Турски дебарски дијалект

Турскиот дебарски дијалект или турскиот дебарски говор е дијалект на турскиот јазик кој се зборува во одредни села на територијата на  Општина Центар Жупа и во мал дел од градот Дебар, односно во села каде има значително изворно турско население. Дијалектот спаѓа во групата на југозападни турски говори во Македонија. Дијалектот е признат како културно нематеријално наследство на Република Македонија од категоријата на „особено значење“ и поткатегоријата „исклучително значење“.Говорот на Турците од Дебарко - Жупа, Управа за заштита на културното наследство.

 Распространетост
Дебарскиот дијалект се зборува од турското население во дебарскиот крај, од помала група на турско население во градот Дебар, и од покомпактното изворно турско население во селата на денешна општина Центар Жупа.

 Особини 
Гостиварскиоот дијалект, како дел од југозападните дијалекти, споделува голем број заеднички одлики со соседните говори, како и пошироките румелиски говори на турскиот јазик. Како и да е, овој дијалект има одредени особини кои го издвојуваат од околните говори, особено на фонетско ниво.

 Фонолошки особини 
Одредени фонолошки особини на дијалектот се:

 самогласките во дијалектот се истите со тие од стандардниот турски јазик.  Вокалот `?` како и во другите турски говори во Македонија може да се забележи само во иницијалните зборови. 
 дебарскиот има формирање на дифтонзи со испаѓање на консонантите “?”, “v”, “y”, што не е вообичаено во зборовите од турско потекло: suuk<so?uk. Така, се забележуваат следните дифтонзи: uu, ??, ei, au, ai, ea, aa.
 во овој дијалект се забележуваат сите согласки кои се присутни во стандардниот турски јазик. Покрај нив, има и присуство на меки согласки и согласки кои се влијание на македонскиот јазик.

 Морфолошки особини 
Одредени морфолошки особини во дијалектот се:

 суфиксот за присвојност: наместо мекиот вокал “i” доаѓа тврдиот вокал “?”,
 во акузативна форма i<?
минато определено свршено време што се гради со повеќе варијантната наставка –di, 3 лице еднина, не подлежи на законот за вокална хармонија.
ако повеќесложните зборови завршуваат на вокал, обично тесните вокали преминуваат на вокалот –i: g?r?lti<g?r?lt?, saygi<sayg?, ??nki<??nk?, yari<yar?, t?rli<t?rl?, kuti<kutu;
 наставката за аорист наместо ?r>ir: gel?r<gelir
 наставката за сегашно време –yor во говорот се забележува во скратената форма –y: bulamay<bulam?yor
 наставката за идно време –ecek  забележува дека се изговара без “k”, односно во форма на –ece: gidecem<gidece?im

 Наводи 

 Поврзано 
 Турски јазик
 Македонски Турци

Категорија:Турски дијалекти во Македонија
Категорија:Нематеријално културно наследство