Габеров дедо

десно|мини|280x280пкс| „Габеров дедо“ во корпа
„Габеров дедо“ () - печурка од родот обабок (Leccinum) од семејството вргањи.

Научни синоними :

 Boletus scaber var. carpini R. Schulz, 1924 basionym







 Опис 
Врз основа на плодните тела, тој е сличен на обичниот вргањ (Leccinum scabrum).

Шапката е со пречник од 7-14 см, кај младите печурки е полутопчеста, потоа ѕвончеста, никогаш сплескана или рамна, со тап и надолу заоблени рабови. Површината е нерамна или малку збрчкана, кадифена. Кожичката е сува и не се лупи, мат, во влажно време, сјајна маслиново-кафеава или со разни кафеаво-сиви нијанси. Кај постарите печурки кожичката често е напукната и може да се намали, изложувајќи ги месото и тубулите долж работ на капачето.

Пулпата е бела, мека, влакнеста во стеблото, сурова кај старите печурки, се претвора во розово-виолетова при сечењето, потоа сива, до речиси црна.

Тубуларниот слој е слободен, засечен во близина на стеблото, дебел 2,5-3 см. Тубулите се тесни, меки, малку водени. Порите се многу мали, аголно заоблени; површината е белузлава или песочно-сива.

Дршката е висока, тврда и полна 5-13 см и дебела до 4 см, цилиндрична во основата скоро коренесто стеснета, па дури и свиена. Бојата во горниот дел е маслинесто-сива, под неа е кафеава, површината е со лушпи, кои со возраста ја менуваат бојата од белузлава во светложолта, а потоа со темнокафеава боја.

Спорите имаат кафеава боја, спори 10-20 × 5-7 микрони, вретоновидни.

 Варијабилност 
Бојата на шапката може да биде кафеаво-сива, пепеласта до окер, понекогаш многу светла, белузлава.

 Екологија и распространетост 
Формира микориза со габер, поретко со други листопадни дрвја - бреза, леска, топола. Се наоѓа во листопадни шуми, најчесто во габер. Во Русија е познат на Кавказ. Се среќава и во македонските листопадни шуми.

Сезона: јуни - октомври.

 Слични видови 

Отровни:

 Горчлив вргањ (Tylopilus felleus)

 Употреба 
Печурката е јадлива,со извонреден квалитет и покрај тоа што месото за време на готвењето поцрнува. Дршката е тврда и се фрла, се користи само шапката за јадење. Се приготвува на ист начин како и обичниот вргањ. Вкусот пикантен, мирисот пријатен. Се смета за помалку вредна поради лабавото месо на шапката.

Наводи

 Литература 

 Грибы: Справочник / Пер. с итал. Ф. Двин. — М.: «Астрель», «АСТ», 2001. — С. 220. — ISBN 5-17-009961-4.
 Грюнерт Г. Грибы / пер. с нем. — М.: «Астрель», «АСТ», 2001. — С. 228. — (Путеводитель по природе). — ISBN 5-17-006175-7.
 Справочник-определитель: Грибы / отв. за выпуск Ю. Г. Хацкевич. — Мн.: Харвест, 2002. — С. 126. — 480 с. — 7000 экз. — ISBN 985-13-0913-3.
 Сержанина Г. И. Шляпочные грибы Белоруссии. — Минск: Наука и техника, 1984. — С. 125—129, 305—308.

 Надворешни врски 

 Таксономија на www.mycobank.org
 Leccinum griseum исто.

Категорија:Јадливи габи
Категорија:Габи
Категорија:Габи на Македонија
Категорија:Габи на Европа