Црна смрчка

Црна смрчка (Morchella elata) е вид на габа од семејството Morchellaceae. Тој е еден од многуте сродни видови, попознат како црни смрчки, и до 2012 година, името Morchella elata било широко применето за црните смрчки низ целиот свет.  Како и повеќето членови на родот, Црната смрчка е популарна габа за јадење и ја бараат многу ловци на печурки.

 Таксономија и филогенија 
Плодните тела на видовите смрчки, вклучително и црната смрчка( М. elata), се многу полиморфни по изглед, покажуваат варијации во формата, бојата и големината; ова придонело за несигурности во врска со таксономијата.  Дискриминацијата помеѓу различните видови е комплицирана од несигурноста во однос на тоа кои видови се навистина биолошки различни. Ловците на печурки се однесуваат според нивната боја бидејќи видовите на смрчки се многу слични по изглед и значително се разликуваат во зависност од видот и возраста на секоја смрчка.

Раните филогенетски анализи ја поддржале хипотезата дека родот содржи само неколку видови со значителна фенотипска варијација.  Најновата работа со ДНК, сепак, открива повеќе од десетина различни групи смрчки во Северна Америка,  и над 60 низ целиот свет.  Екстензивна ДНК студија покажала три дискретни носачи или генетски групи, кои се состојат од црна смрчка (Morchella elata и други), жолта смрчка (Morchella esculenta и други) и бели смрчка (Morchella rufobrunnea и Morchella anatolica). Видовите во рамките на елатската обвивка (исто така наречени Distantes), се одликуваат со постепено затемнување на нивните стерилни гребени по зрелоста, со исклучок на Конусна смрчка (Morchella tridentina) (= Morchella frustrata ), која има упорно бледи гребени. Во рамките на црно-жолтите обвивки, има десетици поединечни видови, многу ендемски на одделни континенти или региони.  Овој поглед богат со видови е поддржан од студии во Северна Америка, Западна Европа, Турција, Израел, Хималаите, и Кина.

Научното име на црната смрчка (Morchella elata) е предложено од Елиас Магнус Фрајс од Европа во 1822 година. ДНК-анализата во 2011 година покажала дека северноамериканските црни смрчки во голема мера се разликуваат од европските видови, затоа се ограничува употребата на името M. elata во Европа. Во 2012 година, Куо и сор. обезбедиле имиња за многу северноамерикански црни смрчки, кои во минатото  се нарекувале црни смрчки (Morchella elata). Сепак, во следната студија на Ричард и сор. (2014), предлагајќи унифицирана таксономија за родот, се сугерира дека оригиналниот опис на Фрајс за црната смрчка може да одговара на филогенетската лоза Мел -10, која оттогаш е опишана од Северна Америка како Morchella importuna, но подоцна се покажало дека таа има широко  распространето прекуконтинентално живеалиште.

Разновидноста црната смрчка var. purpurescens, кои се одликуваат со пурпурни или розови нијанси на нејзините аскокарпи, сега се смета дека припаѓаат на филогенетски различна лоза (Ричард и сор. 2014).

Источна Северна Америка
 M. angusticeps
 M. septentrionalis

Западна Северна Америка
 M. brunnea
 M. capitata
 M. importuna
 M. septimelata

 M. sextelata
 M. snyderi
 M. tomentosa

 Опис 
десно|мини| Смрчка асци гледана со микроскопија на контрастна фаза
Црната смрчка има апери со оперкалум (т.е. отворање на асци со апикален капак за испуштање на спорите). Понатаму има едноклеточни хиалински аскоспори со капки поларно масло.

И покрај фактот дека многу толкувања за црната смрчка (M. elata) постојат со текот на годините, повеќето автори се согласуваат дека оригиналниот концепт на Фрајс се однесува на вид со темни, конусни аскокарпи и повеќе или помалку паралелни вертикални гребени, со хоризонтални меѓусебно поврзани врвови распоредени во „скала“ шема Boudier E (1897) Révision analytique des morilles de France.Boudier E (1909) Icones mycologicae ou iconographie des champignons de France principalement discomycètes avec texte descriptif.Breitenbach J, Kränzlin F (1984) Fungi of Switzerland, Volume 1: Ascomycetes.Clowez P (2010) Les morilles: Une nouvelle approche mondiale du genre Morchella.

Овој  вид е за јадење, иако како и другите смрчки, некои поединци може да бидат алергични на него, затоа мора да се готви пред да се јаде. Може да се исуши и за подоцнежна употреба. Сепак, според еден прирачник за смрчки, таа може да предизвика гастроинтестинално нарушување и не може лесно да се идентификува без микроскоп.

 Екологија и распространетост 
мини|Црна смрчка вар. purpurascens, планина Парнита
Плодното тело на црната смрчка во пролет на почвата. Оригиналниот опис на Фрајс, кој се засновал на примероци од под ела во Шведска, го пријавил како редок: " In silvis abiegnis, praecipue locis humidis adustis, raro ". Сепак, бидејќи вистинскиот идентитет на Црната смрчка (M. elata) сè уште не е целосно разјаснет, неговите точни еколошки преференции и дистрибуција остануваат нејасни.

 Токсичност 
Морелите содржат мали количини на токсини на хидразин  или непознат токсин кои се уништуваат преку готвење, (присуството на хидразин е контроверзно бидејќи не се откриени примарни референци на хидразин кај видовите), затоа смрчките печурки никогаш не треба да се јадат сурови.

 Наводи 

 Надворешни врски 

 Калифорниски габи

Категорија:Јадливи габи
Категорија:Габи на Македонија
Категорија:Габи
Категорија:Габи на Европа