Птицоколковни

Птицоколковни или Орнитишија — изумрен клад од главно тревојадни диносауруси кои имале карлица што површно личи на карлицата на птицата: препонската коска била ориентирана кон опашката (насока наназад). За разлика од птиците, оваа коска обично имашла и дополнителен процес на насочување нанапред. Птицоколковните вклучува различни видови кои првенствено биле тревојади.

Името Орнитишија, или „птица“, ја одразува оваа сличност и потекнува од грчкото  (), што значи „птица“ и  (  ), множина , што значи „зглоб на колк“. Сепак, птиците се само далечно поврзани со оваа група бидејќи птиците се тероподски диносауруси.

Птицоколковните со добро познати по анатомските адаптации кои вклучуваат Цератопсиди или диносауруси „со рогови“ (на пр. Трицератопс ), оклопни диносауруси (Тиреофора) како стегосаури и анкилосаури, пахицефалосаури и оринтоподи. Постојат силни докази дека одредени групи живееле во стада, често одделени по возрасна група, при што малолетниците формирале свои стада одделени од возрасните. Некои од нив биле барем делумно покриени со филаментозни крзна (како влакна или пердуви), и многу се расправа дали овие пронајдени во примероците на Тијанјулонг, Пситакосаурус, и Кулиндадромеус можеби биле примитивни пердуви.

 Опис 
Во 1887 година, Хари Сили ја поделил Диносауријата на два дела: Орнитишија (Птицоколковни) и Сауришија (гуштерокарлични). Орнитишија е силно поддржан клад со изобилство на дијагностички карактери (вообичаени одлики). Двете најзначајни особини се претходна структура на колкот и клунот „како птица“, иако тие споделувале и други одлики.

 Колк 
Орнитихиската карлица била „опистопубична“, што значи дека препонската коска е насочена надолу и назад , паралелно со седалната коска (Слика 1а). Дополнително, бедрената коска имала процес на насочување нанапред за поддршка на стомакот.  Ова резултирало во четиристепена карлична структура. За разлика од ова, препонската коска на гуштерокарличните е насочен напред (Слика 1б).

Птицоколковните имале единствена коска наречена предентарен (Слика 2). Оваа непарена коска се наоѓала на предниот дел на долната вилица. Тие формирале апарат во форма на клун што се користел за отсекување на растителен материјал.

Во 2017 година, Барон и Барет сугерирале дека Чилесаурус може да претставува ран дивергиран диносаурус, кој сè уште ги нема стекнато познатите одлики на птицоколковните диносауруси.

 Други одлики 

 Птицоколковните имале спарени премаксиларни коски кои биле без заби и груби на врвот на устата.
 Птицоколковните развиле коска преку надворешната страна на отворот на окото. 
 Птицоколковните имале намалени, па дури и затворени антробитални фенестри (отвор на черепот што е пред дупките на окото). 
 Зглобовите на вилицата биле спуштени под нивото на забите, доведувајќи ги забите во истовремена оклузија. 
 Птицоколковните имале заби во форма на лист

 Класификација 
Птицоколковните ги вклучува сите таксони кои имаат понов заеднички предок со Трицератопс  Генасаурија се состои од кладовите како Thyreophora (Рогоноги) и Neornithischia (нови птицоколковни). Рогоногите ги вклучува Стегосаурија (како оклопниот Стегосаурус) и Анкилосаурија (како Анкилосаурус). Неорнитишија се состои од неколку основни таксони, Маргиноцефалија (Цератопсија и Пакицефалосаурија) и Орнитопода (вклучувајќи (хадросаури), како што е Едмонтосаурус). Церапода е релативно скорешен концепт (Серено, 1986).

Кладот подолу следи по анализата на од Ценг и колегите од 2009 година. Сите испитани членови на Хетеродонтосауриди формираат политомија.

Кладограм по Батлер и неговите соработници, 2011 година Орнитопода вклучува Хипсилофодон, Јехолосаурус и други.

Во моментов, точното поставување на Орнитишија во лозата на диносаурусите е спорно прашање. Традиционално, Орнитишија се смета за сестринска група на Сауришија (која содржи Теропода и Сауроподоморфа ). Сепак, во алтернативната хипотеза за односите со диносаурусите што била предложена од Барон, Норман и Барет во списанието „ Природа“ во 2017 година, Орнитишија била обновена како сестринска група на „Теропода“, која се групир заедно со „ Орнитоселида“ . Оваа хипотеза неодамна била оспорена од меѓународен конзорциум на експерти за рани диносауруси предводени од Макс Лангер. Сепак, се покажало дека податоците што го поддржуваат традиционалното поставување на Орнитишија, како сестрински таксон на Сауришија, не се статистички значајни од доказите што ја поддржуваат хипотезата за Орнитоселида, и во студијата на Лангер и сор. и одговорот на студијата од страна на Барон и сор.  Понатамошно истражување од 2017 година нашло одредена поддршка за претходно напуштениот модел на фитодиносаурија, кој ги класифицира орнитичарите заедно со сауроподоморфите.

 Палеоекологија 
Птицоколковните се префрлиле од двоножно во четвороножно држење на телото најмалку трипати во нивната еволутивна историја и се покажало дека примитивните членови можеби биле способни за обете форми на движење.

Повеќето од нв биле тревојади. Всушност, се смета дека повеќето обединувачки ликови на Орнитишија се поврзани со овоие тревојади.  На пример, се смета дека пренасочувањето кон опистопубична карлица е поврзано со развој на голем стомак или стомак и црево што ќе им овозможи на подобро да ја варат растителната материја.  Најмалиот познат виед е Fruitadens haagarorum . Најголемите индивидуалци од Fruitadens достигнале само 65-75 см. Претходно, се знаело дека само месојадите, сауриски тероподи достигнуваат толку мали димензии.  На другиот крај од спектарот, најголемите познати орнитишијци достигнуваат околу 15 метри (помали од најголемите сауриди).

Сепак, не сите од нив биле строго тревојади. Некои групи, како хетеродонтосауридите, најверојатно биле сештојади . Најмалку еден вид анкилосауријан, Liaoningosaurus paradoxus, се чини дека бил барем делумно месојаден, со закачени канџи, заби слични на виљушка и стомачна содржина што сугерира дека можеби се хранел со риба.

Постојат силни докази дека некои орнитиши живееле во стада. Овој доказ се состои од повеќе коскени леи каде голем број лица од ист вид и од различни возрасни групи умреле истовремено.




 Наводи 

 Надворешни врски 

 Орнитишија, од Палјос. (кладограм, одлики)