Утрехт (покраина)

мини|десно|Домот Вулперхорст кај Зајст.

Утрехт () — покраина во средишна Холандија. Се граничи со Емското Езеро на североисток, покраината Гелдерланд на исток и југоисток, покраината Јужна Холандија на запад и југозапад и покраината Северна Холандија на северозапад и север. Покраината Утрехт брои 1.353.596 жители (2019) и зафаќа површина од , што ја прави најмала во земјата. Освен истоимениот главен град, поважни градови се Амерсфорт, Хаутен, Ајселстајн, Ниуегајн, Фенендал и Зајст. Во покраината се наоѓа најпрометниот железнички јазол во Холандија — Централната железничка станица на Утрехт.

 Историја 
Утрешката епископија е основана во 695 г. кога св. Вилиброрд бил поставен за епископ на Фризите од папата Сергиј I. Со согласност од франкискиот владетел Пипин Херисталски Вилиброрд се сместил во стара римска тврдина во Утрехт. По неговата смрт епископијата доста настрадала од нападите на Викинзите. Времињата се подобриле под водство на саксонските цареви, кои често ги вклучувале утрешките епископи на царските совети и собранија. Во 1024 г. епископот бил пригласен за кнез во Светото Римско Царство, така создавајќи епископско кнежевство. Со Вормскиот конкордат во 1122 г. правото на бирање владици му било одземено од царот и дадено на свештенството. Грофовите на Холандија и Гелдерн, кои владееле со околните територии исто така пројавиле интерес во изборот на епископ. Ова предизвикало низа спорови во кои често се вмешувала Светата Столица. По средината на XIV век папите непосредно назначувале епископи без да го консултираат свештенството.

За време на Војните помеѓу бакаларите и куките, за Утрехт се борел војводата на Бургундија, што довело до Првата (1470-1474) и Втората утрешка граѓанска војна (1481-1483).

Во 1527 г. епископот му ги продал териториите на царот Карло V и така кнежевството станало дел од хабсбуршките владенија, кои веќе ги опфаќале другите хооландски покраини. Свештенството му го предало правото на избирање епоскоп на Карло V; на ова дал согласност и папата Климент VII под политички притисок по грабежот на Рим. Меѓутоа, Хабсбурговците успале да ја задржат власта само за кратко бидејќи Утрехт зел учество во Холандското востание против шпанскиот крал Филип II во 1579 г. и потоа станал дел од Холандската Република.

Во Втората светска војна Утрехет бил под окупација на Германија сè до германската капитулацијата во оландија на 5 мај 1945 г. На 7 мај 1945 г. прешол под канадска окупација. Градовите Аудеватер, Вурден, Фијанен и Лердам еден по еден биле префрлени од покраината Јужна Холандија во покраината Утрехт во 1970, 1989, 2002 и 2019 г. Во февруари 2011 г. Утрехт изразил желба да биде да биде споен со Северна Холандија и Флеволанд во една нова покраина Рандстад. Јужна Холандија исто така изразила интерес, но таа не се споменува во документите. Оваа нова покраина во секој случај би била најголема во Холандија по површина и население.

 Географија 
мини|Карта на Утрехт од 2019 г.

На истокот на покраината се протега Утрешкото Ридје (Utrechtse Heuvelrug), венец од ридови останати како странични морени под дејство на леднички мраз по соленото заледникување кои му претходело на последното ледено време. Поради оскудноста на хранливи материи во брзоисцедната песоклива почва, најголемиот дел од земјиштето порано било вресиште, подоцна насадено со борови. Југот на покраината има речни предели. Западот претежно се состои од ливади. На север има големи езера образувани со вадењето на тресет од тресетишта настанати по последното ледено време.

 Природа 
мини|Поглед на природниот резерват Син Камер кај Ренен.

Едно од најпривлечние природни подрачја во покраината е Фехтстрек, сместен од обете страни на реката Фехт.

Седиштето на Светскиот фонд за природа во Холандија е во Зајст.

Националната природозаштитна организција „Природа и околина“ (Natuur en Milieu) има седиште во градот Утрехт.

 Општини 
Покраината е поделена на 26 општини:

 Ајселстајн
 Амерсфорт
 Аудеватер
 Барн
 Буник
 Бунсхотен
 Вајк кај Дурстеде
 Вауденберг
 Вурден
 Де Билт
 Де Ронде Фенен
 Емнес
 Зајст
 Леусден
 Лопик
 Монтфорт
 Ниуегајн
 Ренен
 Ренсвауде
 Сихтсе Фехт
 Суст
 Утрехт
 Утрехтсе Хеувелруг
 Фајфхеренланден
 Фенендал
 Хаутен

Религија
Во 2015 г. 20,3 % од жителите биле протестанти, 13,2 % биле католици, 6,6 % припаѓале на други цркви и вери, а 5,6 % биле муслимани. Преку половина од населението (54,3 %) се изјаснило како нерелигиозно.

 Стопанство 
Бруто домашниот производ (БДП) на регионот во 2018 г. изнесувал 71,5 милијарди евра или 9,2 % од вкупното државно производство. Истата година БДП по глава на жител прилагоден на куповната моќ изнесувал 47.900 евра.

 Значајни личности 
 Адријан VI (1459–1523) — римски папа, единствениот од Холандија
 Кристоф Бајс Балот (1817–1890) — хемичар и метеоролог.
 Пит Мондријан (1872–1944) — сликар
 Герит Ритвелд (1888–1964) — дизајнер на мебел и архитект
 Марко ван Вастен (born 1964) — фудбалер и тренер
 Тео ван Дусбург (1883–1931) — уметник

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Службена страница на покраината Утрехт 
 Посетете го регионот Утрехт — туристички портал 
 Покраината Утрехт на Википатување 


Категорија:Покраини во Холандија