Хром триоксид

Хром триоксидот (исто така познат како хром(VI) оксид или хром анхидрид) — неорганско соединение со формулата CrO3. Тоа е киселиот анхидрид на хромната киселина и понекогаш се продава под истото име. Ова соединение е темно-виолетова цврста супстанца во безводни услови, светло портокалова кога е влажна и која се раствора во вода истовремено со хидролиза. Годишно се произведуваат милиони килограми, главно за галванизација. Хром триоксидот е моќен оксидатор и канцерогено сооединение.

 Производство, структура и основни реакции 
Хром триоксидот се создава со третирање на натриум дихромат со сулфурна киселина:

 H2SO4 + Na2Cr2O7 → 2 CrO3 + Na2SO4 + H2O

Приближно 100.000 тони се произведуваат годишно од оваа или слична реакција.

Цврстата супстанција се состои од синџири на тетраедарски координирани атоми на хром кои споделуваат темиња. Затоа, секој центар на хром дели два центри за кислород со соседите. Два атоми на кислород не се делат, што дава вкупна стехиометрија од 1:3.

 алт=Ball-and-stick model of chains in the crystal structure of CrO3|450x450пкс|Модел со топка и стап на синџири во кристалната структура на CrO3

Структурата на мономерниот CrO3 е пресметана со помош на функционалната теорија на густината и се предвидува дека е пирамидална (точка група C3v) наместо рамна (точка група D3h).

 алт=Ball-and-stick model of the DFT-calculated structure of the CrO3 monomer|150x150пкс|Модел со топка и стап на структурата пресметана со DFT на мономерот CrO3

Хром триоксидот се распаѓа над 197 °C, ослободувајќи кислород и на крајот давајќи Cr<sub id="mwaQ">2</sub>O<sub id="mwag">3</sub> :

 4 CrO3 → 2 Cr2O3 + 3 O2

Се користи во органската синтеза како оксиданс, често како раствор во оцетна киселина  или ацетон во случај на оксидација на Џонс. Во овие оксидации, Cr(VI) ги претвора примарните алкохоли во соодветните карбоксилни киселини и секундарните алкохоли во кетони. Реакциите се прикажани подолу:

 Примарни алкохоли до карбоксилни киселини
 4 CrO3 + 3 RCH2OH + 12 H+ → 3 RCOOH + 4 Cr3+ + 9 H2O
 Секундарни алкохоли до кетоните
 2 CrO3 + 3 R2CHOH + 6 H+ → 3 R2C=O + 2 Cr3+ + 6 H2O

 Употреба 
Хром триоксидот главно се користи во хромирањето. Обично се користи со адитиви кои влијаат на процесот на обложување, но не реагираат со триоксидот. Триоксидот реагира со кадмиум, цинк и други метали за да генерира пасивизирачки хроматски фолии кои се отпорни на корозија. Се користи и за производство на синтетички рубини. Растворот на хромната киселина исто така се користи при нанесување на типови на анодна облога на алуминиум, кои првенствено се користат во воздушните апликации. На Меѓународната вселенска станица, се користи за контрола на растот на бактериите во резервоарот за складирање на отпадна вода. Растворот на хромна киселина/ фосфорна киселина е исто така претпочитано средство за соголување на анодни облоги од сите видови.

 Безбедност 
Хром триоксидот е многу токсичен, корозивен и канцероген. Тоа е главниот пример на шествалентен хром, кој претставува еколошка опасност.The environmental impact of hexavalent chromium inspired the 2000 biographical Hollywood movie Erin Brockovich. Сродните деривати на хром(III) не се особено опасни; на тој начин, редукантите се користат за уништување на примероците од хром(VI).

Хром триоксидот, како моќен оксидатор, ќе ги запали органските материјали како што се алкохолите при контакт.

 Слики 

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Студии на случај ATSDR во медицината на животната средина: токсичност на хром  американско Министерство за здравство и човечки услуги
 Хром триоксид на периоден систем на видеа (Универзитет во Нотингем)
 Реакции со хром триоксид како оксидирачки агенс

Категорија:Кисели оксиди
Категорија:Соединенија на хромот