Економија на Обединетите Арапски Емирати

Економијата на Обединетите Арапски Емирати (или ОАЕ) — втора по големина на Блискиот Исток (по Саудиска Арабија), со бруто домашен производ (БДП) од 414 милијарди американски долари (1,52 трилиони емиратски дирхами) во 2018 година.

ОАЕ успешно ја диверзифицира својата економија, особено во Дубаи, но сепак останува во голема мера зависна од приходите од нафта и природен гас, кои продолжуваат да играат централна улога во нејзината економија, особено во Абу Даби. Повеќе од 85% од економијата на ОАЕ се засновала на извозот на нафта според податоци од 2009 година. Додека Абу Даби и другите емиратства од ОАЕ останале релативно конзервативни во пристапот кон диверзификација, Дубаи, кој има далеку помали резерви на нафта, бил посмел во својата политика за диверзификација. Во 2011 година, извозот на нафта сочинувал 77% од државниот буџет на ОАЕ.

Туризмот е еден од поголемите не-нафтени извори на приход во ОАЕ, со тоа што некои од најлуксузните хотели во светот се сместени во ОАЕ. Голем градежен бум, проширена производствена база и просперитетен сектор на услуги им помагаат на ОАЕ да ја диверзифицираат својата економија. На национално ниво, во моментов има активни градежни проекти во вредност од 350 милијарди американски долари.

ОАЕ е членка на Светската трговска организација и ОПЕК.

Владата на ОАЕ веќе долго време инвестира во економијата за диверзификација и намалување на зависноста од приходите од нафта.

 Историска позадина 
Пред независноста од Велика Британија и обединувањето во 1971 година, секој емират бил одговорен за сопствената економија. Во тоа време, пронаоѓањето на бисери, морепловството и риболовот го претставувале заедно столбот на економијата, сè до развојот на јапонските бисери и откривањето на комерцијални количини нафта. Претходниот претседател на ОАЕ Зајед Бин Султан ел-Нахјан е заслужен за тоа што ја донел земјата напред во XX век и ги искористил приходите од извоз на нафта за да го финансира целиот неопходен развој. Исто така, поранешниот потпретседател на ОАЕ, Рашид Бин Саид ел-Мактум имал смела визија за Емиратот Дубаи и ја предвидел иднината не само во нафтата, туку и во другите индустрии.

Во осумдесеттите години, диверзификацијата на Дубаи била насочена кон трговијата и создавањето на бродски и логистички центри, особено пристаништето Рашид и пристаништето и слободната зона на Џебел Али, како и меѓународниот аеродром во Дубаи, доведувајќи до голем број глобални претставништва во бродската дејност, транспортот и логистиката ( DP World, Emirates, DNATA ). Појавата на живиот пазар на недвижнини во Дубаи било накратко сопрено од глобалната финансиска криза од 2007–8 година, кога Дубаи бил спасуван од Абу Даби. Опоравувањето од прегреениот пазар довело до построга регулација и надзор и пореален пазар за недвижнини низ ОАЕ со рестартирање на многу проекти кои претходно биле ставени во мирување. Иако пазарот продолжува да се шири, сегашните услови на пазарот за програмерите се одликуваат како „тешки“.

 Преглед 
ОАЕ ја има втората по големина економија во арапскиот свет (по Саудиска Арабија), со бруто домашен производ (БДП) од 414 милијарди американски долари (1,52 трилиони емиратски дирхами) во 2018 година. Третина од БДП е од приходите од нафта.  Економијата се очекувало да порасне 4-4,5% во 2013 година, во споредба со 2,3-3,5% во претходните пет години. Од независноста во 1971 година, економијата на ОАЕ пораснала за скоро 231 пати на 1,45 трилиони емиратски дирхами во 2013 година. Трговијата со нафта се зголемила на 1,2 трилиони емиратски дирхами, што е раст од околу 28 пати од 1981 до 2012 година.

Економијата на ОАЕ е една од најотворените ширум светот, а нејзината економска историја се враќа во времето кога бродовите пловеле кон Индија, покрај брегот на Свахили, сè до југ до Мозамбик .

Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) очекувал економскиот раст на ОАЕ да се зголеми на 4,5% во 2015 година, во споредба со 4,3% во 2014 година. ММФ го припишува потенцијалниот силен економски раст на ОАЕ во Извештајот за светски економски изгледи на зголемениот придонес на не-нафтените сектори, кој забележалпросек на раст од повеќе од 6% во 2014 и 2015 година. Таквиот придонес вклучува банкарство, туризам, трговија и недвижнини. Зголемувањето на куповната моќ на Емиратите и владините трошоци во инфраструктурни проекти значително се зголемиле.

На меѓународно ниво, ОАЕ е рангирана меѓу првите 20 за водење глобални услужни дејности, според АТ Кирни, земјата е рангирана во првите 30 како „најмрежните земји“ и како најмалку корумпирана земја според индексот на корупција според ТИ .

Владата на Обединетите Арапски Емирати објавила широко преструктуирање и спојување на повеќе од 50% од нејзините федерални агенции, вклучително и министри и оддели, во обид да се справи и да се опорави од економските шокови по повеќемесечното блокирање на коронавирусите .

 Податоци 
Следната табела ги прикажува главните економски индикатори во периодот 1980–2017 година. Инфлацијата под 2% е зелена.
ГодинаБДП(ПКМ во мил.$)GDP по глава на жител( во мил.$ ПКМ)Раст на БДП(реално)Инфлација(во %)Државен долг(во % од БДП)198075.174,759−1.8 %10.1 %n/a198189.281,0758.0 %7.9 %n/a198287.975,134−7.2 %7.0 %n/a198386.671,554−5.3 %1.3 %n/a198493.671,4824.5 %2.4 %n/a198594.268,263−3.5 %3.5 %n/a198677.653,878−19.3 %5.4 %n/a198783.855,8565.3 %5.5 %n/a198884.447,175−2.6 %5.0 %n/a1989101.554,58515.7 %2.8 %n/a1990130.170,54823.6 %0.6 %n/a1991137.371,2312.1 %3.4 %n/a1992144.871,9913.1 %6.4 %n/a1993148.271,1360.0 %5.3 %n/a1994162.572,8587.4 %5.7 %n/a1995176.873,3206.6 %4.3 %n/a1996189.677,6155.3 %3.0 %n/a1997209.481,1458.6 %3.0 %n/a1998213.375,2650.8 %2.0 %n/a1999224.774,0813.8 %2.2 %4.8 %2000258.186,18712.3 %1.3 %3.0 %2001267.384,4081.3 %2.8 %2.7 %2002278.283,0542.5 %2.9 %3.6 %2003308.786,9338.8 %3.1 %4.4 %2004347.692,4139.6 %5.0 %5.6 %2005376.291,6234.9 %6.2 %6.6 %2006425.984,9679.8 %9.3 %6.8 %2007451.372,5763.2 %11.1 %7.9 %2008475.058,8333.2 %12.3 %12.5 %2009453.655,315−5.2 %1.6 %24.1 %2010466.656,4571.6 %0.9 %21.9 %2011506.559,5026.4 %0.9 %17.5 %2012542.261,8375.1 %0.7 %17.0 %2013582.864,5375.8 %1.1 %15.7 %2014612.865,8773.3 %2.3 %15.5 %2015643.167,1273.8 %4.1 %18.7 %2016671.168,0923.0 %1.6 %20.7 %2017686.867,7410.5 %2.0 %19.5 %

 Надворешна трговија 
мини|290x290пкс| Извоз во 2006 година
Со увоз од вкупно 273,5 милијарди долари во 2012 година, ОАЕ ја поминале Саудиска Арабија како најголем потрошувачки пазар во регионот. Извозот изнесувал 314 милијарди долари, што ги прави ОАЕ втор по големина извозник во регионот.

ОАЕ и Индија се меѓусебни главни трговски партнери, при што вторите имаат многу нејзини граѓани кои работат и живеат во земјата. Трговијата изнесува над 75 милијарди американски долари (275,25 милијарди ЕД).

Првите пет на главните земји партнери на ОАЕ во 2014 година се Иран (3,0%), Индија (2,9%), Саудиска Арабија (1,5%), Оман (1,4%) и Швајцарија (1,2%). Што се однесува до првите пет добавувачи на ОАЕ се Кина (7,4%), САД (6,4%), Индија (5,8%), Германија (3,9%) и Јапонија (3,5%).

 Диверзификација на економијата на ОАЕ 
мини|280x280пкс| Графички приказ на извозот на производи на ОАЕ во категории обележани во боја (2017)
Иако ОАЕ има најразновидна економија во ГЦЦ, економијата на ОАЕ останува крајно зависна од нафтата. Со исклучок на Дубаи, поголемиот дел од ОАЕ зависат од приходите од нафта. Нафтата и природниот гас продолжуваат да играат централна улога во економијата, особено во Абу Даби . Повеќе од 85% од економијата на ОАЕ се засновала на извозот на нафта во 2009 година. Додека Абу Даби и другите емирати од ОАЕ останале релативно конзервативни во пристапот кон диверзификација, Дубаи, кој има далеку помали резерви на нафта, бил посмел во својата политика за диверзификација. Во 2011 година, извозот на нафта сочинувал 77% од државниот буџет на ОАЕ.

Дубаи пострадал од големата економска криза во периодот 2007-2010 година и бил помогнат од нафтеното богатство на Абу Даби. Актуелниот просперитет на Дубаи се припишува на Абу Даби. Во 2014 година Дубаи должел вкупно 142 милијарди долари. Владата на ОАЕ работела на намалување на зависноста на економијата од извоз на нафта до 2030 година. Различни проекти се во тек за да се постигне ова, а последниот бил пристаништето Калифа, отворено во Емиратот Абу Даби на крајот на 2012 година. Обединетите Арапски Емирати исто така го освоиле правото во конкуренција и биле домаќини на Светска изложба 2020, што се верува дека ќе има позитивен ефект врз идниот раст, иако има некои скептици кои го споменуваат спротивното.

Со текот на времето, Емиратот Дубаи започнла да бара дополнителни извори на приход. Продолжуваат да се развиваат висока класа туризам и меѓународни финансии. Во согласност со оваа иницијатива, бил отворен меѓународниот финансиски центар Дубаи (МФЦД), кој нуди 55,5% странска сопственост, данок на задржување, земјиште и деловен простор во сопственост и прилагоден систем за регулирање на финансиите со закони донесени од најдобрите практики во другите водечки финансиски центри како Њујорк, Лондон, Цирих и Сингапур. Нова берза за регионални компании и други иницијативи биле отворени во МФЦД. Дубаи исто така развил зони без Интернет и медиуми, нудејќи 100% странска сопственост, без даночен канцелариски простор за водечките светски ИКТ и медиумски компании, со најнова комуникациска инфраструктура за нивно сервисирање. Многу водечки светски компании формираат свои експозитури, а некои од нив дури и го промениле седиштето доаѓајќи во земјата. Неодамнешната либерализација на пазарот за недвижнини што им овозможува на странските граѓани да купуваат земјиште во сопственост, резултирало со голем бум во градежниот сектор и секторите на недвижнини, особено преку Палмовите Острови, Светот (архипелаг), Дубаи Марина, Кули на езерото Џумеира, и голем број други случувања, нудејќи вили и високи станови и деловен простор. „Емирати“ (дел од групата „Емирати“) е формирана од Владата на Дубаи во 80-тите години на минатиот век и во моментов е една од ретките авиокомпании што е сведок на силно ниво на раст. „Емирати“ е исто така најголем оператор на авионите „Ербас А380 “. година, буџетските приходи на владата изнесувале околу 29,7 милијарди ЕД, а расходите околу 22,9 милијарди ЕД. Покрај тоа, во изнаоѓање нови начини за одржување на националната економија, ОАЕ исто така постигнал напредок во инсталирањето на нови, одржливи методи за производство на електрична енергија. За тоа сведочат разни иницијативи за сончева енергија во градот Масдар и други случувања во обновливи извори на енергија во делови од земјата.

Покрај тоа, ОАЕ започнува да го гледа појавувањето на локалното производство како нов извор на економски развој, примерите на значајни инвестиции предводени од владата, како што се Страта во авионската индустрија, под Мубадала се успешни, додека има и мали претприемачки вложувања, како што е Zarooq Motors во автомобилската индустрија .

+Индикатори за надворешна трговија на ОАЕ Индикатор 2010 г. 2011 година 2012 година 2013 година 2014 година Увоз на стоки (милиони $) 165 000 203 000 226 000 251 000 262 000 Извоз на стоки (милиони $) 214 000 302.000 349 000 379 000 360 000 Увоз на услуги (милиони $) 41.337 55.702 62.301 66.413 70.279 Извоз на услуги (милиони $) 11.028 12.063 15.276 17.345 19 769 Увоз на стоки и услуги (Годишен % Промена) 2.1 18,8 5.2 6.5 6.1 Извоз на стоки и услуги (Годишен % Промена) 2.5 20,7 17.0 4,5 8.2 Увоз на стоки и услуги (во % од БДП) 72.2 72.3 75.3 76,8 77,9 Извоз на стоки и услуги (во % од БДП) 78,8 90.3 100,6 101,3 98.0

 Човечки ресурси и вработување 
десно|мини| Двајца работници во сина-јака, со Бурџ Калифа на позадина.
Емиратизацијата е иницијатива на владата на ОАЕ за вработување на повеќе државјани на ОАЕ на значаен и ефикасен начин во јавниот и приватниот сектор.   Додека програмата е воспоставена повеќе од една деценија и резултатите може да се видат во јавниот сектор, приватниот сектор сè уште заостанува со граѓаните што претставуваат само 0,34% од работната сила во приватниот сектор.Kerr, S. and A. England (2009). UAE to safeguard jobs of nationals. Financial Times. London

И покрај тоа што постои општ договор за важноста на емиратизација од социјални, економски и политички причини, постои и одреден спор за влијанието врз ефикасноста на организацијата. Сè уште не е познато дали, и до кој степен, вработувањето на државјани генерира поврат за работници кои работат на Блискиот Исток. Неодамнешните истражувања предупредуваат дека локализацијата не е секогаш поволна за фирмите што работат во регионот, а нејзината ефикасност зависи од голем број контингентни фактори.Mellahi, K. (2007). The effect of regulations on HRM: private sector firms in Saudi Arabia. International Journal of Human Resource Management, 18(1): 85-99.Forstenlechner, I. (2010). "Workforce localization in emerging Gulf economies: the need to fine-tune HRM." Personnel Review 39(1): 135-152.

Сепак, во декември 2009 година, позитивното влијание на граѓаните на ОАЕ на работното место било идентификувано во написот на весникот повикувајќи се на сè уште необјавена студија.

Генерално, сепак, користењето на приватниот сектор останува на ниско ниво, без оглед на значителните инвестиции во образованието, кои достигнале рекордни нивоа, а образованието сега изнесува 22,5% - или 2,6 милијарди долари - од вкупниот буџет планиран за 2010 година.  Повеќе владини иницијативи активно ја промовираат емиратизацијата преку обука на младите од средните училипта преку мноштво вештини. Овие иницијативи се преземени од страна на Тавтин ОАЕ, ЕНДП  или Абу Даби Совет на Тавенит.

Постојат многу малку закони против дискриминација во врска со работничките прашања, при што на месното население, и на други државјани на ГЦЦГЦЦ им се дава предност кога станува збор за вработувањето.Emiratisation won't work if people don't want to learn | The National . Thenational.ae (2013-03-18). Retrieved on 2014-01-26. Синдикатите обично се забранети и на работниците со какви било проблеми со трудот им се препорачува да бидат во контакт со Министерството за труд, наместо да протестираат или да одбиваат да работат. Вработените мигранти често се жалат на слаба безбедност на работното место и плати засновани врз националност, иако тоа полека се решава.

Надвор од директно спонзорирање на иницијативи за образование, Емиратската Фондацијата за филантропија  финансира големи истражувачки иницијативи за емиратизација преку конкурентни грантови за истражување, дозволувајќи им на универзитетите како што се Универзитетот на Обединетите Арапски Емирати да градат и шират експертиза на оваа тема.

Академиците кои работат на различни аспекти на емирацијата се Пол Дајер  и Наташа Риџ од Факултетот за управување на Дубаи, Инго Форстенлехнер од Универзитетот на Обединетите Арапски Емирати, Касим Рандари од Британскиот универзитет во Дубаи и Пол Ноглингер од ФХВиен.

Во 2020 година, економијата на Обединетите Арапски Емирати станала ранлива на пандемијата КОВИД-19, доживувајќи економски застој. Меѓу Емиратите, Дубаи се соочил со екстремна ситуација, каде работниците-иселеници останале без работа. Илјадници Британци кои работеле во градот започнале да го распродаваат својот имот за да соберат пари, бидејќи строгите прописи за визи ги принудиле да се вратат во Велика Британија .

 Инвестиции 
Берзанската капитализација на котираните компании во ОАЕ била проценета на 109,9 милијарди долари во октомври 2012 година од страна на Блумберг .

 Надворешни инвестиции 
Инвестициони институции биле создадени од владата за да промовираат управување со инвестиции направени од ОАЕ во странство:

Инвестициска управа во Абу Даби (АДИА)

 Инвестициски совет во Абу Даби (ИСАД)
 Компанија за развој на Мубадала (КРМ)
 Меѓународна компанија за инвестиции во нафта (МКИН)
 Светот на Дубаи
 Меѓународен главен град Дубаи (МГД) 

 Внатрешна инвестиција 
ОАЕ е на 17-та позиција според глобалниот индекс на конкурентност (ГИК). Во извештајот се вели дека конкурентноста на ОАЕ произлегува од „висококвалитетната [...] инфраструктура“ и „високо ефикасните добри пазари “. 

 Кодекс на корпоративно управување 
Органот за хартии од вредност и стоки (СЦА) вовел нова регулатива за корпоративно управување (Кодексот за корпоративно управување), што се применува на сите акционерски друштва и институции чии хартии од вредност котираат на Финансискиот пазар во Дубаи (ФПД) и Берзата за хартии од вредност Абу Даби (БХВАД) во 2009 година.

 Банкарство 
На 19 јуни 2020 година, агенцијата за рејтинг „ Мудис“ ги променила ставовите во однос на осум банки во Обединетите Арапски Емирати од стабилна во негативна. Промената се должи на „потенцијалното слабеење во нивните самостојни кредитни профили“, каде што економијата на ОАЕ се соочила со дополнителни предизвици среде пандемијата COVID-19 и ниските цени на нафтата. Осумте банки биле трговската банка Абу Даби, Емирати НБД, Банката ХСБЦ за Блискиот Исток, Исламска банка Дубаи, Исламската банка Абу Даби, Националната банка на Фуџаира, Националната банка на Рас ел-Хаима и Банката Машрек .

Fitch Ratings во својот извештај од 22 јуни 2020 година предвидува дека самостојните кредитни профили на банките засновани на ОАЕ треба да ослабнат во следната година поради финансиската криза предизвикана од пандемијата на коронавирус и падот на цената на нафтата. Според извештајот на „Фич“, и покрај спроведувањето навремени мерки за поддршка на економијата, профитабилноста на банките во ОАЕ се склонети да бидат погодени од пониски приходи од камати, влошени со контролиран обем на деловна активност, пониски каматни стапки и повисок заем за наплата. Покрај тоа, квалитетот на активата се очекува да ослаби, исто така, по неиздржливото влијание на економскиот пад што сите должници можеби не можат да го издржат.

 Недвижен имот 
мини|300x300пкс| Меѓународен финансиски центар во Дубаи
Развојот во секторите на недвижнини и инфраструктура во текот на последните години придонело земјата да стане глобално туристичко одредиште. Придонесот на туризмот во државниот БДП се зголемил од 3% во средината на 1990-тите на повеќе од 16,5% до крајот на 2010 година. Овој тренд е поддржан од огромните јавни инвестиции во туристички проекти (47 милијарди долари годишно) кои се носат главно за трошење аеродроми, зголемување на нивниот капацитет, градење нови аеродроми и пристаништа.

Секторот за недвижнини има позитивно влијание врз развојот, можностите за работа, инвестициите и туризмот бидејќи се започнати проекти за недвижнини за да се задоволат потребите на пазарот и зголемената побарувачка за станови и деловни единици, особено во Дубаи и Абу Даби. ОАЕ има 18 туристички хотели од вкупно 155 (високи 150 метри) што постојат низ целиот свет. Ова ги прави ОАЕ третo одредиште со вакви градби по Кина и Америка во 2014 година. Овие згради се меѓу атракциите на ОАЕ за туристите . Дубаи усвоил блескави идеи во градежништвото и дизајнот на овие високи градби.

Скокот во секторот на недвижнини заедно и развојот на инфраструктурата во ОАЕ во текот на последните години придонеле оваа земја да биде глобално туристичко одредиште. Затоа, придонесот на туризмот во државниот БДП се зголемил од 3% во средината на 1990-тите на повеќе од 16,5% до крајот на 2010 година. Овој тренд е поддржан од огромните јавни инвестиции во туристички проекти (47 милијарди долари годишно).

ОАЕ има околу 37% од индустријата за нафта и гас во регионот, хемиската индустрија, енергетиката и проектите за вода и ѓубре. Владата на ОАЕ вложува огромни средства во туризам и проекти за недвижнини, особено во Абу Даби и Дубаи. Островот ел-Садијат во Абу Даби и Бурџ Калифа во Дубаи, највисоката кула во светот, светскиот центар „Џебел Али“ се точка во случај на пресвртниците што на ОАЕ му дале висок профил на глобално туристичко одредиште. Според извештајот за глобална конкурентност 2013-2014, ОАЕ се рангирал на четвртото место во светот според квалитетот на инфраструктурата.

 Финансиски центри 
Меѓу најистакнатите финансиски центри во ОАЕ се:

 Меѓународен финансиски центар Дубаи , федерална финансиска слободна зона со седиште во Дубаи
 Глобален пазар на Абу Даби , меѓународен финансиски центар сместен на островот Ал Марија

 Поврзано 

 Економија на Дубаи
 Национална корпорација за обврзници 
 Список на зони за слободна трговија во ОАЕ
 Список на најголемите компании на Обединетите Арапски Емирати
 Човекови права во Обединетите Арапски Емирати
 Мировен договор Израел – Обединети Арапски Емирати

 Наводи

 Надворешни врски 

 Економија на ОАЕ на Светскиот фактбук на ЦИА 

 Министерство за економија, Обединети Арапски Емирати
 Резиме на статистика на трговијата на Светска банка Обединети Арапски Емирати