Хорезмиски јазик

Хорезмискиот јазик (хорезмиски: ;, исто така наречен хваразмиски, хорасмиски, хварезмиски) ― изумрен источноирански јазикEncyclopedia Iranica, "The Chorasmian Language", D.N.Mackenzie. Пристапено на 13 мај 2021.Andrew Dalby, Dictionary of Languages: the definitive reference to more than 400 languages, Columbia University Press, 2004, стр. 278.MacKenzie, D. N. "Khwarazmian Language and Literature," in E. Yarshater ed. Cambridge History of Iran, том III, дел 2, Cambridge 1983, стр. 1244–1249.Encyclopædia Britannica, "Iranian languages" (Посетено на 13 мај 2021) тесно поврзан со согдијанскиот. Јазикот бил зборуван во областа Хорезм (Хорасмија), средишна во долниот дел на Аму Дарја јужно од Аралското Езеро (северниот дел на современа Република Узбекистан и соседните области на Казахстан и Туркменистан).

Познавањето на хорезмискиот е ограничено на неговата средноиранска сцена и, како и кај согдијанскиот, малку се знае за неговиот антички облик. Од пишувањата на големите хорезмиски научници, Ал-Бируни и Замахшари, знаеме дека јазикот бил користен барем до 13-тиот век, кога постепено бил заменет со персискиот во најголем дел, како и неколку туркиски наречја.CHORASMIA iii. The Chorasmian Language

Освен астрономските поими кои се користат од страна на ал-Бируни, другите извори на хорезмискиот се арапско-персиско-хорезмискиот речник на Замахшари и неколку правни текстови кои користат хорезмиски поими и цитати за да се објасни на одредени правни концепти, особено во Кунјат ал-Мунија на Мухтар ал-Заиди ал-Газмини (ум. 1259/60).

Истакнатиот изучител Валтер Бруно Хенинг подготвувал речник на хорезмиски кога починал, оставајќи го незавршен. Дел од овој речник бил објавен постхумно од Д. Н. Мекензи во 1971 година.

 Систем на пишување 

Пред напредокот на исламот во Прекуоксијана (почетокот на 8 век), хорезмискиот бил напишан со писмо блиско до она на согдијанскиот и пахлавско писмо со корени во императорското арамејско писмо. Од неколкуте преживеани примери на ова писмо на монети и артефакти, забележано е дека напишаниот хорезмиски вклучува арамејски логограми или идеограми, тоа се арамејски зборови напишани за да ги претставуваат домородните изговори, на пр. 𐡔𐡍𐡕 (шнт) за سرذ, сард, „година“, 𐡍𐡐𐡔𐡉 (нпши) за خداك, ксудак, „себе“ и 𐡌𐡋𐡊𐡀 (млк) за اى شاه, и шах ,„кралот“.

По напредокот на исламот, хорезмискиот бил пишуван со употреба на прилагодена верзија на персоарапската азбука со неколку дополнителни знаци за да се одразат специфичните хорезмиски звуци, како што е буквата څ што претставува /ts/ и /dz/, како во традиционалниот паштунски правопис.THE KHWAREZMIAN GLOSSARY—I, D. N. MacKenzie Link

 Уникод 
Хварезмиското писмо било додадено на Уникод Стандард во март 2020 година со објавување на верзијата 13.0.

Уникод-блокот за хорезмискиот, наречен хоразмиски, е U + 10FB0 – U + 10FDF.

 Поврзано 

 Афригиди
 Ел-Хорезми
 Ирански народи
 Ал-Бируни
 Средна Азија
 Ирански јазици
 Хорезм
 Зороастризам
 Замакшари

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Енциклопедија Ираника, „Хоразмискиот јазик“ од Д.Н. Мекензи
 https://web.archive.org/web/20040201160726/http://iranianlanguages.com/
 https://web.archive.org/web/20041009124244/http://www.iranologie.com/history/ilf.html

Категорија:Јазици изумрени во 11 век
Категорија:Мртви јазици во Азија
Категорија:Источноирански јазици
Категорија:Средновековни јазици
Категорија:Писма со ISO 15924 кодови со четири букви