Огниште

Огниште — место во домот каде што се чува или традиционално се чува оган за домашно затоплување и готвење, обично составен од барем хоризонтален огниште и често затворен во различен степен со каква било комбинација на повторени огништа ( низок, делумен ѕид зад огништето), камин, печка, капа за чад или оџак . Огништата обично се направени од тула или камен. Со векови, огништето било неизоставен дел од домот, обично негова средишна и најважна особина, што поимот бил метонимија на дом или домаќинство. Во современата ера, од појавата на централното греење, огништата обично не се толку чести во секојдневниот живот на повеќето луѓе, бидејќи загревањето на домот наместо со огниште се врши со централно греење или шпорет за греење, а готвењето се прави накујнски шпорет (комбинирана рингла и рерна) заедно со други домашни уреди, така што мноштвото домови изградени во 20 и 21 век немаат огништа. Сепак, доста домови сè уште имаат огништа, кои сè уште помагаат да служат за целите на топлина, готвење и удобност.

Пред индустриската ера, вообичаено  било да се постави огништето во средината на просторијата како отворено огниште, а чадот да се издига низ просторијата до баџата на покривот. Во подоцнежните дизајни кои обично имаа поцврст и континуиран покрив, огништето наместо тоа било поставено настрана во просторијата и чадот излегувал преку оџак.

Во градбата на каминот, огништето е дел од каминот каде гори огнот, обично се состои од огноотпорна тула на рамниште на подот или повисоко, под покривката на каминот.

 Археолошки особини 
лево|мини| Доцносредновековно огниште од тули и соодветниот под
мини| Јапонско традиционално огниште (ирори)
лево|мини|334x334пкс| Котел над оган во илустрациите на Вилијам Блејк за неговата митска Европа пророштво за првпат објавена во 1794 година. Оваа верзија на гравурата моментално се наоѓа во музејот Фицвилијам.
мини| Кујнско огниште во холандски стил во замокот Хофвијк, Ворбург, Холандија
десно|мини| Овој готвач од 1889 година има илустрација на огништето во куќата на Џон Хауард Пејн, кој ја напишал најпродаваната песна „ Доме! Сладок доме! ".
Во археологијата, огништето е местото на огнот од кое било раздобје. Огништата се вообичаени одлики на многу епохи кои се враќаат во праисториските кампови и може да бидат или обложени со разновидни материјали, како камен или оставени без облоги. Тие се користеле за готвење, греење и обработка на некои камени, дрвени, животински и цветни ресурси. Повремено, процесите на создавање на местото - на пример, земјоделство или ископување - ги изменуваат или расфрлаат одликите на огништето, што го прави тешко нивното идентификување без внимателно проучување.

Огништата лесно се препознаваат по присуството на камења испукани од оган, кои често се создаваат кога топлината од огнот во внатрешноста на огништата хемиски го променила и го напукнала каменот. Често присутни се фрагментирани риби и животински коски, карбонизирана лушпа, јаглен, пепел и други отпадни производи, сите вметнати во слоеви почва што се наталожени во огништето. Поради органската природа на повеќето од овие предмети, тие може да се користат за точно да се одреди датумот на последното користење на огништето преку процесот на радиокарбонско датирање. Иако јаглеродното датирање може да биде негативно повлијаено ако корисниците на огништето согорувале старо дрво или јаглен, процесот е типично доста сигурен. Ова било најчестиот начин за готвење и загревање на внатрешните простори во студени годишни времиња.

 Данок на огниште 
Во Византиското Царство, данокот на огништата познат како капникон првпат бил јасно спомнат за време на владеењето на Никифор I (802 – 811), иако неговиот контекст навестува дека тој веќе тогаш бил стар и воспоставен, а можеби бил воведен во VII век. Капникон бил данок што се применувал на сите домаќинства, без исклучоци за сиромашните.

Во Англија, данокот на огништата бил воведен на 19 мај 1662 година. Домаќинствата требало да плаќаат по два шилинга годишно за секое огниште. Половина од плаќањето се вршело на денот на Архангел Михаил, а другата половина на Благовец (Денот на дамата). Ослободување од данок, на оние кои примаа лоша помош, оние чии куќи вредеа помалку од 20 шилинзи годишно и оние кои не плаќале ниту црква, ниту лоши тарифи . Ослободени биле и добротворните институции како што се училиштата и милостињата и индустриските огништа со исклучок на ковачите и пекарските печки.

Со ревизијата на Законот во 1664 година, данокот го плаќале сите што имале повеќе од два оџаци.

Данокот бил укинат од Вилијам III во 1689 година и последната наплата била за Денот на дамата таа година. Укината е во Шкотска во 1690 година 

Даночните записи за огништето се важни за месните историчари бидејќи даваат показатели за големината на секоја проценета куќа во тоа време. Бројот на огништа е сразмерен на големината на куќата. Проценките може да се користат за да се наведат бројките и месната распределба на големи и мали куќи. Не секоја соба имала огниште, ниту сите куќи со иста големина имале потполно ист број огништа, така што тие не се точна мерка за големината на куќата.

Објавените списоци се достапни на многу враќања и оригиналните документи се во Канцеларијата за јавна евиденција . Најинформативните извештаи, од кои многу се објавени, се случуваат помеѓу 1662-1666 и 1669-1674 година.

 Вера и фолклор 
Во грчката митологија Хестија е божица на огништето, додека во римската митологија Веста ја има истата улога.Hansen, William F.. Handbook of classical mythology. Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO, 2004. 202. 

Во Стара Персија, според зороастриските традиции, се очекувало секоја куќа да има огниште за принесување жртви и молитви.Boyce, Mary. A history of Zoroastrianism. 2nd impression with corrections. ed. Leiden: E.J. Brill, 1989. 154. 

 Поврзано 
 Камин
 Веста – божица на огништето

 Наводи 

Категорија:Дом
Категорија:Огништа
Категорија:Археолошки наоди