Теодорих I

Теодорих I According to Isidore of Seville, his name was Theuderedus (Historia de regibus Gothorum, Vandalorum et Suevorum, 23, 24, 25.) (готски: Þiudarīks;Moritz Schönfeld, Wörterbuch der altgermanischen Personen- und Völkernamen (1911), p. 234 ;  390 According to French historian Claude Barret his estimated birth is circa 390. или 393 20 или 24 јуни 451 According to French historian Claude Barret, he died on June 24, 451 at the Battle of the Catalaunian Plains [Also called the Battle of Châlons or the Battle of Maurica]) — крал на Визиготите од 418 до 451 година. Теодорих е познат по неговата улога во запирање на Атила (Хун) во Битката кај Каталонските Рамнини во 451 година, каде што бил убиен.Jordanes, De Origine Actibusque Getarum, 40.209.

 Рана кариера 
Во 418 година го наследил кралот Валија. Римјаните му наредиле на кралот Валија да го пресели својот народ од Иберија во Галија. Како крал, Теодорих ги завршил населбите на Визиготите во Галија Аквитанија II, Новемпопулана и Галија Нарбоенсис, а потоа ја искористил опаѓачката моќ на Римското Царство за да ја прошири својата територија на југ.

По смртта на царот Хонориј и узурпацијата на Јован во 423 година избувнале внатрешни борби за моќ во Римското Царство. Теодорих ја искористил оваа ситуација и се обидел да ја заземе важната патна спојка Арелате, но магистер милитум Аетиј, кој бил потпомогнат од Хуните, успеал да го спаси градот.Prosper, Epitoma chronicon 1290, in: MGH Auctores antiquissimi (AA) 9, p. 471; Chronica Gallica of 452, 102, in: MGH AA 9, p. 658; Sidonius Apollinaris, letters 7. 12. 3

Визиготите склучиле договор и им биле дадени галски благородници како заложници. Подоцнежниот цар Авит го посетил Теодорих, живеел во неговиот двор и ги поучувал неговите синови.Sidonius Apollinaris, carmen 7. 215sqq.; 7. 495sqq.

 Проширување кон Медитеранот 
Затоа што Римјаните морале да се борат против Франките, кои ги ограбиле Келн и Трир во 435 година, и поради други настани Теодорих видел шанса да го освои Нарбо Мартиус (во 436 година) за да добие пристап до Средоземното Море и патиштата до Пиринеите. Но, Литориј, со помош на Хуните, го спречил заземањето на градот и ги истерал Визиготите назад во нивниот главен град Толоса.Prosper, Epitoma chronicon 1324 and 1326, in: MGH AA 9, p. 475; Hydatius, chronicle 107 und 110, in: MGH AA 11, p. 22-23; Merobaudes, panegyric, fragment II A 23, in: Vollmer, MGH AA 14, p. 9; Sidonius Apollinaris, carmen 7. 246sqq.; 7. 475sqq. Понудата за мир на Теодорих била одбиена, но кралот ја добил решавачката битка во Толоса, а Литориј набрзо умрел во готски затвор од повредите што ги добил во оваа битка.Prosper, Epitoma chronicon 1335, in: MGH AA 9, p. 476; Hydatius, chronicle 116, in: MGH AA 11, p. 23; Salvian, de gubernatione dei 7. 9. 39sqq. Авит отишол - според наредбата на Аетиј - во Толоса и понудил мировен договор што Теодорих го прифатил.Prosper, Epitoma chronicon 1338, in: MGH AA 9, p. 477; Hydatius, chronicle 117, in: MGH AA 11, p. 23; Sidonius Apollinaris, carmen 7. 295sqq. Можеби Римјаните во тоа време го признале суверенитетот на државата Визиготите.

 Судир со Вандалите 
Ќерка на Теодорих била мажена за Хунерих, син на вандалскиот владетел Генсерих (во 429?), но Хунерих подоцна имал амбиции да се омажи за Евдокија, ќерка на царот Валентинијан III. Затоа ја обвинил ќерката на Теодорих дека планира да го убие, а во 444 година ја осакатил - и ги отсекле ушите и носот "The Fall of the West" by Adrian Goldsworthy, W&N (2009),  (page 330) - и ја испратил назад кај нејзиниот татко,Jordanes, Getica 36, 184 што го заслужило непријателството на Визиготите.

Во 444 година, во Толоса дошол непријателот на Аетиј, поранешниот магистер милитум Себастијан .Hydatius, chronicle 129, in: MGH AA 11, p. 24 (dated into the year 444); Prosper, Epitoma chronicon 1342, in: MGH AA 9, p. 478 (wrongly dated into the year 440) Ова можело да ги залади односите со Аетиј, но Теодорих набрзо го испратил својот несакан гостин, по што тој ја зазел Барселона, а потоа бил погубен по наредба на Гејзерих во 450 година.

Теодорих исто така бил непријател на свскиот крал Рехила во Иберија, бидејќи визиготските трупи му помагале на царскиот командант Вит во неговиот поход против Свите во 446 година Hydatius, chronicle 134, in: MGH AA 11, p. 24 Но, способноста на овој народ да води силна одбрана и подобрите односи меѓу Гејзерик и Рим го навеле Теодорих да ја промени својата надворешна политика. Затоа, во февруари 449 година, тој се оженил со една од своите ќерки за новиот свски крал Речиар, кој го посетил неговиот свекор во Толоса во јули 449 година Hydatius, chronicle 140 and 142, in: MGH AA 11, p. 25; Jordanes, Getica 44. 229 and 231 По враќањето - според авторот Исидор од Севиља - Рехиар, со помош на визиготските трупи,Isidore, Historia Gothorum, Vandalorum et Suevorum 87, in: MGH AA 11, p. 301 ја опустошил областа околу градот Цезараугуста и успеал со измама да ја заземе Илерда.

Некои неодамнешни научници се сомневаат дека Теодорих донел законодавство, како што се претпоставувало во претходните времиња.G. Kampers, RGA, vol. 30, p. 420

 Сојуз против Хуните 
мини|Статуа на Теодорих I во Кралската палата во Мадрид, Шпанија
Кога Атила конечно ја нападнал Галија, Авит договорил сојуз меѓу Теодорих и неговиот долгогодишен непријател Аетиј против Хуните.Sidonius Apollinaris, carmen 7. 332sqq.; 7. 336sqq.; 7. 352sqq.; Prosper, Epitoma chronicon 1364, in: MGH AA 9, p. 481; compare Jordanes, Getica 36. 187sqq. Теодорих се приклучил на оваа коалиција затоа што ја препознал опасноста на Хуните за сопственото царство. Со целата своја војска и неговите синови, Торизмунд и Теодорих, тој му се придружил на Аетиј.

Визиготите и римските трупи потоа го спасиле Орлеан и го принудиле Атила да се повлече (јуни 451).Sidonius Apollinaris, carmen 7, 346sqq.; letters 7. 12. 3; 8. 15. 1; Jordanes, Getica 37. 195; Gregory of Tours, Historia Francorum 2. 7; Vita S. Aniani 7 und 10, in: MGH, Scriptores rerum Merovingicarum 3. 112-113; 3. 115-116

 Битката кај Каталонските Полиња 
Потоа Аетиј и Теодорих ги следеле Хуните и се бореле против нив во Каталонските Полиња во близина на Троа, околу јуни 451 година. Повеќето Визиготи се бореле на десното крило под команда на Теодорих, но помала сила се борела лево под команда на Торизмунд.Jordanes, Getica 38. 197 and 201

Силите на Теодорих решиле да придонесат за победата на Римјаните, но тој самиот бил убиен за време на битката. Јордан запишува две различни извештаи за неговата смрт: едната била дека Теодорих бил фрлен од коњот и прегазен до смрт; вториот бил дека Теодорих бил убиен од копјето на Остроготот Андаг, кој бил татко на покровителот на Јордан, Гунтигис.

Телото на Теодорих било пронајдено дури следниот ден. Според готската традиција, неговите воини го оплакувале и погребале на бојното поле.Jordanes, Getica 40. 209 and 41. 214; Hydatius, chronicle 150, in: MGH AA 11, p. 26 Веднаш Торизмунд бил избран за наследник на неговиот татко. Други синови на Теодорих биле Теодорих II, Фредерик, Еврик I, Ретајмер и Химнерит.Jordanes, Getica 36. 190

 Наследство 
За неговата жртва и последователната победа над Атила во Битката кај каталонските рамнини, Теодорих станал почитувана личност во западната историографија и послужил како инспирација за Џ. Р. Р. Толкин во неговото создавање на кралот Теоден од Рохан во Господарот на прстените и Битката. на Пеленорските полиња.Shippey, T. A., The Road to Middle-earth, London: Allen and Unwin, 1982, p. 16

 Наводи 

Категорија:Articles with short description
Категорија:Short description matches Wikidata
Категорија:Визиготски владетели
Категорија:Несигурна година на раѓање
Категорија:Починати во 451 година
Категорија:Сите статии со непотврдени изјави
Категорија:Личности овековечени во споменикот „Валхала“