Јужни Шетландски Острови

врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/Powell-Chart-1822.png/290px-Powell-Chart-1822.png|мини|290x290пкс| Фрагмент од табелата на Џорџ Пауел од 1822 година на Јужните Шетландски Острови
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Half-Moon.jpg/290px-Half-Moon.jpg|десно|мини|290x290пкс| Норвешки брод за ловење китови
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Ongal.jpg/290px-Ongal.jpg|десно|мини|290x290пкс| Врвот Онгал, планините Тангра
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Renier Point.jpg/290px-Renier Point.jpg|десно|мини|290x290пкс| Реније Поинт
Јужни Шетландски Острови — група острови на Антарктикот со вкупна површина од . Тие лежат на околу 120 километри северно од Антарктичкиот Полуостров, и помеѓу 430 и 900 километри југозападно од најблиската точка на Јужните Оркниски Острови. Со Антарктичкиот договор од 1959 година, суверенитетот на островите не е ниту признат ниту оспорен од потписниците  и тие се бесплатни за употреба од кој било потписник за невоени цели.

Островите биле преземени од Обединетото Кралство од 1908 година и како дел од Британската антарктичка територија од 1962 година. За нив претензии имаат и владите на Чиле (од 1940 година, како дел од покраината Чилеанска Антарктичка Територија) и Аргентина (од 1943 година, како дел од Аргентински Антарктик, покраината Огнена Земја).

Неколку земји одржуваат истражувачки станици на островите. Повеќето од нив се сместени на Остров на Кралот Џорџ, со корист од аеродромот на чилеанската база Едуардо Фреј.

Постојат шеснаесет истражувачки станици во различни делови на островите, а чилеанските станици се најголеми по број.

 Историја 
Островите биле откриени од британскиот морнар Вилијам Смит со бродот „Вилијам“ во 1819 година. Иако се претпоставува дека холандскиот морнар Дирк Гериц во 1599 година или шпанскиот адмирал Габриел де Кастиља во 1603 година би можеле да ги виделе Јужните Шетландски Острови, или северно-американските експедиции можеби го посетиле архипелагот пред Смит, нема доволно историски докази за да се поддржат таквите тврдења. Откритието на Смит, напротив, било добро документирано и имало пошироки историски импликации надвор од неговото географско значење.Ivanov, L. General Geography and History of Livingston Island. In: Bulgarian Antarctic Research: A Synthesis. Eds. C. Pimpirev and N. Chipev. Sofia: St. Kliment Ohridski University Press, 2015, pp. 17–28, 

Чилеанските научници тврдат дека Американските староседелци ги посетиле островите, поради камените артефакти пронајдени од операциите за земање примероци од дното во Адмиралти, островот Крал Џорџ и заливот Дискавери, островот Гринич; сепак, за артефактите подоцна било откриено дека биле засадени.  Во 1818 година, Хуан Педро де Агир добил дозвола од властите во Буенос Аирес да воспостави база за ловење на „некои од ненаселените острови во близина на Јужниот пол“.

Капетанот Вилијам Смит во британскиот брод Вилијамс, додека пловел до Валпараисо, Чиле во 1819 година скршнал од својата рута јужно од ’ртот Хорн и на 19 февруари 1819 година ја здогледал Вилијамс Поинт, североисточниот крај на островот Ливингстон. Така островот Ливингстон станала првата земја некогаш откриена подалеку од 60 ° јужно. Смит повторно ги посетил Јужните Шетландски Острови, слетал на островот Џорџ на 16 октомври 1819 година и побарал поседување за Британија.

Во меѓувреме, бродот на шпанската морнарица Сан Телмо потонал во септември 1819 година додека се обидувал да помине низ Дрејковиот Премин. Делови од неговите претпоставени остатоци биле пронајдени неколку месеци подоцна на северниот брег на островот Ливингстон. Се верува дека екипажот на Сан Телмо и војниците на бродот, предводени од Росендо Порлиер (вкупно 644 мажи), се првите познати луѓе кои слетале на Антарктикот.

Од декември 1819 до јануари 1820 година, островите биле испитани и мапирани од поручникот Едвард Брансфилд на бродот Вилијамс, кој бил изнајмен од Кралската морнарица.

На 15 ноември 1819 година, агентот на Соединетите Американски Држави во Валпараисо, Џереми Робинсон, го информирал државниот секретар на Соединетите Американски Држави Џон Квинси Адамс за откритието на Смит и претстојната мисија на Брансфилд, и предложил испраќање брод на американската морнарица за истражување на островите каде што „новите извори на богатството, моќта и среќата ќе бидат откриени и самата наука ќе има корист од тоа“.

Откривањето на островите ги привлекло британските и американските китоловци. Првиот брод што оперирал во областа бил Еспирито Санто, изнајмен од британски трговци во Буенос Аирес. Бродот пристигнал на Ругедовиот Остров во близина на островот Ливингстон, каде што неговиот британски екипаж слетал на Божиќ 1819 година и ги побарал островите за кралот Џорџ III. Наративот на настаните бил  објавен од страна на капетанот на бродот, Џозеф Херинг, во изданието на Империјал магазинот од јули 1820 година. Еспирито Санто бил следен од Фолкландските Острови од американската Херсилија, командуван од капетанот Џејмс Шефилд (со вториот колега Натаниел Палмер).

Првото презимување на Антарктикот се случило на Јужните Шетландски Острови, кога на крајот на летната сезона 1820–1821 година, единаесет Британци од бродот Лорд Мелвил не успеале да го напуштат островот Кинг Џорџ и ја преживеале зимата за да бидат спасени на почетокот на следната сезона.

Откако го обиколиле Антарктичкиот континент, руската антарктичка експедиција на Фабијан фон Белингсхаузен и Михаил Лазарев пристигнала на островите во јануари 1821 година. Русите ги истражувале островите и ги именувале, слетувајќи и на островот на крал Џорџ и на Слоновскиот Остров. Додека пловел меѓу островите Дисепшен и Ливингстон, Белингсхаузен го посетил Натаниел Палмер, капетан на американскиот брод Херој, кој го информирал за активностите на десетици американски и британски бродови во областа.

Името „Нова Јужна Британија“ се користело накратко, но набрзо било променето во Јужни Шетландски Острови (во однос на Шетландските Острови на северот на Шкотска). Името Јужни Шетландски Острови сега е воспоставено во меѓународна употреба. Двете островски групи лежат на слично растојание од екваторот, но јужните се многу постудени.

Ловот на фоки и китови се спроведувал на островите во текот на 19 и почетокот на 20 век. Ерата на истражување траела од 1820 до 1908 година за кое време се забележани 197 пловни објекти кои ги посетувле островите.R.K. Headland (ed.), Historical Antarctic sealing industry, Scott Polar Research Institute (Cambridge University), 2018, p.168,  Дванаесет од тие пловни објекти биле уништени. Реликви од овој период вклучуваат железни садови, урнатини од колиби и натписи.

Почнувајќи од 1908 година, островите биле управувани како дел од Зависноста на Фолкландските Острови, но тие биле трајно окупирани од луѓе од основањето на научно-истражувачката станица во 1944 година. Архипелагот, заедно со блискиот Антарктички Полуостров и островот Јужна Џорџија, е сè попопуларна туристичка дестинација во текот на јужното лето.

 Географија 
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/South Shetland Islands and Antarctica.jpg/290px-South Shetland Islands and Antarctica.jpg|мини|290x290пкс| Јужните Шетландски Острови и Антарктичкиот Полуостров. Фотографија на астронаут, 2011 година
Како група острови, Јужните Шетландски Острови се наоѓаат на . Тие се во регионот 61° 00'–63° 37' јужно, 53° 83'–62° 83' западно. Островите се наоѓаат на 940 км јужно од Фолкландските Острови и помеѓу 93 км од островот Дисепшан и 269 км од Кларенсовиот Остров.

Јужните Шетландски Острови се состојат од 11 големи острови и неколку помали, со вкупно   земјишна површина. Помеѓу 80 и 90% од копнената површина е трајно заледена. Највисоката точка на островскиот синџир е планината Ирвинг на островот Кларенс со  надморска височина.

Јужните Шетландски Острови се протегаат околу  од Смитовиот Остров.

 Вулкани 
На островите постојат различни вулкани со активност во кватернерниот период. Овие вулкани се поврзани со тектониката на Брансфилдовиот басен. Од запад кон исток познати вулкани се Саил Рок, Островот Дисепшен, Резен Нол, Глинер Хајтс, Единбург, Инот Поинт, Островот Пингвин, Мелвил Пик и островот Бриџман. Поголемиот дел од вулканските карпи и тефра се од базалт или базалт андезит. Исклучок е тефрата на островот Дисепшен која е од трахит и базалт трахиандезит, побогата со калиум и натриум.

Кватернарните вулкански производи на островите имаат тенденција да имаат помалку калиум и натриум на даден опсег на силициум диоксид и помал сооднос Nb / Y, отколку оние поврзани со Ларсеновиот на Антарктичкиот Полуостров.

 Клима 
Островите се на исто растојание од екваторот како и Фарските Острови во Северниот Атлантик, но нивната близина до Антарктикот значи дека тие имаат многу постудена клима. Морето околу островите е затворено со мраз од почетокот на април до почетокот на декември, а месечната просечна температура е под  за осум месеци во годината (април до ноември).

Островите доживеале мерливо повлекување на ледниците во текот на последниве години, но и покрај тоа, тие остануваат повеќе од 80% покриени со снег и мраз во текот на летото.

Климата е облачна и влажна во текот на целата година и во сите годишни времиња дува многу силен западен ветер. Некои од најсончевите временски услови се поврзани со појава на многу студено време од југ кон крајот на зимата и пролетта. Просечните летни температури се само околу  а оние во зима се околу  . Ефектот на океанот има тенденција да ги одржува летните температури ниски и да ги спречи зимските температури да паѓаат толку ниско како што паѓаат во внатрешноста на југ.GHCN Climate data, GISS data publications, period 1978-2007

 Флора и фауна 
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/SouthShetland-2016-Livingston_Island_%28Hannah_Point%29%E2%80%93Southern_elephant_seal_%28Mirounga_leonina%29_01.jpg/290px-SouthShetland-2016-Livingston_Island_%28Hannah_Point%29%E2%80%93Southern_elephant_seal_%28Mirounga_leonina%29_01.jpg|мини|290x290пкс|Слоновски фоки
И покрај суровите услови, островите поддржуваат вегетација и се дел од екорегионот на тундра на Шкотските Морски Острови, заедно со Јужна Џорџија и Јужните Сендвички Острови, Јужните Оркниски Острови и островот Буве. Сите овие острови лежат во студените мориња под Конвергенцијата на Антарктикот. Овие области поддржуваат вегетација на тундра која се состои од мов, лишаи и алги, додека морските птици, пингвините и фоките се хранат во околните води.

 Острови 
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Byers Peninsula, Devils Point.jpg/290px-Byers Peninsula, Devils Point.jpg|мини|290x290пкс| Ѓаволска точка, остров Ливингстон
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/Deception-Tourists.jpg/290px-Deception-Tourists.jpg|десно|мини|290x290пкс| Топла вулканска бања во Порт Фостер
Од север кон југ главните и некои помали острови на Јужните Шетландски Острови се:

 Корнволисов Остров 
 Слоновски Остров
 Кларенсов Остров
 Роветов Остров
 Гибсов Остров
 Едиов Остров
 Остров на Крал Џорџ 
 Бриџменов Остров
 Остров на пингвините
 Нелсонов Остров
 Робертов Остров
 Вочкипер 
 Гринички Остров
 Остров на полумесечината
 Остров на пустошот
 Ливингстонов Остров 
 Снежен Остров
 Смитов Остров
 Дисепшен
 Остров на фоките
 Среден Остров

 Истражувачки станици 
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/Villa-Las-Estrellas-Antarctica.JPG/290px-Villa-Las-Estrellas-Antarctica.JPG|десно|мини|290x290пкс| Чилеанската база Фреј и рускиот Белингсхаузен (десно)
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/St.-Kliment-Ohridski-Base-2012-2.jpg/290px-St.-Kliment-Ohridski-Base-2012-2.jpg|десно|мини|290x290пкс| Антарктичка научна база „Св. Климент Охридски“
Неколку нации одржуваат истражувачки станици на островите:

  – Камара (1953)
  – Карлини (1953)
  – Десепсион (1948
  – Св. Климент Охридски
  – Командант Фераз (1984)
  – Едуардо Фреј (1969)
  – Хулио Ескудеро (1994)
  – Артуро Прат (1994)
  – Гилермо Ман (1991)
  – Кинески Ѕид (1985)
  – Педро Висенте Малдонадо (1990)
  – Хуан Карлос I(1988)
  – Габриел де Кастиља
  – Крал Сејон (1988)
  – Мачу Пикчу (1989)
  – Хенрик Арктовски (1977)
  – Белингсхаузен (1968)
  – Ширеф (1996)
  – Артигас (1984)

 Теренски кампови 
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/Byers Peninsula, Camp Byers.jpg/290px-Byers Peninsula, Camp Byers.jpg|мини|290x290пкс| Camp Byers (Меѓународен теренски камп)

  – Camp Livingston
  – Camp Academia
  – Camp Byers

 Карти 
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/Livingston-Island-Map-2010.jpg/290px-Livingston-Island-Map-2010.jpg|мини|290x290пкс| Топографска карта на островите Ливингстон, Гринич, Роберт, Сноу и Смит
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Killing-Ship-Map.png/290px-Killing-Ship-Map.png|мини|290x290пкс|

 Табела на Јужен Шетланд, вклучувајќи го и островот Крунисување од истражувањето на гулабот во 1821 и 1822 година од страна на Џорџ Пауел, командант на истиот. Скала околу. 1:200000. Лондон: Лори, 1822 година.
 Географски информациски систем на островот на Крал Џорџ.
 Л.Л. Иванов и сор. Антарктик: Островот Ливингстон и островот Гринич, Јужните Шетландски Острови (од Англиски теснец до Мортон теснец, со илустрации и дистрибуција на ледена покривка). Топографска карта во размер 1:100000. Антарктичка Комисија за имиња на места на Бугарија, Софија, 2005 година.
 ЛЛ Иванов. Антарктик: Островот Ливингстон и островите Гринич, Роберт, Сноу и Смит. Топографска карта во размер 1:120000. Тројан: Фондација Манфред Ворнер, 2010 година. (прво издание 2009 г. )
 ЛЛ Иванов. Антарктик: Островот Ливингстон и островот Смит . Топографска карта во размер 1:100000. Фондација Манфред Ворнер, 2017 година,
 Антарктичка дигитална база на податоци (ADD) во размер 1:250000 топографска карта на Антарктикот. Научен комитет за истражување на Антарктикот (SCAR). Од 1993 година, редовно се надградува и ажурира.

 Во фикцијата 

 Архипелагот ја обезбедува мизансценот на трилерот на Антарктикот од 2016 година „Бродот за убивање“, автор на Елизабет Крувис и Бо Рифенбург (под нивниот заеднички псевдоним Сајмон Бофорт ), а акцијата се шири од Хана Поинт до полуостровот Бајерс преку Иванова Бич, и Rotch Dome во процесот. 
 „Далеку со пингвините“ од Хејзел Приор (2020) е сместена во база за истражување на пингвини на измислениот остров „Островот Локет“, но за кој авторот наведува дека се базира на Јужните Шетландски Острови. [ потребен е цитат ]

 Наводи 

 Библиографија 

 AGE Jones, Captain William Smith and the Discovery of New South Shetland, Geographical Journal, кн. 141, бр. 3 (ноември 1975), стр. 445–461.
 Алан Гарни, Под конвергенцијата: Патувања кон Антарктикот, 1699-1839, Пингвин Букс, Њујорк, 1998 година.
 RJ Campbell ed., The Discovery of the South Shetland Islands: The Voyage of the Brig Williams 1819-1820 and Journal of Midshipman CW Poynter, The Hakluyt Society, Лондон, 2000 година.
 Капетан. Ернан Ферер Фуга, Ел Хито австрален конфин во Америка. Ел кабо де Хорнос. (Сигло XIX, 1800-1855. ) (Сега дел. ) . Revista de Marina, Валпараисо, 2004, бр. 1.
 Општо истражување на климатологијата V12, Лендсберг ед., 1984 година, Елзевиер.
 Џ. Стјуарт. Антарктик: Енциклопедија . Џеферсон, NC и Лондон: Мекфарланд, 2011. 1771 стр.ISBN 978-0-7864-3590-6
 B. Riffenburgh, ед. Енциклопедија на Антарктикот . Њујорк, Њујорк: Routledge, 2006. 1272 стр.ISBN 978-1-1358-7866-5
 Е. Серано. Espacios protegidos y politica territorial en las islas Shetland del Sur (Antártida). Boletín de la AGENº 31 - 2001, стр. 5-21

 Надворешни врски 
 Веб-страница на Секретаријатот на Комонвелтот што ги опишува НДТ
 Обединетото Кралство, влада на британската антарктичка територија
 Веб-страница на аргентинската влада со карта на Јужните Шетландски Острови
 Веб-страница на аргентинската влада за историјата на Антарктикот
 Аргентински антарктички сектор: историски документи
 Композитен весник на Антарктикот
 Антарктичка Комисија за имиња на места на Бугарија

Категорија:Фоколов
Категорија:Архипелази во Јужниот Океан

Категорија:Острови на Антарктикот