Земјоделство во Белорусија

Земјоделството во Белорусија () — важен сектор на белоруската економија, обезбедувајќи 6.8 % од БДП на земјата, 11,7 % од инвестициите во основни средства, 19,8 % од извозот (на крајот на 2020 година) . Во 2020 година во земјоделството биле вработени 7,2% од населението . Во структурата на индустријата доминираат големи фарми (поранешни државни фарми и колективни фарми) кои добиваат државна поддршка и субвенции; Извозно ориентираните претпријатија се во најповолна позиција. Истовремено, најголем дел од компирот, зеленчукот, овошјето и бобинките, како и волната се произведуваат од домаќинствата и земјоделците.

 Општ преглед 
 Учество на земјоделството во БДП (%)Вклучувајќи шумарство (без обработка на дрво) и рибарство (RAR) Нивото на самодоволност во главнитеземјоделски производи (%, 2020 год)

Република Белорусија покрива повеќе од 100% од сопствените потреби за млеко, месо, јајца, компири и зеленчук, повеќе од половина - за овошје и бобинки, околу 12 % - за риби . Извозот на земјоделски производи (вклучувајќи ги и преработените) го надминува увозот.

Вкупната површина на земјоделско земјиште (на почетокот на 2021 година) е 8283,9 илјади хектари (5660,0 илјади хектари се обработливо земјиште, 2520,8 илјади хектари се ливади). Повратено е 16,6% од земјиштето . Од 5660,0 илјади хектари обработливо земјиште, 4970,1 илјади хектари користат земјоделски организации, 170,6 илјади хектари земјоделски стопанства, 502,9 илјади хектари користат граѓани (во 2001 година - 1022 илјади хектари). ха), од кои 483 хектари се доделуваат за лични помошни парцели, а 17 илјади хектари за викендички . Поради географските одлики, 26,2% од засеаната површина, или 1,35 милиони хектари, е исушено земјиште, уште 0,4% се наводнувани .

Растително производство знесувало (2020) 45,6%, добиток - 54,4% .

2021 година: Произведени земјоделски производи од сите фарми во земјата, за 22,749 милијарди рубли (во тековни цени). Околу 4/5 од производите се произведени во земјоделски организации (повеќе од половина од вкупното растително производство, 96% од сточарското производство), 16 % - во приватни домаќинства од населението, повеќе од 2,5% - во фарми . Учеството на земјоделските организации во производството на жито е 94,2%, компирот - 10%, зеленчукот - 12% .

Најголем дел од употребените ѓубрива се локално произведени (најголем производител на калиумски ѓубрива е „Белорускали“, азотни ѓубрива е „Гродно Азот“, а фосфатни ѓубрива се Хемиска фабрика „Гомељ“.

 Регионални одлики 
Поради голем број географски и климатски услови, територијата на Белорусија е до различен степен погодна за земјоделство. Најдобри услови за земјоделство се наоѓаат во централниот, западниот, источниот и југозападниот регион, додека во регионот на Витебск има помал принос кај повеќето земјоделски култури.

 Организациска структура 
 Земјоделски организации 
Земјоделството се заснова на колективни фарми и државни фарми, претежно преименувани и работат на пазарна основа со активна државна поддршка. Честопати тие биле зголемени во споредба со советскиот период со приклучување на соседните фарми. Тие отпаѓаат на 99,9 % од производството на ленени влакна, 97,5 % шеќерна репка, 94,2 % жито, 95,5 % месо, 96,6 % млеко, 82,8 % јајца, 12 % зеленчук, 10 % компири, 21,7 % волна . Домаќинствата кои практично не добиваат државна поддршка (освен ниските вкрстени субвенционирани комунални тарифи) произведуваат 65,9 % волна, 82,5 % компири, 67,8 % зеленчук, 16,9 % јајца, 3,8 % месо и 3 % млеко .

Белоруските експерти сметаат дека проширувањето на мрежата на големи регионални агро-индустриски стопанства, постепено развивајќи се во национални вертикално интегрирани здруженија, како една од најважните области за развој на домашниот агро-индустриски комплекс (АПК) и преработувачката индустрија .

 Фарми 
 Вкупна засеана површина на земјоделски културина фармите (илјада хектари) Бруто жетва на зеленчукпо фарми (илјада тони) Бруто жетва на овошје и бобинкипо фарми (илјада тони)
десно|мини|300x300пкс| Земјоделски пазар во Барановичи
Приватните фарми (лични фарми регистрирани како правни лица) не играат голема улога во целокупното земјоделство, но имаат значајна улога во одредени гранки од земјоделството. Покрај тоа, бројот на фарми во доцните 1990-ти и 2000-ти е значително намален. На пример, во Гомељската област во 1995 година имало 433 селски (земјоделски) домаќинства, во 2000 година имало само 364, а во 2008 година - само 245 Будович Е. В. Примери и насоки за развој на соработката на фармите (по примерот на Гомељската област во Република Белорусија) // Регионален весник Псков. — 2010. — № 9. — С. 44. Во истиот период дошло до зголемување на просечната големина на селската економија. На пример, во Гомељската област пораснал во 1995-2008 година од 20,6 ха до 62,1 ха, додека вкупната површина на сите селски (фармерски) домаќинства во регионот се зголемил од 8,9 илјади ха до 15,2 илјада ха.

Динамиката на засеаната површина што ја обработуваат земјоделците во 2010-тите покажува нагорен тренд: од 88,1 илјади хектари во 2012 година на 167 илјади хектари во 2020 година (паралелно, се забележува намалување на површината што ја обработуваат приватните домаќинства на населението)  . Вкупната засеана површина што ја обработуваат земјоделците варира од 21-23 илјади хектари во регионите Витебск, Гомељ и Гродно до 40,7 илјади хектари во Могиљовската област. И покрај растот на површините што ги обработуваат земјоделците, во повеќето региони тие обработуваат околу 3% од засеаната површина, а само во Могиљовската област - 5% (од 2020 година) .

Земјоделците во различни области се специјализирани за одгледување различни култури. Во Могиљовската област, повеќе од 60% од земјиштето што го обработуваат земјоделците е окупирано со житни и мешункасти култури (26 илјади хектари), додека во другите региони - околу половина. Земјоделците во Минската област засадиле 4,8 илјади хектари за компири, што е многу повеќе отколку во другите региони, вклучително и 6 пати повеќе отколку во регионот Витебск. Фармите во Брестската област се специјализирани за одгледување зеленчук - 4,4 илјади хектари, што е 2-8 пати повеќе отколку во другите региони. Во 2020 година, земјоделците од регионот Витебск посеале 7,6 илјади хектари под фуражни култури (на прво место меѓу земјоделците во земјата), значителни култури на фуражни култури имало во регионите Брест, Минск, Могиљов и Гомељ .

Во 2011 година земјоделците произвеле 6,1 % зеленчук, 4,3 % волна, 2 % компири, по 1,4 % жито и шеќерна репка, 0,5 % месо. Во 2020 година, белоруските земјоделци собрале 295.000 тони жита и мешунки (3,3% од вкупната жетва на жита и мешунки во земјата), вклучително и 17.000 тони 'рж, 119.000 тони пченица, 16.000 тони, 5000 тони ожина. 102 илјади тони шеќерна репка, како и 390 илјади тони компири (7,5%), 353 илјади тони зеленчук (20,2%), 95,3 илјади тони овошје и бобинки (12%) .

Приносот на жито во фармите е споредлив со оној на големите земјоделски организации (во релативно слабата 2018 година - 27,1 c/ha за земјоделците наспроти 26,8 c/ha во големите организации, но во претходните 2 години, приносот на земјоделците бил малку понизок; овој тренд продолжил и во 2019 година, но во 2020 година индикаторите добиле природна вредност - 34,4 центи по хектар за земјоделците наспроти 35,1 центи по хектар за големите организации). Разликата во приносот на 'рж е најголема: 32 c/ha за земјоделците наспроти 26,2 c/ha во големите организации во 2017 година, 24,9 c/ha против 20 c/ha во 2018 година и 32,3 c/ha против 29,1 c/ha во 2020 година. Податоците за приносите на овес, исто така, значително се разликуваат: 23,7 c/ha за земјоделците наспроти 29,1 c/ha за големите организации (2020 година). Приносот на компир од земјоделците и големите организации е исто така приближно ист, а приносот на земјоделски насади на зеленчук е значително поголем - во просек 240-380 c/ha во 2012-2018 година за земјоделците наспроти 180-260 c/ha за големи организации .

Во 2012-2020 година Белоруските земјоделци постојано го зголемувале собирањето на овошките од лушпа (од 10,8 илјади тони на 90,4 илјади тони), а нивното учество во вкупната собирање на овошките од лушпа било зголемено од 2% на 15%. Просечниот принос на овошките во фармите на земјоделците е значително поголем отколку кај земјоделските организации и приватните домаќинства. Во исто време, огромното мнозинство на овошје и бобинки го собираат земјоделците во Брестската област - 75,9 илјади тони од 95,3 илјади тони од сите земјоделци во земјата. Собирањето на бобинки од страна на земјоделците за 2012-2020 година се зголемило речиси 6 пати, од 0,8 илјади тони на 4,6 илјади тони. Сепак, од 2020 година, огромното мнозинство на овошје и бобинки продолжува да се собира од домаќинствата .

Економската ефикасност на фармите е поголема од големите организации: во 2020 година, просечниот принос од продажбата на земјоделските организации била 4,7 % а за фармите, 21,4 %. 

 Лични фарми на населението 
Личните фарми на населението се главно од егзистенцијална природа, значителен дел од нивното производство троши сопственикот на фармата и роднините. Во исто време, некои приватни домаќинства се блиску до земјоделство по природа и активно се вклучени во малопродажбата на храна на патиштата, градските улици и локалните пазари.

 Историја 

До есента 2010 година, Белорусија го држела второто место во светот според одгледување на тритикале .

Како дел од програмата за заживување и развој на селата во 2005-2009 година, биле доделени повеќе од 21 трилиони белоруски рубли за поддршка на агро-индустрискиот комплекс.

Во 2014 година земјоделството обезбедило 7,3 % од БДП на земјата.

Во исто време, Белорусија до 2020 година ги надминала повеќето апсолутни резултати во голем број показатели постигнати од БССР во 1990 година    :
Показатели199020132014201520162017201820192020Месо од добиток и живина (илјади тони) 118111721073114911721208122612401285Јајца (милиони)365739613858374636153516336335143495Млеко, илјада тони 745766406703704771407321734573947765Волна, тони 95896112131142138121105107Компири, илјада тони 859059146280599559846415586461055231Овошје, илјада тони 74916281734168618911959174618541751Ленено влакно, илјада тони 524548414142404648Шеќерна репка, илјади тони147943434803330042794989480949454011Овошје и бобинки, илјади тони 373456629553705473954546792Сите зрна, илјади тони 703576029564865774617993615173338770вклучувајќи ја и 'ржта 26526488677536516705037561051вклучувајќи ја и пченицата 38121022925289623402620181523092848
Во 2020 година земјоделството обезбедило 6,8 % од БДП на земјата (147,006 милијарди рубли) . Во исто време, земјоделството во 2020 година изнесува 11,7 % од сите инвестиции во основни средства (во 2014 година - 9.1 %) . Во 2020 година во земјоделството биле вработени 7,2 % од населението на земјата (во 2014 година - 8 %) . Просечната плата во земјоделството во 2020 година изнесувала 880,4 рубли (70,2 % од националниот просек) . Дури помалку од 150 илјади луѓе се вработени во преработка на земјоделски суровини - производство на прехранбени производи и пијалаци .

Во 2021 година имало намалување на земјоделското производство за 4,2 %; биле произведени 1,7 милиони тони кромид, зелка и јаболка (помалку за 2,4 %); добиток и живина за 3 помалку % (1,8 милиони тони), жито и мешунки - за 15 % (7,4 милиони тони), компири - за 8 % (4,8 милиони тони). Надлежните сметаат дека причина за падот на земјоделското производство се лошите временски услови, а експертите ја сметаат неефикасноста на индустријата и неписмената аграрна политика Контрасанкциите ја оставија Белорусија без зеленчук. Минск го забрани извозот на кромид и зелка од земјата // Независимая газета, 6.02.2022. Во 2021 година, Белорусија за прв пат започнала увоз на компири од други земји (самата Белорусија произведува околу 900 илјади тони годишно и извезува повеќе од 200 илјади тони); тоа станало возможно поради високите цени и загриженоста за обемот на производство таа година: временските услови не биле поволни и полињата со компири во земјата ги почувствувале негативните ефекти од сушата [https://biz.liga.net/all/prodovolstvie/novosti/belarus-vpervye-importiruet-kartofel-vo-vremya-sborki-urojaya-bolshe-vsego-iz-ukrainy-4288443 Белорусија за прв пат увезува компири за време на жетвата. Поголемиот дел е од Украина // 21.09.2021.

Од 1 јануари 2022 година, ембарго за храна било воведено против широк спектар на земјоделски производи (свињи и свинско месо, говедско месо, некои отпадоци, разни видови на друго месо (вклучувајќи солено, сушено или чадено), млечни производи, зеленчук, јаткасти плодови и овошје, разни видови масти, колбаси, кондиторски производи и други производи) произведени во земји кои спроведуваат дискриминаторска политика и спроведуваат непријателски дејствија против земјата (од земјите на Европската унија, САД, Канада, Исланд, Велика Британија и Ирска, Македонија, Црна Гора и Албанија; подоцна Лихтенштајн и Србија ); ембаргото е воведено како одговор на западните санкции против Белорусија Белорусија ќе воведе ембарго за храна на стоки од САД, ЕУ и Канада од 1 јануари  // Ведомости, 7 декември 2021. Овие контрасанкции може да предизвикаат недостиг на земјоделски производи и зголемување на цените за нив (од крајот на 2021 година; на пример, белата зелка тројно поскапела во текот на годината, а во ноември цените за неа се зголемиле за речиси 25 % Белоруското овошје исчезна од полиците на супермаркетите // Sputnik, 7.09.2021), како резултат на кое Владата на Белорусија го забранила извозот на кромид, зелка и јаболка Глава МАРТ ги објасни причините за забраната за извоз на јаболка, кромид и зелка // Sputnik, 10.02.2022. Исто така, со цел да се запре растот на цените, владата административно го забранила нивното зголемување (за белоруски производи).

 Моментална состојба 

 Примена на ѓубрива 
мини|300x300пкс| Вториот рударски оддел на „Белорускали“ северно од Солигорск (Минска област)
десно|мини|300x300пкс| „Гродно Азот“ е производител на азотни ѓубрива
десно|мини|300x300пкс| „Гомељска хемиска фабрика“ - производител на фосфатни ѓубрива
За 2014-2020 година производството на В пересчёте на 100 % питательных веществ азотни ѓубрива се зголемило од 842 на 959 илјади тони, фосфорни - од 186 на 215 илјади , поташа - од 6,3 на 7,6 милиони тони до 1,9 милиони тони (2000-2010). Примената на минерални ѓубрива за земјоделски култури е намалена во истиот период од 1132,7 на 956,7 илјади тони, вклучително и намалување на количината на фосфатни ѓубрива од 152,1 на 99,6 илјади тони, ѓубрива поташа од 562,6 на 425,3 илјади нитро светлина и зголемување 417,9 до 431,9 илјади тони . Во однос на еден хектар обработливо земјиште, забележано е намалување од 236 на 191 kg (140 kg по хектар од целото земјоделско земјиште) . До 2015 година, примената на минерални ѓубрива во земјоделските организации се намалило на 209 kg/ha . Повеќето минерални ѓубрива се применуваат на коренови култури - 442 кг по хектар шеќерна репка, 325 кг по хектар компир (2020 година) .

Производството на ѓубрива од поташа многу пати го надминува нивото на потрошувачка во земјата, а во 2010-тите, обемот на нивната примена од земјоделските организации (со исклучок на фармите и личните фарми) во Република Белорусија се намалило од 720 илјади тони во 2012 година на 382,6 илјади тони во 2018 година, но веќе во 2020 година има благ пораст - 460 илјади тони. Во периодот 2012-2020 година, се намалил и обемот на примена на азотни (од 557,3 на 461,9 илјади тони) и фосфатни ѓубрива (од 221,3 на 101,1 илјади тони)  .

Вкупната примена на органски ѓубрива се зголемила од 35,9 на 43,2 милиони тони во 2000-2010 година и до 51,6 милиони тони до 2020 година (7,1 т/ха на земјоделско земјиште и 10,2 т/ха на обработливо земјиште). Најмногу органски ѓубрива се применуваат за коренови култури - 44,6 t/ha за шеќерна репка и 36 t/ha за компири, најмалку за жита и мешунки - 5,7 t/ha (податоци само за земјоделски организации, 2020 година)  .

Бидејќи речиси сите белоруски почви во нивната природна состојба се одликуваат со висока киселост, лоши физички својства и ниска содржина на хранливи материи, варовниковата почва е широко користен од средината на 20 век, што се манифестира во воведувањето на огромни количини на вар што содржи материјали во почвата. Според пресметките на научникот Н.В. Клебанович, во 1965-2003 година, на територијата на Република Белорусија биле воведени 145 милиони тони калциум карбонат, трошоците изнесувале околу 2 милијарди долари. Како резултат на преземените мерки, процентот на почви од групите I и II на киселост до почетокот на 21 век се намалил за десет пати. На самиот почеток на масовното варење, во 1966-1970 година, 83% од почвите имале ниво на киселост (pH) под 5,5, иако pH 6,2-6,5 (во воден екстракт) или 5,6 се сметаат за оптимални за земјоделството. Во 2020 година во почвата биле внесени 971 илјади тони варовно брашно и други материјали што содржат вар. Варовницата била подложена на 188 илјади хектари . Во просек, во 2012-2020 година, 4,7-5,2 тони од соодветните материјали биле нанесени на секој хектар варовничка почва . Доломитното брашно го произведува „Доломит“ во Витебск.
 Обем на производство и примена на минерални ѓубрива во почвата во Република Белорусија (2020 година, илјади тони )

 Развојни прашања 
Во 2005-2010 година била спроведена државната „Програма за заживување и развој на селото“Текстот на правниот акт  на порталот pravo.by. Само во рамките на оваа програма, на пример, во 2007 година биле потрошени 2,5 милијарди долари, но економскиот ефект се покажале како незначителни, што било признаено и од владатаЗемјоделството во Белорусија е во застој и покрај огромната финансиска помош, afn.by (11.03.2008). Сепак, програмата не била суспендирана. Само во првите три години од нејзиното спроведување, во Белорусија се изградени 666 агро-градови со потребната инфраструктура. До 2008 година, нивото на субвенции во земјоделството достигнале 60% наспроти глобалната норма од 20-30%Во Белорусија, субвенциите за земјоделството изнесуваат 60 %, afn.by (21.02.2008).

Иако „Програмата за преродба и развој на селото“ била мотивирана од фактот дека „за време на либералните реформи од првата половина на 1990-тите, голем дел од постигнатото било уништено“, жетвата на компирот во Белорусија не го достигнала нивото од 1993 година, кога е рекордно ниво на производство на месо . Само во 2004 година било достигнато нивото на принос на жито од 1990 и 1993 година . Производството на волна во 1990-2010 година се намалило за десет пати (иако има голема потрошувачка на суровини во земјата), апсолутните приноси на млеко и продажбата на месо до 2013 година не го достигнале нивото од 1990 година. Сепак, во 2010-2016 година, производството на волна повторно почнало да расте - од 84 на 142 илјади тони , но до 2020 година оваа бројка паднала на 107 илјади тони .

Сепак, и покрај значителните субвенции, голем број експерти сметаат дека белоруското земјоделство е неефикасно. Поранешниот министер за земјоделство Леонид Русак изјавил дека значителен дел од белоруските производи, дури и земајќи ги предвид големите субвенции, се поскапи од европските, што доведува до непрофитабилен извоз На белоруското земјоделство му недостасува капитализам // Белоруски вести, 2.05.2008. На пример, месото и млечните производи се доставуваат во Русија по цени што не ги покриваат трошоците за производство . Производството на еден килограм месо во Белорусија бара 8-10 пати повеќе електрична енергија отколку во развиените земји, а за производство на иста количина млеко и говедско месо е потребна многу поголема количина храна . Сепак, просечниот принос на млеко по крава во Белорусија (4508 kg) е повисока отколку во некои земји на ЕУ - особено Бугарија (3591 кг) и Романија (3879 kg), иако повеќе од двојно пониско отколку во САД, Данска и Финска .

Според економистот Сергеј Баликин, недостатокот на приватна сопственост на земјиште го попречува развојот на земјоделството Никакви стимулации нема да ги направат атрактивни инвестициите во земјоделството додека не се реши најважното прашање - земјиштето // afn.by, 24.03.2004. Според него, започнувањето на стечајни постапки за непрофитабилните претпријатија би можело да го подобри земјоделството, што, сепак, не го прави раководството на земјата од идеолошки причини . Економистот Михаил Залески истакнува дека приватните фарми обезбедуваат најголем дел од производството на компири и зеленчук, што укажува на високата ефикасност на развојот на фармата во Белорусија .

На крајот на 2011 година Александар Лукашенко објавил дека за 2001-11 г. за земјоделството биле издвоени 40 милијарди долари од државниот буџет, а исто така било ветено дека до 2017 година државните субвенции за земјоделството ќе бидат сведени на минимум Лукашенка ветува дека ќе ги зголеми платите и пензиите // 30 септември 2014.

 Материјално-техничка база 
мини|200п|Прототип на трактор Белорусија-5022 (500 КС)) произведено од „Тракторска фабрика“
мини|200п|Камион со жито со тринасочен истовар MAZ-4571N2 произведен од „ Мински автомобилски погон “ со мотор ММЗ
мини|200п|Комбајн „Полеси“ ГС-2124 произведен од „Гомселмаш“
мини|200п| Комплекс за берба на сточна храна KVK-8600 произведен од АД „Гомселмаш“
мини|200п|Опрема за приколки произведена од „Бобруискагромаш“
Друг важен проблем на земјоделството е застарената материјално-техничка база . Во 2020 година, бројот на непрофитабилните земјоделски организации се намалил на 177, или од 22% на 12,1% (во споредба со 2015 година), а износот на нето загубата на земјоделските организации се зголемил на рекордно високо ниво во изминатите пет години и во 2020 година изнесувал - 307,4 милиони рубли. Износот на нето загубата на фармите има сличен тренд и се зголемил од 3,1 на 12,7 милиони рубли. Профитабилноста на продадените производи на големите земјоделски организации, исто така, останува ниска: во 2020 година таа изнесувала 5,5%, а во фармите - 30,4%. Профитабилноста на продажбата во истата година изнесувал 4,7% во големите земјоделски организации и 21,4% во фармите . Вкупните обврски на големите земјоделски организации во 2020 година изнесувале 8,8 милијарди рубли (3,4 милијарди долари по девизниот курс на почетокот на 2021 година), вклучително и 2,4 милијарди задоцнети обврски; долгот на сите фарми во 2020 година изнесувал 146,2 милиони рубли (околу 55 милиони долари) . Просечната профитабилност на продажбата во големите земјоделски организации варира од 5,7% до 8,2% во Минската област, Гродненската област и Брест до -0,8% во Гомељската област  ; минималната профитабилност од продажбата во фармите за 2014 година изнесувала 13,4% во Витепската област .

За 2000-2020 година значително е намален бројот на земјоделска опрема. Бројот на трактори се намалил од 72,9 илјади во 2000 година на 38,1 илјади на почетокот на 2021 година, бројот на камиони - од 46,3 илјади на 17,4 илјади, комбајни за жито - од 17,1 илјади на 8,7 илјади, комбајни силажа и сточна храна - од 7,2 илјади до 4,1 илјади  . Поголемиот дел од земјоделската механизација е од наше производство (Минска Тракторска фабрика, Гомселмаш и други). Годишното производство на трактори за 2000-10 година се зголемило од 22.470 на 44.370, трактори со капацитет од повеќе од 100 КС. од. - од 2617 до 9454 година, комбајни за жито - од 445 до 2035 година. Значителен дел од новата технологија, сепак, се извезува. Како резултат на намалувањето на вкупниот број на земјоделски машини, обезбедувањето земјиште со трактори е намалено од 15 трактори на 1000 хектари обработливо земјиште во 2000 година на 8 во 2020 година  . Во исто време, увозот на земјоделски машини почнал да расте - од 2.621 трактори во 2011 година на 13 440 - во 2013 година , главно особено моќни (енергетски заситени) трактори, чии аналози не биле произведени во Тракторска фабрика во Минск. Како дел од програмата за замена на увозот во средината на 2000-тите, Тракторска фабрика развила и организирала сопствено масовно производство на трактори заситени со енергија, презентирајќи линија на модели до 500 КС. од.В чем преимущества энергонасыщенного трактораМТЗ создава ново производство на трактори заситени со енергијаСензационални новитети на МТЗ: „чудовиште“ од 500 сили и „херој“ со четири траки! Ексклузивни фотографии Поради ширењето на помоќните трактори во земјоделството, намалувањето на бројот на трактори е придружено со зголемување на енергетскиот капацитет по работник (од 48,2 КС во 2006 година на 75,2 КС во 2020 година  ).

Покрај трактори заситени со енергија, машинските претпријатија во Република Белорусија го совладале производството на други видови земјоделски машини. Така, во СССР, фабриката Гомселмаш била специјализирана за производство на комплекси за берба на сточна храна, но по стекнувањето независност, го совладала производството на комбајни за жито и други комбајни. Како резултат на тоа, до 2014 година, повеќе од 80% од комбајните во земјоделските претпријатија во земјата биле произведени од оваа фабрика. Искуството на Гомселмаш се наведува како пример за успешна замена на увозот .

 Број на тракториво земјоделските организации (илјади) Број на камиониво земјоделските организации (илјади) Број на комбајниво земјоделските организации (илјади) Енергетски капацитетипо вработен во земјоделските организации

 Обука на специјалисти
Подготовката на специјалисти од областа на земјоделството ја спроведуваат Белорускиот државен аграрен технички универзитет (Минск), Белоруската државна земјоделска академија (градот Горки, регион Могиљев) и Државниот аграрен универзитет Гродно, поделби на други универзитети, како и голем број специјализирани средно специјализирани образовни институции.

Водечките научни и практични институции се сместени во Минск, ( Самохваловичи и Прилуки) и Жодино.

 Растително производство 
мини|300x300пкс| Експериментално поле на зимско тритикале од сортата Динамо од белоруската селекција (јуни 2019 година)
мини|300x300пкс| Комбајн Claas (јули 2021)
Белорусија е на осмото место во светот во однос на бројот на засадени површини компир и на десеттото место во однос на собирањето (7,1 милиони тони наспроти 73,3 милиони за лидерот, Кина) .

Белорусија е на прво место во производството на компир по глава на жител меѓу земјите од ЗНД и на трето место во собирањето жито (сите видови, без мешунки) по глава на жител, по Казахстан и Украина. Според првите три показатели, земјата е малку супериорна во однос на Полска, Литванија и Латвија, но двапати инфериорна во однос на Литванија и малку во однос на Летонија во однос на жетвата на жито по глава на жител. 

 Житарици 
Во структурата на засеаните површини зафатени со жита и мешунки (2534 илјади хектари во 2020 година), најмногу заземаат пченицата (725 илјади хектари), тритикале (469 илјади хектари) и јачменот (415 илјади хектари). 364 илјади хектари се зафатени со 'рж, 221 илјади хектари се пченка за жито, 156 илјади хектари се овес, 137 илјади хектари се мешунките, а 28 илјади хектари се леќата . Од 2017 година, најголемиот дел од посеаната 'рж (98%), пченицата (повеќе од 70%) и тритикале (94%) се зимски, а јачменот е речиси исклучиво пролетен (98%) .

Огромното мнозинство жита се одгледуваат од големи земјоделски организации: во 2020 година, 2.534,4 илјади хектари биле посеани со жита и мешунки, вклучително 2.378,5 илјади хектари во големи организации (93,8%), 88,4 илјади хектари во фарми (3,5%) и 67. хектари во приватни домаќинства (2,7%) . Просечниот принос на жито по категории на фарми малку се разликува, за неколку центи по хектар .

Просечната профитабилност на житото продадено од големите земјоделски организации на системот на Министерството за земјоделство на Република Белорусија во 2020 година изнесувало 24,4% (највисока меѓу сите растителни производи) .

Во 2013 година, три области достигнале бруто жетва на жита и мешунки од 150 илјади тони - Минск, Гродно и Несвиж. Од 120 до 150 илјади тони биле собрани во регионите Пружани, Барановичи, Копил и Слуцк. Во 2018 година, бруто жетвата на жито надминала 150 илјади тони само во Гродненската област  (поради тешките метеоролошки услови). Сепак, веќе во 2020 година, овој индикатор бил надминат во регионите Барановичи, Гродно, Копил, Минск, Несвиж и Слуцк .

Во однос на приносите на жито и мешункасти култури, неколку региони надминале 45 центнери во 2020 година - Барановички во регионот Брест, Ѕержински, Клецк, Минск и Несвиж во регионот Минск, Берестовички, Вороновски, Гродно, Зелвански, Карелички, Мостовски и Шчучински во Гродненската област. Во исто време, во многу области на Витепската област и во некои области на други региони, приносот не надминува 25 q/ha .

Области со најголем принос на жито по регион (2020):
Површина принос Површина принос Површина принос Брест Витебск Гомељ Барановичи 45.7 Орша 41.0 Буда-Кошелевски 35.2 Жабинкавски 43.6 Витебск 38,5 Мозир 34.2 Пружански 42.7 Дубровенски 35.1 Речички 31.2 Гродно Минск Могилов Гродно 72,8 Несвиж 64.1 Могиловски 41.7 Зелвански 54.1 Ѕержински 55,0 Осиповичски 41.7 Корелички 52.8 Клетск 52.6 Кировски 40.2
+центар|300x300пксцентар|300x300пкс Производство на жито имешункасти земјоделски организации по области (2017). Просечниот принос на жита и мешунките по област (2017).
Структурата на видот на одгледување житни култури и мешунки значително се променил од независноста. Така, во 1990 година, 'ржта сочинувал 38% од родот, пченицата - 5%, јачменот - 41%, овесот - 11%, а тритикале не се одгледувал. Во 2020 година, 'ржта веќе сочинувала 9% од бруто жетвата на жита и мешунките, пченицата - 31%, тритикале - 22%, јачменот - 21%, овесот - 5% .

 Бруто жетва на жито и мешунки по години (илјада т) Области за одгледување на житни и мешункасти култури по години (илјада ха)

Компир
Компирот е една од најважните земјоделски култури во земјава. За разлика од повеќето други видови растително производство, околу 82,5% од компирите се произведени од лични фарми на населението.

Во 2020 година, 254 илјади хектари засеана површина зафаќале 20,9 илјади хектари во земјоделските организации, 14,8 илјади хектари во фарми и 218,4 илјади хектари во домаќинствата. Најголем дел од засеаните површини се окупирани од компири во Минската област (58,3 илјади ha) и Брест (53,2 илјади ha); во Гродненската област - 41,8 илјади хектари, во Гомељската област - 40,1 илјади хектари, во Могиљовската област - 32,7 илјади хектари, во Витепската област - 27,9 илјади хектари. 56,3% од засеаната површина во домаќинствата на населението, 8,8% во фармите и само 0,4% од земјиштето во земјоделските организации се зафатени со компири.

Посевите со компир се рашириле на територијата на Белорусија за време на владеењето на полските кралеви и големите војводи од Литванија, Август III и Станислав Август Понијатовски (средината на 18 век)Зошто Белорусите почнаа да се нарекуваат компири и како се нарекуваа порано ?. Во 19 век, компирот станал најважната земјоделска култура - се користел и за храна, компензирајќи го недостатокот на жито поради нивниот низок принос, и како суровина за производство на алкохол. До 1913 година, родот на компирот (4 милиони тони) значително го надминал житниот род (2,5 милиони тони), иако приносот на компирот бил низок (помалку од 90 q/ha). Во 1965 година, БССР произвела 13,8% од компирите во СССР, а приносот се зголемил на 121 c/haРепублика Белорусија. Енциклопедија. — Т. 1. — : Белоруска Енциклопедија, 2005. — С. 536-539.. Површината на земјоделско земјиште окупирана од компир го достигнала својот врв во 1960 година (1028 илјади хектари), по што почнал да опаѓа, што во голема мера се должи на постепеното намалување на употребата на компирот во сточарството. Трендот продолжил и во денешно време: во 2010-2016 година, засеаната површина со компир се намалила од 371 на 294,6 илјади хектари. Намалувањето на засеаните површини делумно било неутрализирано со зголемување на приносот на компирот - од 104 центи по хектар во 1960 година на 205 центи по хектар во 2016 година (максимумот изнесувал 221 центи по хектар во 2008 година). Населението троши само околу 1,6-1,75 милиони тони компири годишно, или 22-27% од бруто жетвата (податоци за 2010-тите). Остатокот од родот се преработува, се користи во сточарството и се извезува. Во раните 2000-ти, околу 1/3 од родот на компирот бил испратен за индустриска преработка и за добиточна храна.

Во 2020 година биле собрани 5231 илјади тони компири, од кои 523 илјади тони (10%) во големите земјоделски организации, 390 илјади тони (7,5%) во фармите, 4318 илјади тони (82,5%) во приватните домаќинства на населението. Нема статистика за собирање компири по домаќинства по реони. Концентрацијата на култури на компир е најголема во јужниот дел на регионот Минск, североисточниот дел на Брест и источниот дел од Гродненската областРепублика Белорусија. Енциклопедија. — Т. 1. — : Белоруска Енциклопедија, 2005. — С. 543..

Во 2021 година, Белорусија за прв пат започнала да увезува компири од други земји, додека неговата берба сè уште била во тек (според заменик министерот за земјоделство на Белорусија Игор Брило, самата Белорусија произведува околу 900 илјади тони компири годишно и извезува повеќе од 200 илјади тони); ова станало можно поради високите цени - на почетокот на септември, големопродажните цени за компири во Белорусија достигнале 0,30 долари за кг и биле повисоки отколку во сите други земји од регионот, освен Русија (во Молдавија, на пример, компирите се продавале на половина од цената, во Украина - 6-8 американски центи за килограм поевтини, а во Полска 11-13 американски центи поевтини отколку во Белорусија). Според аналитичарите, главната причина за високите цени на компирот се стравувањата за обемот на неговото производство истата година: временските услови не биле поволни, а полињата со компири во земјата ги почувствувале негативните ефекти од сушата, што довело до намалување на приносите и квалитетот на компиротУкраина стана најголемиот снабдувач на компири во Белорусија  // Взгляд, 21 септември 2021Разумна игра: зошто Белорусија увезува компири // Спутник, 2.12.2021.

 Собирање на компири по година (илјада тони)

 Жетва на компири по региони, илјада тони (2020 год)

Зеленчук

Најголем дел од површината е окупирана од градинарски култури во регионите Минск (14,4 илјади ha), Гомељ (12,2 илјади ha) и Брест (11,9 илјади ha). Вкупно, зеленчукот се одгледува во Белорусија на 59,3 илјади хектари.

Во 2020 година, сите фарми собрале 1751 илјади тони зеленчук (210 илјади тони или 12% од големите земјоделски организации, 353 илјади тони или 20,2% од фармите и 1188 илјади тони или 67,8% од домаќинствата).

Најмногу зеленчук е собран во 2020 година во регионот Минск - 445,1 илјади тони. Во Брестската област се собрани 404,3 илјади тони, во Гомељската област - 284,3 илјади тони, во Гродненската област - 214,4 илјади тони, во Витебск - 203,2 илјади тони, во Могиљовската област - 196,5 илјади тони.

Индустриски култури 
Шеќерна репка 
Шеќерната репка е важна индустриска култура која се користи за производство на шеќер. Во 2000-тите, поради повеќе причини, увозот на суровини од трска за производство на шеќер (главно од Куба) се намалил, што принудило посевот на репка да биде приближно двојно зголемен. Во 1960-тите - почетокот на 2000-тите, 45-60 илјади хектари биле посеани под шеќерна репка, но до 2005 година површината под земјоделски култури пораснал на 100 илјади хектари. Во 2020 година со шеќерна репка биле засеани 85 илјади хектари, што е 1,5% од засеаната површина. Околу 98% од шеќерната репка се одгледува од големи земјоделски организации, главниот потрошувач се четири фабрики за шеќер. Посевите на шеќерна репка се наоѓаат во близина на овие растенија, поради што 89% од посевите се наоѓаат во регионите Брест (17,5 илјади ha), Гродно (25,9 илјади ха) и Минск (31,7 илјади ха). Мали површини се наоѓаат во Могиљовската област (9,5 илјади хектари), во Витепската област и Гомељската област оваа култура не се одгледува од големи организации. Повеќе од 3 илјади хектари се засеани со шеќерна репка во регионите Барановичи, Гродно, Кореличи, Копил, Несвиж и Слуцк. Приносот на шеќерната репка значително зависи од временските услови, а од средината на 2000-тите е на ниво од 300-500 q/ha. Максималниот принос е постигнат во 2017 година - 500 q/ha.

Статистика за жетва на шеќерна репка по региони (2020)[117]:

 Брест - 732 илјади тони (18%) со принос од 438 c/ha;
 Гродно - 1331 илјади тони (33%) со принос од 514 q/ha;
 Минск - 1555 илјади тони (39%) со принос од 496 c/ha;
 Могиљов - 393 илјади тони (10%) со принос од 427 c/ha;

Просечната профитабилност на шеќерната репка продадена од големите земјоделски организации на системот на Министерството за земјоделство на Република Белорусија во 2020 година изнесува -1,6%.

 Жетва на шеќерна репка по година (илјадатони)Белорусија во бројки, 2019 . — : Национален статистички комитет на Република Белорусија, 2019. — С. 38.

Лен
Поради своето значење за производството на облека, ленот е една од првите земјоделски култури што започнала да се одгледува на територијата на земјата за време на транзицијата кон производствена економија. Во средниот век, ленот бил еден од најважните земјоделски култури. Како резултат на падот на цените на житото на европскиот пазар, извозно ориентираното одгледување лен се развило во белоруските војводства на Комонвелтот во 18 век (одгледувањето на други индустриски култури се развило во помала мера). По пристапувањето на територијата на современа Република Белорусија кон Руското Царство, комерцијалната вредност на производството на лен се намалило. Во 1913 година, фармите во белоруските провинции собрале 33 илјади тони ленени влакна. Во 1956 година, засеаната површина го достигнала своето максимално ниво (340.000 ha). Во 1965 година, фармите на БССР собрале 23,8% ленени влакна во СССРРепублика Белорусија. Енциклопедија. — Т. 1. — : Белоруска Енциклопедија, 2005. — С. 543—544..

Најголем дел од ленените култури се во северниот дел на земјата (регионот Витебск, северните региони на Гродно, Минск, Могиљов), каде што климатските и почвените услови се најпогодни за одгледување лен. Во моментов, примарната обработка на лен се врши во мали мелници, а производството на ткаенини и готови производи од лен се врши во ленената мелница во Орша.

Просечната профитабилност на ленените влакна продадени од големите земјоделски организации на системот на Министерството за земјоделство на Република Белорусија во 2020 година изнесува -12,9%; профитабилноста на ленената слама била уште помала и изнесувала -44,6%.

 Собирање на ленени влакна по години (илјадатони) Засадени површини лен по години (илјадахе) Принос на ленени влакна по години (ц/га).
Фуражни култури 

Со растот на бројот на животни и преминот кон интензивно сточарство во земјава, се зголемила улогата на фуражните култури кои се користат за исхрана на добитокот. Во 2010-тите, фуражната пченка станала најпопуларна фуражна култура, речиси целосно заменувајќи ги коренските култури. Во 2020 година, фармите од сите категории собрале 255 илјади тони коренови фуражни култури и 23.414 илјади тони пченка за добиточна храна. Во исто време, големите организации собрале 99,4% пченка за добиточна храна и само 2,4% од коренските култури. Во 2020 година, со фуражни култури се засеани 2.477 илјади хектари (96,4%) во големите организации, 35 илјади хектари (1,4%) во фарми, 58 илјади хектари (2,2%) во приватни домаќинства) .

Зрнести култури со квалитет на сточна храна што се користат за преработка во мешана сточна храна (вклучувајќи пченка за жито) не припаѓаат на фуражни култури.

Белоруските сточарски претпријатија и производителите на добиточна храна го компензираат недостигот на некои вредни култури со увоз на сончоглед и брашно од соја (соја главно од Аргентина - 245 од 307 илјади тони во нецелосна 2017 година). Неколку фарми во Брестската област се занимаваат со одгледување на соја, но развојот на оваа насока е ограничен од ниските приноси, недоволниот број сорти и тешкотиите во собирањето грав од ниско нивоНерамнотежа од соја.

 Фуражни култури по години (илјадахе)

Други култури 
Тутун

Во 2004 година, Аграрниот универзитет „Гродно“ организирал експериментални култури на тутун, но поради климата неговиот квалитет се покажал незадоволителен за индустриска употребаДали е можно да се продаде самосад во Белорусија?.

Сточарството
 Профитабилноста на продадените производи, во проценти  Производи 2015  2016  2017  2018  2019  2020 Месни житарки -33,7  -36,7  -35,8  -37,9  -42,9  -43,5 Свинско месо 2  -1,6  5,5  -4,1  -2,9  -8,3 Пилешко месо 4,3  8,3  4,9  4,8  8  2,4 Овчо месо -44,5  -58,7  -68,2  -69,8  -72,8  -41,3 Млеко 14,6  18,6  28,3  25,9  27,4  31,4 Јајца 12  16,2  8,1  4,5  3,7  7 Вкупно  -2,2  -1,4  4,3  0,6  -0,1  1
Република Белорусија е на прво место во производството на месо (по тежина на колење) и млеко по глава на жител меѓу земјите од ЗНД. Така, во 2015 година, производството на месо од добиток и живина со тежина на колење во Белорусија (121 кг) било приближно двојно поголемо отколку во Русија (65 кг), Украина (54 кг), Казахстан (53 кг). Млекото по глава на жител изнесува 752 кг (2016), во Казахстан - 299 кг (само кравјо млеко), Русија - 209 кг, Украина - 244 кг.

Во однос на вкупниот број крави, Белорусија малку ги надминува Таџикистан и Азербејџан, 1,5 пати инфериорна во однос на Казахстан и Украина, 5,5 пати инфериорна во однос на Русија. Бројот на свињи во муслиманските земји на ЗНД е традиционално низок; во Република Белорусија е 2,5 пати пониска отколку во Украина и 6 пати помала отколку во Русија. Бројот на овци и кози во Белорусија во споредба со земјите од ЗНД е многу низок, десет пати помал отколку во Таџикистан и Киргистан и повеќе од 100 пати помал отколку во Казахстан. Во однос на бројот на свињи, Белорусија е 7 пати инфериорна во однос на Германија и повеќе од 100 пати во однос на Кина..

Фармите од сите видови чувале (2014) 260,100 зајаци (апсолутно мнозинство - во приватни фарми).

Производството на еден килограм месо во Белорусија бара 8-10 пати повеќе електрична енергија отколку во развиените земји, а за производство на иста количина млеко и говедско месо е потребна многу поголема количина храна.
 +
  Број на добиток (2018)(со исклучок на приватните домаќинства )
 Број на свињи (2018)(со исклучок на приватните домаќинства )
 Број на пилиња (2018)(со исклучок на приватните домаќинства )

 Одгледување говеда 
 Број на говеда (илјада грла), вклучувајќи ги и кравите (жолта) 
 Производство на говедско месо  
Производството на говедско месо во 2010-тите флуктуира на ниво од 500-600 илјади тони годишно: 
 Година  Вкупно (илјада тони)(тежина)  Големи земјоделски организации Фармерскиорганизации Организации нанаселението 2010  533  495  <1  37 2011  516  484  <1  32 2012  508  485  1  21 2013  554  535  2  17 2014  519  502  3  14 2015  591  575  4  12 2016  568  554  3  11 2017  523  510  3  10 2018  543  531  3  9 2019  548  537  4  7 2020  566  556  3  7

Во 2012 година, А. Лукашенко наложил да се организира производство на говедско месо („нормално месо“)</ref>«Под контрола на претседателот“: мермерно говедско месо. Во 2018 година, околу 3 илјади тони мермерно говедско месо биле преработени за домашна потрошувачка (помалку од 0,6% од вкупното говедско производство)Белорусија разви технологија за производство на мермерно говедско месо.

Од 2013 година, производството на говедско месо е неисплатливо за големите земјоделски организации. На крајот на 2020 година, профитабилноста на продадените производи од говедско месо изнесувало во просек -43,5%.

Млечни производи

Производството на млеко за понатамошна обработка е високо профитабилно. Во 2020 година, профитабилноста на продажбата на млеко под организација на Министерството за земјоделство и храна на Република Белорусија изнесувало во просек 31,4%. Во 2012-2019 година, профитабилноста на оваа област варира од 9% до 28,3%.

Од 2020 година, регионите Гродно, Камјанечки, Пинск, Пружани и Слуцк се водечки во производството на млеко (повеќе од 150 илјади тони секоја).

Просечниот принос на млеко по крава се зголемил од 3685 kg во 2005 година на 5310 kg во 2020 година. Во фармите приносот на млеко надминува 7000 кг, а во Гродненската област достигнал 8830 кг. Во исто време, во неколку области на Витепската област и Могиљовската област, просечниот принос на млеко е под 3.000 kg..

 +
  Производство на млеко по регион (без фармите и личното производство, 2013 година).

  Просечен принос на млеко по региони (2013 година).

 Производство на млеко по години во сите категории фарми Земјоделство на Република Белорусија: статистичка. — , 2012. — С. 100.Белорусија во бројки, 2019 . — : Национален статистички комитет на Република Белорусија, 2019. — С. 39.Земјоделство на Република Белорусија: статистичка . — : Национален статистички комитет на Република Белорусија, 2018. — С. 154.:
 Производство на млеко по региони, во илјадатони (2020 година)

 Живинарство
 Број на живина во Република Белорусија (милиони грла) 
Производството на живинско месо и јајца во Република Белорусија се одликува со стабилна позитивна профитабилност, што го разликува живинарството од производството на свинско и говедско месо. Во 2020 година, профитабилноста на живинарските претпријатија бил во просек 2,4% за месо од живина и 7% за јајца, а за 2012-2020 година, овие бројки не паднале под 2%.

Белоруските фарми од сите видови чувале (2014) 45,7 милиони птици од сите видови (40 милиони во земјоделски организации, 5,6 милиони во приватни фарми). До 2021 година, бројот на глави живина пораснал на 47,5 милиони (43 милиони во земјоделските организации и 4,4 милиони во приватните домаќинства). Во однос на бројот на живина, регионот на Минск е лидер - 11,6 милиони, а во другите региони бројот на живина се движи од 6 до 8 милиони грла. Во неколку области, бројот на живина во земјоделските организации надминува 3 милиони: во Барановичи - 4,7 милиони, Витебск - 3 милиони, Гродно - 4,2 милиони, Ѕержински - 3,6 милиони, Минск - 3,2 милиони, Могиљов - 5, 4 милиони.

Во 2015-19 г пуштени се во употреба големи живинарски фарми за вкупно 562 илјади кокошки несилки. Во 2014-2020 година биле изградени неколку фарми за месо од живина со вкупен капацитет од 18,6 милиони грла годишно..

Паралелно со растот на бројот на живина во 2010-тите, нејзината продажба за колење значително се зголемила: 
 Година  Вкупно  Δ  Големиорганизации Фарми Организации нанаселението 2010  347   338  3  6 2011  400    386  3  12 2012  470    457  3  11 2013  510    497  3  10 2014  563    548  3  12 2015  603    589  3  12 2016  617    603  3  11 2017  651    638  3  11 2018  685    671  4  10 2019  700    687  4  9 2020  694    682  4  8

Производство на јајца 
Во 2020 година, фармите од сите категории на Република Белорусија произвеле 3.495 милиони јајца, вклучувајќи 2.895 милиони произведени од големи земјоделски организации, 792 милиони од домаќинства и 8 милиони од приватни фарми. Најголем дел од јајцата се произведени од фармите во регионот Минск (1243 милиони, или 35%). Во фармите во Брестската област се произведени 571 милион јајца, во другите региони - 300-470 милиони.
Одгледување свињи
Производството на свинско месо во Република Белорусија се одликува со нестабилна профитабилност: за 2012-2020 година. овој индикатор во различни години варирал од -8,3% (2020) до +19,4% (2012). Во 2020 година, профитабилноста на продажбата на свинско месо од земјоделските организации бил -8,3%.

Заклучно со 1 јануари 2021 година, во фармите од сите категории имало 2.872 илјади свињи. Од нив 2558 илјади се чуваат во земјоделски организации, 26,1 илјади во фарми и 288 илјади во приватни домаќинства. Во 2021 година најмногу свињи се чувале во регионите Минск (755,7 илјади) и Гродно (657,8 илјади), најмалку - во Витепската област (448,8 илјади), Брест (444 илјади), Гомељ (388,9 илјади) и Могиљовската област (176,3 ). Има повеќе од 100 илјади свињи во неколку области - Каменечки (118,3 илјади), Гродно (118,5 илјади), Шчучински (109,9 илјади) и Молодечно (113 илјади) [152].

Во 2014-2020 година, во републиката годишно биле пуштени во употреба простории за чување свињи за 37-207 илјади места (вкупно 657 илјади места).

На динамиката на продажба на свинско месо за колење негативно влијаела епизоотијата на африканска свинска чума:
 Година  Вкупно(илјадатони)(во жива тежина)  Δ  Големиорганизации Фарми Организации нанаселението 2010  512   380  4  128 2011  540    411  4  125 2012  573    434  4  136 2013  599    460  4  135 2014  460    386  4  71 2015  460  н/и  390  4  66 2016  486    416  4  66 2017  496    431  4  61 2018  495    435  4  57 2019  472    415  4  53 2020  495    443  5  47

 Епизоотија

На 16-18 февруари 2012 година, во селото Незнаново (Гродно), ветеринарните органи ја конфискувале и уништиле целата популација на свињи од локалните жители. Голем број околности покажале дека во селото можеби се случила појава на африканска свинска чума. Министерството за земјоделство и храна на Белорусија ги демантирала овие информации. Сепак, верзијата на Министерството за земјоделство и храна во независниот печат била доведена во прашање по повеќе основи. Во недостиг на веродостојни информации за инцидентот, на 29 февруари Државната ветеринарна и фитосанитарна служба на Украина вовела забрана за увоз на свинско месо, други животни подложни на болеста и производи од нив од Белорусија, укажувајќи дека „постои можност за случај во с. Незнаново на африканската свинска чума во Република Белорусија“Украина го забрани увозот на свинско месо од Белорусија.

Во летото 2013 година, во Белорусија повторно била забележана појава на африканска свинска чума. Според официјалните информации, болеста за прв пат била откриена во селото Чапун од селскиот совет во Гродненската областВо Белорусија официјално е потврдена појава на африканска свинска чума. Како резултат на тоа, во загрозената зона во четирите соседни окрузи - Корелички, Новогрудски, Столбцовски и Воложински - започна уништувањето на целиот добиток на свињиСвињите продолжуваат да се запленуваат во областите Корелички, Новогрудски, Столцовски и Воложински. Според прелиминарните податоци, увезената мешана сточна храна станала извор на инфекцијаПолска сака да се изолира од Белорусија со ограда. Наскоро вториот фокус на болеста бил регистриран во селото Копти, Витепска областРусија воведе забрана за увоз на свињи и свинско месо од Витепската област. До крајот на јули, ограничувањата за белоруското свинско месо биле воведени од сите соседи на Белорусија - Латвија, Литванија, Полска, Русија и УкраинаЛитванија ќе прифати само дезинфицирани Белоруси. Соседна Литванија објавила дека од 23 јули, сите луѓе што ќе ја преминат нејзината граница од Белорусија ќе бидат подложени на присилна дезинфекција. Дополнително, во Литванија и Полска биле објавени планови за изградба на многу километри бариери за да се спречи навлегувањето..
Одгледување овци 

Историски гледано, производството на волна било важна гранка на земјоделството, но од средината на 20 век, бројот на овците почнал брзо да се намалува.

Во 2010-тите, бројот на овци започнал повторно да расте - од минимум 51,8 илјади во 2011 година на 89,3 илјади во 2021 година. Бројот на овци во големите земјоделски организации е двојно зголемен (од 6 на 13,6 илјади), петкратно во фармите (од 4,1 на 20,4 илјади), за речиси 32% во личните домаќинства (од 42 на 55,3 илјади). Променет е и уделот на домаќинствата од различни категории: учеството на големите земјоделски организации се зголеми од 10,8% на 15,2%, учеството на фармите се зголемило од 7,9% на 22,8%, додека учеството на личните домаќинства се намалило од 81,3% на 61,9% .

Откако достигнал локален врв во 2018 година (89,9 илјади), бројот на овци малку се намалил (на 89,3 илјади од 1 јануари 2021 година)..

Белоруското одгледување овци е крајно непрофитабилно. Во 2018 година, просечната профитабилност на јагнешкото месо продадено од земјоделските претпријатија (без фармерите и приватните домаќинства) изнесувала -69,8%, а во 2012-2018 година оваа бројка паднала за речиси 7 пати, од -10,8% во 2012 година.

Козарство

Бројот на кози во Белорусија е мал и изнесува 59 илјади, заклучно со 1 јануари 2021 година. Сите кози се чуваат во приватни и земјоделски домаќинства (57 илјади и 1,7 илјади, соодветно).

Коњи

Поради механизацијата на земјоделството, бројот на коњи во фармите од сите категории продолжува да опаѓа: од 217 илјади во 1991 и 2001 година на 34 илјади во 2021 година (околу 13 илјади коњи во големите земјоделски организации, 1 илјади коњи во фармите и 19 илјади коњи во домаќинствата). Во исто време, во 1941 година во БССР имало 1.170.000 коњи.

Ѕверови
Во републиката е развиено и одгледување ѕверови во кафез: 203,5 илјади грла (од 1 јануари 2010 година), од кои повеќе од 99% (200,6 илјади грла) се визони, останатите се лисици (1,7 илјади грла) и арктички лисици (1 ,2 илјади грла)Пролат И. А. Одгледување крзно во Република Белорусија // Одгледување зајаци и одгледување крзно. — 2010. — № 2. — С. 29.Во 2009 година биле произведени 852 илјади кожи од визон, 5,5 илјади кожи од лисици. Производството на кожи веќе во 2008 година ги надминало советските показатели, но значителен дел од опремата на индустријата е целосно истрошена, механизацијата е тешка, а уделот на физичката работа е многу високПролат И. А. Одгледување крзно во Република Белорусија // Одгледување зајаци и одгледување крзно. — 2010. — № 2. — С. 29, 31.

Пчеларството
Белоруските фарми според податоци од 2014 година, имале 217 илјади пчелни колонии (апсолутно мнозинство - во приватни фарми).

Статистика
Според Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации, Белорусија е на второ место во светот по Полска во однос на површината засадена со тритикале (516,6 илјади хектари), а на четврто место во нејзината колекција (1,78 милиони тони наспроти 2 милиони во Франција, 2,5 милиони во Германија и 5,2 милиони во Полска).

Земјата е на петто место во светот по површина засадена со 'рж (448 илјади хектари) и на четврто место во светот по собирање (1,2 милиони тони наспроти 4,3 милиони во Русија и Германија и 3,7 милиони во Полска).

Според Националниот статистички комитет на Република Белорусија (Белстат), во 2012 година земјата била рангирана на второ место во светот по производство на ленени влакна, трето во жетвата на брусница, петто во 'рж и тритикале, 13-то во шеќерна репка, 14-то во овес, 15-то - за семе од репка, 17-то - за јагоди..

Просечните приноси во белоруското земјоделство имаат тенденција да бидат приближно на исто ниво како оние во соседните земји. Во однос на приносот на жито, Белорусија значително (речиси трипати) го надминува Казахстан, малку - Русија и Азербејџан, е на исто ниво со Ерменија, но инфериорна во однос на Украина. Сепак, Белорусија е значително инфериорна во однос на продуктивноста во споредба со земјите од Западна Европа и САД (а во некои случаи и со земјите од Латинска Америка и Азија). Приносите на компири во Белорусија се повисоки отколку во Русија и Украина (но трипати пониски отколку во САД). Во однос на приносите на пченка, земјата е на шестото место од крајот во Европа, приносите на 'рж и јачмен се 2-3 пати помали од оние на Велика Британија, Германија, Шведска, Франција, Белгија и Холандија.

 Статистички показатели

Општи показатели:

 Производство на одредени видови земјоделски производи по глава на жител, во килограмиГодишни податоци. Земјоделство. Земјоделски производи по категории на фарми :

 Вид 1989 1995 2000 2005 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017  2018 2019 2020 Компир 1082 932 871 837 904 737 825 755 730 625 665 634 632 678 621 648 558 Пченка 720 540 485 657 931 881 737 884 975 803 1012 915 788 845 652 778 935 Овошје 87 101 138 205 237 239 246 209 н/д н/д 184 178 200 207 185 197 187 Месо 116 64 60 79 87 95 102 108 115 124 114  121 124 128 130 132 137 Млеко 723 497 449 581 643 681 698 687 715 701 709 745 754 774 778 785 828 Јајца  354 331 329 317 342 355 373 396 н/д н/д 408 396 382 372 356 373 373

Република Белорусија е на прво место во производството на компири, месо (по тежина на колење) и млеко по глава на жител меѓу земјите од ЗНД и на трето место во собирањето жито (сите видови, без мешунки) по глава на жител, по Казахстан и Украина. Според првите три показатели, земјата е малку супериорна во однос на Полска, Литванија и Латвија, но во однос на жетвата на жито по глава на жител таа е двојно пониска од Литванија и нешто помалку од Латвија.

Во однос на производството на јајца по глава на жител, Белорусија е малку инфериорна во однос на Украина, но ја надминува Русија за 1,5 пати.

 Добиток, разни животни и птици:

Во 2021 година, во сите видови фарми на Република Белорусија, имало 1485 илјади крави (во 1991 година - 2362 илјади, во 1981 година - 2738 илјади), 89 илјади овци (во 1991 година - 403 илјади, во 1961 година - 1151 илјади, во 1941 - 2539 илјади), 59 илјади кози, 34 илјади коњи (во 1991 година - 217 илјади, во 1961 година - 519 илјади, во 1941 година - 1170 илјади). Бројот на свињи во 2014 година нагло се намалил во споредба со почетокот на 2013 година поради епидемијата на африканска свинска чума - од 4243 на 3267 илјади и продолжил да опаѓа на 2872 илјади во 2021 година (во 1991 година бројот на свињите изнесувал 5051 илјади).

Фармите на населението содржат 10% од вкупниот број свињи во земјата, 57,1% коњи, 61,9% овци, 96,6% кози и само 3,4% крави. Земјоделските организации сочинуваат 89% од популацијата на свињи и 97,9% од говедата (вклучувајќи ги и кравите). Во исто време, во 2014 година, поради епидемијата на африканска свинска чума, кога започнало масовното колење на овие животни од страна на ветеринарни и епидемиолошки власти, бројот на свињи во приватните фарми речиси се преполовил - од 883 на 470 илјади.

 Индикатори за принос 
 Просечен принос на жито, ц/ха (податоци од Белстат, БСЭЕжегодник БСЭ за 1990 год. — С. 110 и енциклопедијата „Република Белорусија“Република Белорусија. Енциклопедија. — Т. 1. — : Белоруска Енциклопедија, 2005. — С. 538.):

 Просечен принос на културите  (ц/ха, податоци на Белстат):
 Култура 2005 2012 2013 2015 2016 2017 2018 2019 2020 'Рж  21,8 27,6 20,1 30,1 27,0 26,2 20,0 23,7 29,2 Пченица 32,8 35,8 30,6 39,6 32,9 36,5 27,5 33,3 39,4 Тритикале 31,3 37,2 28,8 37,9 32,9 32,8 23,6 28,9 33,1 Јачмен 30,7 34,4 29,4 37,0 27,8 31,4 22,0 26,9 33,5 Овес 26,6 32,2 26,4 32,6 26,8 28,7 22,6 23,0 28,8 Хелда 10,2 9,3 9,7 9,0 9,9 10,3 10,1 12,0 10,3 Пченка 40,0 50,4 55,7 43,6 59,6 53,2 65,2 57,5 50,4 Просо 17,2 15,7 17,6 15,4 19,8 15,1 16,4 16,9 16,0 Житарици и мешунки  21,9 26,1 23,4 30,2 24,0 27,9 20,1 21,8 27,3 Лен 7,0 9,0 8,4 10,1 9,4 9,2 8,7 9,4 10,2 Шеќерна репка  316 485 437 330 446 500 477 521 482 Рапица 12,3 16,7 16,8 15,7 12,4 18,1 13,1 16,8 20,6 Компир 177 208 194 194 205 232 216 229 206 Овошје 208 236 237 245 276 295 265 284 277 Фуражни коренови култури  332 390 370 287 393 386 410 418 416 Пченка (за храна) 208 262 281 175 264 256 250 223 230
 Структура на користење на земјиштето 
 Вкупна засеана површина , илјади хектари:

 Засеаната површина по региони, илјада хектари (2020 година):

 Засеана површина под различни култури  (црвено - житни култури, златно - компири, зелено - сточна храна, сиво - други):

 Структурата на засеаните површини во фармите од сите категории (илјада хектари):
 Култура 2010 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Житарици и мешунки : 2580 2723 2627 2639 2406 2386 2430 2349 2453 2534 Вкупно - зимски житни култури  1131 1354 1221 1335 1255 1221 1248 1149 1292 1367 Вкупно - пролетни житни култури  1449 1245 1279 1173 1021 1034 1054 1072 1027 1011 'Рж  352 399 333 323 252 242 258 254 322 364 Пченица 611 720 697 745 737 714 721 669 699 725 вклучувајќи ја зимата  362 484 460 506 516 503 521 481 533 555 вклучувајќи ја пролетта  249 191 189 187 167 153 144 133 112 110 Тритикале 444 493 451 528 512 502 493 436 459 469вклучувајќи ја зимата  405 461 417 492 482 472 463 406 429 438вклучувајќи ја пролетта  39 21 17 16 17 16 16 17 15 14 Јачмен 691 564 587 552 507 455 455 444 416 415 вклучувајќи ја зимата  12 16 15 12 8 7 9 11 12 18вклучувајќи ја пролетта  679 507 533 498 458 411 414 399 371 362 Овес 184 134 137 152 154 148 162 156 165 156 Пченка 113 194 204 117 53 126 134 175 193 221 Леќа 31 44 33 20 14 14 18 19 14 28 Мешунки 140 156 165 185 160 164 170 174 164 137 Технички: 497 652 606 589 421 390 518 547 559 542 Лен 62 64 57 48 45 46 47 50 52 49 Шеќерна репка  97 100 102 106 103 97 101 102 96 85 Рапица 326 439 417 414 259 229 339 359 363 364 Компир 371 335 309 310 314 295 277 274 268 254 Овошје 86 65 66 69 66 66 63 62 62 59 Фуражни култури  2066 2051 2131 2253 2663 2709 2546 2583 2560 2570 Вкупно 5600 5827 5739 5861 5869 5845 5834 5815 5902 5959
Меѓународна трговија 
 Обем на извозотна земјоделски производии прехранбени производи (милиони $) Учество во вкупниот обемна извоз на Република Белорусија (%)
Земјоделството на Белорусија во голема мера е извозно ориентирано, поради што, по правило, постои позитивен биланс во трговската размена со земјоделски производи и прехранбени производи (во 2012 година - 1,4 милијарди долари, во 2013 година - 1,6 милијарди американски долари). Извозот на земјоделски производи и прехранбени производи во 2020 година изнесува 5,8 милијарди долари, увозот - 4,3 милијарди долари. Огромното мнозинство од извозот паѓа на рускиот пазар (4,3 милијарди долари во 2020 година), трговскиот биланс со земјите надвор од ЗНД е негативен (во 2020 година, извозот е 0,8 милијарди долари, увозот е 2,2 милијарди долари)..

24,2% од извозот на земјоделски производи во 2013 година обезбеди Брестската област, 22,9% - Минск, 14,9% - Гродненската област, 10,2% - Гомељската област, 9,3% - Витебск, 8,6% - Могиљовската област.

Динамика на извозот на главните сточарски производи по години (во милиони американски долари):
 Година    2009  2010  2011  2012  2013  2014  2015  2016  2017 Говедско месо свежо или разладено (код 0201)  млн USD  176  271  373  378  433  413  342  315  356 илјади тони   49,6  69,8  73,3  74,7  99  95,2  102,7  104  98,2 Замрзнато говедско месо (код 0202)  млн USD  195  195  128  147  196  118  116  153  147 илјади тони  60,4  55,8  27,1  32,2  52,6  29,9  35,7  51,4  43,3 Свинско месо(код 0203)  млн USD  48  119  184  218  130  57  н/д  н/д  н/д илјади тони  17,1  38,8  51,7  60,4  42,6  11,5  н/д  н/д  н/д Месо и живински отпад (код 0207)  млн USD  43  77  159  246  220  262  204  211  224 илјади тони  20,9  38,4  75  105,6  106,1  114,3  136,3  145,9  150,4 Млеко и павлака, некондензирани (код 0401)  млн USD  45  100  135  202  234  268  188  183  232 илјади тони  105,9  165,4  183,2  300,6  287  323,4  324,9  316,9  307,1 Сушено и кондензирано млеко и павлака(код 0402)  млн USD  304  510  523  571  859  680  495  458  476 илјади тони  180,4  195,3  186,1  210,8  238,2  197,2  234,3  212,9  230,7 Путер(код 0405)  млн USD  232  279  304  316  362  354  274  333  432 илјади тони  85,5  62,7  64,9  85,6  67,3  69,6  87,9  85  80 Сирење и урда (код 0406)  млн USD  395  568  604  616  649  803  639  690  798 илјади тони  121,5  128,7  132,2  144,4  140,5  166,7  182,5  205  189,4

 Главни позиции на земјоделски увоз (илјадатони): Позиција 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Замрзната риба 113,2 128,3 131,2 123,8 121,3 140,4 132,2 126,4 132,4 Свинско месо  115,4 74,2 33,1 4,6 7,6 5,8 19,9 25,5 25,3 Сончогледово масло  100,4 95,4 114,8 92,2 96,3 117,4 91,9 92,3 89,2 Банани 59,4 74,5 66,6 72,1 64,4 74,2 73,6 71,1 75,1 Јаболка, круши, дуња  164,9 213,7 538,6 907,6 743,6 629,4 317,9 361,0 240,2 Кајсии, праски, цреши итн.  29,1 55,1 125,1 246,2 140,5 125,2 77,6 58,9 38,4 Домати 49,5 79,4 119,1 144,6 187,2 168,1 87,2 42,5 45,0 Цитруси 78,1 96,1 105,1 122,1 92,2 82,6 95,1 86,6 87,6 Грозје 22,6 41,0 54,3 45,3 74,4 31,6 22,8 24,4 17,0
Трговски судири

На 11 јануари 2007 година Федералната служба за ветеринарен и фитосанитарен надзор (Русија) најавила заострување на процедурата за увоз на белоруски сточарски производи (последица на спорот за „нафтените давачки“).

Од 6 јуни 2009 година се развила таканаречената „млечна војна“, кога Русија го забранила увозот на многу видови млечни производи од Белорусија во Русија поради недостаток на релевантна документација„Млечна војна“ со Белорусија  // Lenta.ru, июнь 2009. Во исто време, многу белоруски производители на млеко тврдиле дека се сертифицираниСите извезени производи од млечните погони во Гомељ беа сертифицирани во Русија  // TUT.BY, 14.06.2009. Некои експерти веруваат дека „војната со млеко“ била планирана да ја прераспредели белоруската месна и млечна индустријаЕксперт: „млечната војна“ со Белорусија била внимателно планирана во Русија  // TUT.BY, 15.06.2009. На 11 јуни, В. Путин објавил дека Русија и Белорусија се договориле за снабдување со млекоРусија и Белорусија се договорија за снабдување со млеко // Lenta.ru, 11.06.2009. И покрај најавата за договор за испораки, трговскиот судир продолжил. дури на 17 јуни Генадиј Онишченко го објавил крајот на „млечната војна“.

Во 2013 година повторно се појавиле прашања за квалитетот на белоруското млеко„По чудна случајност, ова се случи веднаш откако генералниот директор на „Уралкали“, В. Баумгертнер беше приведен во Минск“ — [http://ont.by/news/our_news/sankcionnij-smotritel „Надзорник за санкции“ за на ОНТ

На почетокот на декември 2014 година, Русија вовела забрана за снабдување со месни производи од некои белоруски претпријатија поради реекспорт на производи од ЕУ на кои им било забрането снабдување (подоцна, по инспекциите, испораките биле обновени)Русија ја укина забраната за набавка на месни производи од три белоруски претпријатија // Газета.Ru, 12 дек 2014. На 9 декември, Државниот царински комитет на Белорусија всушност ја вратил државната белоруско-руска граница и почнал да го проверува целиот товар што доаѓа од Руската Федерација на територијата на Република Белорусија. Оваа мерка е директна последица на трговската војна, во која Минск се обидел да го „протурка“ своето право на нелегален реекспорт од ЕУ во РусијаЛукашенко: Руската забрана за храна е „глупава и безмозочна политика“  // ИА REGNUM, 19 дек 2014, а било забрането снабдување на некои стоки од РусијаБелорусија го забрани снабдувањето со тестенини и кафе од Русија..

Во 2015 година и почетокот на 2016 година, Русија постојано тврдела за квалитетот на стоката од Белорусија. На 10 јули 2016 година, Белорусија го суспендирала извозот на производи од животинско потекло во Русија од девет претпријатија, а исто така привремено престанала да издава ветеринарни сертификати за стоки на одредени претпријатијамеѓу нив беа именувани, особено, претпријатијата „Сарија“, „Екомол Агро“, „Молоко“ итн. — „Росселхознадзор“ го забрани увозот на млечни производи од три белоруски претпријатија // 13 август 2016. Покрај тоа, на почетокот на јули, Русија побарала од Белорусија да го забрани снабдувањето со добиточна храна од четири претпријатија поради откривањето на нерегистрирани ГМО компоненти„Росселхознадзор“ може да забрани снабдување од млечни погони во Белорусија  // «Ежедневник».by, 21 јули 2016. На 18 јули, Русија го запрела увозот на повеќе од 300 тони млеко во прав и млечни производи од седум белоруски претпријатија во Русијавклучително и „Млекарница Калинковичи“, „Фабрика за сирење Слуцк“ и „Савушкин“.

На 13 август 2016 година, Русија вовела привремена забрана за увоз на млечни производи од три белоруски претпријатија, „поради бројни прекршувања на барањата на Евроазиската економска унија и Русија во производите на овие претпријатија“Волковысский ОАО «Беллакт», ОАО «Рогачевский молочно-консервный комбинат» и ПУП «Калинковичский молочный комбинат» —  // 12 август 2016. Главната повреда е фалсификување на производи и декларации. Од 10 октомври, Русија вовела ограничувања за набавките од седум белоруски претпријатија поради груби прекршувања на законодавството на ЕурАзеК. Дополнително, Русија го предупредила Одделот за ветеринарна и контрола на храната на Министерството за земјоделство и контрола на храна на Белорусија за можно ограничување на набавките од голем број други претпријатија„Росселхознадзор“ го ограничи снабдувањето со производи на седум белоруски претпријатија  // lenta.ru, 7 октября 2016.

Од 7 декември 2016 година, Русија го забранила снабдувањето со млечни производи во Русија од пет белоруски претпријатиј„Милкавита“, „Фабрика за конзервирање млеко - Рогачев“, „Слуцчки погон за сирење“, „Млечна компанија Новогрудок“, „Млечни производи - Сморгон“ (подружница на „Конзервирана фабрика за млеко - Лида). (претходно од нив било побарано самостојно да го ограничат извозот на нивните стоки). Во исто време, бил воведен фитосанитарен режим за увоз на растителни производи преку Белорусија од други држави, поради потребата да се спречи увозот во Русија на производи кои се предмет на ембарго за храна„Росселхознадзор“ го забрани увозот на млечни производи на 5 белоруски претпријатија // НТВ, 2 декември 2015. Вкупно, 20 белоруски претпријатија биле ограничени во снабдувањето со храна на рускиот пазар во тоа времеМинистерството за земјоделство на Белорусија го обвини Роселхознадзор за прекршување на договорите // РИА, 18.12.2016.

Заменик Министерот за земјоделство и храна на Белорусија Игор Брило изјавил дека Роселхознадзор нема право да забранува пристап на белоруски стоки на рускиот пазар. Тој, исто така, истакнал дека кога Роселхознадзор наметнува забрана за снабдување со храна за белоруските претпријатија, Белорусија мора да ја зајакне внатрешната контрола и да ги заостри внатрешните барања за суровините и произведените производи, како и да ги диверзифицира продажните пазари. Огорченост на зборовите на шефот на Росселхознадзор Сергеј Данкверт дека „Белорусите додаваат суво млеко од алчност“ го изразил вицепремиерот Михаил Руси на етерот на ТВ каналот Белорусија 1, нарекувајќи ги овие обвинувања „економски неморал“Вицепремиерот Руси ги нарече обвинувањата на Русија „економски неморал“ // «Ежедневник».by, 19 декември 2016.

 Наводи 

 Литература 





 Надворешни врски 
 Министерството за земјоделство и храна на Република Белорусија
 Вести за земјоделството во Белорусија 
 Список на државни организации подредени на Министерството за земјоделство и храна на Република Белорусија
 Мрежни места на одделенија и здруженија
 Водечки извозници
 Информативна и консултантска служба
 Фармерство: платформа за информации и тргување 
 Комитет за земјоделство и храна на Регионалниот извршен комитет Гомељ
 Комитет за земјоделство и храна на Регионалниот извршен комитет Гродно 
 Портал АПК
 Белоруска земјоделска библиотека од И. С. Лупинович 
 Мрежно место на ГУ «Образовано-методски центар на Министерството за земјоделство и храна»
 МинскСортСемОвощ
 Републички регулаторен истражувачки центар 
 ЗАО «Мясо-молочная компания»
 Земјоделски пазар на големо Олшани » 
 Информативна страница за руралниот живот во Белорусија