25143 Итокава

25143 Итокава (привремена ознака ) — објект блиску до Земјата од групата Аполо и потенцијално опасен астероид. Откриен е од програмата LINEAR во 1998 година и подоцна именуван по јапонскиот ракетен инженер Хидео Итокава. Астероидот од типот S во облик на кикиритка има период на ротација од 12,1 часа и има пречник од 330 метри. Поради малата густина и високата порозност, Итокава се смета за збировит отпад, кој се состои од бројни камења со различни големини наместо од едно цврсто тело.

Овој астероид бил првиот астероид кој бил цел на мисија за враќање примероци, јапонската вселенска сонда Хајабуса, која собрала повеќе од 1500 реголит честички од прашина од површината на астероидот во 2005 година. По нејзиното враќање на Земјата во 2010 година, минералогијата, петрографијата, хемијата и односот на изотопот на овие честички биле детално проучени, обезбедувајќи увид во настанокот и развојот на Сончевиот Систем. Итокава е најмалиот астероид некогаш фотографиран и посетен од вселенско летало.

 Откривање и именување 
Итокава бил откриен на 26 септември 1998 година од страна на астрономи со програмата на Линколнска лабораторија за истражување на астероиди блиску до Земјата (LINEAR) на Експерименталното тестирање на Лабораторијата Линколн во близина на Сокоро, Ново Мексико, во САД. Ја добил привремената ознака . Лакот за набљудување на телото започнува со неговото прво набљудување од страна на Sloan Digital Sky Survey само една недела пред неговото официјално набљудување на откритието. Малата планета го добила името во спомен на јапонскиот ракетен научник Хидео Итокава (1912–1999), кој се смета за татко на јапонската ракета. Официјалното именување било објавено од Центарот за мали планети на 6 август 2003 година ().

 Орбита и класификација 
Итокава припаѓа на Аполонските астероиди. Тие се астероиди кои ја преминуваат Земјата и наголемата динамичка група на објекти блиску до Земјата со речиси 10.000 познати членови. Итокава кружи околу Сонцето на растојание од 0,95–1,70 ае еднаш на секои 18 месеци (557 дена; голема полуоска од 1,32 ае). Неговата орбита има ексцентричност од 0,28 и наклон од 2° во однос на еклиптиката.  Има ниско растојание на орбитален пресек од 0,0131, што одговара на 5,1 месечеви растојанија. 

 Истражување 
лево|мини|Впечатокот на уметник, врз основа на деталните набљудувања на вселенските летала, го покажува чудниот астероид Итокава во облик на кикиритки.
Во 2000 година Итокава бил избран за цел на јапонската мисија Хајабуса. Сондата пристигнала во околината на Итокава на 12 септември 2005 година и првично се „паркирала“ на линијата астероид-Сонце на 20 километри, а подоцна 7 километри од астероидот (гравитација на Итокава е премногу слаба за да се обезбеди орбита, па леталото ја прилагодило својата орбита околу Сонцето, сè додека не се совпаднало со астероидот). Хајабуса слетала на 20 ноември за триесет минути, но не успела да работи со уред дизајниран да собира примероци од почвата. На 25 ноември, бил направен обид за втора секвенца за слетување и земање примероци. Капсулата од примерокот била вратена на Земјата и слетала во Вумера, Јужна Австралија на 13 јуни 2010 година, околу 13:51 UTC (23:21 локално). На 16 ноември 2010 година, Јапонската агенција за истражување на воздухопловството објавила дека прашината собрана за време на патувањето на Хајабуса навистина била од астероидот.

 Одлики на површината 
Имињата на главните одлики на површината биле предложени од научниците од Хајабуса и прифатени од Работната група за номенклатура на планетарни системи на Меѓународниот астрономски сојуз. Исто така, научниот тим користел работни имиња за помали површински одлики. Следните табели ги наведуваат имињата на геолошките одлики на астероидот. Не се откриени конвенции за именување за површинските одлики на Итокава.

 Кратери 
Десет ударни кратери на површината на Итокава биле именувани на 18 февруари 2009 година. 
Регион Координати Пречник (км) Датум на одобрување Именувана по Уп Каталина 0,02 2009  Станица Каталина (астрономска опсерваторија) во Аризона, САД WGPSN Фучинобе 0,04 2009  Фучинобе во Сагамихара, Јапонија WGPSN Гандо na 2009 Гандо, Канарски Острови; Шпански лансирачки капацитет WGPSN Хамагуира 0,03 2009 година Хамагуир, Алжир; напуштена француска локација за лансирање во пустината Сахара WGPSN Камисунгава 0,01 2009 година Камисунагава, град во Хокаидо Јапонија, каде што се наоѓа објект за тестирање на микрогравитација WGPSN Камои 0,01 2009 година Јапонскиот град Камои во Јокохама, локација на фабриката NEC TOSHIBA Space Systems Ltd. WGPSN Комаба 0,03 2009 година Комаба во Мегуро, Јапонија, каде што се наоѓа Институтот за вселенска и астронаутска наука WGPSN Лорел 0,02 2009 година Американскиот град Лорел во Мериленд, каде што се наоѓа APL / JHU WGPSN Мијабару 0,09 2009 година Радарска локација на вселенскиот центар Учинора во Јапонија WGPSN Сан Марко na 2009 година Платформа Сан Марко, стара нафтена платформа во близина на Кенија која служела како лансирна рампа за италијанските вселенски летала WGPSN

 Региони 
Регионите се голема површина означена со рефлексивност или разлики во боја од соседните области во планетарната геологија. Следниве региони се именувани на Итокава.  
Регион Координати Пречник (км) Датум на одобрување Именувана по Уп Акрона  0,16 18 февруари 2009  Аркуна, Австралија WGPSN ЛИНЕАР 0,12 18 февруари 2009  Истражување на астероидите на Линколн во близина на Земјата WGPSN МУСЕС-Ц 0.3 2006  MUSES-C, име на сондата Хајабуса пред лансирањето WGPSNОхсуми 0,14 18 февруари 2009  Полуостровот Осуми WGPSN Сагамихара 0,23 2006  Сагамихара, град во Јапонија каде се наоѓа Институтот за вселенска и астронаутска наука WGPSN Учинора  0,07 2006  Учинора, град во Јапонија (сега дел од Кимоцуки), локација на вселенскиот центар Учиноура, локација за лансирање Хајабуса WGPSN Јошинобу 0,16 18 февруари 2009  Место за лансирање во вселенскиот центар Танегашима, Јапонија WGPSN

 Физички одлики 
мини| Шематски приказ на два лобуси одделени едни од други. Нивните различни густини сугерираат дека тоа биле самостојни тела кои подоцна дошле во контакт, правејќи го збировит отпад.
мини|Прелиминарен облик на модел на Итокава заснован на радарски набљудувања од Голдстон и Аресибо
Итокава е камен астероид од типот S. Радарската слика од Голдстоун во 2001 година забележала елипсоид  метри и  метри.

Мисијата Хајабуса ги потврдила овие наоди и исто така сугерирала дека Итокава можеби е допирен двоен астероид формиран од два или повеќе помали астероиди кои гравитирале еден кон друг и се залепиле заедно. Сликите на Хајабуса покажуваат изненадувачки недостаток на ударни кратери и многу груба површина набиена со камења, опишана од тимот на мисијата како збировит отпад. Понатаму, густината на астероидот е премногу мала за да може да биде направен од цврста карпа. Ова би значело дека Итокава не е монолит, туку збир на отпади формирани од фрагменти кои се здружиле со текот на времето. Врз основа на мерењата на ефектот Јарковски-О'Киф-Раџиевски- Падак, се проценува дека мал дел од Итокава има густина од , додека поголем дел се проценува дека има густина од 1,8 g/cm³.

 Вртежен период и столбови 
Од 2001 година, голем број вртежни светлински криви на Итокава се добиени од фотометриски набљудувања. Анализата на најдобро оценетата светлинска крива од Мико Касалаинен дала вртежен период на  часа со голема варијација на осветленоста од 0,8 светлини. Дополнително, Касалаинен определил и две оски на вртење од (355,0°, −84,0°) и (39°, −87,0°) во еклиптички координати (λ, β).  Алтернативните мерења на светлинските криви биле направени од Ламберт (12h),  Лори ( и  h),  Охба (  h),  Ворнер ( h).

 Состав 
Изданието на Science од 26 август 2011 година посветило шест статии на наодите засновани на прашина што Хајабуса кој ја собрал од Итокава. Анализата на научниците сугерирала дека Итокава веројатно е направена од внатрешни фрагменти на поголем астероид кој се распаднал. Се смета дека прашината собрана од површината на астероидот била изложена таму околу осум милиони години.

Научниците користеле различни техники на хемија и минералогија за да ја анализираат прашината од Итокава. Друг тим на научници утврдил дека темната железна боја на површината на Итокава е резултат на абразија од микрометеороиди и честички со голема брзина од Сонцето кои ја претвориле нормално белузлавата боја на железен оксид.

 Резултати од Хајабуса во 2018 година 
Две одделни групи пријавиле вода во различни честички на Итокава. Џин и неговите соработници пријавите вода во зрната со нискокалциум пироксен. Нивото на изотоп на водата кореспондира со нивото на изотоп на водата во внатрешниот Сончев Систем и јаглеродниот хондрит. Дејли и неговите соработници  направиле извештај според кој хидроксидот очигледно е формиран со имплантација на водород од сончевиот ветер. Рамките на честичката на оливин „покажуваат збогатување до ~ 1,2 во % во OH и H 2 O“. Концентрациите на вода на зрната во Итокава би укажале на проценетата содржина на вода во согласност со наголемиот дел од водата на Земјата, и дека Итокава бил „астероид богат со вода“.

 Резултати од Хајабуса во 2020 година 
На конференцијата за месечевата и планетарна наука во 2020 година, третата група пријавила вода и органски материи, преку третата честичка Хајабуса - RA-QD02-0612, или „Амазон“. Оливин, пироксен и албит содржат вода. Изотопските состави укажуваат на јасно вонземско потекло.

 Наводи 

 Дополнително читање 


 Надворешни врски 
 Научни и инженерски достигнувања на Хајабуса за време на операциите на близина околу Итокава (соопштение за печатот на JAXA)
 Весник за планетарна номенклатура
 ЛИНЕАРНИОТ астероид на MIT именуван по јапонскиот „Др. Ракета“ (соопштение за печатот на МИТ)
 Официјална страница на JAXA Hayabusa
 Веројатност за удар на Земјата на астероидот (25143) Итокава што ќе биде земен од вселенското летало Хајабуса (апстракт од хартија)
 Астрономска слика на денот: Приближување до астероидот Итокава, роботска сенка на астероидот Итокава, кратерите што недостасуваат на астероидот Итокава, мазни делови на астероидот Итокава
 Специјално издание: Хајабуса во Итокава, наука, кн. 312, бр. 5778, 2 јуни 2006 година
 Првичните научни резултати од истрагата на Хајабуса за Итокава ~Резиме на специјалното издание на списанието „Наука“~ (изјава за печатот на ISAS/JAXA)
 Жешка тема: Хајабуса-прашина од Итокава, наука, кн. 333, бр. 6046, 26 август 2011 година
 Анимиран модел на Itokawa што ротира (во анаглифска форма за употреба со црвено-сини очила)
 Итокава во подобрена боја (Од оваа презентација)
 Список на потенцијално опасни астероиди (PHAs), Центар за мала планета
 PHA блиски приоди до Земјата, центар на мала планета
 Список на мали планети на Аполо (по ознака), Центар за мали планети

Категорија:Астрономски тела откриени во 1998 година
Категорија:Астероиди од типот S
Категорија:Потенцијално опасни астероиди
Категорија:Астероиди наречени по личности
Категорија:Аполонски астероиди
Категорија:Астероиди посетени од вселенски летала