Нитрилотриоцетна киселина

Chemical compoundНитрилотриоцетна киселина (NTA) е аминополикарбоксилна киселина со хемиска формула N(CH 2CO2H)3. Претставува безбоен солид и се користи како хелатен агенс кој формира соединенија со метални јони (хелати) како што се Ca 2+, Co 2+, Cu 2+ и Fe 3+.Nitrilotriacetic Acid and Its Salts, International Agency for Research on Cancer

 Производство и употреба 
Нитрилотриоцетната киселина е комерцијално достапна како слободна киселина и како натриумова сол. Се произведува од амонијак, формалдехид и натриум цијанид или цијановодород. Се проценува дека нејзиното производство е 100 илјади тони годишно.  NTA исто така се добива и како нечистотија во синтезата на EDTA.Hart, J. Roger (2005) "Ethylenediaminetetraacetic Acid and Related Chelating Agents" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, Weinheim.  Постарите патишта за добивање на NTA вклучуваат алкилација на амонијак со хлорооцетна киселина и оксидација на триетаноламин.

 Координативна хемија и апликации 
NTA е триподен тетрадентатен трианионски лиганд.

Употребите на NTA се слични на оние на EDTA, бидејќи и двете се хелатни агенси. Се користи за омекнување на водата и како замена за натриум и калиум трифосфат во детергенти и средства за чистење.

NTA како хелатен агенс ги отстранува Cr, Cu и As од дрва кое се обработени со хромиран бакарен арсенат.Fang-Chih, C.; Ya-Nang, W.; Pin-Jui, C.; Chun-Han, K. Factors affecting chelating extraction of Cr, Cu, and As from CCA-treated wood.

 Токсичност и животна средина 
Нитрилоцетна киселина може да предизвика иритација на очите, кожата и респираторниот тракт; и може да предизвика оштетување на бубрезите и мочниот меур. Соединението се очекува да има потенцијал да предизвика рак кај луѓето.

За разлика од EDTA, NTA е лесно биоразградлив и речиси целосно се отстранува за време на третманот на отпадните води.  Влијанијата на НТА врз животната средина се минимални. И покрај широката употреба во производите за чистење, концентрацијата во снабдувањето со вода е премногу ниска за да има значително влијание врз здравјето на луѓето или квалитетот на животната средина.Brouwer, N.; Terpstra, P. Ecological and Toxicological Properties of Nitrilotriacetic Acid (NTA) as a Detergent Builder.

 Наводи 

Категорија:Оцетни киселини
Категорија:Амини
Категорија:Хелатни агенси
Категорија:Лиганди