Кнежевство Липе

Липе (подоцна Липе-Детмолд, а потоа повторно Липе) (германски: Fürstentum Lippe) — историска држава во Германија, управувана од Домот на Липе. Се наоѓал помеѓу реката Везер и југоисточниот дел на шумата Теутобург. Таа настанала како држава за време на Светото Римско Царство, а била промовирана во статус на кнежевство во 1789 година. Во овој период владејачката куќа се поделила на голем број ограноци, при што главната линија се наоѓала во Детмолд. За време на реформацијата, Липе преминал во лутеранизам во 1538 година, а потоа во калвинизам во 1604 година.

По распаѓањето на Царството во 1806 година, кнежевството било независно, но се приклучило на Северногерманскиот Сојуз во 1866 година и станала една од државите на Германското Царство во 1871 година. Во текот на деветнаесеттиот век постепено се развило во уставна монархија со умерено учество во владата на земјопоседничките благородници. Нејзината економија била претежно аграрна и меѓу најслабите во Германското Царство. Откако последниот принц абдицирал во 1918 година, таа продолжила како Слободна држава на Германија сè додека не се споила во Северна Рајна-Вестфалија во 1947 година.

 Историја 

 Грофовија Липе 
Основачот на она што ќе стане Грофовија Липе (1528–1789), потоа Кнежевство Липе (1789–1918) бил Бернхард I, кој добил гранд за територија од Лотар III во 1123 година. Бернхард I ја презел титулата Едлер Хер цу Липе („Благороден Господ во Липе“). Историјата на династијата и нејзините понатамошни набавки на земјиште навистина започнале со Бернард II. Неговата територија веројатно била формирана од земја што ја стекнал при уништувањето на Војводството Саксонија по смртта на Хенри Лавот во 1180 година. Симон V бил првиот владетел на Липе кој се обликувал како гроф (Граф) во 1528 година.

По смртта на Симон VI во 1613 година, грофовијата била поделена помеѓу неговите три сина; Липе-Детмолд преминала кај Симон VII, Липе-Брејк кај Ото и Липе-Алвердисен кај Филип I. Грофовијата Липе-Брејк била повторно обединета со главната линија Детмолд во 1709 година. Синот на Симон VII, Јобст Херман, основал друга гранка на семејството, линијата Липе-Бистерфелд; гранката Липе-Вајсенфелд подоцна се одвоила од Липе-Бистерфелд. Липе-Бистерфелд и Липе-Вајсенфелд биле парагиуми (несуверени имоти на кадетска филијала) во округот Липе, и двата ограноци, поседувајќи само скромни имоти во грофовијата, стекнале имот во други држави со брак и се иселиле од грофовијата кон крајот на 18 век, огранокот Бистерфелд во Рајнската област, а огранокот Вајсенфелд во Саксонија.

 Кнежевство Липе 
мини| Граничен камен помеѓу Кнежеството Липе и Кралството Прусија во Вистен-Пелен
Леополд I (1767-1802) станал првиот принц од Липе во 1789 година  Липе се приклучил на Северногерманскиот Сојуз во 1866 година и на Германското Царство во 1871 година. На 20 јули 1895 година, принцот Волдемар починал без деца. Титулата номинално му била префрлена на неговиот брат Александар кој бил неспособен да владее поради ментална болест. Регентството првично преминало на Адолф од Шаумбург-Липе, во согласност со волјата на Волдемар.

Бидејќи грофовите на Липе-Бистерфлед и Липе-Вајсенфелд, исто така, полагале право на регентство и право да го наследат Александар, па се појавил спор за наследување, кој продолжил до 1905 година. Тврдењето на Шаумбург-Липе било активно поддржано од императорот Вилхелм II (чија сестра била мажена за принцот Адолф). Пресудата во Рајхсгерихт во Лајпциг во 1897 година го решила прашањето во корист на грофот Ернест од Липе-Бистерфелд, кој тогаш ја презел регенцијата. Меѓутоа, по инструкции на Вилхелм II, воените сили стационирани во Липе одбиле да му се обраќаат како „славен“ и ги негирале другите почести кои му припаѓале. Како одговор, Ернест испратил писмо до другите суверени кнезови на Германското Царство во кое се пожалил на однесувањето на царот - акција без преседан, што го довело германското јавно мислење силно во корист на позицијата на Ернест.Lippischer Erbfolgestreit on Wikisource

По смртта на Ернест во 1904 година, неговиот син Леополд ја презел регенцијата. Кога принцот Александар умрел следната година, Рајхсгерихтот конечно го признал правото на Домот Липе-Бистерфелд на наследство и Леополд го презел престолот како принц Леополд IV.

Кнежевството Липе завршило на 12 ноември 1918 година со абдицирањето на Леополд IV. Липе станало слободна држава.G. Benecke, Society and Politics in Germany, 1500–1750, Routletge & Kegan Paul Ltd, 1974, p. 41. Во 1947 година, Липе се споил во покраината Северна Рајна-Вестфалија. Кнежевското семејство сè уште го поседувал имотот и резиденцијата во Детмолд."Wo Deutschland fast noch eine Monarchie ist" by Andreas Fasel, Die Welt, 25 December 2015 
+250x250пкс250x250пкс Липе и соседните држави кон крајот на 18 век Липе во 1918 г.

 Влада 
Обидот од 1819/20 година да се воспостави устав не успеал и првиот основен закон бил донесен во 1836 година. Бил либерализиран во 1849 година, обновен во 1853 година, а потоа постојано модернизиран во 1853, 1876 и 1912 година. Изборниот закон од 1876 година го укинал системот заснован на имот и вовел франшиза од три класи, која не нудела општа, еднаква или демократска можност за учество на граѓаните. Липе се повеќе се развивал во уставна монархија. Во 1836 година, бил основан  парламент, кој му дал умерена законодавна моќ на земјопоседливото благородништво. Највисока национална власт била кабинетот, предводен од државниот министер, кој ги надгледувал административните и правните органи на највисоко ниво. Административната власт на највисоко ниво бил управен колеџ. Во 1868 година, имотот на принцовите и имотот на државата биле одвоени. Принцовите задржале голем личен имот, вклучувајќи палати, земја, шуми, долгорочни закупи, Бад Мајнберг и наоѓалиштата на сол во Уфлен, кои главно биле под државна контрола по абдикацијата на Леополд IV во 1918 година.

Како држава на Германското Царство, Липе бил застапен во Бундесратот (Сојузниот совет). Липе имал еден претставник, кој бил избран од земјопоседниците. Во Бундесратот доминирала Прусија, која имала 17 претставници, од вкупно 58, што значело дека Липе бил практично нерелевантен во советот. Била една од шеснаесетте држави со само еден претставник во советот.

 Закон 
Од 1817 година, Липе потпаднал под горен апелационен суд во Волфенбител, заедно со Војводството Брауншвајг и кнежевствата Шаумберг-Липе и Валдек.Andreas Kunz (ed.): Lippe Detmold. (PDF; 37 kB) in eKompendium-hgisg.de Кога судот во Волфенбител бил укинат, бил формиран „привремен горен апелационен суд“, кој имал надзор над судовите во Липе. Во 1857 година, Липе се ставил под врховниот регионален суд во Целе во Кралството Хановер. По пруската анексија на Хановер во 1866 година, ова било подредено на прускиот апелационен систем, но потоа повторно се вратило под врховниот регионален суд во 1879 година.

 Административна поделба 
+Население по административна област според пописот од 1871 година Град 1871 Барнтруп  1.116 Бломберг  2.203 Детмолд  6.469 Рог  1.717 Лаге  2.514 Лемго  4.801 Салзуфлен  2.072 Амт 1871 Бломберг  3.608 Браке  7.981 Детмолд  8.513 Хохенхаусен  6.482 Рог  5.800 Лаге 13.406 Липероде  728 Оерлингхаузен  8.571 Шидер  3.660 Шотмар 10.806 Шваленберг  6.225 Стернберг-Барнтруп  9.223 Варенхолц  5.140
Во 1879 година, Кнежевството било поделено на пет административни поделби, наречени Амт (): Блумберг, Браке, Детмолд, Шотмар и Липероде-Капел. Градовите Барнтруп, Бломберг, Детмолд, Хорн, Лаге, Лемго и Салцуфлен, како и селото Шваленберг биле надвор од системот на Амт (Шваленберг го добил статусот на град во 1906 година).

Во 1910 година, системот бил реформиран. Липе бил поделен на пет административни канцеларии, кои содржеле тринаесет Амта.

 Економија 
мини|Фабрики за скроб на Хофман околу 1890 година|лево
Во целина, Липе отсекогаш била аграрна држава и, во економска смисла, била една од најслабите држави во Германското Царство. Поплавните рамнини на Вере и Бега секогаш овозможувале интензивно земјоделство. Во понеплодните песочни почви на регионот Сене, од друга страна, интензивното земјоделство не било можно. Наместо тоа, активноста се фокусирала на сточарството и одгледувањето на коњи Сенер во Лопшорн.Meyers Konversationslexikon. Verlag des Bibliographischen Instituts, Leipzig / Wien, 4. Aufl., 1885–1892.

Индустријата постоела само во ограничен обем и главно се засновала на директно извлекување на минералните и шумските ресурси на земјата. Ова било делумно последица на моќта на копненото благородништво и непријателскиот однос на монарсите кон економските претпријатија на почетокот на Индустриската револуција. Економските интервенции на монархијата главно се фокусирале на обезбедување на сопствената економска моќ, која почивала повеќе на директниот приход од сопствените имоти, шумите, рудниците за сол и здравствените бањи на принцовите, отколку на даноците на независното производство и трговија.

Текстилната индустрија го поддржала одгледувањето и производството на лен. Најголемиот индустриски капацитет веројатно бил фабриките за скроб на Хофман. Кнежевството имало и значајна индустрија за сепиолити во Лемго, бари за испарување сол во Салцуфлен (1878: 1.240.000 кг. сол) и дрвна индустрија, која постои и денес, со бројни пилани за обработка на материјал од шумите на Липе. Како и во соседна Прусија, индустријата за пури исто така добила особено значење. Како и текстилната индустрија, таа била делумно организирана на прото-индустриски начин, преку системот на испуштање.

За индустријата, изградбата на железницата Липе (1880) и железницата Билефелд-Хамелн (1895) биле важни, бидејќи тие го поврзале регионот со железницата Хам-Минден.

 Војска 
мини|Гарда на Липе (десно)|лево
На 5 мај 1807 година бил формиран баталјон Липе, вториот баталјон од 5-от пешадиски полк на Принцовата дивизија на Рајнскиот Сојуз. Вклучувало и компанија од Шаумбург-Липе. Во 1867 година, Липе склучил воен договор со Прусија, станувајќи дел од сливното подрачје за 26-та пешадиска бригада на Прусија од 13-та дивизија (VII корпус). По интеграцијата на Липе во пруската армија, Принцовата дивизија била распуштена на 27 мај 1867 година. Главниот штаб на полкот и неговиот 3-ти баталјон биле сместени во Детмолд до 1918 година.

Бело-сино-црвена униформа заснована на француската униформа била воведена за војниците Липе во 1815 година. Оваа униформа била прикажана и на Нотгелд издаден од градот Детмолд во 1920-тите и шишиња со шнапови Lipper Schütze биле моделирани на неа, обезбедувајќи да остане дел од популарната имагинација. Најдоцна до 1867 година, војниците на Липе се префрлиле на користење на пруската униформа и можеле да се разликуваат од другите трупи само со липеската кокада во националните бои (жолто-црвено-жолта).

Во реалноста, Липе повеќе немал своја војска по 1867 година и дури и пред тоа не бил во позиција да одржува независни сили со големина на полк. Песната Lippe-Detmold, eine wunderschöne Stadt („Липе-Детмолд, прекрасен град“) претставува карикатура на оваа воена слабост и станало еден вид национална песна за Липе. Во песната, војник од Липе оди во војна и е застрелан, принудувајќи го неговиот генерал да ја напушти кампањата, бидејќи тој бил единствениот војник на војската на Липе. Липе Нотгелд од 1920-тите бил инспириран од песната. И покрај ова, Липе задржал одредено воено значење како место на областа за обука Сенелагер.

 Список на принцови од Липе 
Принцови од Липе Име Слика Владеење Леополд I (1767-1802)125x125пкс 1789-1802 Регентство на Полин Кристин од Анхалт-Бернбург (1802-1820) Леополд II (1796-1851)145x145пкс 1802-1851 Леополд III (1821-1875)137x137пкс 1851-1875 Волдемар (1824-1895)130x130пкс 1875-1895 Регенции на Ернест, гроф Липе-Бистерфелд (1895-1904) и Леополд, гроф Липе-Бистерфелд (1904-1905) Александар (1831-1905)101x101пкс 1895-1905 Леополд IV (1871-1949)124x124пкс 1905-1918

 Список на државни министри 
Шефови на влади на Липе Име Слика Живот Почеток на мандатот Крај на мандатот Карл Фридрих Фанк фон Сенфтенау151x151пкс 1748-1828 1810 1828 Фридрих Вилхелм Хелвинг129x129пкс 1758-1833 1829 1832Вилхелм Арнолд Ешенбург129x129пкс 1778-1861 1832 1848Фридрих Симон Леополд Петри141x141пкс 1775-1850 1848 1850Кристијан Теодор фон Мајен103x103пкс 1781-1857 1850 1853Лоренц Ханибал Фишер127x127пкс 1784-1868 1853 1855Александар фон Охајмб 1820-1903 1856 1868Карл Теодор Хелдман160x160пкс 1801-1872 1868 1872 Адалберт фон Флотвел 1829-1909 1872 1875Август Ешенбург156x156пкс 1823-1904 1876 1885Хуго Самуел фон Рихтофен128x128пкс 1842-1904 1885 1889Фридрих Ото Херман фон Волфграм153x153пкс 1836-1895 1889 1895Карл Фридрих фон Оерцен150x150пкс 1844-1914 1895 1897Карл Миесичек фон Вишкау 1859-1937 1897 1899Макс фон Гевекот126x126пкс 1845-1916 1900 1912Карл Лудвиг фон Биденвег 1864-1940 1913 1918

 Наводи 

 Дополнителна литература 

 A. Falkmann, Beiträge zur Geschichte des Fürstenthums Lippe (Детмолд, 1857–1892; 6 тома. )
 Schwanold, Das Fürstentum Lippe, das Land und seine Bewohner (Детмолд, 1899)
 Piderit, Die lippischen Edelherrn im Mittelalter (Детмолд, 1876)
 A. Falkmann и O. Preuss, Lippische Regenten (Детмолд, 1860-1868)
 H. Triepel, Der Streit um die Thronfolge im Fürstentum Lippe (Лајпциг, 1903)
 P. Laband, Die Thronfolge im Fürstentum Lippe (Фрајбург, 1891)
 Schiedsspruch in dem Rechtstreit über die Thronfolge im Fürstentum Lippe vom 25 октомври. 1905 (Лајпциг, 1906)

 Надворешни врски 

 Правила и подзаконски акти на округот Липе онлајн 
 Насоки за интеграција на Land Lippe на територијата на сојузната покраина Северна Рајна-Вестфалија од 17 јануари 1947 година 

Категорија:Држави на Северногерманскиот Сојуз
Категорија:Поранешни држави и територии во Северна Рајна-Вестфалија
Категорија:Поранешни кнежевства
Категорија:Долнорајнско-вестфалски округ
Категорија:Држави на Германското Царство
Категорија:Држави на Рајнскиот Сојуз
Категорија:Држави и територии распаднати во 1918 година
Категорија:Кнежевства во Светото Римско Царство
Категорија:Држави на Германскиот Сојуз