Мелхиор Вањкович

Мелхиор Вањкович (10 јануари 1892 – 10 септември 1974) полски армиски офицер, популарен писател, политички новинар и издавач. Највеќе познат по неговото известување за полските вооружени сили на Запад за време на Втората светска војна и пишувањето книга за Битката кај Монте Касино.

 Биографија 
Мелхиор Вањкович е роден на 10 јануари 1892 година во Калужице во близина на Минск, во Руската империја, сега Кољужица, Биеразино Рајон, регионот Минск, во Белорусија. Посетувал училиште во Варшава, потоа Јагелонскиот универзитет во Краков, каде што дипломирал во 1922 година. Активист во полското движење за независност, бил офицер во Сојузот на стрелците. За време на Првата светска војна тој се борел во I полски корпус во Русија под команда на генералот Јозеф Доубор-Мусницки .

По војната работел како новинар, извесно време работел како началник на прес-одделот во полското Министерство за внатрешни работи. Во 1926 година основал издавачка агенција „Рој“. Работел и маркетинг, смислувајќи популарен слоган за реклама на производителите на шеќер – „шеќерот оживува“ (cukier krzepi). Тој напишал три книги за време на меѓувоениот период и сите наишле на голема слава и популарност. Неколку децении подоцна тој создал уште еден познат слоган – „поблиску со ЛОТ“ („LOTem bliżej“), рекламирајќи ги полските авиокомпании ЛОТ .

По германската инвазија на Полска извесно време живеел во Романија, каде пишувал за настаните од Полскиот Септември. Подоцна, од 1943 до 1946 година, работел на она што можеби е и негов најпознат потфат - станал воен дописник на полските вооружени сили на Запад. Подоцна напишал извештај за Битката кај Монте Касино, неговата најпозната книга. Една од неговите ќерки, Кристина Вањкович, починала како член на полскиот отпор Армија Крајова за време на востанието во Варшава во 1944 година.

Од 1949 до 1958 година живеел во САД, а потоа се вратил во комунистичка Полска. Се спротивставувал на комунистичкиот режим, пишувајќи и држејќи предавања за полските сили на Запад (чие учество било минимизирано од страна на владата, која се обидела да ја нагласи улогата на Армијата на Берлин, поврзана со Советскиот Сојуз). Неговото најпознато дело е трикратна книга за Битката кај Монте Касино, уважение кон војниците на Армијата на Андерс - книга што била објавена во Полска само во скратена, цензурирана форма (до падот на комунизмот во 1990 година).

Откако го потпишал Писмото од 34 во 1964 година, протестирајќи против цензурата, бил следен од владата - објавувањето на неговите дела било забрането, а тој самиот бил уапсен, обвинет за клевета на Полска "A Symptom", TIME, Friday, 20 November 1964 и „ширење антиполски пропаганда во странство“ (делумно поради објавувањето на некои негови дела од Радио Слободна Европа,Melchior Wańkowicz , biography in "Tworzywo", an online monthly of Wyższa Szkoła Dziennikarska im. Melchiora Wańkowicza  но главен доказ било приватното писмо до неговата ќерка која живеела во САД  ) и осуден на три години затвор. Сепак, казната никогаш не била извршена, а тој бил "ослободен" во 1990 година, по падот на комунизмот во Полска.
десно|мини|240x240пкс| Гробот на Мелхиор Вањкович на гробиштата Повонзки во Варшава
Вањкович починал на 10 септември 1974 година во Варшава.

 Дела 

 Анода-катода
 Битката кај Монте Касино(т. 1–3 1945–47)
 ЦОП - фокус на сила (1938)
 Црвена и амарант
 De profundis
 На патот кон Урзедов (1955)
 Две вистини (две работи поврзанини во едно издание: „Хубалчиси“ и „Вестерплате“)
 Историјата на семејството Коржењевски
 Хубалчици (1959)
 Декантер на Ла Фонтен (t. 1 1972, t. 2 pośm. 1980)
 Егзекуцијата на Николај II
 Клуб на трето место(1949)
 Кундлизам (1947)
 Монте Касино (скратено национално издание Битката кај Монте Касино, 1957)
 На патеката на Сметек (1936)
 Од Столпце до Каиро (1969)
 Револуција со пердуви (1934)
 Пољаците и Америка
 Директно од крава (1965)
 Преку четири клими 1912–1972 (1972)
 Странски извештаи
 Фрагменти од епопеја
 Години на кутре (1934)
 Скици од Монте Касино (1969)
 Болница во Чичинице (1925)
 Штафета (1939)
 Тука и таму (1961)
 Пластика (Њујорк 1954, национално издание 1960 
 Во црквите на Мексико (1927)
 По стапките на Колумбо (дел 1 Атлантик-Тихи Океан 1967 година, дел 2 Зајакот и океаните 1968 година, дел 3 Во папокот на Америка 1969 година)
 Борбениот Грифин (1963)
 Вестерплате (1959)
 Војна и перо (1974)
 Септември осамнува (1947)
 Билка на кратерот (1951, национално издание 1957)
 Супа на шајка (1967 г. 3 т. Супа на шајка - зачинета 1972 г.)

 Наследство 
Приватно новинарско училиште на ул. Нов свет во Варшава, Високата школа за новинарство, основана во 1995 година, била именувана по Вањкович 

 Наводи 

 Литература 

 Mieczyslaw Kurzyna, O Wańkowiczu nie wszystko, Варшава, 1975 г.
 Кшиштоф Каколевски, Wańkowicz krzepi, Варшава, 1977 г.
 Александра Зиолковска-Боем, Блиско Ванковица (во близина на Ванкович), Краков, 1975, 1978, 1988 година,
 Александра Зиолковска-Боем, Z miejsca na miejsce (Од место до место), Краков, 1983, Варшава, 1986, 1997 година,
 Александра Зиолковска-Боем, На tropach Wańkowicza, Варшава, 1989, 1999,
 Александра Зиолковска-Боем, Процес М.
 Александра Зиолковска-Боем, Na tropach Wańkowicza po latach [На патеката на Ванкович, по многу години], Варшава, 2009 година.  . Види:  
 Александра Зиолковска-Боем: Wokół Wańkowicza, (Околу Wańkowicz), Варшава: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2019 година.ISBN 978-83-66272-13-2
 Александра Зиолковска-Боем, Мелхиор Ванкович: Полски мајстор на пишаниот збор, д-р Ланам, 2013 година, Види:  , .
 Александра Зиолковска-Боем, Вокол Ванковица (Околу Ванкович), Варшава, PIW 2019 година,

 Надворешни врски 

 Преписки помеѓу Вањкович и Јержи Гидројк Сарматски преглед септември 1999 г.
 Богуслав Влодавиец, Мелхиор Ванкович 
 MELCHIOR WAŃKOWICZ , Culture.pl 
 Melchior Wańkowicz (1892–1974), Gazeta Wyborcza, 2004-12-22 
 Melchior Wańkowicz, биографија во „Tworzywo“, онлајн месечник на Wyższa Szkoła Dziennikarska im. Мелхиора Ванковица 
 Мелкиор Ванкович  во Енциклопедија WIEM 

Категорија:Починати во 1974 година
Категорија:Родени во 1892 година
Категорија:Полски писатели