Зелена распукана гулапка

Зелена распукана гулапка (Russula virescens) е печурка базидиомицет од родот Русула и е позната како зелена распукана русула, ватирана зелена русула или зелена кршлива гулапка. Може да се препознае по неговата карактеристична бледо зелена капа што има димензии до 15 см со пречник, чија површина е покриена со потемни зелени аголни дамки. Има преполни бели жабри, и цврста бела дршка  до 8 см висока и 4 см густа. Се смета за една од најдобрите  печурки  за јадење од родот гулапки, таа е особено популарна во Шпанија и Кина. Со вкус што е опишан различно како благ, орев, овошен или сладок, тој се готви на скара, се пржи, со динстување или се јаде суров. Печурките се богати со јаглехидрати и белковини, со мала содржина на маснотии.

Видот бил опишан како нов за науката во 1774 година од страна на Џејкоб Кристијан Шефер. Неговата дистрибуција ги опфаќа Азија, Северна Африка, Европа и Средна Америка. Неговото присуство во Северна Америка не е разјаснето, поради конфузија со слични видови Russula parvovirescens и R.crustosa. R.virescens поединечно или расфрлано на земја во листопадни и мешани шуми, формирајќи микоризални асоцијации со широколисни дрвја како даб, европска бука и јасика. Во Азија, тој се дружи со неколку видови тропски низински дождовни шуми од семејството Диптерокарпејс. Зелената распукана гулапка  има ензим рибонуклеoза со биохемија уникатна меѓу печурките за јадење. Исто така, има биолошки активни полисахариди и ензим од лаказа што може да разложи неколку бои што се користат во лабораторијата и во текстилната индустрија.

 Таксономија 
лево|мини| Илустрација од 1898 година од Луис Чарлс Кристофер Кригер
Зелената распукана гулапка  за првпат била опишана од германскиот полимат Џејкоб Кристијан Шефер во 1774 година како Агарикус виресенс. Видот подоцна бил пренесен во родот Russula од Елиас Фрис во 1836 година. Според номенклатурниот орган MycoBank, Russula furcata var. aeruginosa (објавено од Кристијан Хендрик Персон во 1796 година) и Agaricus caseosus (објавено од Карл Фридрих Вилхелм Валрот во 1883 година  ) се синоними на зелената распукана гулапка. Разновидноста албидоцитрина, дефинирана од Клод Казимир letиле во 1876 година,  повеќе не се смета дека има независно таксономско значење. Според класификацијата на Ролф Сингер за гулапки во 1986 година, зелената распукана гулапка е вид вид на потсекција Virescentinae во делот Rigidae, група на печурки што се одликува со површина на шапката и се распаѓа на лепенки на честички слични на трици.  Во молекуларна филогенетска анализа на европска гулапка, Зелената распукана гулапка формирала клад нож со R.mustelina; овие два вида биле сестри со една обвивка клад што го содржи R.amoenicolor и R.violeipes.

Специфичниот епитет „virescens“ е латински „да стане зелен“. Карактеристичната шема на површината на шапката им донесе на видовите вообичаени имиња како што се зелена распукана гулапка, ватирана зелена русула,  и зелената кршлива гулапка.  Во средината на Атлантикот во САД, локално е позната и како мувлосана русула.

 Опис 
Опишано од ентузијастот за печурки Антонио Карлучио како „не е убаво да се погледне“, шапката најпрво има форма на купола или буре, станува конвексна и сплескана со возраста со пречник до 15см. Центарот на шапката често е напукнат.  Кутикулата на капачето е зелена, најдлабоко во центарот, со лепенки со иста боја дисперзирани радијално околу центарот во изолирана шема.  Бојата на кутикулата е често со променлива нијанса, се движи од сива до зелена до трево-зелена боја. Степенот на дамки на кутикулата е исто така променлив, давајќи им на примероците со ограничени лепенки сличност со другите видови на русула со зелена боја, како што е R.aeruginea Зелените дамик на шапката лежат на бела до бледо зелена позадина. Шапката, иако е често кружна, може да има и неправилни лобуси и пукнатини. Кутикулата на шапката е тенка и може лесно да се излупи од површината на растојание од околу половина кон центарот на шапката.  Жабрите се во бела до крем боја и се прилично преполни заедно; тие претежно се ослободени од  лентата. Жабрите се меѓусебно поврзани во нивните основи со вени. Дршката е цилиндрична, бела и со променлива висина, до 8см висока и 4 см широки;  има приближно иста дебелина и на горниот дел и на основата. Горниот дел од јазолот може да биде фаринозен - покриен со бел, мелен прав.  Може да стане малку кафеава со возраста или кога е повредена или модринка од допирање.  Како и другите печурки  гулапки, месото е кршливо, како резултат на цитоархитектурата на сфероциста - цилиндрични клетки кои се во контраст со типичните влакнести, филаментозни хифи, присутни во другите редови на базидиомикотата. 
лево|мини| Спорите се проѕирни и брадавичести.
Спорите на зелената распукана гулапка  се елипсовидни или елипсоидни со брадавици, про sирни (хиалини ) и произведуваат бело, бледо или бледо жолто исцртување на спорите ;   димензиите на спорите се 6-9 на 5-7 мм .  Делумната мрежа (шема на гребените слична на мрежата) ги поврзува брадавиците. Клетките што носат спори, базидиите, се во форма на клуп и имаат димензии од 24–33 до 6–7,5 мм; тие се безбојни и секоја од нив има од две до четири спори. Плевроцистидијата ( цистидија на жабрено лице) е 40-85 со 6-8 мм и нагло завршува во остра точка.

 Слични видови 
R.parvovirescens, пронајден во источниот дел на САД, може да се разликува од Зелената распукана гулапка  со својот помал раст, со шапка со димензии 4 -8 см широка и стебло до 6 см долго за 2 см дебело. Во споредба со зелената распукана гулапка, има тенденција да биде повеќе синкаво-зелена, дамките  на шапката се поголеми и има поставена маргина на шапката. Микроскопски, терминалните клетки во капакот на шапката на R.parvovirescensсе потебели од оние на зелената распукана гулапка, коај има заострени и издолжени терминални клетки.  Друга со зелена шапка гулапка е R.aeruginea, но овој вид може да се разликува од зелената распукана гулапка по својата помала големина и мазнa шапка.  Другите зелени русули со мазно капаче ги вклучуваат  кафеавозелена гулапка  и виолетовозелена гулапка. Russula crustosa, како зелената распукана гулапка, исто така, има шапка со изолација, но шапката станува леплива (вискозна) кога е влажно, а и неговата боја е попроменлива, бидејќи може да биде црвеникава, жолтеникава или кафеава. Исто така, отпечатокот на спорите на Russula crustosa е потемножолта од зелената распукана гулапка.

 Јадење 
десно|мини| И покрај „мувлосаниот“ изглед, зелената распукана гулапка е добра печурка за јадење.
Зелената распукана гулапка е печурка  за јадење која се смета за една од најдобрите од родот гулапки и е популарна во Европа, особено во Шпанија. Во едно истражување од 1875 година за употребата на габите, англискиот миколог Мордехај Кубит Кук забележал за печурката дека „селаните на Милано имаат обичај да ги ставаат на жар од дрво за да наздрават, а потоа да го јадат со малку сол"  Печурката често се продава како сушен производ во Азија;  во Кина, може да се најде на пазарите покрај патиштата,  и да се користи во традиционалните хербални лекови.Ying, J., et al. Неговиот мирис не е карактеристичен, но неговиот вкус е опишан како благ, орев, овошен,  или дури и сладок. Старите примероци може да мирисаат на харинги. Сушењето на печурките го подобрува вкусот на ореви. Печурките може да се солеат (зелената боја исчезнува со готвењето), а младите примероци кои се подготвени на овој начин имаат вкус на компир кој добро се спојува со кромидот.  Тие исто така се пржат или се печат на скара,  или се користат сурови во салати.  Младите примероци се бледи и тешко може да се идентификуваат, но карактеристичната шема на постарите овошни тела ги прави тешки за мешање со други видови. При собирање на зелената распукана гулапка за потрошувачка, претпазливоста е од витално значење за да се избегне забуна со опасно отровните Amanita phalloides (попознат како шапка на смртта), печурка која може најлесно да се идентификува според волвата и прстенот.

Нутриционистичките компоненти на зелената распукана гулапка се одликуваат. Свежите печурки содржат околу 92,5% влага. 100 гр. примерок од исушена печурка (100 гр) има 365 kcal (1527 килоџули ). Јаглехидратите го сочинуваат најголемиот дел од овошните тела, сочинувајќи 62% од сувата тежина; 11,1% од јаглехидратите се шеќери, од кои најголемиот дел (10,9%) е манитол. Вкупната содржина на липиди или сурова маст сочинува 1,85% од сувата материја на печурката. Пропорцијата на масни киселини (изразена како процент од вкупните масни киселини) е 28,78% заситени, 41,51% мононезаситени и 29,71% полинезаситени. Најраспространетите масни киселини вклучуваат: палмитинска киселина, 17,3% од вкупните масни киселини; стеаринска киселина, 7,16%; олеинска киселина, 40,27%; и линолеинска киселина, 29,18%. Неколку биоактивни соединенија се присутни во печурката. Сто грама (сува тежина) содржи 49,3 микрограми (μg) токофероли (20,0 мм алфа, 21.3мм бета и 8,0 мм гама ) и 0,19 милиграми (mg) каротиноиден пигмент ликопен . Постојат 4,46 гр органски киселини на 100 гр суви печурки, вклучувајќи оксална киселина (0,78 гр), јаболкова киселина (2,71гр), лимонска киселина (0,55гр) и фумарна киселина (0,23гр) Печурките имаат 22,6 мг / 100 гр. на фенолното соединение 4 -хидроксибензоична киселина и 15,8 мг / 100 гр. на циметна киселина.

 Живеалиште и распространетост 
десно|мини| Млади печурки со светлозелена боја
Зелената распукана гулапка може да се најде како плодно тело на почвата и во листопадни шуми и во мешани шуми,  формирајќи ектомикоризална симбиотска врска со различни дрвја, вклучувајќи даб, европска бука (Fagus sylvatica) и јасика.  Прелиминарните испитувања сугерираат дека габата се поврзува и со најмалку десет видови на Двокриплодни, важно дрво од семејството кое преовладувало во тропските низински шуми на Југоисточна Азија.  Плодните тела може да се појават поединечно или во групи,  повторно се појавуваат на истите места од година во година и не се вообичаени. Во Европа, плодот се јавува главно во текот на летните месеци до рана есен.  Мексиканска студија за сезонска појава на неколку вообичаени видови печурки во суптропските шуми во Халапа покажало дека периодот на плодност на Р.virescens се случи во април, пред почетокот на сезоната на дождови.

Дистрибуцијата на зелената распукана гулапка во Северна Америка е предмет на дебата, каде голем број слични видови. Еден автор дури сугерира дека Р. virescens е строго европски ви,  повикувајќи се на Бајк и соработниците (2006), кои велат дека групата virescens - crustosa е многу покомплексна отколку што се сомнева и опфаќа барем десетина такса во источниот дел на САД. Како и во Европа, Русула виресенс има широко распространета дистрибуција во Азија, регистрирана од Индија,  Малезија,  Кореја,  Филипини,  Непал,  Кина, Тајланд, и Виетнам. Го има и во Северна Африка и Средна Америка.

 Хемија 
Russula virescens има ограничен капацитет да биоакумулира микроелементи железо, бакар и цинк од почвата. Концентрацијата на овие метали во траги е малку поголема во капачињата од шарите. Триста грама оброк со свежи капачиња од печурки би снабдувал 16% од препорачаната дневна доза (РДА) бакар за возрасен маж или жена (возраст од 19 до 50 години); 16% или 7,3% од РДА на железо за возрасен маж или жена, соодветно; и 16-22% од возрасната РДА на цинк.  Печурката е слаб биоакумулатор на токсични тешки метали арсен, кадмиум, олово, жива и никел.

Биолошки активните полисахариди на печурки се честа тема на истражување во последните децении поради нивниот можен стимулативен ефект врз вродените и клеточните посредувани имунолошки реакции, антитуморни активности и други активности.  Имуностимулаторната активност, антиоксидансната активност, намалувањето на холестеролот и ефектите на намалувањето на шеќерот во крвта се откриени во екстракти од зелената распукана гулапка плодните тела, кои се припишуваат на полисахаридите.  Нерастворлива во вода бета-гликан, RVS3-II, е изолиран од плодните тела. Сулфатните деривати на ова соединение имаат антитуморни активности против туморските клеточни линии на сарком.  RVP, полисахарид растворлив во вода присутен во печурката, е направен главно од галактоманан поддиници и има антиоксидансна активност.

Рибонуклеазите (или RNases) се ензими кои ја катализираат хидролизата на рибонуклеинската киселина (РНК), и заедно тие играат клучна улога во многу биолошки процеси. A RNases   од зелената распукана гулапка се покажало дека таа е биохемиски уникатна меѓу седум видови печурки за јадење на повеќе начини: има ко- специфичност кон расцепување на РНК на поли А и поли С, во споредба со моноспецифичните РН-случаи на другите; може да се апсорбира на колони за хроматографија што содржат ДЕАЕ-целулоза како адсорбент; има pH оптимал од 4,5, понизок од сите други видови; и, тој има „јасно различна“ Н-терминална секвенца на аминокиселини.  Печурката содржи уникатен лак лазен ензим што може да разложи неколку бои што се користат во лабораторијата и во текстилната индустрија, како што се бромотимол сина, ериохромна црна Т, зелена малахит и реактивна брилијантна сина боја. Лакците сè повеќе се користат во текстилната индустрија како еколошки биокатализатори за третман на отпадна вода во боја.

 Наводи 

Категорија:Јадливи габи
Категорија:Гулапка
Категорија:Габи на Европа
Категорија:Габи на Северна Америка
Категорија:Габи на Азија
Категорија:Габи на Африка