Снегурочка

Снегурочка е руска бајка и новогодишен лик, внука на Дедо Мраз, негов постојан придружник и помошник. На празниците Снегурочка била посредник меѓу децата и Дедо Мраз. Понекогаш прикажана како мало девојче, понекогаш како девојка. Првиот официјален настап на Снегурочка како асистент на Дедо Мраз се случил во 1937 година во Московскиот дом на синдикатите.

 Приказна за ликот 
 Во рускиот фолклор 
Во рускиот фолклор, Снегурочка е лик од народната приказна за девојчето родено од снег. Приказната е објавена во 1869 година од А.Н. Афанасјев, во вториот том од неговото дело „Поетски погледи на Словените кон природата“. Во бајката, еден старец и една старица прават кукла од снег и таа оживува. Летото девојчето оди со своите пријатели во шумата и се топи. Различен развој на заплетот има бајката запишана од Е.В. Померанцева во 1948 година во селото Ахлистино, област Покровски. Девојките одат во шумата со Снегурочка, берат бобинки, таму ја убиваат Снегурочка од завист, ја закопуваат под грмушка и прицврстуваат гранче, додека на Старецот и Старицата им кажуваат дека Снегурочка е изгубена во шумата. Еден трговец исекол гранче од гробот на Снегурочка, и од него направил кавал, кој, кога некој свири на него, раскажува дека Снегурочка ја убиле две девојчиња. Кога кавалот паѓа во рацете на една од овие девојки, таа одбива да свири на него, го фрла на земја, кавалот се крши и од него се појавува жива Снегурочка. За казна, девојките ги испраќаат во шумата да ги изедат ѕверовите.
лево|мини|445x445пкс| Дедо Мраз со дете на пред револуционерна Божиќна честитка

 Во уметноста 
Под влијание на бајките на Афанасјев, Николај Островски ја напишал претставата „Снегурочка“. Во него, Снегурочка се појавува како ќерка на Дедо Мраз и изгледа како убава русокоса девојка со бледо лице. Претставата првично била неуспешна во јавноста. Сепак, во 1882 Римски-Корсаков поставил истоимена опера според театарската претстава, која доживеала огромен успех.

Сликата за Снегурочка била дополнително развиена во делата на наставниците од крајот на 19 и почетокот на 20 век, кои подготвувале скрипти за детски новогодишни прослави. Дури и пред револуцијата, ликовите на Снегурочка стоеле на снегот, биле ставени девојки облечени во костумите на Снегурочка и фрагменти од бајките, драмата или операта на Островски.

 Во Советскиот Сојуз 
По револуцијата, религијата била под зголемен притисок и контрола од страна на државата, вклучително и Божиќ и сите обичаи поврзани со празникот. Од 1929 година, славењето на Рождеството Христово е забрането во Советска Русија.
десно|мини|275x275пкс| Дедо Мраз и Снегурочка на новогодишната прослава во Кремљ 2016/2017 г.
Меѓутоа, во 1935 година, како резултат на пресврт на владината политика, Божиќните традиции биле замислени како дел од секуларната прослава на Новата година (1 јануари). Во книгите за организирање новогодишни забави во советскиот период, Снегурочка се појавува рамноправно со Дедо Мраз, како негова внука, помошник и медијатор во комуникацијата меѓу него и децата. На почетокот на 1937 година, Дедо Мраз и Снегурочка се појавиле заедно на празникот на Нова година во Московската куќа на Унијата. Интересно е тоа што во раните советски слики, Снегурочка често била прикажана како девојка. На разгледниците од почетокот на 20 век,  Дедо Мраз често бил придружуван од момче, а ако Дедо Мраз бил прикажан во црвено или бело крзнено палто, тогаш момчето било во сино одело. Оваа традиција ги одредувала боите на носиите на празничните ликови кои се појавиле на првата официјална новогодишна забава во Куќата на синдикатот.

Во повоениот период, Снегурочка е речиси задолжителен придружник на Дедо Мраз во сите празнични прослави и честитки. На новогодишната ноќ, студентите на театарските универзитети и глумици често работеле како Снегурочка. На аматерските претстави, постари девојки, девојки и жени, обично русокоси, се избирале за улогата на Снегурочка.

 Домот на снежната девојка 
алт=|десно|мини|275x275пкс| Терем на снежната девојка во Кострома
За потребите на филмот „Снегурочка“ (1968), близу реката Мера е изградено селото Берендеј. По завршувањето на снимањето, дрвените украси биле преместени во Кострома, каде што се појавил паркот Берендејевка. Покрај тоа, во Кострома во 2008 година е изграден дом на Снегурочка, во кој таа прима гости во текот на целата година. Во 2009 година, на 4 април, за првпат, официјално бил прославен роденденот на Снегурочка. Од тогаш, роденденот на Снегурочка се слави секоја година во Кострома.

 Ликот во уметноста 
десно|мини|355x355пкс| Б.В. Зворикин Снегурочка (околу 1925 година)

Врз основа на народна приказна:

 „Приказната за снежната девојка“ (1957) - цртан филм во режија на В. Д. Дегтиарева
 „Снегурочка“ (1969) - цртан филм во режија на В. Д. Дегтиарев.

Адаптации на претставата на Н. Островски:

 Снежната девојка (1952) - цртан филм во режија на И. П. Иванова-Вано 
 „Снегурочка“ (1968) - филм во режија на П. П. Кадочникова , во улога на Снегурочка - Евгениј Филонова .
 „Пролетна приказна“ (1971) - ТВ филм во режија на Ју. Н. Цветкова , во улога на Снежната девојка - Наталија Богунова .
 „Ледена внука“ (1980) - филм во режија на Б. Рицарева, во улога на Снегурочка / Љуба - Светлана Орлова, принц - Алберт Филозов.
 Снежната девојка (2006) - цртан филм во режија на М. И. Муат

Цртани филмови:

 „Зимска приказна“ (1945) - цртан филм-фантазија, сценарио - Иван Иванов-Вано, Јуџин Шварц, според заплетот, вервериците обликуваат девојче од снег и се раѓа Снежанката.
 „Кога се палат елките“ (1950 г.) - цртан филм, сценарист Владимир Сутеев, за првпат Снежното девојче е претставено како асистент на отец Фрост.
 „ Дедо Мраз и сивиот волк“ (1978) - цртан филм, сценарио на Владимир Сутеев, Снегурочка се појавува како придружник на Дедо Мраз.
 „Партизанска снежна девојка“ (1981) - цртан филм.

Филмови:

 „Новогодишни авантури на Маша и Вити“ (1975) - Ирина Борисова како Снегурочка.
 „Дали ја повикавте Снегурочка?”(1985) - Ирина Алферова како Снегурочка.
 „ Иронијата на судбината. „Продолжување“(2007) - во улогата на Евгенија Доброволскаја .
 „Мајка ми е снежната девојка“ (2007) - во улога на снег девица - Марија Порошина .
 „Итно се бара Дедо Мраз“ (2007) - во улога на Снегурочка - Светлана Писмиченко.
 „Снегурочка. Велигденска приказна“ (2010 г.) - во улога на Снегурочка - Татјана Петрова.
 Земјата на Оз (2015) - Алиса Хазанова и Дарија Екамасова

 Во музиката 

 Во 1882 година Римски-Корсаков ја напишал операта Снежната девојка.
 Песна- дует „Кажи, Снегурочка, каде беше“ ја пејат Волкот (А. Папанов) и Харе (К.Румјанов) од 8-миот број на анимираната серија „Ну, погоди!“ (1974) Има пародија за тоа од групата „Појасот Газа“ во албумот „Ноќта пред Божиќ“ (1991).
 „Снежната девојка“ е песна што не била вклучена во филмот „Сурова романса“ (1984), но е присутна на грамофонската плоча со песни од филмот, изведена од Људмила Гурченко .

 Во визуелните уметности 

 Снегурочка (1890) - Михаил Врубељ. Акварел и гваш на хартија. 25х17 см. Музеј: Државен регионален музеј на уметност Рјазањ. 
 Снегурочка (1899) - Виктор Васнецов. Платно, масло. 116х80 см. Музеј: Галерија Третјаков 
 Снегурочка и Лел (1921) - Никола Рорих. Темпера на картон. 51х30 см. Музејот Николас Рурих во Њујорк

 Случаи на цензура 

 Во пресрет на новогодишната прослава во 2012 година, исламските проповедници од Дагестан во ликот на Снегурочка виделе предизвик за традиционалната култура (поради „краткиот фустан“), што довело до игнорирање на прославите во голем број училишта во републиката.
 Во пресрет на 2014 година, државната телевизија на Таџикистан објавила дека има намера да се откаже во својата прослава од голем број советски симболи на Новата година, меѓу кои, заедно со новогодишната елка и Дедо Мраз, била Снегурочка.

 Наводи 

 Литература 

 Афанасьев А. Н. Поэтические воззрения славян на природу. — М.: Индрик, 1994. — Т. 2. — 784 с. — ISBN 5-85759-011-6. Архивная копия от 16 апреля 2015 на Wayback Machine

 Надворешни врски 


 Официјална страница на Снежната девојка Кострома
 Света Луција - западноевропска сестра на Снежанката

Категорија:Филмски ликови