Црвена харингова гулапка

Црвена харингова гулапка (латински: Russula xerampelina),  е базидиомицетна габа од родот  Гулапка. Признаени се два подвида. Плодните тела се појавуваат во четинарни шуми наесен во северна Европа и Северна Америка. Нивните шапки се обоени во различни нијанси на вино-црвена, виолетова до зелена. Благ вкус и може да се јаде, таа е еден од најценетите Гулапка на трпезата. Забележителна е и по тоа што мириса на школки или рак кога е свежа.

 Таксономија 
Црвена харингова гулапка првично била опишана во 1770 година како Agaricus xerampelina од колекција во Баварија од германскиот миколог Јакоб Кристијан Шефер, кој ја забележал бојата како виолетово-кафеава. Подоцна го добила своето денешно биномно име од шведскиот миколог Елиас Магнус Фрис. Неговиот специфичен епитет е преземен од старогрчкиот јазик што значи „боја на исушени лозови лисја“, xeros што значи „суви“ и ampělinos  „од лозата“.Giovanni Pacioni1993>

Признаени се два подвида, вар. xerampelina и var. tenuicarnosa, со потенко месо во шапката и стеблотоа. Името R. erythropoda сега се смета за синоним, а поранешниот подвид Црвена харингова гулапка subsp.) amoenipes (првично именувана од Анри Ромагнези ) сега е посебен вид. Поранешна сорта со зеленикава шапка, Црвена харингова гулапка var. elaeodes, сега е класифицирана како R. clavipes.

Како прв дефиниран вид, го дава своето име на делот Xerampelinae, група сродни видови од родот Гулапка, понекогаш сите наречени Црвена харингова гулапка во минатото.

 Опис 
лево|мини|221x221пкс| Друга варијација на бои на R. xerampelina
Црвена харингова гулапка има карактеристичен мирис на варени ракови. Шапката е 6-20 см широка,  рамна или со малку потиснат центар и леплива. Бојата е променлива, најчесто виолетова до вино-црвена или зеленикава и потемна кон центарот на шапката. Има фини жлебови долги до еден сантиметар кои се движат нормално на маргината. ливчињата имаат благ до прилично горчлив вкус, тесно распоредени и стануваат кремасто-жолти на примероците кои стареат. Отпечатокот на спорите е кремасто-жолт до окер. Овалните спори се со димензии 8,8-9,9 со 6,7-7,8 µm и се покриени со 1 µm боцки. Дршката е 4-12 см долга, 1.5-4 см широка, цилиндрична, бела или понекогаш со црвеникаво руменило, со модринки кафеави.

Оваа Гулапка е поделена на неколку слични видови од страна на некои миколози. Сепак, сите тие имаат единствена темнозелена реакција на соли на железо ( железо(II) сулфат ) кога се нанесува на месото и сите мирисаат на школки. Оваа арома е доста изразена и станува посилна со возраста.

Повеќе црвеникави облици може да се помешаат со нејадливата Бесна гулапка, иако вторава секогаш има бела дршка и жабри, видовите со позелени шапки може да личат на исто така јадливата Russula aeruginea.

 Слични видови 

 Russula graveolens 

 Распространетост и живеалиште 
Црвена харингова гулапка е широко распространета; доста честа појава е во северните умерени зони, и често се движи во подрачјето на Северниот Поларник, исто така се движи јужно до Костарика. Појавувајќи се наесен, расте осамена или во групи со четинари  и се чини дека има предност со елата Pseudotsuga menziesii, или поретко борови дрвја или ариш. Понекогаш се наоѓа во листопадни шуми, како што се буката и дабот.

Вариети на  tenuicarnosa е пронајдена на песочни почви под борови во Словачка и Северна Италија во Трентино.

 Јадливост 
Вкусот на Црвена харингова гулапка е благ. Оваа Гулапка се смета за една од најдобрите јадливи видови од својот род, иако вкусот и мирисот на рак или ракчиња остануваат дури и при готвење. Ова е поизразено и помалку пријатно кај постарите примероци.Mitchell Beazley Publishers > За младите габи се вели дека се извонредни полнети со какви било соодветни состојки.

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Роџерс печурки - Russula xerampelina

Категорија:Јадливи габи
Категорија:Статии со микроформати за вид
Категорија:Габи на Македонија
Категорија:Гулапка
Категорија:Габи на Европа
Категорија:Габи на Северна Америка