Галактичка нишка

Галактички нишки — најголемите структури во вселената сочинети од ѕидови на гравитациски врзани галактички суперјата. Овие масивни образби налик на конци можат да достигнат големина од 80 мегапарсеци h−1 (160 до 260 милиони светлосни години) и претставуваат граници помеѓу големи празнини.

Образување
Во стандардниот модел за развојот на вселената, галактичките нишки образуваат пајажински низи од темна материја, наречени галактичка пајажина или вселенска пајажина. Се смета дека темната материја ја диктира структурата на вселената во најголеми размери. Темната материја гравитациски привлекува барионска материја, и е „нормалната“ материја која образува долги тенки ѕидови од галактички суперјата.

Откривање
Откривањето на структури поголеми од суперјата почнало кон крајот на 1980-тите. Во 1987 г. астрономот Ричард Брент Тали од Астрономскиот институт при Хавајскиот институт го открил суперјатниот комплекс Риби-Кит. Во 1989 г. е откриен Големиот Ѕид CfA2, проследен од Слоуновиот Голем Ѕид во 2003 г.Sky and Telescope, "Refining the Cosmic Recipe" , 14 November 2003 На 11 јануари 2013 г. истражувачите на чело со Роџер Клаус од Универзитетот на Централен Ланкашир го објавиле откритието на голема квазарска група наречена Огромна Голема Квазарска Група, неспоредливо поголема од дотогаш познатите галактички нишки. Во ноември 2013 г. служејќи се со гама-изблици како појдовни точки, астрономите го откриле Големиот Ѕид Херкул–Северна Круна — неверојатно огромна нишка со големина од 10 милијарди светлосни години.

Нишки
Нишките во потесна смисла се вид на нишки со приближно сличнни големи и мали полуоски по должинската оска.

+ Галактички нишки  Нишка Откриена  Средна оддалеченост Големина Белешки  Береникина Коса     Суперјатото Береникина Коса се наоѓа во нишката Береникина Коса.'Astronomy and Astrophysics' (), vol. 138, no. 1, Sept. 1984, pp. 85–92. Research supported by Cornell University "The Coma/A 1367 filament of galaxies" 09/1984  Сочинува дел од Големиот Ѕид CfA2.THE ASTRONOMICAL JOURNAL, 115:1745-1777, 1998 May ; THE STAR FORMATION PROPERTIES OF DISK GALAXIES: Hα IMAGING OF GALAXIES IN THE COMA SUPERCLUSTER Персеј-Пегаз  1985    Поврзана со суперјатото Риби Кит, при што суперјатото Персеј-Риби е член на нишката.'Astrophysical Journal', Part 1 (), vol. 299, Dec. 1, 1985, pp. 5–14. "A possible 300 megaparsec filament of clusters of galaxies in Perseus-Pegasus" 12/1985   Голема Мечка     Поврзана со Хомункулот CfA, дел од нишката образува дел од „ногата“ на Хомункулот.  Рис–Голема Мечка 1999  2000 - 8000 км/с во црвенопоместен простор   Поврзана со и одделна од суперјатото Рис-Голема Мечка.The Astrophysical Journal Supplement Series, volume 121, issue 2, pp. 445–472. "Photometric Properties of Kiso Ultraviolet-Excess Galaxies in the Lynx-Ursa Major Region" 04/1999   нишка на z=2,38 околу протојатото ClG J2143-4423  2004  z=2,38  110 Мпс Во 2004 г. е откриена нишка со должина на Големиот Ѕид. Во 2008 г. сè уште била најголемата структура понатаму од црвеното поместување 2.NASA, GIANT GALAXY STRING DEFIES MODELS OF HOW UNIVERSE EVOLVED , 7 јануари 2004Relativistic Astrophysics Legacy and Cosmology - Einstein's, ESO Astrophysics Symposia, Volume . . Springer-Verlag Berlin Heidelberg, 2008, p. 358 "Ultraviolet-Bright, High-Redshift ULIRGS" 00/2008  

 Ади Цитрин и Ноа Брош предложиле кратка нишка откриена со утврдувањето на порамнета нареденост на ѕвездородни галаксии во соседството на Млечниот Пат и Месната Група. Постоењето на оваа нишка, како и на слична пократка нишка е утврдено со проучувањето на Меквин и др. (2014) според далечинските мерења со методот TRGB.

Галактички ѕидови
Галактичкиот ѕид е вид на нишка со значнително поголема голема полуоска отколку малата по должинската оска.

+ Галактички ѕидови Ѕид  Откриен  Средна оддалеченост Големина Белешки  Голем Ѕид CfA2 (Ѕид Береникина Коса, Голем Ѕид, Северен Голем Ѕид, Голем Северен Ѕид, Голем Ѕид CfA) 1989  z=0,03058  251 Мпс (должина)
 750 Мсг (должина) 250 Мсг (ширина) 20 Мсг (дебелина) Ова е првата откриена суперголема големоразмерна структура или псевдоструктура во вселената. Хомункулот CfA се наоѓа во срцевината на Големиот Ѕид, а суперјатото Береникина Коса го сочинува најголемиот дел од неговата структура. Береникина Коса е во неговата срцевина.Scientific American, vol. 280, no. 6, pp. 30–37   06/1999   Слоунов Голем Ѕид 2003  z=0,07804  433 Мпс (должина) Ова била најголемата откриена галактична нишкаChin. J. Astron. Astrophys. Vol. 6 (2006), No. 1, 35–42  сè до откривањето на Големиот Ѕид Херкул–Северна Круна десет години подоцна. Вајаров Ѕид (Јужен Голем Ѕид, Голем Јужен Ѕид, Јужен Ѕид)    8000 км/с (должина)  5000 км/с (ширина) 1000 км/с (длабочина)   (во димензии на црвенопоместен простор)  Вајаровиот Ѕид е „напореден“ на Печкиниот и „нормален“ на Жеравовиот Ѕид.Unveiling large-scale structures behind the Milky Way. Astronomical Society of the Pacific Conference Series, vol. 67; Proceedings of a workshop at the Observatoire de Paris-Meudon; 18–21 January 1994; San Francisco: Astronomical Society of the Pacific (ASP); c1994; edited by Chantal Balkowski and R. C. Kraan-Korteweg, p.21 ; Visualization of Nearby Large-Scale Structures  ; Fairall, A. P., Paverd, W. R., & Ashley, R. P. ; 1994ASPC...67...21F  Жеравов Ѕид    Жеравовиот Ѕид е „нормален“ на Печкиниот и Вајаровиот Ѕид.Astrophysics and Space Science, volume 230, issue 1–2, pp. 225–235 "Large-Scale Structures in the Distribution of Galaxies" 08/1995   Печкин Ѕид     Јатото Печка е дел од овој ѕид. Ѕидот е „напореден“ на Вајаровиот Ѕид и „нормален“ на Жеравовиот Ѕид.  Голем Ѕид Херкул–Северна Круна 2013 z≈2 3 Гпс (должина),  150 000 км/с (длабочина)   (во црвенопоместен простор)  Најголема позната структура во вселената.

 Предложен е Кентауров Голем Ѕид („Печкин Голем Ѕид“ или „Девичин Голем Ѕид“), кој би го вклучувал Печкиниот Ѕид како негов составен дел (визуелно создаден од Зоната на избегнување) заедно со суперјатото Кентаур и суперјатото Девица, познато и како нашето Месно Суперјато во кое се наоѓа Млечниот Пат (со тоа ова би бил Месниот Голем Ѕид).
 Предложен е ѕид како физичко отелотворение на Големиот Привлекувач со јатото Рамнило како негов дел. Понекогаш се нарекува Привлекувачки Голем Ѕид или Рамнилов Ѕид.World Science, Wall of galaxies tugs on ours, astronomers find  April 19, 2006 Овој предлог бил заманет со предлогот за суперјатото Ланијакеја, кое би го опфатило Големиот Привлекувач и суперјатата Девица и Водна Змија-Кентаур.
 Во 2000 г. е предложен ѕид сместен на z=1,47 во близина на радиогалаксијата B3 0003+387.The Astronomical Journal, volume 120, issue 5, pp. 2331–2337. "B3 0003+387: AGN-Marked Large-Scale Structure at Redshift 1.47?" 11/2000  
 Во 2000 г. е предложен ѕид сместен на z=0,559 во северниот дел на сликата Длабоко поле на „Хабл“.FermiLab, "Astronomers Find Wall of Galaxies Traversing the Hubble Deep Field", DARPA, Monday, January 24, 2000

Карта на најблиски галактички ѕидови
рамка|центар|Вселената во азмер од 500 милиони светлосни години со најблиските галактички ѕидови

Големи квазарски групи
Големите квазарски групи (ГКГ) се едни од најголемите познати структури. Има теорија дека тие се протохиперјата/протосуперјатни компекси/претходници на галактички нишки.

+ Големи квазарски групи ГКГ Откриена Средна оддалеченост Големина Белешки Клаус-Кампузано  (U1.28, CCLQG) 1991 z=1,28  Била најголемата познаа структура во вселената од 1991 до 2011 г. сè до откривањето на U1.11's. U1.11 2011 z=1,11 Неколку месеци била најголемата познаа структура во вселената, сè до откривањето на Огромната Голема Квазарска Група. Огромна Голема Квазарска Група 2012  z=1,27  Била најголемата познаа структура во вселената,ScienceDaily, "Biggest Structure in Universe: Large Quasar Group Is 4 Billion Light Years Across" , Royal Astronomical Society, 11 јануари 2013  Clowes, Roger G.; Harris, Kathryn A.; Raghunathan, Srinivasan; Campusano, Luis E.; Soechting, Ilona K.; Graham, Matthew J.; "A structure in the early universe at z ~ 1.3 that exceeds the homogeneity scale of the R-W concordance cosmology";  ;  ;  ; Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 11 January 2013 сè до откривањето на Големиот Ѕид Херкул–Северна Круна една година подоцна.

Суперјатен комплекс
+ Суперјатни комплекси Име Откриен  Средна оддалеченост Големина  Белешки Риби–Кит 1987  1 милијарди сг (ширина), 150 милиони сг (длабочина) Ги содржи суперјатото Девица и Месната Група

Карти на големиразмерната распределеност

 Поврзано 
 Список на најголеми структури во вселената
 Галактичко јато
 Суперјато
 Видлива вселена
 Празнина (астрономија)

 Наводи 

 Надворешни врски 
 Слики од галактичките пајажини 
 Вселената со список на блиски суперјата на далечина до милијарда светлосни години — Атлас на вселената 


Категорија:Големоразмерна структура на вселената