Брунспаркен (Гетеборг)

Брунспаркен (шведски „бунарски парк“) е централен плоштад во Гетеборг, Шведска. Се наоѓа помеѓу Нордстан и Аркаден, и помеѓу две од најстарите улици во Гетеборг, Нора Хамнгтан и Содра Хамнгатан (всушност се граничи со Стора Хамнканален на север). Со својата централна локација „Ином Валгравен“ и со бројни трговски центри е популарно место за состаноци во Гетеборг.

 Сообраќаен центар 
десно|мини| Брунспаркен има чест автобуски и трамвајски сообраќај.
Во Брунспаркен доминираат трамвајските постојки, кои го опкружуваат плоштадот од три правци. Заедно со Дротнингсторгет точно на исток, Брунспаркен функционира како важен центар за трамвајската мрежа, со речиси секоја линија што минува низ неа. Заедно со централната станица во Гетеборг и терминалот Нилс Ериксон, го формираат центарот на целиот јавен превоз во Гетеборг.

Брунспаркен е еден од центрите со кои најчесто се тргува во цела Шведска, со околу 120 трамваи и 130 автобуси кои заминуваат на час во сообраќаен шпиц, што доаѓа до околу 4 трамваи или автобуси кои заминуваат во минута од 10 постојки.

 Историја 
 Етимологија 
Во 1822 година, дрвјата биле засадени на остров во Стора Хамнканален, а во 1834 година, сопственикот на аптеката Кронан, Ханс Џејкоб Кавалин, основал бунарска куќа направена од камен на местото, и тоа му го дало на плоштадот сегашното име.

Овој бунар бил често посетуван од 1834 до 1858 година, а еден од посетителите бил Есаиас Тегнер кој пиел од бунарот во 1837 година. Во 1858 година услугата била прекината, но крилото од бунарската куќа било пуштено во употреба како топла бања, до 1879 година кога зградите биле урнати. На 23 јули 1867 година, зад бањата бил отворена „мала продавница, која ќе стане прилично удобно и често посетувано засолниште во деновите кога летното сонце ги сјае своите златни зраци од небото без облаци над минувачите. Во оваа продавница имало газирана вода, лимонада и други освежителни пијалаци достапни за јавноста по цени пониски од вообичаените“. Зградата е дизајнирана од градскиот архитект Хансон, изградена од фабриката Барк и Варсбург и насликана од Л. Рубенсон „со вкусот што секогаш ја издвојува неговата работа“. Првиот сопственик на „оваа удобна инсталација“ бил ЈГ Луефенмарк.

Првата документирана употреба на името Брунспаркен била во календарот Готесборг ох Бохусленс за 1847 година, но плоштадот го добил своето официјално име дури во 1863 година кога насадите биле подобрени.Nils Wimarson: Göteborg 1923, p. 114.

 Околина 
Првично, она што сега е Брунспаркен бил остров во Стора Хамнканален со име Јарнвагсплацен (1753) според железната вага што се наоѓала таму од 1624 година.Kronologiska Anteckningar rörande Göteborg (second edition), C G Prytz, Wald. Zachrissons Boktryckeri, Gothenburg 1898, p. 11. Работата со овие ваги започна во 1683 година и бил завршена во 1690 година.Det gamla Göteborg del I, C R A Fredberg 1921, p. 450.Sekelskiftets Göteborg i färg, Gösta Carlson/Hans Falklind 1987, , p. 9.Kronologiska anteckningar om viktigare händelser i Göteborg 1619–1982, Ralf Scander et al., 1982, p. 32 + p. 10. Вагата била пренесена во Јарнторгет во 1785 година, а во големиот пожар во 1813 година, остатокот од вагата изгорел во Брунспаркен.En bok om Göteborg, Carl-Julius Anrick, Arthur Lindhagen, Mårten Stenberger, Svenska Turistföreningen, Centraltryckeriet, Stockholm 1931, p. 66. На местото на поранешната вага во 1822 година биле засадени дрвја како „шеталиште“.Berättelser ur Göteborgs Historia under Nyare tider, Hugo Fröding, Medéns Bokhandel, Gothenburg 1924, p. 120. Во 1861 година, овој дел од Стора Хамнканален бил пополнет, јужно од „островот“ што сега ја формира Содра Хамнгатан.Det gamla Göteborg del II, C R A Fredberg 1921, p. 718.

Во 1752 година, била завршена рафинеријата за шеќер на Никлас Јакобсон („Såkerraffinaderiwärk“) на Содра Хамнгтан, дизајнирана од архитектот Карл Харлеман. Рафинеријата за шеќер подоцна била во сопственост на Понтус Фирстенберг. Тој бил оштетен во пожарот на 2 март 1792 година, но останал во употреба до 1841 година, кога бил прекинат. Делови од неговата основа остануваат под хотелот Палачехусет до денес.Göteborgs kanaler och broar berättar, Bengt A. Öhnander, Tre Böcker Förlag AB, Gothenburg 2007, , p. 19.Antologia Gothoburgensis – Göteborg genom tiderna, Folke Persson & Agne Rundqvist, Rundqvists Boktryckeri, Gothenburg 1953, p. 439.

Во април 1913 година, во близина на Брунспаркен била изградена подземна пумпна станица.Lignell (1952), p. 414.

 Јохана и Брунспаркен 
десно|мини| Статуата Сонигсквинан („Јохана и Брунспаркен“), откриена во 1883 година.
На западниот крај на Брунспаркен се наоѓа фонтана со статуата Såningskvinnan (македонски: Жената која сее). Статуата била откриена на денот на Јохана на 21 јули 1883 година, и затоа популарно се нарекува Јохана. Статуата е направена од Пер Хаселберг и излеана во бронза од Грует Жунес во Париз, Франција, делумно финансирана од Понтус Фирстенберг, кој живеел во близина. Гипсениот оригинал се наоѓа во Музејот за медицинска историја во Гетеборг.

Административната зграда за градските железници се наоѓала на местото на статуата до 1820 година.

Во 2015 година, статуата бил привремено отстранета заради одржување и конзервација. На локалитетот е извршено археолошко ископување и е пронајден една од двете железни ваги што се користеле во Шведска во текот на 17 и 18 век. Вагата во Гетеборг го мерела целото железо произведено во делот Вермланд на Бергслаген во текот на 1800-тите и е пронајдена 2 метра под денешното ниво на улица.

Во Брунспаркен има уште две статуи. Два лава направени од бронза лежат на скалите кај Стора Хамнканален. Тие биле направени од Камила Бергман во 1991 година. Помеѓу 1638-1673 година постоел дрвен мост во Брунспаркен, со четири статуи на лавови. Овој мост бил наречен „Лав мост“.

 Наводи 

 Извори 
 Göteborgsbilder 1850–1950, Harald Lignell (ed.), Bokförlaget Nordisk Litteratur, Ludw. Simonson Boktryckeri, Gothenburg 1952, p. 204.
 Göteborg, Richard Holmström/Stig Roth 1960, p. 59.
 Göteborg berättar, Bengt A. Öhnander 1988, pp. 19–21.
 Göteborgs Gatunamn 1621–2000, Greta Baum 2001, p. 60 + p. 151.

 Литература 
 Bengtsson, Arvid (1988): Stadsparker är till för folk. Gothenburg: Tre böcker. LIBRIS 7748994. 
 Fredberg, Carl Rudolf A:son (1921–1922). Det gamla Göteborg: lokalhistoriska skildringar, personalia och kulturdrag. D. 2. Gothenburg, pp. 712–723. LIBRIS Д. 2. Гетеборг, стр. 712–723. LIBRIS 2054907 .

Категорија:Гетеборг