Теодор Крачун

Теодор Димитријевиќ Крачун или Крачун (Крачуновиќ) Теодор (роден во втората четвртина на XVIII век - Сремска Каменица или Сремски Карловци 10 април 1781 година.

Бил сликар, иконограф и портретист и еден од најзначајните српски барокни сликари од 18 век. Своите дела ги создавал во Војводина. Во својата работа, тој го комбинирал традиционалниот уметнички јазик со уметничките концепции на барокот и рококото. За него, во 1942 година се велело: „ги надминува сите претходници. . . првиот вистински господар меѓу поновите српските сликари, неоспорен слава на српската барок "."Просветни гласник", Београд 1942. године

 Биографија 
Захари Орфелин, неговиот колега сликар, во еден напис го нарекува „ветерница“, поради неговата алчност кога станува збор за склучување зделки. Го викале и „Сегединец“."Србски народни лист", Будим 1840. године

Прекарот Крачун погрешно се поврзува само со Романците, кои го нарекуваат христијански празник Божиќ со името „Крациун“. На романски, зборот е изведен од латинскиот термин „креација“ или „calatio“ (свикување на народот од страна на свештеникот на првиот ден од месецот). Божиќ слично го нарекуваат и другите народи, како што се Унгарците - „Карачони“ но и словенските народи. Така, Словаците велат - „Крачун“, Бугарите - „Крачун / ек“, Русите - „Корочун“. Се смета дека зборот „крачун“ е од словенско потекло, изведен од глаголот „корчити“, т.е. да зачекори, да влезе во нов период. Тој прасловенски, пагански збор бил изгубен во говорот на Србите, бидејќи бил целосно потиснат со христијанскиот термин „Божиќ“, т.е. „малиот Бог“. Но, неговото постоење сè уште се јавува со крстното име „Крачуниште“, или во името на селото во Србија „Крачуниште“."Српски народ", Београд 1943. године Во еден преглед на симболиката на христијанските празници, толкувањето на рускиот и белорускиот термин го поврзува поимот „крачун“, што значи  - „празник на мртвите“."Просветни гласник", Београд 1902. године

 Дела 
По неговите учители по иконографија, Крачун секако студирал на Сликарската академија во Виена, како и неговиот пријател сликарот Јаков Орфелин. Познатата икона на св. Јован во црквата на манастирот Џипше,"Српски сион", Карловци 1904. године која ја нацртал во 1753 година. Тој му помагал на мајсторот Димитрије Бачевиќ при работата на иконостасот на манастирската црква во Крушедол; подоцна Беочин. Познато е дека сликал иконостас во сремските села Нештин и Лаќарка, во манастирот Привина Глава, во Сомбор (со Исајловиќ)"Школски лист", Нови Сад 31. јул 1866. године, стариот иконостас во капелата на Карловачката митрополија и дека иконостасот на Карловачката катедрала ја работел со Јаков Орфелин. Според еден опис на Бачка од 1866 година, се наведува дека тој работел на иконостасот во Богчиновац кај Апатин, пред 1760 година.Кога Србите се преселиле од Богчиновац во Стапар, ги пренеле иконите од иконостасот и царските двери од нивната напуштена црква."Школски лист", Нови Сад 1866. године Како што се чини дека Димитријевиќ го добил името и по неговиот татко, постојат записи дека тој сликал во Беочин и во Крушедол."Српски сион", Карловци 1905. године

Крачун се занимавал и со портретирање, а еден од неговите портрети на Павле Ненадовиќ дал да биде исечен во бакар во Виена. Се верува дека ќе се најдат некои од делата на Крачун, но и од овие што се познати, се знае дека тој бил еден од најдобрите српски мајстори во 18 век.  Крачун се придржувал до древниот српско-византиски стил на зоографија, а во своите портрети ја забележал вештината на западната уметност на портретирање и во тоа време покажувал необични квалитети, а неговата четка понекогаш изгледала изненадувачки импресивна.

Тој ги насликал следниве иконостастаси:

 Манастирот Беоцин (1766 г.)
 Манастир Хопово (1770 г)
 Сомбор - црквата Свети Ѓорѓија (1772 г.)
 Лаќарак и Нештин (1773)
 Сремска Митровица (1775 г.)
 Сусек (1779 г.)
 Соборен храм во Сремски Карловци (1780—1781), заедно со Јаков Орфелин.

Сликал и портрети на: митрополитот Павле Ненадовиќ, Јован Ѓорѓевиќ, Викентије Јовановиќ-Видак.

 Галерија 

 Наводи 

 Литература 

 Тимотијевиќ Мирослав, „Српско барокно сликарство“, Матица српска, Нови Сад 1996 година.
 Народна енциклопедија - српско-хрватско-словенска, приреѓивач и уредник, др. Станоје Станојевиќ, Загреб 1925 - 1929 година.

 Поврзано 

 Список на српски сликари

 Надворешни врски 

 МАНАСТИРИ ФРУШКА ГОРА

Категорија:Барокно сликарство
Категорија:Српски сликари
Категорија:Починати во 1781 година
Категорија:Родени во 1730 година