Бадник (Гогољ)

„Бадник“ (, што буквално се преведува како „Ноќта пред Божиќ“) ― првата приказна во вториот том од збирката Вечери во селцето крај Диканка од Николај Гогољ.

 Заплет 
мини|320x320пкс| Украина (2009): Минијатурен лист за 200-годишнината од Н.В. Гогољ. Десен печат со слика од делото „Бадник“
мини|250x250пкс| Божиќ во Украина. Поштенска марка на СССР 1991 година, серија „Народен празник“.
Приказната започнува со опис на зимските предели на Диканка, Украина, вештерка која лета по ноќното небо и ѓаволот ја краде месечината и ја крие во својот џеб, прво играјќи си со неа на небото, што никој во селото не забележува. Бидејќи е ноќ пред Божиќ, ѓаволот може слободно да шета наоколу и да ги мачи луѓето како што сака, па реши да најде начин да се врати кај селскиот ковач Вакула, бидејќи тој слика религиозна уметност во црквата.

Во селото живее еден Козак по име Чуб, чија ќерка Оксана, исклучително убава селска девојка што ја сакаат сите млади момчиња, е предмет на наклонетоста на ковачот Вакула. Чуб излегува ноќе со својот братучед Панас на собирот кај црковното лице дома, одеднаш забележувајќи дека месечината не е на небото. Во меѓувреме, Вакула се обидува да ја придобие Оксана, која споменува дека неговата мајка Солоха е вештерка. Чуб и неговиот братучед одеднаш се зафатени од снежна бура што ја започнал ѓаволот и се губат еден со друг. Додека неговиот братучед го наоѓа патот до таверната, Чуб доаѓа во неговиот дом, но ковачот, кој е во посета на Оксана, му одговара. Чуб не може да поверува дека ковачот би бил во неговата сопствена куќа и заклучува дека тоа е туѓа куќа. Ковачот потоа го испраќа.

Кога Вакула се враќа кај Оксана, таа му вели дека нема да се омажи за него освен ако не може да и ги извади влечките од нозете на Царицата. Додека се одвива нивната дискусија, Солоха е со ѓаволот во нејзиниот дом, кога некој тропа на вратата. Таа го крие ѓаволот во вреќа со јаглен и го прима својот гостин, но повеќе нејзини обожаватели продолжуваат да пристигнуваат, а кога нејзиниот син Вакула се враќа, таа ги има градоначалникот, црквениот службеник и самиот Чуб скриени во вреќи; Последните двајца беа случајно ставени во иста но останаа несвесни еден на друг. Вакула ги забележува вреќите и ги носи во својата кованица, земајќи ги за јаглен; нивната прекумерна тежина го тера да мисли дека сигурно ја изгубил силата и заклучува дека тоа е поврзано со тоа што Оксана не го сака. Тој наидува на Оксана, која повторно го омаловажува и бега да се збогува со неа, заканувајќи се дека ќе се убие.

Тој одлучува дека единствениот начин да ја освои е навистина да ги фати влечките, па оди кај Пузати Пацјук, месен запорожски Козак за кој се верува дека е во сојуз со ѓаволот. Вакула го замолува да му каже како да го најде ѓаволот додека Патјук јаде волшебни вареники кои летаат надолу во леген со крем, а потоа во неговата уста, Вакула ја четка едната настрана додека му трие крем на затворените усни. Откако го прашува Патјук за ѓаволот, тој забележува дека не може да му даде насоки на ковачот до она што е веќе на неговиот грб. Вакула не разбира сè додека не ги спушти вреќите и ѓаволот не му рипне на грбот. Вакула го мами ѓаволот да мисли дека ќе го послуша, а потоа ја зграпчува неговата опашка и се заканува дека ќе го користи крстот додека не се согласи да помогне.

Плашејќи се од крстот, ѓаволот го носи на небото на пат кон Санкт Петербург, оставајќи ги вреќите зад себе. Група месни жители почнуваат да ги земаат торбите и ги откриваат мажите внатре, додека Вакула оди да ја најде Царицата. Тој е воодушевен од глетките на градот и го тера ѓаволот (кој се собира во неговиот џеб) да го пренесе во палатата, каде што се среќава со неколку запорожски Козаци кои се среќаваат со неа (т.е. Катерина Велика). Кога ќе дојде да ги поздрави, ковачот и се обраќа и ги велича нејзините влечки, кои таа ги смета за забавни и се согласува да му ги даде.

Во меѓувреме Оксана се вознемирува затоа што селаните се разминуваат околу гласините дека Вакула се самоубил. Таа знае дека Вакула, добар христијанин, не би го направила тоа и таа вечер длабоко се заљубува во него. Таа е воодушевена што го гледа како се враќа и се согласува да се омажи за него дури и пред тој да и ги покаже влечките. Тие се венчаат и приказната завршува со епископ кој поминува покрај нивната прекрасно насликана куќа. Во црквата ковачот направи уште една слика, на која е прикажан ѓаволот во пеколот, по кој селаните го плукаат, а жените ги носат своите исплашени деца да речат „Види јака кака“!

 Приспособувања 

 Ковачот Вакула (опера од Пјотр Илич Чајковски од 1874 година)
 Бадник (опера од 1874 година од Микола Лисенко)
 Влечки (Опера од 1887 година од Пјотр Илич Чајковски, ревидирано издание на неговото дело Ковачот Вакула, наведено погоре)
 Бадник (опера од 1895 година од Николај Римски-Корсаков )
 Ноќта пред Божиќ (филм од 1913 година)
 Ноќта пред Божиќ (филм од 1951 година)
 Ноќта пред Божиќ (филм од 1961 година)
 Ноќта пред Божиќ (филм од 1997 година)

 Надворешни врски 




 Напоредни руски и англиски текстови на приказната.
 Семрежен текст од „Ночь перед Рождеством“ од public-library.ru (на руски)
 Ноќта пред Божиќ (филм од 1997 година)

Категорија:Раскази приспособени во филмови
Категорија:Раскази кои се одвиваат во Руската Империја
Категорија:Раскази за Козаци
Категорија:Ѓаволот во белетрис
Категорија:Раскази за Божиќ
Категорија:Раскази од 1832 година
Категорија:Вечери во селцето крај Диканка