта на преселби на луѓе врз основа на mtDNA хаплогрупи.

 Макро-хаплогрупа Л 
Макро-хаплогрупата L е најбазалната од човечките mtDNA хаплогрупи, од која потекнувале сите други хаплогрупи (конкретно, од хаплогрупата L3). Најмногу ја имало во Африка.

 Хаплогрупа L0
 L1-7
 Хаплогрупа L1
 L2-7
 L3'4'6
 Хаплогрупа L2
 L346
 L34
 Хаплогрупа L3
 Хаплогрупа L4
 Хаплогрупа L6
 L5'7
 Хаплогрупа L5
 Хаплогрупа L7

 Макро-хаплогрупа М 
Макро-хаплогрупата М била пронајдена најмногу во Азија и Америка. Нејзини потомци биле хаплогрупата М, хаплогрупата C, хаплогрупата Z, хаплогрупата D, хаплогрупата E, хаплогрупата G и хаплогрупата Q.

 Макро-хаплогрупата Н 
Макро-хаплогрупата N била пронајдена најмногу во Австралија, Америка и делови од Азија. Нејзини потомци биле хаплогрупата N, хаплогрупата O, хаплогрупата A, хаплогрупата S, хаплогрупата I, хаплогрупата W, хаплогрупата X и хаплогрупата Y, како што и макро-хаплогрупата R.

 Макро-хаплогрупата Р 
Макро-хаплогрупата R била пронајдена најмногу во Европа, Северна Африка, Тихиот Океан и делови од Азија и Америка. Нејзини потомци биле хаплогрупата R, хаплогрупата B, хаплогрупата F, хаплогрупата H, хаплогрупата V, хаплогрупата J, хаплогрупата T, хаплогрупата U и хаплогрупата K.

 Хронологија 

Хаплогрупа  време на потекло (  )  Можно место на потекло Највисоки честоти Л 200 Африка L1-6 170 Источна Африка L2-6 150 Источна Африка L0 150 Источна Африка L1 140 Централна Африка L3-6 130 L5 120 L2 90 L3 70 Источна Африка Н 70 Источна Африка или Западна Азија М 60 Источна Африка, Западна Азија или Јужна Азија Р 60 Јужна Азија или Југоисточна Азија У 55 Североисточна Африка или Индија (Јужна Азија) RT'JT 55 среден Исток ЈТ 50 среден Исток U8 50 Западна Азија R9 47Б4 44Ф 43U4'9 42 Средна Азија U5 35 Западна Азија U6 35 Северна Африка Ј 35X 30К 30U5a 27HV 27 Блискиот Исток J1a 27 Блискиот Исток Т 27 Месопотамија К1 27Јас 26J1 24 Блискиот Исток В 20U4 20 Средна Азија X2 20Х 20 Западна Азија U5a1 18 Европа J1b 11В 14X2а 13 Северна Америка Н1 12H3 12X1 10

 Географска распространетост 
Еден труд од 2004 година сугерирал дека најчестите хаплогрупи кај современото западно-азиско, северноафриканско и европско население биле: H, J, K, N1, T, U4, U5, V, X и W.

Африкански хаплогрупи биле: L0, L1, L2, L3, L4, L5, L6, T, U5a.

Австралиски хаплогрупи биле: M42a, M42c, M14, M15, Q, S, O, N, P. (Реф. 1, 2, 3, 4, 5, 6).

Азиски хаплогрупи биле: F, C, W, M, D, N, K, U, T, A, B, C, Z, U многу варијанти на броеви за секој дел.

 Поврзано 

 Човечка митохондријална генетика
 Генетска генеалогија
 Матрилинеалност
 Хаплогрупи на ДНК на човечки Y-хромозом
 Генетика на населението

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Митохондријални филогенетски дрвја
 PhyloTree.org на Манис ван Овен
 PhyloD3 – D3.js-базирано филогенетско дрво засновано на PhyloTree 
 Скелет на митохондријална хаплогрупа
 Мотивите на митохондријалната хаплогрупа на Винсент Маколеј
 Список на mtDNA хаплогрупи проекти
 MitoTool: веб-сервер за анализа и пронаоѓање варијации на секвенцата на човечка митохондријална ДНК 
 HaploGrep: одредување на хаплогрупата на mtDNA врз основа на PhyloTree.org
 HaploFind - брз автоматско доделување на хаплогрупа за човечка митохондријална ДНК 

Категорија:Човечки мтДНК хаплогрупи