Стефанов Квинтет

Стефанов Квинтет (Стефанова Петорка) — визуелна група од пет галаксии од кои четири ја сочинуваат првата компактна галактичка група откриена од науката. Видлива е во соѕвездието Пегаз и откриена во 1877 г. од Едуар Стефан во Марсејската опсерваторија.
Ова е најизучуванаа од сите компактни галактички групи. Најсјајниот член на привидната група (и единстен вон вистинската група) е NGC 7320, кој има пространи H II-подрачја, наречен „црвена грутка“, каде е одвива активна ѕвездообразба.

Четири од петте галаксии во Стефановиот Квинтет сочинуваат физичко здружение — вистинска галактичка група, наречена Хиксонова компактна група 92, и веројатно со време ќе се споајт во едно. Радионабљудувањата на почетокот на 1970-тите откриле нишка од излачувања сместена во меѓугалактичкиот простор меѓу галаксиите во гупата. Истат оваа област се забележува и во слабиот сјај од јонизирани атоми забележан во видливиот дел на спектарот како зелен лак.

Вселенските телескопи даваат нов увид во природата на нишката, која денес се смета за ударен бран во меѓугалактичкиот гас, предизвикана од упадот на една галаксија (NGC 7318B) во средуштето на групата со брзина од неколку милиони километри на час.

Стефановиот Квинтет е избран како еден од петте вселенски тела набљудувани од вселенскиот телескоп „Џејмс Веб“ објавени во првите официјални слики на телескопот.

 Излачувања 

 Рендгенско зрачење
мини|десно|300п|Стефановиот Квинтет. Синиот лак горе по средината е ударот предизвикан од судир на галактички гас

Кога NGC 7318B ќе се судри со гас во групата, меѓу галаксиите се шири огромен ударен бран поголем од Млечниот Пат, загревајќи го гасот на милиони степени. Тоаш тој оддава рендгенски зраци забележливи за рендгенската опсерваторија „Чандра“ на НАСА.

Молекуларно водородно лачење

Вселенскиот телескоп „Спицер“ на НАСА, кој наоѓа присуство на инфрацрвено зрачење, открил многу моќен молекуларен водороден сигнал од ударниот бран меѓу галаксиите. Ова лачење е едно од најтурбулентните досега забележани образби на молекуларен водород, а најсилното зрачење доаѓа од средиштето на зелената област на видлива светлина спомената претходно. Оваа појава е откриена од меѓународна екипа предводена од научници од Калифорнискиот технолошки институт, со учество на научници од Австралија, Германија и Кина. Пронаоѓањето на молекуларен водород од судир во прво време било неочекувано бидејќи водородната молекула е многу нежен и лесно уништлив во ударни бранови како оние во Стефановиот Квинтет. Меѓутоа, едно објаснување е дека, додека ударната предница се движи низ облачна средина во средиштето на групата, пстои тубрулентен слој во кој настануваат милиони мали удари, дозволувајќи му на молекуларниот водород да опстане.

Црвено поместување

NGC 7320 покажува мало црвено поместување (790 км/с) додека пак другите четири имаат големи црвени поместувања (близу 6.600 км/с). Бидејќи галактичкото црвено поместување е правопропорционално на растојанието, NGC 7320 е само проекција на преден план и оддалечена е ~39 милиони светлосни години од Земјата. Ова ја прави можен член на групата NGC 7331, наспроти 210–340 милиони светлосни години за другите четири.

NGC 7319 има Сејфертово јадро од типот 2.

500px|мини|центар|Галаксиите во близина на Стефановиот Квинтет. Правоаголникот ја покажува областа опфатена од Хабловата слика од 1998–99 г.

Во Хиксоновото здружение веројатно влегува и шеста галаксија, наречена NGC 7320C: има црвено поместување слилно на Хиксоновите галаксии, а плимната опашка ја поврзува со NGC 7319.

мини|Детаљ од квинететот на слика од вселенскиот телескоп „Хабл“, 1998–99 г.

Инфрацрвено набљудување
Користејќи го Средноинфрацрвениот инструмент (MIRI), вселенскиот телескоп „Џејмс Веб“ покажува детаљи обвиени со прашина во видлива светлина, вклучувајќи големи ударни бранови и плимни опашки кај четри од петте галаксии, и претходно скриени области на вездообразба. Новите детаљи имаат улога во изучувањето на развојот на галаксиите.


Членови
+Членови на Хиксоновата компактна група 92 Име Тип Рек. (J2000) Дек. (J2000) Црв. пом. (км/с) Прив. вел. NGC 7317 E4   6.599 ± 26 +14,6 NGC 7318A(UGC 12099) E2 pec   6.630 ± 23 +14,3 NGC 7318B(UGC 12100) SB(s)bc pec   5.774 ± 24 +13,9 NGC 7319 SB(s)bc pec   6.747 ± 7 +14,1 NGC 7320C (R)SAB(s)0/a   5.985 ± 9 +16,7

 Во популарната култура 
Ангелските фигури на почетокот на филмот „Животот е прекрасен“ (1946) се засновани на слики од Стефановиот Квинтет.

 Поврзано 
 Робертов Квартет
 Сејфертов Секстет

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Стефановиот Квинтет и NGC 7331 — GALEX 
 Стефанов Квинтет 
 Стефанов Квинтет  — NightSkyInfo 
 Што има зад Стефановиот Квинтет? — блог Чандра, 21 јули 2009 г. 



Категорија:Галактички јата
Категорија:Пегаз (соѕвездие)
Категорија:Хиксонови компактни групи
Категорија:Астрономски тела откриени во 1877 година
Категорија:Откритија на Едуар Стефан