Џејн Кемпион

Дама Елизабет Џејн Кемпион (родена на 30 април 1954 година) е новозеландска режисерка, сценарист и продуцент. Таа станала првата жена која двапати била номинирана за Оскар за најдобра режија. Таа е, исто така, првата жена-режисер што ја добила Златната палма за „Пиано“ (1993), што и го донело и Оскар за најдобро оригинално сценарио.  На 78. Меѓународен филмски фестивал во Венеција, таа ја освои наградата Сребрен лав за режија на Моќта на кучето.

Кемпион е познат и по режијата на филмовите Ангел на мојата маса (1990), Светиот чад! (1998) и Светла ѕвезда (2009), како и заедничкото правење на телевизиската серија Врвот на езерото (2013).

 Раниот живот 
Кемпион е родена во Велингтон, Нов Зеланд, втора ќерка на Едит Кемпион (роденото Беверли Џорџет Хана), глумица, писателка и наследничка; и Ричард М. Кемпион, учител и театарски и оперски режисер. Нејзиниот прадедо по мајка бил Роберт Хана, познат производител на чевли за кого била изградена Артмин куќа. Нејзиниот татко потекнувал од семејство кое припаѓало на фундаменталистичката секта „Христијански ексклузивни браќа “. Заедно со нејзината сестра Ана, една ипол постарата од неа, и седум години помладиот брат Мајкл, Кемпион пораснала во светот на новозеландскиот театар. Нивните родители ги основале Играчите на Нов Зеланд. Кемпион првично ја отфрлила идејата за кариера во драмските уметности и наместо тоа дипломирала со диплома по антропологија на Универзитетот Викторија во Велингтон во 1975 година.

Во 1976 година се запишала на уметничкото училиште Челзи во Лондон и патувала низ Европа. Се здобила со диплома за визуелни уметности (сликарство) на Сиднејскиот колеџ за уметности на Универзитетот во Сиднеј во 1981 година. Подоцнежното филмско дело на Кемпион било делумно обликувано од нејзиното образование во уметничкото училиште; Таа, дури и во нејзината зрела кариера, ги навела сликарката Фрида Кало и вајарот Џозеф Бојс како влијанија.

Незадоволството на Кемпион од ограничувањата на сликарството  ја довело до снимање филмови и создавање на нејзиниот прв краток филм, Тисус, во 1980 година. Во 1981 година, таа започнала да студира на Австралиското училиште за филм, телевизија и радио, каде што снимила уште неколку кратки филмови и дипломирала во 1984 година.Mark Stiles, "Jane Campion", Cinema Papers, December 1985, pp. 434-435, 471

 Кариера 
мини|262x262пкс| Џејн Кемпион на 47. Меѓународен филмски фестивал во Венеција во 1990 година
Првиот краток филм на Кемпион, Пил (1982), ја освоил Златната палма за краток филм на Канскиот филмски фестивал во 1986 година, а следеа и други награди за кратките филмови Безстрасни моменти (1983), Сопствена приказна на една девојка (1984) и После часови (1984). По напуштањето на Австралиското училиште за филм и телевизија, таа режирала епизода за лесната забавна серија на AБЦ Зашеметувачко танцување (1986), што довело до нејзиниот прв ТВ филм, Двајца пријатели (1986), продуциран од Јан Чепмен.

Нејзиното деби, Душичка(1989), освоило меѓународни награди. Дополнително признание дошло со Ангел на мојата маса (1990), биографски филм за животот на новозеландската писателка Џенет Фрејм, од сценарио напишано од Лора Џонс. Следувале широко распространето признание со Пијаното (1993), кој ја освои Златната палма на филмскиот фестивал во Кан во 1993 година, најдобар режисер од Австралискиот филмски институт и Оскар за најдобро оригинално сценарио во 1994 година. На 66-тото доделување на Оскарите, Кемпион била втората жена која некогаш била номинирана за најдобар режисер.

Последователната работа на Кемпион има тенденција да го поларизира мислењето. Портретот на една дама (1996), базиран на романот на Хенри Џејмс, со Никол Кидман, Џон Малкович, Барбара Херши и Мартин Донован. За Светиот чад! (1999) Кемпион се здружила со Харви Кајтел по втор пат (првиот била The Пијано ), овој пат со Кејт Винслет како главна жена. Во кадар (2003), еротски трилер заснован на бестселерот на Сузана Мур, ѝ дало можност на Мег Рајан да отстапи од нејзината попозната личност на екранот. Нејзиниот филм Светла ѕвезда од 2009 година, биографска драма за поетот Џон Китс (го игра Бен Вишо ) и неговата љубовница Фани Браун ( Аби Корниш ), бил прикажан на Канскиот филмски фестивал. Во интервјуто со Јан Лиза Хатнер, Кемпион зборувала за тоа како се фокусирала на страната на Фани од приказната, посочувајќи дека само две од сцените на филмот не ја прикажуваат.

Кемпион ја создала, напишала и ја режираше ТВ мини-серијата На врвот од езерото, која добила речиси универзално признание, освоила бројни награди - вклучително, за главната глумица Елизабет Мос, награда Златен глобус за Најдобра глумица – минисерија или телевизиски филм и телевизиска награда од изборот на критичарите за најдобра женска улога во филм/минисерија — и била номинирана за наградата „Прајтајм“ Еми за извонредна главна женска улога во минисерија или филм . Кемпион исто така била номиниран за наградата Еми Прајмтајм за извонредна режија за минисерија, филм или драматичен специјал .
лево|мини| Џејн Кемпион во 2014 година
Била шеф на жирито за секциите Синефондејшн и за краток филм на Канскиот филмски фестивал во 2013 година  и шеф на жирито за главниот натпреварувачки дел на Канскиот филмски фестивал 2014 година . Кога канадскиот режисер Ксавиер Долан ја доби наградата од жирито за неговиот филм „Мама“, тој рекол дека „Пијаното “ на Кемпион „ме натера да сакам да пишувам улоги за жени - убави жени со душа, волја и сила, а не жртви или предмети“. Кемпион одговорила со прегратка.

Во 2014 година, било објавено дека Кемпион е пред договор за режија на адаптација на романот на Рејчел Кушнер, Огнофрлачите.

Во 2015 година, Кемпион потврдила дека ќе биде ко-режисер и ко-писател на втората сезона на TНа врвот од езерото со приказната преместена во Сиднеј и Харбор Сити, Хонгконг, а Елизабет Мос ќе ја повтори нејзината улога како Робин Грифин. Серијата продолжение со наслов „На врвот од езерото: девојка од Кина“ била објавена во 2017 година. Снимено и сместено во Сиднеј, На врвот од езерото: девојка од Кино ја прикажува Алис Енглерт, ќерката на Кемпион, во главната улога како биолошката ќерка на Робин. Во серијата се појавуваат и Јун Лесли, Дејвид Денцик и Никол Кидман.

Во 2019 година, била најавен првиот филм на Кемпион по една деценија, адаптација на романот на Томас Севиџ, Моќта на кучето. Филмот е напишан и режиран од неа и бил објавен во 2021 година, откако имаше премиера на 78. Меѓународен филмски фестивал во Венеција, каде што Кемпион била наградена со Сребрен лав за најдобра режија. Филмот бил меѓународно признат од критиката, освојувајќи бројни награди и номинации за режија, сценарио и изведба на глумечката екипа. Кемпион заработила три номинации во соодветните категории за најдобар режисер, најдобро сценарио и најдобар филм на наградите Златен глобус, меѓународните награди AACTA, филмските награди од изборот на критичарите и сателитските награди. Во февруари 2022 година, филмот добил 12 номинации на 94-тото доделување на Оскарите, што била водечки во номинациите за Оскар истата година. Филмот е награден за десетина награди, вклучувајќи најдобар филм, најдобар режисер, најдобро адаптирано сценарио, најдобар глумец за Бенедикт Камбербач, најдобра споредна женска улога за Кирстен Данст и најдобра споредна машка улога и за Коди Смит-Мекфи и Џеси Племонс. Кемпион станала првата жена која доби повеќекратни номинации за најдобар режисер.

 Личен живот 
Во 1992 година, таа се омажила за Колин Дејвид Енглерт, Австралиец кој работел на Пијано . Нивното прво дете Џаспер е родено во 1993 година, но живеело само 12 дена. Нивното второ дете, Алис Енглерт, е родено во 1994 година; таа е глумица. Двојката се развела во 2001 година.

 Прием 
Од почетокот на нејзината кариера, работата на Кемпион добива високи пофалби од критичарите насекаде. Во Џејн Кемпион: Интервјуа на VW Вексман (1999), критичарот Дејвид Томсон ја опишува Кемпион „како еден од најдобрите млади режисери во светот денес“.V. W. Wexman. Jane Campion: Interviews. Roundhouse Publishing. 1999. . Слично на тоа, во „Повеќе отколку што се гледа: Посредувањето на ефектите во милата на Џејн Кемпион “ на Сју Жилет, делото на Кемпион е опишано како „можеби најцелосниот и највистинскиот начин да се биде верен на реалноста на искуството“; со користење на „неискажливото“ и „невидливото“, таа успева да ги катализира шпекулациите на публиката. Филмовите на Кемпион имаат тенденција да гравитираат околу темите на родовата политика, како што се заведувањето и женската сексуална моќ. Ова доведе некои да ја етикетираат работата на Кемпион како феминистичка. Сепак, Ребека Флинт Маркс тврди, „иако не е неточна, [феминистичката етикета] не успева целосно да ги долови дилемите на нејзините ликови и длабочината на нејзината работа“.

 Почести и признанија 
мини|229x229пкс| Џејн Кемпион ја добила Големата награда на жирито од Ањелика Хјустон на 47. Меѓународен филмски фестивал во Венеција
Кемпион била назначен за Дама придружник на Новозеландскиот Орден за заслуги во Новогодишните почести во 2016 година, за заслугите во филмот.

 Поврзано 

 Новозеландски филмаџии
 Златна палма
 Оскар за оригинално сценарио

 Литература 

 Чешир, Елен: Џејн Кемпион. Лондон: Pocket Essentials, 2000 година.
 Фокс, Алистер : Џејн Кемпион: Авторство и лично кино. Блумингтон-Индијанаполис: Универзитетот во Индијана Прес, 2011 година. .
 Жилет, Сју: „Погледи за зад огледалото: Филмовите на Џејн Кемпион“. Св. Килда: АТОМ, 2004 година.ISBN 1 876467 14 2 
 Хестер, Елизабет Ј.: Џејн Кемпион: Селективна означена библиографија на дисертации и тези.ISBN 978-1484818381 , .
 Џонс, Гејл: „Пијаното“. Australian Screen Classics, Currency Press, 2007 година.
 Марголис, Хариет (ед): „Пијаното на Џејн Кемпион“. Прес на Универзитетот Кембриџ, 2000 година.
 Мекхју, Кетлин: „Џејн Кемпион“. Урбана и Чикаго: Прес на Универзитетот во Илиноис, 2007 година.
 Раднер, Хилари, Алистер Фокс и Ирен Бесиер (уреди): „Џејн Кемпион: кино, нација, идентитет“. Детроит: Вејн Стејт Универзитетот Прес, 2009 година.
 Верховен, Деб : Џејн Кемпион. Лондон: Routledge, 2009 година.
 Вексман VW: Џејн Кемпион: Интервјуа. Roundhouse Publishing. 1999 година.

 Наводи 

Категорија:Статии со hCards
Категорија:Луѓе од Велингтон
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1954 година
Категорија:Режисери
Категорија:Добитници на Златен глобус