Ани Ерно

Ени Ерно (); (, ) — француска писателка и професор по книжевност. Нејзиното книжевно дело, главно автобиографско, одржува блиски врски со социологијата. Ерно ја добила Нобеловата награда за литература за 2022 година „за храброста и клиничката острина со која ги открива корените, отуѓувањата и колективните ограничувања на личната меморија“.

 Животопис 
Ерно еродена во Лилбон, а пораснала во Ивто (Нормандија), во семејство од работничката класа, но нејзините родители на крајот поседувале кафуле-бакалница. Студирала на универзитетите во Руан, а потоа и во Бордо, каде дипломирала современа книжевност во 1971 година. Извесно време работела на незавршенета теза за Пјер де Мариво.

Во раните 1970-ти, Ерно предавала во гимназијата во Боневил,. на колеџот Евир во Анси-ле-Вје, потоа во Понтоаз, пред да се приклучи на Националниот центар за образование на далечина.Annie Ernaux, Cercle-enseignement.com, accessed 12 October 2011. До 2000 година предавала книжевност, а потоа целосно се посветила на пишувањето. Живее во Сержи, во департманот Вал-д-Оаз.Ani Erno, Godine. Štrik, Beograd, 2023, стр. 5.

Творештво
Ерно ја започнала книжевната кариера во 1974 година со полуафтобиографското дело „Празните кабинети“ (француски: Les Armoires vides) со тема на илегалниот абортус. Десет години подоцна ја добила познатата награда „Ренодо“ за книгата „Плоштад“ (La Place). Најчестите теми во нејзините дела се класната поделба, феминизмот и општественото и колективното битие, а во нив провејува длабока социолошка и психолошка анализа. Во подоцнежните романи, сè повеќе применува автобиографско пишување, поради што е прогласена за основоположник на автобиографската фикција. Нејзиното најзначајно дело е романот „Години“ (Les Annes) во кој ги прикажува својот живот и француското општетство во период на шест децении по Втората светска војна.Ani Erno, Godine. Štrik, Beograd, 2023.

Во 2022 година, Ерно станала 17. писателка која ја добила Нобеловата награда за книжевност, доделена за „храброста и клиничката прецизност со која ги открива корените, отуѓеноста и колективните ограничувања на личните сеќавања“, а таа им ја посветила наградата на „оние кои страдаат од каква и да било доминација, кои страдаат поради расизмот, поради сè што може да се нарече некаков облик на нееднаквост.“ Исто така, по прогласувањето на наградата, таа изјавила: „Нобеловата награда се манифестира низ својто стремеж за традицијата. А да се биде свртен само кон традицијата првенствено е одлика на мажите. На тој начин, тие ја пренесуваат моќта еден на друг.“ По тој повод, таа повикала на модернизација на Нобеловата награда, така што ќе се намалат „помпезноста, свечените тоалети и фракови“. Таа ја критикувала Нобеловата награда како машка институција, како премногу луксузна и буржоаска, а со тоа и премногу далечна од оние кои страдаат од нееднаквоста. Нејзината книжевна постапка не е инвентивна, но затоа, пак, е ефектна при што конструкцијата на романот е засилена со воведувањето на описите на личните фотографии. Стилот е речиси лапидарен, без многу фигури, но со впечатливо прикажување на историските и автобиографските елементи. Интересно е тоа што Ерно не го деконструира јазикот, онака како што барала француската феминистичка теорија, меѓутоа таа го деконструира жанрот. Во своите романи таа го применува стилот познат како автосоциофикција, користејќи лични забелешки и сеќавања, како и автобиографското искуство и историските факти. Ерно доследно пишува за својот личен живот, но не е пионерка во употребата на автобиографските елементи во книжевноста. Сепак, за разлика од традиционалната употреба на оваа постапка, кај Ерно автобиографското не е второстепено, туку тоа е суштината на нејзиното дело, односно таа не го крие своето „јас“, дури ни поради уметничката нужност и веројатност. Напротив, таа сака искуството да стане писмо, без фикционализација во традиционалната смисла на зборот, туку го истакнува универзалното значење на личното искуство.Ljubica Pupezin, „Godine Ani Erno — njena priča je i tvoja priča“, во: Ani Erno, Godine. Štrik, Beograd, 2023, стр. 238-241.

 Награди и признанија 
 1977 - Наградата на честа за романот Ce qu'ils disent ou rien од 1977 година
 1984 - Наградата Ренодо за „Плоштад“
 2008 - Наградата „Маргерит-Дирас“ за „Години“
 2008 - Наградата „Франсоа-Моријак“ за „Години“
 2008 - Наградата на францускиот јазик за целокупниот нејзин опус
 2014 - Почесен доктор на Универзитетот во Сержи-Понтоаз
 2016 - Наградата „Стрега“ за „Години“ (преведена на италијански како Gli Anni (L'Orma)
 2017 - Наградата Маргерит-Јурсенар, доделена од Граѓанското општество на мултимедијални автори, за целокупниот нејзин опус
 2018 - Наградата „Хемингвеј“ за целокупниот нејзин опус
 2019 Prix Formentor 
 2019 - Награда Грегор фон Рецори за „Жена“
 2021 - Избрана за меѓународен писател на Кралското друштво за литература
 2022 - Нобелова награда за литература

Покрај тоа, нејзиното име го носи и Наградата „Ани-Ерно“.

 Библиографија 
 „Празните кабинети“ (Les Armoires vides, Paris, Gallimard, 1974; Gallimard, 1984, )
 Ce qu'ils disent ou rien, Paris, Gallimard, 1977; French & European Publications, Incorporated, 1989, 
 La Femme gelée, Paris, Gallimard, 1981; French & European Publications, Incorporated, 1987, 
 „Плоштад“ (La Place, Paris, Gallimard, 1983; Distribooks Inc, 1992, )
 „Жена“ (Une Femme, Paris, Gallimard, 1987)
 Passion simple, Paris, Gallimard, 1991; Gallimard, 1993, 
 Journal du dehors, Paris, Gallimard, 1993
 La Honte, Paris, Gallimard, 1997
 Je ne suis pas sortie de ma nuit, Paris, Gallimard, 1997
 La Vie extérieure : 1993-1999, Paris, Gallimard, 2000
 L'Événement, Paris, Gallimard, 2000, 
 Se perdre, Paris, Gallimard, 2001
 L'Occupation, Paris, Gallimard, 2002
 L'Usage de la photo, with Marc Marie, Paris, Gallimard, 2005
 „Години“ (Les Années, Paris, Gallimard, 2008, ) 
 L'Autre fille, Paris, Nil 2011 
 L'Atelier noir, Paris, éditions des Busclats, 2011
 Écrire la vie, Paris, Gallimard, 2011
 Retour à Yvetot, éditions du Mauconduit, 2013
 Regarde les lumières mon amour, Seuil, 2014
 Mémoire de fille, Gallimard, 2016
 Hôtel Casanova, Gallimard Folio, 2020
 Le jeune homme, Gallimard, 2022

 Наводи 

 Надворешни врски 
 Ани Ерно не мрежното место на Нобеловата награда
 Critical bibliography (Auteurs.contemporain.info)

Категорија:Нобеловки
Категорија:Добитници на Ренодоовата награда
Категорија:Добитници на Нобеловата награда за литература
Категорија:Француски нобеловци