Гозба за врани

Гозба за врани е четвртиот од седумте планирани романи во епската фантазиска серија Песна за мраз и оган од американскиот автор Џорџ Р. Р. Мартин. Романот за прв пат бил издаден на 17 октомври 2005 година, во Обединетото Кралство, со проследено издание во Соединетите Држави на 8 ноември 2005 година.

Во мај 2005 година, Мартин најавил дека „чистата големина“ на неговиот сè уште недовршен ракопис за „Гозба за врани“, ги натерал него и неговите издавачи да го поделат наративот во две книги. Наместо да го подели текстот хронолошки на половина, Мартин решил да наместо тоа го подели материјалот по местоположбата на заплетот, што резултирало „два романи да се одвиваат истовремено“ со различни групи на ликови. Гозбa за врани, бил издаден неколку месеци подоцна, и се фокусирал главно на јужниот дел на Вестерос. Истовремениот роман Танц со змејови, кој се фокусира на други места, како што се Северот, Ѕидот и Есос, бил потприкажуван за да биде објавен следната година, но бил одложен и не бил објавен сè до шест години подоцна, на 12 јули 2011 година. Мартин, исто така, истакнал дека серијалот „Песна за мраз и оган“ сега веројатно ќе биде вкупно седум романи.

Гозба за врани бил првиот роман во серијалот кој дебитирал на првото место на Списокот на бестселери на Њујорк Тајмс, подвиг меѓу писателите на фантастика единствено претходно постигнато од Роберт Џордан и Нил Гајман. Во 2006 година романот бил номиниран за Наградата Хуго, Наградата Локус и Наградата на Британско друштво за фантастика. Оттогаш бил прилагоден, заедно со „Танц со змејови“, за на телевизија како петта сезона на „Игра на тронови“, иако елементи од романот се појавиле во четвртата и шестата сезона на серијата.

 Резиме на заплет 
Војната на петте кралеви полека доаѓа до својата завршница. Отпадничките кралеви Роб Старк и Бејлон Грејџој се убиени. Еден барател на престолот, Стенис Баратеон, отишол да се бори против инвазијата на дивтарски племиња на северниот Ѕид, каде полубратот на Роб, Џон Сноу, стана 998 Врховен командант на Ноќната стража, редот одговорен за чување на Ѕидот. Осумгодишниот крал Томен Баратеон сега владее во Кралебран под режимот на неговата мајка Серсеј Ланистер. Жената-воин Бриен од Тарт е испратена од братот на Серсеј (и љубовник) Џејми Ланистер на мисија да ја најде сестрата на Роб, Санса Старк. Санса се крие во Долината, заштитена од пријателот на нејзината мајка Питер „Мал прст“ Бејлиш, кој ја убил својата сопруга Лајса Арин и се поставил себеси за Заштитник на Долината и чувар на синот на Лајса, осумгодишниот лорд Роберт Арин.

 Пролог 
Пејт е млад чирак во Цитаделата во Олдтаун, обучувајќи се да стане член на древниот поредок на изучувачи-исцелители познати како мајстори. На барање на еден странец, тој украл важен клуч за чување на книги и записи. Откако го предал украдениот клуч и ја добил наградата златна паричка, ја гризе паричката и наеднаш умира од труење.

 Кралебран 
По смртта на Тајвин Ланистер, починатата Рака на кралот, регентството на кралицата Серсеј е обележано со безобразен кронизам, а нејзините совети се исполнети со неспособни службеници и неверодостојни ласкачи. Таа не ги почитува советите од нејзиниот чичко Кевин и нејзиниот брат Џејми, отуѓувајќи ги и двајцата. Правејќи ги влошени работите е зголемената недоверба на Серсеј кон моќните Тајрелови, чиј сојуз е суштински за стабилноста на режимот на Ланистер - особено свршеничката на кралот Томен, Марџори, за која Серсеј смета дека е предмет на пророштво за „помлада, поубава кралица“ која ќе ѝ го одземе на Серсеј сето она што и е драго.

Нејзиното невнимателно управување ги зголемува долговите на кралството кон Железната банка на Бравос и Верата на седумте. Кога Серсеј не го исплаќа долгот на Железната банка, финансиската одмазда на Банката речиси ја парализира економијата на Вестерос. За да ги подмири долговите на круната кон Верата, Серсеј дозволува да се врати воениот поредок на таа религија, Милитантната вера, игнорирајќи ја опасноста од повторно вооружена вера. Шемата лажно Верата да ја стави Марџори пред суд за прељуба завршува лошо кога верското раководство ја заробува самата Серсеј на слични (точни) обвиненија.

 Речни земји 
Серсеј го испраќа Џејми во Речните земји за да ги урне остатоците од бунтот на покојниот Роб Старк. Тој преговара со дедото на Роб, Бренден „Црната риба“ Тали, да го предаде замокот Рекотек во замена за животот на неговиот внук Едмир. Иако опсадата завршува без крвопролевање, Бренден избегал. Потоа, Џејми добива абер дека Серсеј, која е уапсена од Верата, сака тој да ја брани во судење со борба, но Џејми го пали писмото и ја препушта на нејзината судбина.

Задачата на Бриен ја води секаде низ Речните земји, каде е сведок на уништувањето предизвикано од војната. Таа го ангажира Подрик Пејн, поранешниот помошник на братот на Џејми, Тирион и Сер Хајл Хант, витез, кој своевремено ја исмевал поради нејзината грдотија, како сопатници. Таа дознава дека сестрата на Санса, Арја Старк, всушност преживеала и избегала од Кралебран, а стравуваниот воин Сандор Клиган е, наводно, мртов, но некој што го носи неговиот шлем го масакрирал градот Солтпанс. Таа подоцна го убива виновникот Рорж, но е тешко повредена и осакатена од неговиот придружник Бајтер. Конечно, таа е заробена од Братството без транспаренти, кое некогаш било посветено на заштита на селаните од речните земји, но сега е управувано од волшебно воскреснатата Кејтлин Старк, мајка на Санса. Немртвата и одмазднички настроената Кејтлин, која го презела името Лејди Стоунхарт, ја осудува Бриен на смрт затоа што ги придружувала со Ланистерови, но нуди да ги поштеди неа и нејзините придружници ако се согласи да го убие Џејми.

 Долината 
Во далечниот замок Високо гнездо, Санса се претставува како нелегитимната ќерка на Мал прст, Алејн Стоун, дружејќи се со младиот господар Роберт Арин, управувајќи го домаќинството и добива неформална обука во политиката. За ова време, се чини дека Мал прст внимателно манипулира со робертовите приврзаници за да обезбеди статус на Господар-заштитник на Долината. На крајот открива дека планира да ја вери Санса со Харолд Хардинг, следниот наследник по линија во Долината; кога болежливиот  Роберт би умрел, Мал прст има намера да го открие идентитетот на Санса и да го земе нејзиното семејно упориште Зимопад во нејзино име.

 Железни острови 
На Железните Острови, најстариот преживеан брат на починатиот Бејлон Грејџој, Јурон се враќа од егзил за да го побара престолот. За да се спречи ова, неговиот помлад брат Аерон, свештеник, повикува на Кингсмут за да го избере наследникот. Иако барањето на Јурон е оспорено од неговиот друг помлад брат Виктарион и ќерката на Бејлон, Аша, на крајот Јурон е избран за крал поради неговото ветување да го освои Вестерос и да ги контрола змејовите на Денерис Таргариен со волшебениот рог што го поседува. Под водство на Јурон, Железната флота го напаѓа Речниот појас, заканувајќи се на седиштето на Куќата Тајрел во Хајгарден. Јурон го испраќа Викторион источно да и предложи брак на Денерис во негово име, за да се здобие со барање кон Железниот престол; но Виктарион тајно одлучува за себе да ја побара.

 Дорн 
Во јужниот регион Дорн, принцот Доран Мартел е соочен од трите Песочни змии - ќерки-копилиња на неговиот брат Оберин, кои сакаат одмазда за смртта на нивниот татко. Бидејќи тие го поттикнуваат народот, Доран наредува нивно апсење и неговиот чувар капетан Арео Хата ги затвора во палатата.

Смел обид на ќерката на Доран, Аријан, да создаде војна за наследство, со крунисување на сестрата на Томен, Мирсела, како кралица на Вестерос. Во збунетоста, еден од соговорниците на Аријан, Сер Геролд „Темна ѕвезда“ Дајн, се обидува да ја убие Мирсела и да ѝ го обезличи лицето. Чуварот на Мирсела, сер Арис Оукхарт, е убиен од Арео Хота. Ова го разнишува новиот сојуз на Дорн со Железниот престол. Доран подоцна и открива на својата ќерка дека има многу поголем план да ги собори Ланистерови, а нејзиниот брат Квентин заминал на исток за да врати „Оган и крв“ преку сојуз со Денерис.

 Бравос 
Пристигнувајќи во странскиот град Бравос, Арја Старк го пронаоѓа патот кон култот на атентатори што си го менуваат лицето, познати како „Безлични луѓе“. Прифатена како почетник, Арја е научена да го напушти претходниот идентитет, но нејзиниот вистински идентитет се задржува во себе во облик на волчји сништа.

Во меѓувреме, врховниот командант на „Ноќната стража“, Џон Сноу, му наредил на Самвел Тарли да отплови кон Цитаделата во Олдтаун за да се обучи како мајстор и да ги предупреди Седумте кралства за враќањето на легендарните непријателски суштества познати како Другите. Сем е придружуван од повозрасниот Мајстор Емон, дивјачката Гили, новороденчето на Гили и уште еден член на „Ноќната стража“, Дареон. Откако патувањето е во тек, Сем сфаќа дека детето е всушност син на водачот на дивата лига, Менс Рајдер, разменет со вистинскиот син на Гили. Групата привремено заглавувува во Бравос кога Емон се разболува, а Дареон го снемува со нивните пари. Откако дознал дека Денерис поседува змејови, Емон заклучува дека таа е предодредена да исполни пророштво и дека треба да и помогне. но набргу откако групата конечно ќе го напушти Бравос, Емон умира на возраст од 102 години.

По заминувањето на групата на Сем, Арја го затекнува Дареон и го убива поради напуштање на Ноќната стража. Како казна за неовластеното убиство, Безличните луѓе тогаш и даваат напивка што и предизвикува слепило.

 Олдтаун 
На крајот на романот, Сем пристигнува во Цитаделата и е претставен на надмајсторот Марвин. Откако дознал за смртта на Емон и змејовото пророштво за Денерис, Марвин заминува за сам да ја пронајде Денерис.  Семвел исто така пресртнува колега чирак кој се претставува себеси како Пејт.

 Ликови 
Приказната е раскажана од гледна точка на 12 ликови и еднократна гледна точка на прологот. За разлика од претходниците, четвртиот роман следи и бројни ситни ликови.

 Пролог: Пејт, почетник на Цитаделата во Олдтаун 
 Серсеј Ланистер, Кралицата-регент 
 Сер Џејми Ланистер, врховен командант на Кралската гарда 
 Бриен, девојката од Тарт, млада воинка која ги бара Санса и Арја Старк 
 Санса Старк, преправајќи се дека е Алејн Стоун, ќерката на Питер Бејлиш (нејзините подоцнежни поглавја се насловени како такви) 
 Арја Старк, подоцна наречена „Каналска мачка“, започнувајќи ја нејзината обука во Храмот на Оној со многуте лица во слободниот град Бравос 
 Семвел Тарли, заколнат брат на Ноќната стража 
 Во Железните острови: 
 Пророкот, Удавениот човек: Аерон „Дамфер“ Грејџој, самопрогласен слуга на Удавениот бог, најмлад од трите преживеани браќа на починатиот крал Бејлон 
 Ќерката на Крејкенот: принцезата Аша Грејџој, ќерка на починатиот крал Бејлон од Железните острови 
 Железниот капетан, Ајдукот: принцот Виктарион Грејџој, капетан на железната флота, еден од трите преживеани браќа на починатиот крал Бејлон 
 Во Дорн: 
 Капетанот на стражарите: Арео Хотах, капетан на стражарите на принцот Доран Мартел од Дорн 
 Извалканиот витез: Сер Арис Оукхарт од Кралската гарда 
 Кралицо-творец, Принцезата во кулата: Аријан Мартел, ќерка на принцот Доран и наследничка на Дорн

 Изданија 
Изданија на странски јазик

 Бугарски: Бард: „Пир за Врани“ („Празник за врани“) 
 Каталонски: Alfaguara: „Festí de corbs“ („Гозба за врани“) 
 Кинески (поедноставен): 重庆 出版社 (2008): „群 鸦 的 盛宴“ („Гозба за врани“). 
 Кинески (традиционален): 高 寶 國際 (2006): „群 鴉 盛宴“ („Гозба за врани“). 
 Хрватски: „Gozba vrana“ („Гозба на врани“) 
 Чешки: Talpress; „Hostina pro vrány" („Гозба за врани“) 
 Дански: Kragernes rige ("Кралството на враните") 
 Холандски: Luitingh-Sijthoff: "Een feestmaal voor kraaien" („Гозба за врани“) 
 Естонски: Два тома, тврдоукоричено : Varrak „Vareste pidusöök“ („Гозба на врани“) книга 1 и книга 2 
 Фински: „Korppien kestit“ („Гозба на врани“) 
 Француски: Три тома, тврдоукоричено: Pygmalion (2006–...): „Le chaos“, „Les sables de Dorne“, „Un Festin pour les Corbeaux“ („Хаос“, „Песоците од Дорн“, „Гозба за врани“). 
 Германски: единечен том,  Fantasy Productions (2006): „Krähenfest“ („Вранова гозба“, за објавување). Два тома, Blanvalet (2006): „Zeit der Krähen“, „Die dunkle Königin“ („Време на враните“, „Темната кралица“). 
 Грчки: Anubis: „Βορά Ορνίων“ („Плен на мршојадци“) 
 Хебрејски: „משתה לעורבים א\ב“ („Гозба за врани“, делови А/Б") 
 Унгарски: Alexandra Könyvkiadó: „Varjak lakomája“ („Гозба на врани“) 
 Италијански: Два тома, Arnoldo Mondadori Editore (тврдокорична 2006, 2007 година - обична корица 2007, 2008): „Il dominio della regina“, „L'ombra della profezia“ („Власта на кралицата“, „Сенката на пророштвото“). 
 Јапонски: Два тома, тврдокорично : Hayakawa (2008), обична корица : Hayakawa (2013): „乱 鴉 の 饗 宴“ („Гозба на воените врани“) I и II 
 Корејски: Eun Haeng Namu Publishing Co. : "까마귀 의 향연" („Гозба за врани“) 
 Литвански: Alma Littera „Varnų puota“ („Вранова гозба“) 
 Норвешки: Два тома, „Kråkenes gilde“ (Врановата гозба), „Jern og sand“ (Железо и песок) 
 Полски: Два тома, Zysk i S-ka: „Uczta dla wron: Cienie Śmierci“, „Uczta dla wron: Sieć Spisków“ („Гозба на врани: Сенки на смртта“, „Гозба на врани: Мрежа на интриги“) 
 Бразилско-португалски: Leya: „O Festim dos Corvos“ („Гозба на враните“) 
 Европско-португалски: Два тома, Saída de Emergência: „O Festim de Corvos“ („Гозба на врани“), „O Mar de Ferro“ („Железното море“) 
 Романски: Обична корица 2009, Тврдокорично 2011: „Festinul ciorilor“ („Празник на врани“) 
 Руски: AST: „Пир стервятников“ („Мршојадната гозба“). 
 Српски: Два тома, Лагуна: „Гозба за вране Део први“, „Гозба за вране Део друг“ („Гозба за врани“) 
 Словенечки: Vranja gostija („Гозба за врани“) 
 Шпански: Gigamesh (2007): „Festín de Cuervos“ („Гозба на врани“) 
 Шведски: Forum bokförlag: „Kråkornas fest“ („Врановата гозба“) 
 Турски: Два тома, Epsilon Yayınevi: „Buz ve Ateşin Şarkısı IV: Kargaların Ziyafeti – Kısım I & Kargaların Ziyafeti – Kısım II“ („Гозба за врани“) 
 Украински: KM Publishing (2016): „Бенкет круків“ („Гозбата на врани“) 
 Виетнамски: Два тома: „Trò Chơi Vương Quyền 4A: Tiệc Quạ đen“, „Trò Chơi Vương Quyền 4B: Lời Tiền tri“. („Игра на престоли 4А: Гозба на врани", "Игра на престоли 4Б: Пророштвото") 
 Монголски: Хэрээний найр („Гозба на врана“)

 Објавувања 
Мартин ги објавил првите четири поглавја на „Железни острови“ од „Гозба за врани“ како новела наречена Оружје на Крејкенот, објавена во 305-то издание на списанието „Змеј“, објавено во мај 2003 година. Друго кратко издание со трите поглавја со Денерис било објавено за саемот БукЕкспо во 2005 година иако, по географската поделба на книгата, овие поглавја биле подоцна преселени во петтиот волумен од серијалот, Танц со змејови.

Мартин првично планирал четвртата книга да се вика „Танц со змејови“ со приказна која продолжувала пет години по настаните на „Бура од мечеви“ (првенствено за да напредне во годините на помладите ликови). Сепак, за време на процесот на пишување, откриено е дека ова доведувало до поврзаност со ретроспективи за да се пополни празнината. После околу дванаесет месеци работење на книгата, Мартин одлучил да се откаже од голем дел од претходно напишаното и да започне одново, овој пат тргнувајќи веднаш по крајот на „Бура од мечеви“. Тој ја најавил оваа одлука, заедно со новиот наслов Гозба за врани, на „Ворлдкон“ во Филаделфија на 1 септември 2001 година. Тој исто така најавил дека Танц со змејови сега ќе биде петта книга во низата.

Во мај 2005 година, Мартин најавил дека неговиот ракопис за „Гозба за врани“ имал 1527 завршени страници, но сепак останал недовршен, со „околу стотина страници од груби и нецелосни поглавја, како и други поглавја скицирани, но целосно непишани“. Бидејќи големината на ракописот за „Бура од мечеви“ од 2000-тите години, неговиот претходен роман, бил проблем за издавачите низ целиот свет поради 1521та страница, Мартин и неговите издавачи решиле да го поделат наративот планиран за Гозба за врани во две книги. Наместо да го подели текстот на половина хронолошки, Мартин се одлучил да наместо тоа, да го подели материјалот според ликот и местото:  Така се чувствував ... дека ни беше подобро да ја раскажеме целата приказна за половина од ликовите, отколку половина од приказната за сите ликови. Сечењето на романот на половина ќе создадеше два половични романи; нашиот пристап ќе произведе два романи кои се одвиваат истовремено, но поставени стотици, па дури и илјадници километри разделени, и ќе вклучува различни групи на ликови (со некое преклопување).  Мартин истакнал дека Гозба за врани, ќе се фокусира на „Вестерос, Кралебран, Речните земји, Дорн и Железните острови“ и дека следниот роман „Танц со змејови“ ќе опфати „настани на исток и север“. Мартин исто така додал дека серијалот Песна за мраз и оган сега веројатно ќе брои седум романи. Гозба за врани била објавена неколку месеци подоцна, на 17 октомври 2005 година, повеќе од пет години по претходниот том во серијалот „Бура од мечеви“. Паралелниот роман „Танц со змејови“ бил објавен на 12 јули 2011 година.

 Детали околу објавувањето 

 2005 година, Обединетото Кралство, Voyager , датум на објавување 17 октомври 2005 година, тврдкорично 
 2005 година, Обединетото Кралство, Voyager , тврдкорично (издание преку презентација) 
 2005 година, САД, Spectra Books , датум на објавување 8 ноември 2005 година, тврдкорично издание 
 2006 година, Обединетото Кралство, Voyager , датум на објавување 25 април 2006 година, обична корица

 Прием 
Иако Гозба за врани, бил првиот роман во низата што дебитирал на првото место на списокот на Бестселери според Њујорк <i id="mwATk">Тајмс</i>, добил повеќе негативни критики во споредба со претходните романи во серијалот. Одлуката на Мартин да го преполови заплетот во однос на ликот и местото било многу контроверзно; многу критичари сметале дека овој роман се состои од ликови за кои луѓето помалку ги интересирало. Publishers Weekly рекле: „Долгоочекуваниот не започнува да ја опишува оваа четврта книга во зачудувачката епска песна на мраз и оган во мартиновиот бестселер. [. . . ] Ова не е Чин I Сцена 4, туку Чин II Сцена 1, поставувајќи темелни работи повеќе од унапредување на заплетот, и сериозно ја промашува неговата друга половина. Тенкиот избор овде е вкусен, но во никој случај задоволувачки.“ Ендрју Леонард од Salon.com во 2011 година кажал: „Не ме интересира колку добар писател си: Ако ги одземеш трите најсилни ликови од твојата приказна, сериозно ја поткопуваш основата зошто читателите паднале под твојата магија првично. Не успеало. Но, имаше и смисла во Гозба за врани, што Мартин да го изгубил својот пат. Ликовите чиишто приказни ги раскажувал шетаат напред и назад низ пејзажот уништен од војна и претстојната зима, но не се чинело дека води било каде суштински“. Реми Верхов од „Хафингтон пост“ забележал во нивниот преглед „ Танц со змејови“ во 2011 година дека петтиот том требало да „поправи дел од штетата направена од Гозба за врани, што искрено се чувствувало како да е напишано од дух-писател на моменти“. И двете книги имале „исти структурни проблеми“, правејќи се „распространети и неповрзани“, а според нејзиното мислење Гозба ги има помалку интересните ликови. Рејчл Браун од „The Atlantic“ изјавила дека во нивниот преглед на Танц со змејови дека Гозба е "мрачна и неблагодарна" и "навистина и недостигаат" Денерис Таргериан, Тирион Ланистер, и Џон Сноу.

 Награди и номинации 

 Награда Хуго - најдобар роман (номиниран) - (2006)
 Локус награда за фантастика - најдобар роман (номиниран) - (2006) 
 Британска награда за фантастика - најдобар роман (номиниран) - (2006) 
 Награда Квил - најдобар роман (научна фантастика и фантастика) (номиниран) - (2006)

 Наводи 



 Надворешни врски 

  на авторот Џорџ Р. Р. Мартин

Категорија:Песна за мраз и оган