Географија на Стокхолм

алт=|мини|350x350пкс| Сателитска фотографија на ESA од Стокхолм
Градот Стокхолм се наоѓа на четиринаесет острови и на бреговите до архипелагот каде Меларен се среќава со Балтичкото Море. Центарот на градот е практично сместен на вода.

Областа на Стокхолм е едно од неколкуте места во Шведска со заеднички долински терен. Во овие предели, ерозијата долж геолошките споеви ги поделил рамните горните површини на ниски висорамнини. Во случајот на Стокхолм, површините на висорамнините се остатоци од суб-камбриската пенепланина.

 Езера и водотеци 
+Највисоки вредности на загаденост на водите регистрирани во Стокхолм (2002)  Водотек Вредност - (μg/g) Олово - врвни слоеви Бекхолмен - Јургорден 5.700 Ридарфјерден 940 Лилјехолмсвикен 610 Олово - длабоки слоеви Лилјехолмсвикен - Реимерсхолм 3.400 Балстаан - Балставикен 1.900 Ридарфјарден - јужно од Лангхолмен 1.700 Кадмиум - врвни слоеви Брунсвикен - Бергијанска ботаничка градина 15 Салтсјон - Бекхолмен 10 Брунсвикен - Хага Содра 8,6 Кадмиум - длабоки слоеви Сикласјон 110 Брунсвикен - јужен дел 50 Брунсвикен - северен дел 37 Бакар - врвни слоеви Балставикен - Улвсундасјон 4.590 Салтсјон - јужно од Јургарден 1.400 Ракста траск 1.200 Бакар - длабоки слоеви Балстаан, штекер 17.000 Езерото Меларен, северно од Стора Есинген 11.000 Меркур - врвни слоеви Салтсјон - Бекхолмен 38 Лилјехолмсвикен 22 Салтсјон - Бекхолмсундет 14 Меркур - длабоки слоеви Балстанан - излез 100 Лилјехолмсвикен 28 Клара си 17
Пристапот до свежа вода денес е одличен во Стокхолм. Историски гледано, езерата и водотеците се користеле како депонии за отпадоци и тоалети, предизвикувајќи епидемија на колера и многу други болести. До 1860-ти години, водата се црпела од Арставикен, водите јужно од Седермалм, и се пречистувала во првата фабрика за прочистување на водата во Сканстул и оттаму се дистрибуирала низ водоводните мрежи.

Во денешно време снабдувањето со вода на градот е од езерото Меларен прочистено од растенијата во Норсборг и Ловон, заедно со производство на 350.000 m³ дневно, што значи дека жителите на Стокхолм трошат 200 литри дневно во просек. Вода се прочистува на три фабрики во Брома, Хенриксдал и Луден, заедно филтрирање околу 400.000 m³ отпадна вода дневно од загадување, вклучувајќи азот и фосфор, пред да истекуваат во Балтичко Море.

Нивоата на неколку загадувачи во езерата во централните делови на градот, особено на западната страна, се далеку над просекот, вклучително и супстанции како што се кадмиум, бакар, жива и олово. Намалената употреба на неколку од овие супстанции ги намали овие нивоа во горните слоеви на езерата.

Областа на Стокхолм порано содржела многу повеќе езера и водотеци отколку денес, многу поради пост-глацијалното закрепнување, но и поради мелиорацијата на езерата за населби и здравје. Историски езера, како што Фатбурсјон на Седермалм и Траскет на Нормалм, беа гнил и се поврзани со висока стапка на смртност во Стокхолм, до крајот на 19 век. Другите историски езера, како Пакарторгсвикен и неговиот внатрешен дел Катавет, беа полни со кал и подеднакво одбивни. Другите езера кои сè уште се присутни денес некогаш биле многу поголеми – како што се Магелунген, Древвикен, Јударн и Растасјон – додека некои денешни заливи некогаш биле соодветни езера – Брунсвикен и Хамарби сјо.

Како и во другите урбани области, езерата во Стокхолм се директно погодени од канализациониот систем на градот и загадувањето од населбите, сообраќајот и индустријата. Канализацијата често ги намалува сливните површини на помалите езера со пренасочување на површинските води кон езерото Маларен или езерото Салтсјон. Додека хранливите материи како што се фосфорот и азот се главно добиени од земјоделството, урбаните области произведуваат големи количини на метали и органски соединенија . Во Стокхолм, ова најчесто се однесува на централната заливи - како Клара сјо, Арставикен, Улвсундасјон, Ридарфјарден и Хамерби Сјо- но, исто така, води опкружен со бунгалови и вили - како Лангсјон во Алвсјо. 
 Езера 

 Вестерорт
 Јударн
 Кирксјон
 Ракста Траск
 Лилсјон, Улвсунда
 Јургорден
 Ладувикен
 Лилсјон, Ѓургарден
 Углевикен
 Исбладскарет
 Лапкерет
 Шпегелдаммен
 Тиресан воден систем
 Магелунген
 Древвикен
 Израмни
 Водоводен систем Сиклаан
 Алтасјон
 Улвсјон
 Содербисјон
 Сикласјон
 Дамторпсјон
 Калторпсјон
 Јарласјон
 Други
 Лангсјон
 Трекантен

 Мочуриштата 

 Углевикен

 Водотеци 

 Игелбакен
 Сатрана
 Балстаан / Спангаан
 Магелунгсдикет
 Краппладикет
 Форсан Заливи и канали 

 Меларен
 Улвсундасјон - Балставикен
 Карлбергсјон - Клара Сјо
 Ридарфјерден
 Лангхолмсканален
 Палсундет
 Улвсундасјон
 Седерстром
 Ридархолмсканален
 Клара си
 Барнхусвикен
 Кларабергсјон
 Карлбергсканален
 Транебергсунд
 Варбифјарден
 Езерото Салтсјон
 Лила Вартан
 Ѓургардсбрунсканален
 Ладурдсбрунскален
 Нибровикен
 Норстром
 Брунсвикен
 Хусарвикен
 Хамарби Сјо
 Лилјехолмсвикен
 Арставикен
 Данвиксканален
 Валдемарсвикен
 Бекхолмсундет

 Мостови и вијадукти 
мини|Сталброн се наоѓа на местото каде што е направен првиот мост во Стокхолм.
мини|Кружниот тек во Слусен во 1935 година.
мини|Вестерброн
мини|Транебергсброн во 1937 г.
Историското име за Стариот град на Стокхолм било „Градот меѓу мостовите“, име кое сè уште се користи за целиот град кој се протега на многу острови, островчиња и ридови. Во текот на вековите, градот видел многу мостови како се олеснуваат еден со друг.

Во урбаниот код од 1350 година, кралот Магнус IV (1316-1377) пропишал мостовите што водат над Норстром и Седерстром да ги изгради и одржува градот Стокхолм заедно со уште шест градови околу Меларен, бидејќи тие биле единствениот копнен премин помеѓу провинциите Упланд и Седерманланд, северно и јужно од градот соодветно. Очигледно, според мислењето на кралот, градот, сто години по неговото основање, сè уште не можел да си дозволи одржување на сопствените мостови.

Овие први мостови во никој случај не беа технички комплицирани или физички импресивни, туку прилично едноставни дрвени мостови, или пловечки мостови или мостови со греди што се потпираат на столбови или камени кесони, во секој случај со распони не повеќе од неколку метри. Ширината најверојатно кореспондира со насоки за јавни патишта, осум  или 4,8 метри, што веројатно било повеќе од доволно за многу векови. Долгите и тесни мостови лесно се уриваа во случај на опсада, што покрај подвижните мостови, неопходни за минување на бродовите, била важна одбранбена стратегија. Како што кажуваат извештаите на градот, пролетните поплави и распадот на мразот резултирале со често уништување на мостовите.

До средината на 17 век, населението на градот резултирало со населби северно и јужно од Стариот град, на Нормалм и Седермалм, а бројот на мостовите значително се зголемил, ако не и нивните димензии или квалитет. На мапата датирана од 1640 година, три моста го поврзуваат Стадшхолмен со Нормалм, поминувајќи над Хелгеандшолмен, во тоа време сè уште група островчиња; додека два моста блиску еден до друг водат кон Ридархолмен. Неколку нови мостови со значителна должина го поврзуваа Нормалм со островчињата западно и источно од него; Бласиехолмен, во тоа време сè уште островче, бил поврзан со копното со мост наречен Накенстромс бро, а на север до денешен Страндваген од Стора Ладугардсландсборн, мост на столбови; и на запад мост поврзани Нормалм да Кунгшолмен над Блекхолмен, сега веќе непостоечки остров. До крајот на 17 век, порастот на населението резултираше со дополнителен мост северно од Стадшолмен.

Еден од најстарите мостови се наоѓал таму каде што денес се наоѓа Сталброн, веднаш јужно од зградата Риксдаг. Првиот камен мост, Норбро, бил изграден пред Кралската палата под Густав III.

Дури во 20 век, Стокхолм успеал да ги надмине теснецот и заливите кои го опкружуваат градот. Половина од околу 30 мостови во центарот на Стокхолм биле изградени од 1920 до 2013 г., а повеќето од нив во 1930-тите. Овој развој се должи на зголемувањето на сообраќајните оптоварувања предизвикани од петкратното зголемување на возилата во 1920-ти. Во Слусен, бродовите што минуваат предизвикувале неподвижни редови трамваи долги неколку стотици метри. Ситуацијата била решена кога комисија за сообраќај во 1930 година го претставила решението на инженерот Госта Лунгборг и архитектот Таге Вилијам-Олсон.

Во меѓувреме, преку заливот Ридарфјарден, започнале градежните работи на Вестерброн, големиот мост што нуди премин север-југ западно од историскиот центар на градот. Дизајниран од архитектите Дејвид Дал и Пол Хедквист и дизајниран од Ернст Нилсон и Саломон Касарновски, Вестерброн стана првиот голем мост дизајниран од овој квартет. Транебергсброн бил инаугуриран во 1934 година, со распон од 200 м, за неколку години најдолгиот распон на светот. Овие големи мостови не само што поврзале различни делови од градот заедно, туку и нивната големина трајно го променила градскиот пејзаж. Значително помал, но во текот на деценијата подеднакво пофален бил и малиот Риксброн дизајниран од Рагнар Остберг.

 Национални паркови и природни резервати 
Природните резервати во Стокхолм вклучуваат регулативи кои ги засегаат и сопствениците на земјиштето и општата јавност преку регулирање на употребата на инсектициди и ѓубрива, изградба на мостови, палење пожари, кампување, закотвување и чување на отпуштени кучиња. Планот за грижа и развој на природен резерват често значи дека градот, како и приватните сопственици на земјиште се обврзани да гарантираат одржување на областа.

Постои еден национален урбан парк, Кунглига Натионалстадспаркен, и три главни природни резервати во Стокхолм, Кирксјолетен, Јударскоген и Гримстаскоген, додека Ханста најверојатно ќе стане еден наскоро. Трансформирањето на другите области наведени подолу во природни резервати се истражува, бидејќи сите тие се сметаат од голема рекреативна и биолошка вредност.

 Јударскоген
 Кирксјолотен
 Ханста
 Јарвафалтет
 Кирхамн - Ловста
 Гримстаскоген (природен резерват Гримста)
 Сатраскоген
 Арстраскоген и Арста холмар
 Алвсјоскоген
 Израмни
 Хамарбискоген и Нацка на отворено
 Фадерсјоскоген и Фарстанасет
 Рагсвед на отворено

 Места 

 Ридарфјарден, Ридарсколскиркан
 Стокхолмска улица
 Гамла Стен
 Нормалмсторг
 Сергелс Торг
 Јургорден, Грена Лунд
 Нормално
 Остермалм
 Седермалм
 Слусен
 Ридархолмскиркан
 Сагер Хаус, Розенбад
 Градско собрание на Стокхолм
 Кралската палата во Стокхолм

 Поделби 
Од 1 јануари 2017 година, градот бил поделен на 14 окрузи како што е регулирано од Градскиот совет (пред 2017 година имало 18 окрузи). Во полабава смисла, градот бил исто така поделен на три главни дела:

 Центар на градот Стокхолм (Инерстаден)
 Јужен Стокхолм (Содерорт)
 Западен Стокхолм ( Вестерорт )

Околу градот е метрополитенската област Стокхолм.

 Поврзано 
 Стокхолмски Архипелаг
 Список на острови на Шведска

 Белешки 
 91-7031-068-8 
 91-38-08725-1 


 Schantz, P. 2006 година. Формирање национални урбани паркови: нордиски придонес за одржлив развој? Во: Европскиот град и зелениот простор; Лондон, Стокхолм, Хелсинки и Санкт Петербург, 1850-2000 (Ed. Peter Clark), Серија за историски урбани студии (Eds. Жан-Лук Пинол и Ричард Роџер), Ashgate Publishing Limited, Aldershot.


Стокхолм
Категорија:Стокхолм