Жива(II) оксид

Живата(II) оксид, исто така наречена жива оксид,  е неорганско соединение со формулата HgO. Има црвена или портокалова боја. Живата(II) оксид е цврста супстанца на собна температура и притисок. Минералната форма монтроидит се наоѓа многу ретко.

 Историја 
Експериментот за подготовка на живин оксид прв го опишал арапско-шпанскиот алхемичар од 11 век, Маслама ал-Мајрити, во Рутбат ал-хаким.

Во 1774 година, Џозеф Пристли открил дека кислородот се ослободува со загревање на живин оксид, иако тој не го идентификувал гасот како кислород (напротив, Пристли го нарекол „дефлогистициран воздух“, бидејќи тоа е парадигмата според која тој работел во тоа време).

 Синтеза 
лево|мини|Монтроидит структура (црвените атоми се кислород)
лево|мини|Cinnabar структура

Црвената форма на HgO може да се добие со загревање на Hg со кислород на приближно 350 °C или со пиролиза на Hg(NO3)2. Жолтата форма може да се добие со таложење на воден раствор на Hg2+ со алкали. Разликата во бојата се должи на големината на честичките; двете форми имаат иста структура која се состои од речиси линеарни O-Hg-O единици поврзани во цик-цак синџири со агол Hg-O-Hg од 108°.

 Структура 
Под атмосферски притисок живин оксидот има две кристални форми: едната се нарекува монтроидит (орторомбична, 2/m 2/m 2/m, Pnma), а втората е аналогна на сулфидниот минерал цинабар (шестаголна, hP6, P3221); и двете се одликуваат со Hg-O синџири.  При притисок над 10 GPa и двете структури се претвораат во тетрагонална форма.

 Употреба 
HgO понекогаш се користи во производството на жива бидејќи лесно се распаѓа. Кога се распаѓа, се генерира кислороден гас.

Се користи и како материјал за катоди во живини батерии.

 Здравствени проблеми 
лево|мини|Етикетата на шише HgO прашок.
Жива оксидот е високо токсична супстанција која може да се апсорбира во телото со вдишување на неговиот аеросол, преку кожата и со голтање. Супстанцијата е иритирачка за очите, кожата и респираторниот тракт и може да има ефекти врз бубрезите, што резултира со оштетување на бубрезите. Во синџирот на исхрана важен за луѓето, се случува биоакумулација, особено кај водните организми. Супстанциата е забранета како пестицид во ЕУ.

Испарувањето на 20 °C е занемарливо. HgO се распаѓа при изложување на светлина или при загревање над 500 °C. Греењето произведува високотоксични гасови од жива и кислород, што ја зголемува опасноста од пожар. Живата(II) оксидот бурно реагира со редукционите агенси, хлор, водород пероксид, магнезиум (кога се загрева), дисулфур дихлорид и водород трисулфид. Соединенијата чувствителни на удар се формираат со метали и елементи како сулфур и фосфор.

 Наводи 

 Надворешни врски 

 National Pollutant Inventory – Mercury and compounds fact sheet
 Information at Webelements.

Категорија:Оксиди
Категорија:Соединенија на живата
Категорија:Неоргански соединенија