Абдула II (Јордан)

Абдула II бин ел-Хусеин (  ; роден на 30 јануари 1962 година) е крал на Јордан, кој владее од 7 февруари 1999 година. Тој е член на династијата Хашемити, кралско семејство на чело на Јордан од 1921 година и се смета за директен потомок (41-во поколение) на пророкот Мухамед.

Абдула е роден во Аман како прво дете на кралот Хусеин и неговата втора сопруга принцезата Муна. Како најстар син на кралот, Абдула бил престолонаследник додека Хусеин не ја префрлил титулата на чичкото на Абдула, принцот Хасан, во 1965 година. Неколку недели пред неговата смрт во 1999 година, кралот Хусеин го именувал својот најстар син Абдула за свој наследник.

Абдула, како уставен монарх, ја либерализирал економијата по преземањето на престолот, а неговите реформи довеле до економски бум кој продолжил до 2008 година. Во текот на следните години , економијата на Јордан доживеала потешкотии поради ефектите од Големата рецесија и Арапската пролет, како и поради прекинувањето на трговските односи со соседните земји. Во 2011 година, во арапскиот свет избија големи протести со барање реформи.

Абдула е популарен на локално и на меѓународно ниво поради одржување на стабилноста на Јордан и е познат по промовирањето на меѓуверскиот дијалог и умереното разбирање на исламот. Како актуелен арапски лидер кој најдолго владее, во 2016 година од страна на Кралскиот исламски центар за стратегиски студии бил оценет како највлијателниот муслиман во светот. Абдула е чувар на муслиманските и христијанските свети места во Ерусалим, позиција која неговата династија ја има уште од 1924 година. По протекувањето на „Пандорините документи“ во 2021 година и „ Кредит Свис“ во 2022 година откриле дека Абдула има огромно богатство кое го маскирал преку офшор компании и даночни раеви.

 Биографија 
алт=A young King Hussein and Princess Muna, holding their two young sons|лево|мини| Принцот Абдула (2 години) и принцот Фајсал со нивните родители, кралот Хусеин и принцезата Муна, во 1964 година
Абдула е роден на 30 јануари 1962 година во Аман, како дете на кралот Хусеин и неговата втората сопруга родена во Британија, принцезата Муна ел-Хусеин (родена Антоанета Аврил Гардинер). Тој го носи името на неговиот прадедо, Абдула I, основачот на модерен Јордан. Династијата на Абдула, Хашемитите, владеела со Мека преку 700 години (од 10 век до освојувањето на Мека од династијата Сауд во 1925 година), и владее со Јордан од 1921 година. Хашемитите се најстара владејачка династија во муслиманскиот свет. Според семејната традиција, Абдула е патрилинеарен потомок од 41-та генерација на ќерката на Мухамед Фатима и нејзиниот сопруг, Али, четвртиот Рашидунски калиф.

Како најстар син на Хусеин, Абдула станал јордански престолонаследник според уставот од 1952 година. Поради политичката нестабилност кралот Хусеин назначил возрасен престолонаследник на негово место, и  во 1965 година го избрал вујкото на Абдула, принцот Хасан.  Абдула своето школување го започнал во 1966 година на Исламскиот образовен колеџ во Аман, а образованието го продолжил во Сент Едмунд во Англија. Средно училиште завршил во Иглбрук а потоа се запишал во Дирфилдската академија во САД.

Абдула има четири браќа и шест сестри: принцезата Алија, принцот Фајсал, принцезата Ајша, принцезата Зеин, принцезата Хаја, принцот Али, принцот Хамза, принцот Хашем, принцезата Иман и принцезата Раја; седум од нив му се полубраќа и полусестри по таткова страна.
алт=Abdullah (age 11) in uniform with soldiers|мини| Абдула, на 11 годишна возраст, за време на посетата на штабот на Јорданските кралски воздухопловни сили во 1973 година
Својата воена кариера ја започнал во Кралската воена академија Сандхерст во 1980 година, додека бил офицер за обука во јорданските вооружени сили. По Сандхерст, Абдула бил назначен за втор поручник во британската армија и служел една година во Велика Британија и Западна Германија како командант на војници во 13-тиот/18-тиот полк на кралските хусари. Во 1982-1983 година, Абдула II студирал во Оксфорд, на колеџот Пемброк, каде што посетувал курс посветен на проучувањето на Блискиот Исток. Откако се вратил во Јордан, се приклучил на елитната 40-та оклопна бригада на јорданските вооружени сили, како командант на вод и заменик командант на баталјон.

Во 1985 година, принцот започнал да служи во 3-та дивизија на оклопниот корпус. Истата година, Абдула Втори посетувал курс за офицери на оклопни сили во американската Форт Нокс, Кентаки. Во 1986 година, го добил чинот капетан.

Во 1987 година, Абдула II студирал во Соединетите Американски Држави на Факултетот за надворешни работи при Универзитетот Џорџтаун во Вашингтон, каде што ја одбранил магистерската теза по меѓународна дипломатија без да ја прекине воената служба.

Абдула се запознал со Ранија ел Јасин, вработена во отсекот на маркетинг во Епл во Аман, на вечера организирана од неговата сестра принцезата Ајша во јануари 1993 година. Тие се свршиле два месеци подоцна, а во јуни склучиле брак.

Во 1994 година Абдула ја презел командата на јорданските специјални сили и на другите елитни единици како бригаден генерал, и две години подоцна ги преструктуирал во Здружена команда за специјални операции. Во 1998 година станал генерал-мајор, посетувал курс за управување со одбранбените ресурси во Американската поморска школа за постдипломски студии  и командувал со елитната единица на специјалните сили за потера по одметници. Операцијата наводно завршила успешно, а неговото име се скандирало по улиците на Аман.

 Владеење 
Абдула го придружувал својот татко во многу мисии, како и на состаноците во странство со советските и американските лидери. Тој повремено бил регент на кралот Хусеин во текот на 1990-тите, но оваа должност претежно ја извршувал помладиот брат на Хусеин, престолонаследникот Хасан. Абдула ја предводел делегацијата на неговиот татко во Москва на разговори во 1987 година. Често го посетувал Пентагон во Вашингтон, каде што лобирал за поголема воена помош за Јордан. Му се придружил на својот татко на посетите на Хафез Ал-Асад во Дамаск и Садам Хусеин во Багдад (пред Заливската војна во 1990 година ). Абдула командувал со воените вежби за време на посетите на израелските воени функционери на Јордан во 1997 година, и бил испратен рачно да му достави порака на Муамер Гадафи во 1998 година.

На 24 јануари 1999 година, две недели пред неговата смрт, кралот Хусеин ги изненадил сите, а и самиот Абдула, со тоа што наместо Хасан го прогласил својот син како наследник на престолот.

Две недели подоцна, шефот на државата починал. Истиот ден, принцот Абдула бил прогласен за нов крал. Крунисувањето на кралот Абдула Втори се случило во јуни истата година по што следела поворка низ Аман од страна на 37-годишниот крал и неговата 29-годишна сопруга Ранија - тогаш најмладата кралица на светот.

Кога Абдула се искачил на престолот како четврти крал на Јордан, имало сомнеж во неговата способност да управува со економската криза во земјата - последица од Заливската војна во 1990 година. Кралот ја задржал умерената прозападна политика на неговиот татко, поддржувајќи го мировниот договор меѓу Израел и Јордан од 1994 година, а Соединетите Држави и арапските држави од Персискиот Залив ја зголемиле својата помош.

Абдула во ноември 1999 година се пресметал со присуството на Хамас во Јордан по молбите од Соединетите Држави, Израел и палестинската управа. Репресијата се случила за време на мировните преговори меѓу Израел и палестинските власти. Кралот протерал четворица функционери на Хамас во Катар и ги затворил нивните канцеларии во Аман. Мировните преговори пропаднале по насилното палестинско востание, Втората интифада, во септември 2000 година. Абдула, ги предводел напорите за смирување на политичкото насилство.

Еден од приоритетите на новиот крал бил економскиот развој на земјата. На почетокот на неговото владеење приватизирал некои државни претпријатија, а во 2000 година Јордан се приклучил на Светската трговска организација (СТО) и склучил договор за слободна трговија со Соединетите Држави. Во надворешната политика, Абдула II ја продолжил политиката на неговиот татко, според која Јордан станал „важен сојузник на Америка“. Било забележано дека Абдула II постојано ги осудувал терористичките напади извршени од муслимани од религиозни причини, ја поддржувал американската политика на војна против тероризмот и се залагал за проповедање на исламот како мирољубива религија. Тој посветил големо внимание на изнаоѓање начини за мирно решавање на израелско-палестинскиот конфликт; Во 2003 година, Јордан бил домаќин на самит на кој присуствувале американскиот претседател Џорџ В. Буш, израелскиот премиер Ариел Шарон и палестинскиот премиер Махмуд Абас.

На внатрешен план, Абдула II, како и неговиот татко, цврстo се спротивставил на опозицискиот „Фронт на исламска акција“ - партија создадена под покровителство на меѓународната организација „Муслиманско братство“  Тој го продолжил контроверзниот единствен непренослив изборен систем, спроведен од неговиот татко во 1991 година, кој ги загрозил исламските политички партии откако тие добиле 22 од 80 места на изборите во 1989 година. Абдула пред изборите издал кралски декрет, со кој се вовел амандман на изборниот закон со кој на жените им се дава квота од шест места во Парламентот.

Во 2007 година, било објавено дека Јордан примил 800.000 ирачки бегалци кои избегале по американската инвазија; повеќето се вратиле во Ирак. Во 2008 година, Абдула станал првиот арапски шеф на држава што го посетил Ирак по американската инвазија во 2003 година. Посетата била во услови на загриженост на сунитските Арапи за растечкото иранско влијание во Ирак.

 Арапска пролет 2010-2014 
алт=Large street demonstration, with speakers addressing the crowd|лево|мини| Демонстрации на Арапската пролет во Аман против подоцна отповиканата владина одлука за намалување на субвенциите за гориво. 16 ноември 2012 
На крајот од јануари 2011 година, во Јордан, како и во многу други земји за време на таканаречената „Арапска пролет“, започнале масовни демонстрации на незадоволни од политиката на властите и проблемите во економијата: растот на цените, големата невработеност и релативно нискиот животен стандард. Демонстрантите повикале на распуштање на парламентот кој бил избран три месеци претходно во ноември 2010 година, кога прорежимските кандидати освоиле мнозинство пратенички места. Јорданската монархија била првиот арапски режим кој понудил политички отстапки за време на Арапската пролет. Демонстрантите барале премиерот на земјата да биде избран од народот, а не назначен од кралот. Обидувајќи се да го смири незадоволството, на 1 февруари, Абдула II уште еднаш го разрешил премиерот и целиот кабинет (во претходните години, кралот го осум пати го направил тоа), а исто така ветил дека владата ќе стане изборна.

Во ноември 2012 година, владата ги намалила субвенциите за гориво, што предизвикало раст на цените. Одлуката, која подоцна била отповикана, предизвикала големи протести низ целата земја. Режимот ги смирил немирите со воведување реформи, измена на околу една третина од уставот и формирање Уставен суд и Независна изборна комисија. 
лево|мини| Абдула се состанал со американскиот претседател Доналд Трамп во Вашингтон, 5 април 2017 година

 Западен Брег 
Во декември 2012 година, Абдула бил првиот шеф на држава што го посетил Западниот Брег по гласањето на Генералното собрание на Обединетите нации за доделување на палестинската управа статус на земја набљудувач која не е членка. Јордан се залага за независна палестинска држава, со граници од 1967 година, како дел од решението за две држави и од врвен национален интерес. Јордан, е единствената земја што се граничи со Западниот Брег освен Израел, управувал со него по Арапско-израелската војна во 1948 година и ја загубил Шестдневната војна во 1967 година. Анексија на Западниот Брег не била меѓународно призната, а во 1988 година кралството го отстапил своето право на територијата.

 Регионални превирања 2014–2019 година 
Избувнувањето на сириската граѓанска војна во март 2011 година принудила многу бегалци да ја поминат границата на Јордан со Сирија - околу 3.000 бегалци дневно во почетните фази на војната. Во интервју за Би-Би-Си во ноември 2011 година, Абдула рекол дека би поднел оставка ако е на местото на Башар Ал Асад.

Во април 2014 година, Исламската држава Ирак и Левант (ИДИЛ), огранок на Ал Каеда која се појавила на почетокот на 2014 година по протерувањето на ирачките владини сили од клучните градови, објавила онлајн видео кое се заканува дека ќе го нападне кралството и ќе го убие Абдула (кого го гледале како непријател на исламот). Во август 2014 година, илјадници ирачки христијани избегале од ИДИЛ и побарале засолниште во јорданските цркви.

Откако Јордан се приклучил на меѓународната коалиција против ИДИЛ во средината на септември 2014 година, безбедносниот апарат на земјата спречил терористички заговор насочен кон цивили во Јордан. Набргу потоа, Абдула во интервју рекол дека границите на земјата со Ирак и Сирија се „исклучително безбедни“.

Како врховен командант, Абдула ја започнал операцијата Маченик Муат, серија воздушни напади против цели на ИДИЛ, насочени кон складишта за оружје, кампови за обука и постројки за вадење нафта. Неговата одмазда била пофалена на Интернет, каде што бил наречен „Кралот воин“.

За време на интервју за Би-Би-Си во јануари 2016 година, Абдула рекол дека Јордан е на „точка на вриење“ поради приливот на сириски бегалци, Јордан тврдел дека повеќе од еден милион Сиријци побарале засолниште во Јордан. Јордан постојано примал бегалци - Палестинците во 1948 и 1967 година, Ирачаните за време на американската инвазија и сега Сиријците, кои сочинувале околу 20 проценти од тогашното 9,5 милионско население на Јордан - и, според Абдула, „За прв пат, не можеме да го правиме тоа повеќе“.
десно|мини| Абдула се состанал со американскиот претседател Џо Бајден на 19 јули 2021 година
Општите избори во Јордан во ноември 2016 година биле први избори по 1989 година, каде се користела форма на пропорционална застапеност; избори во меѓувреме го користеле единствениот непренослив систем на гласови. Реформите ги охрабриле опозициските партии, меѓу кои и Исламскиот акционен фронт (кој ги бојкотирал претходните избори, и оние во 2010 и 2013 година), да учествуваат.

Абдула воспоставил тесна соработка меѓу Јордан и Меѓународната организација на трудот (МОТ). Помеѓу 2013 и 2015 година, МОТ започнал програми во Јордан за поддршка на вработувањето на бегалците во Јордан. Во 2016 година, Јордан го потпишал Јорданскиот договор, кој ги подобрил можностите за законски вработувања на бегалците.

На 25 јуни 2018 година, Абдула остварил уште една официјална посета на Вашингтон. Тој бил пречекан од претседателот Трамп во Белата куќа и разговарале за „тероризмот, заканата од Иран и кризата во Сирија и напорите за траен мир меѓу Израелците и Палестинците“. Во август 2018 година, откако администрацијата на Трамп објавила дека ќе го прекине целото американско финансирање на Агенцијата на Обединетите нации за помош и работа за палестинските бегалци на Блискиот Исток (UNRWA), Абдула се обидел да ги замени американските фондови. Јордан свикал состаноци на Арапската лига и западните земји.

 2020-ти 
Во интервју за Шпигел во мај 2020 година, Абдула ги критикувал плановите на Доналд Трамп за мир на Блискиот Исток и истакнал дека евентуалната израелска анексија на Западниот Брег предизвикува конфликти. Откако Џо Бајден победил на претседателските избори во Соединетите држави во 2020 година, Абдула бил првиот арапски лидер кој му честитал на Бајден за победата.

Во април 2021 година, Абдула наредил апсење на неговиот полубрат, принцот Хамза бин Хусеин, и дваесет други дворјани поради „бунт“.  На 7 април, кралот Абдула II за прв пат зборувал јавно по наводниот државен удар и рекол дека јорданската кралска кавга е завршена, наведувајќи дека „бунтот“ што му предизвика „болка и гнев“ бил погребан и дека Хамза сега е „во неговата палата под моја заштита“. Абдула, исто така, изјавил дека кризата започнала кога началникот на воениот штаб на Јордан го посетил Хамза и го предупредил да престане да присуствува на состаноците со критичарите на владата.

 Титули, почести и награди 

 Титули 

 30 јануари 1962 година1 март 1965 година: Неговото кралско височество престолонаследник на Јордан
 1 март 1965 година24 јануари 1999 година: Неговото кралско височество принцот Абдула од Јордан
 24 јануари 1999 година7 февруари 1999 година: Неговото кралско височество престолонаследник на Јордан
 7 февруари 1999 годинаприсутни: Неговото Височество Кралот на Хашемитското Кралство Јордан

 Почести 

 :
 70x70пкс Голем мајстор на Редот на Ал-Хусеин бин Али . 
 70x70пкс Голем мајстор на Врховниот ред на ренесансата . 
 70x70пкс Голем мајстор од редот на Хашемитската ѕвезда.
 70x70пкс Голем мајстор на Редот на воена галантерија.
 70x70пкс Голем мајстор на Орденот на Ѕвездата на Јордан . 
 70x70пкс Голем мајстор на Орденот на независноста . 
 70x70пкс Голем мајстор од Орден за воени заслуги.
 70x70пкс Основач на Големиот мајстор на редот на кралот Абдула II бин Ал Хусеин за извонредност.
 70x70пкс Суверен на Медалот за извонредност Ал-Хусеин.
 70x70пкс Суверен на медалот за долга служба.
 70x70пкс Суверен на Медал за административна и лидерска компетентност.
 70x70пкс Суверен на Медал за административна и техничка компетентност.
 70x70пкс Суверен на Медал за административна и обука за компетентност.

 Странски почести 

 :
 70x70пкс Голема ѕвезда на Одликувањето за честа за услуги на Република Австрија (јануари 2001)
 :
 70x70пкс Голем кордон со јака од Редот на Ал-Калифа (4 ноември 1999).
 :
 70x70пкс Големи кордон од Редот на Леополд (18 мај 2016).
 :
 70x70пкс Добитник на Орден на кралското семејство на круната на Брунеи (13 мај 2008).
 :
 70x70пкс Голема јака од Редот на Макариос III (17 декември 2021)
 :
 70x70пкс Прва класа од Орденот на белиот лав (11 февруари 2015)
 :
 70x70пкс Голем крст со јака од Орденот на белата роза (2010).
 :
 70x70пкс Голем крст Специјална класа од Редот за заслуги на Сојузна Република (10 октомври 2002).
 :
 70x70пкс Витешки Голем крст со јака од Редот за заслуги на Италијанската Република (9 февруари 2001)
 70x70пкс Витешки Голем крст од Редот за заслуги на Италијанската Република (15 јануари 1987)
 :
 70x70пкс Јака од редот на хризантемата (30 ноември 1999).
 70x70пкс Голем кордон од редот на хризантемата (ноември 1993).
 :
 70x70пкс Добитник на медалот 10 години од Астана , (18 мај 2008)
 :
 70x70пкс Јака од Редот на Мухамед
 70x70пкс Голем кордон од Редот на престолот
 :
 70x70пкс  Голем крст од Редот на холандскиот лав (30 октомври 2006)
  : 
 70x70пкс Голем кордон од Редот на Ерусалим (21 ноември 2015)
 :
 70x70пкс Голем крст од Редот на Сонцето од Перу (31 мај 2005)
 :
 70x70пкс Голем крст од Редот на белиот орел (26 септември 1999)
 :
 70x70пкс Голема јака од Редот на Свети Џејмс од мечот (16 март 2009)
 70x70пкс Голема јака од Редот на принцот Хенри (5 март 2008)
 :
 70x70пкс Јака од Редот на Ѕвездата на Романија (20 декември 2005)
 :
 70x70пкс Златен орден на слободата (2002)
 :
 70x70пкс Витез на Големиот ред на Мугунгва (4 декември 1999)
 :
 70x70пкс Голем крст со јака од Редот на Чарлс III (21 април 2006)
 70x70пкс Голем крст со јака од Редот на Изабел Католичката (18 октомври 1999)
 70x70пкс Голем крст од Редот за поморски заслуги, со бела одлика (15 септември 1995)
 70x70пкс Голем крст од Редот за воздухопловна заслуга, со бела одлика (23 декември 1999)
 :
 70x70пкс Витез од Редот на Серафимите (7 октомври 2003)
 :
 70x70пкс|Order of the Republic (Tunisia) - ribbon bar Голем кордон од Редот на Републиката
 :
 70x70пкс Прв степен на Орден за заслуги (22 јуни 2011)
 70x70пкс Прва класа од Редот на принцот Јарослав Мудриот (23 април 2002)
 :
 70x70пкс Почесен витешки голем крст од Редот на Бат, воена класа (6 ноември 2001)
 70x70пкс Почесен витешки голем крст од Редот на Свети Михаил и Свети Ѓорѓи (12 мај 1999)
 70x70пкс Почесен витешки командант на кралскиот викторијански ред (26 март 1984)

 Почесни дипломи 

 1 јануари 2001: Докторат по политички науки, Универзитетот во Јордан .
 3 септември 2004: Докторат, Институт за меѓународни односи во Москва .
 21 март 2005: Доктор по хумани писма за социо-економски развој во Јордан и промовирање на меѓуверскиот дијалог, Универзитетот Џорџтаун.
 15 декември 2005: Докторат по политички науки, Универзитетот Чулалонгкорн во Тајланд.
 4 јуни 2008: Докторат по граѓанско право, Универзитетот во Оксфорд.
 8 ноември 2011: Докторат по хуманитарни науки за напорите во одбраната на светите места во Ерусалим, Универзитетот Ал-Кудс (претставен од палестинскиот претседател Махмуд Абас).

 Награди 

 16 март 2002: Награда за глобално лидерство од Организацијата за млади претседатели (Калифорнија).
 30 септември 2003: Награда за политичка храброст од Здружението на Сорбона за надворешна политика во Франција.
 20 октомври 2003: Награда за пионер во е-бизнис, списание Arab Business (Обединети Арапски Емирати).
 16 април 2004: Награда INFORUM 21ви век од Комонвелт клубот во Калифорнија, доделена на млади лидери кои се стремат кон позитивни промени.
 9 јуни 2004: Награда Златен штит (Чикаго) за напорите за стабилизирање на Блискиот Исток.
 Јуни 2004: Награда за достигнување Златна плоча на Академијата за достигнувања.
 На 21 март 2005: Меѓународна награда за попреченост на Френклин Делано Рузвелт, Обединети нации.
 21 јуни 2005: Награда за толеранција од Центарот Симон Визентал.
 21 декември 2005: Награда Златен медал на Атина.
 8 мај 2007: Награда за миротворец, Семиња на мирот.
 8 октомври 2016: Награда за мир на Вестфалија, Германија; Германскиот претседател Јоахим Гаук рекол дека Абдула и Јорданците поставуваат „стандарди за човештвото“ со нивниот одговор на бегалската криза.
 16 ноември 2016: Награда за мир (Казахстан) за придонеси во безбедноста и јадреното разоружување.
 19 јануари 2017: Медал на Абу Бакр Ал Сидеик (прва класа) од Организацијата на арапската Црвена полумесечина и Црвен крст за поддршката на Јордан на палестинскиот народ и напорите во име на сириските бегалци.
 27 јуни 2018: Награда Темплтон за промовирање на меѓуверскиот дијалог, во изјавата за доделување се вели дека Абдула „направил повеќе за верска хармонија во исламот и меѓу исламот и другите религии отколку кој било друг жив политички лидер“.
 21 ноември 2019: Награда за научник-државник од Вашингтонскиот институт за политика на Блискиот Исток.

 Наводи 

Категорија:Носители на Големиот крст од посебна класа на Орденот за заслуги за СР Германија
Категорија:Фелдмаршали
Категорија:Кралеви на Јордан
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1962 година
Категорија:Луѓе од Аман
Категорија:Јордански арапски националисти
Категорија:Престолонаследници на Јордан
Категорија:Хашемитска династија
Категорија:Муслимански монарси
Категорија:Јордански муслимани
Категорија:Апсолвенти на Оксфордскиот универзитет