Здрал

Erodium cicutarium, исто така познат како здрал, е едногодишно растение – или во топла клима, двегодишно – член на фамилијата Geraniaceae на скриеносемените растенија. Настанато е во Макаронезија, умерена Евроазија и северна и североисточна Африка, исто така беше воведено во Северна Америка во осумнаесеттиот век, каде што оттогаш стана натурализиран, особено во пустините и сувите пасишта на југозападниот дел на Соединетите Американски Држави.
мини|Илустрација на здрал
 Дистрибуција и екологија 
Растението е широко распространето низ Северна Америка. Расте како годишно во северната половина на континентот. Во јужните области на Северна Америка, растението има тенденција да расте како двегодишно со исправена навика и со многу поголеми лисја, цвеќиња и плодови. Цвета од мај до август. Здралот може да се најде на голи, песочни, тревни места и во внатрешноста и околу бреговите. Тоа е прехранбено растение за ларвите на кафеавата пеперутка аргус.

Семето на овој едногодишник е вид кој го собираат различни видови мравки-жетвари.

 Опис 
Тоа е влакнесто, лепливо едногодишно. Стеблата носат светло розови цветови, кои често имаат темни дамки на основите. Цветовите се наредени во лабава група и имаат десет филаменти - од кои пет се плодни - и пет стилови. Листовите се шилести со влакнести стебла. Долгата мешунка, обликувана како здрал, се отвора во спирала кога созрева, испраќајќи ги семките (кои имаат долги опашки наречени тенди) во воздухот.

Расејување на семето

Семето Erodium cicutarium користи механизми за самораспространување за да се рашири подалеку од мајчиното растение и исто така да достигне добро место на 'ртење за да ја зголеми кондицијата. Двете техники што ги користи Erodium се експлозивно распрскување, кое лансира семиња со складирање на еластична енергија, и дисперзија со самозакопување, каде што семето на Erodium се движат низ почвата со помош на промена на обликот со хигроскопско придвижување.

 Експлозивно расејување 
По цветањето, петте плодови на овошјето на Erodium и плевата, кои се додатоци на плодовитре слични на влакна, се спојуваат и прераснуваат во форма на ’рбет. Како што се сушат плодовите, дехидратацијата создава напнатост и се развива еластична енергија во тенките. Обликот на тенките се менува од прави во спирален, предизвикувајќи тие експлозивно да ги одвојуваат семињата подалеку од мајчините растенија. За време на распрснувањето, механичката енергија складирана во специјализирани ткива се пренесува на семињата за да се зголеми нивната кинетичка и потенцијална енергија. Капацитетот за складирање на енергија на семето се одредува според нивото на хидратација, што укажува на улогата на тургорскиот притисок во механизмот за распрснување на експлозивните.

 Предности 
Предностите на експлозивното расејување и самозакопувањето се да се донесат зрелите семиња на E.cicutarium брзо на земја во текот на најповолниот период за закопување со хигроскопски механизми, со што се зголемува кондицијата.
 Употреба 
Младите листови се јадат сурови или варени.Elias, Thomas S.; Dykeman, Peter A. (2009) [1982]. Edible Wild Plants: A North American Field Guide to Over 200 Natural Foods. New York: Sterling. p. 109. ISBN 978-1-4027-6715-9. OCLC 244766414. Наводно, целото растение може да се јаде со вкус сличен на остар магдонос ако се бере младо. Според Џон Ловеловата Медени растенија на Северна Америка (1926), „розовите цветови се вреден извор на мед (нектар), а исто така обезбедуваат многу полен“. Кај народот Зуни, облога од џвакан корен се нанесува на рани и осип и се зема инфузија од коренот за болки во стомакот.

 Исхрана 
Здрелото е 90,6% вода, 7,9% јаглехидрати, 0,6% белковини, 3% прехранбени влакна, 0,8% пепел и 0,1% масти.

 Наводи 

 Надворешни врски 

 GRIN-Global Web v 1.9.6.2: Erodium cicutarium — дистрибуција + таксономија .

Категорија:Статии со микроформати за вид
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Флора на Европа
Категорија:Јадливи растенија
Категорија:Растенија опишани во 1753 година