Ужасите на војната (Гоја, 1810 - 1815)

Ужасите на војната  (шпански: Los desastres de la guerra) — циклус од 82 графики на шпанскиот сликар Франсиско де Гоја, создаден помеѓу 1810 и 1815 годинаFrancisco Goya’s ‘Disasters of War’ (Los Desastres de la Guerra).

Графиките содржат бројни мотиви, детали и ликовни размислувања за суровостите и бесмислата на злосторствата направени во време на Шпанско-француската војна односно во војна за независност на Шпанија.

За време на животот на Гоја, биле отпечатени само два комплети од овој циклус, од кои едниот, Гоја му го подарил на својот пријател и уметнички критичар Шон Бермудез. Првото издание, по смртта на Гоја било објавено од Кралската ликовна академија Сан Фернандо, 1863 години. Следувале три изданија, 1892, 1903 и [1906] годинаDisaster of War, 1810-1820 by Francisco Goya.

 Историски прилики во кои се создадени графиките 

Во 1808 година започнала првата вистинска герилска војна во историјата. Страни во конфликтот биле Шпанија и Франција во време на Наполеон.
Војниците на Наполеон влегле во Шпанија за да ја нападнат Португалија, сојузник на Англија. Отпрвин, шпанскиот народ ги поздравил француските трупи, бидејќи сметал дека Французите дошле да го соборат Мануел Годој, штитеникот на кралицата. Но, кога Наполеон го принудил шпанскиот крал да абдицира по репресијата што се случила на 3 мај и по назначувањето на братот на кралот Хосе за крал, работите драстично се промениле. Наводниот ослободител се претворил во непријател и освојувач. Како и во остатокот од Европа, отпорот и омразата кон Наполеон растеле прогресивно.
Бруталната и крвава репресија за време на мајските востанија во Мадрид била сигнал за почеток на масовен вооружен отпор против Французите, низ цела Шпанија. Почнувајќи од Навара, прва изложена на нападите на француските трупи, сè до најјужните делови на Шпанија.

На 31 мај во 1808 година под водство на шпанскиот генерал Палафокс започнал крвав отпор против Французите во Сарагоса. Градот бил постојано бомбардиран од средината на јуни, но бранителите на Сарагоса успеале да се спротивстават на сите напади, така што во средината на август 1808 година, француските генерали решиле да ги прекинат борбите. Во тоа време, генералот Палафокс го повикал Гоја во Сарагоса за да биде сведок на суровата опсадаThe Disasters of War (Los Desastres de la Guerra), title page..

 Датирање 

Гоја од Мадрид отпатувал за Сарагоса помеѓу 2 и 8 октомври 1808 година, на покана на шпанскиот генерал Палафокс, за да дознае и да ги претстави настаните околу опсадата на градот.
Патувајќи, тој се среќавал со бројни воени настани, кои ги насликал и на сликите како што се „Правење на барут во Сиера де Тардиенти“ и „Правење на куршуми во Сиера де Тардиенти“, кои биле создадени во периодот на „Ужасите на војната“.

Од октомври 1808 година, Гоја направил подготвителни скици (денес во Музејот Прадо), кои биле основа за создавањето на графичките плочи во 1810 година. Малите промени што се случиле во процесот на трансформација од цртеж во графички израз, ги подобриле композициски решенија, како и создавање кон повисоката универзалност на презентираните сцени.

Временската рамка на сцените во овие графики го опфаќал периодот на настани што се случиле во Шпанија помеѓу 1808 и 1815 година. Фактот дека тие не биле објавени во тие години, најверојатно е директно поврзано со острата критика во одредени графики на тогашниот тоталитарен режимGoya's 'Disasters of War'.

 Техника 

Графичката техника во која биле направени графиките е бакропис, со одредени детали од сува игла и акватинта. Иако акватинтата била основната техника во создавањето на неговиот цилкулс Капричосите, Гоја во овој цилкус не ја користел целосно, поради тешкотија во набавката на материјалите во периодот на воени репресии и економски кризиThe Disasters of War.

 Теми и структури 

Во почетокот, циклусот бил според сугестиите на генералот Палафокс, требало да биде со патриотски теми како поддршка на војниците и народот, особено на Сарагоса. Меѓутоа, како што напредувал во создавањето, Гоја, ја напуштал патриотската тема, авторски осврнувајќи се на бројните воени катастрофи, опфаќајќи ги двете завојувани страни неселективно. На многу графики, не е можно да се одреди која страната која е агресор, а која е бранител. На крајот од серијата, тој исто така се осврнувал и на некои повоени политички теми.

 Уметничко значење 

Покрај графичкиот циклус „Капричосите“ циклусот „Ужасите на војната“ е еден од најзначајните ликовни и уметнички подвизи не само во графичкото творештво туку у во ликовното создавање и уметноста воопшто.
Со импресивен израз, снажни потези, моќ длабоко да се продре во универзалноста на човечката трагедија и апсурдност на неговото нецивилизирано постоење, Гоја, се јавува како критичар, филозоф, мислител, загледан во смислата на човековото постоење.

Неговиот ликовен израз е еден век пред времето, во овој циклус се најавува експресионизмот, се поставуваат темелите на ликовната уметност на дваесеттиот век особено од Првата светска војна, па до денес. Неговиот ликовен дневник, остварен преку 82 графики е генијален и неповторлив и покрај што е инспирација за уметниците и денес тој е предмет на бројни проучувања, толкувања, есеиThe Disasters of War (Dover Fine Art, History of Art).

 Галерија 

Преглед на графичките дела од првото издание (Прадо, прво издание 1863).

 Прв дел - Војната (La Guerra) Реден број.  Графика  Наслов  Реден број  Графика  Наслов 1.  center|90px   Тажни претчувства за тоа што треба да се случи   2.  center|90px  Со право или не  3.  center|90px  Исто  4.  center|90px  Жените ја даваат храброста  5.  center|90px  Тие се диви ѕверови  6.  center|90px  Во право  7.  center|90px  Каква храброст!  8.  center|90px  Siempre sucede  9.  center|90px  Тие не сакаат  10.  center|90px  Ниту овој  11.  center|90px  Не за оние  12.  center|90px  Вие сте родени за оваа намена  13.  center|90px  Горчливо присуство  14.  center|90px  Тежок пат е!  15.  center|90px  И веќе нема никаква помош  16.  center|90px  Тие го искористуваат тоа  17.  center|90px  Тие не се согласуваат  18.  center|90px  Закопај ги и замолчи  19.  center|90px  Нема повеќе време  20.  center|90px  Грижете се за нив и продолжете со борбата  21.  center|90px  Ќе биде исто  22.  center|90px  Дури и полошо  23.  center|90px  И на друго место  24.  center|90px  Овие сè уште можат да бидат од корист  25.  center|90px  И овиеs  26.  center|90px  Не може да се види  27.  center|90px  Добротворни цели 28.  center|90px  Населението  29.  center|90px  Тој го заработи тоа  30.  center|90px  Ужаси на војната  31.  center|90px  Тоа е нешто!  32.  center|90px  Зошто?  33.  center|90px  Што друго може да се направи?  34.  center|90px  За нож  35.  center|90px  Никој не може да знае зошто  36.  center|90px  Исто така не тука  37.  center|90px  Ова е полошо  38.  center|90px  Варвари!  39.  center|90px  Каков херојски чин! Со мртви!  40.  center|90px  Нешто може да се добие со тоа  41.  center|90px  Тие бегаат низ пламенот  42.  center|90px  Сè е свртено наопаку  43.  center|90px  Тука исто така  44.  center|90px  Сум го видел  45.  center|90px  И ова исто така  46.  center|90px  Сум го видел  47.  center|90px  Така се случи  Втор дел - Глад (El Hambre) 48.  center|90px  Сурово сожалување!  49.  center|90px  Добротворни цели на жената  50.  center|90px  Несреќна мајка!  51.  center|90px  Благодарение на супа од грав  52.  center|90px  Тие не пристигнуваат на време  53.  center|90px  Тој е мртов: ништо не можеше да се стори во врска со тоа 54.  center|90px  Залудни жалења  55.  center|90px  Најлошото е питачењето 56.  center|90px  До гробиштата  57.  center|90px  Здравите и болните  58.  center|90px  Викањето е бесмислено  59.  center|90px  Која е употребата на еден сад?  60.  center|90px  Нема кој да им помогне  61.  center|90px  Тоа се е различен вид луѓе  62.  center|90px  Креветите на смртта  63.  center|90px  Акумулација на мртви  64.  center|90px  Колички товари за на гробишта  Нагласени каприци (Caprichos enfáticos) 65.  center|90px  Која е оваа бука?  66.  center|90px  Чудно обожавање!  67.  center|90px  Ова исто така  68.  center|90px  Какво лудило!  69.  center|90px  Ништо.Ќе испадне“ 
|| 70. || center|90px || Тие не го знаат патот 
|- valign="top"
| 71. || center|90px || Против јавниот интерес 
|| 72. || center|90px || Последиците 
|- valign="top"
| 73. || center|90px || Пантомима на мачки 
|| 74. || center|90px || Ова е полошо! 
|- valign="top"
| 75. || center|90px || Шарлатаните на Фарандула“  76.  center|90px  Месојаден мршојадец  77.  center|90px  Јажето запнува  78.  center|90px  Тој добро се брани  79.  center|90px  Вистината е мртва  80.  center|90px  Дали ќе воскресне?  81.  center|90px  Чудовиште!  82.  center|90px  Ова е вистинскиот начин 

Наводи

 Литература 
 Wilson-Bareau, Juliet. Goya’s Prints, The Tomás Harris Collection in the British Museum. London: British Museum Publications, 1981. ISBN 0-7141-0789-1
 Clark, Kenneth. Looking at Pictures. Boston: Beacon Press, 1968.
 Connell, Evan S. Francisco Goya: A Life. New York: Counterpoint, 2004. ISBN 1-58243-307-0
 Gudiol, José. Goya. New York: Hyperion Press, 1941.
 Gudiol, José. Goya 1746—1828, Volume 1. Barcelona: Ediciones Poligrafa, 1971.
 Heras, Margarita Moreno de las, et al. Goya and the Spirit of Enlightenment. Museum of Fine Arts, Boston, 1989. ISBN 0-87846-300-3
 Hofer, Philip. The Disasters of War. New York: Dover Publications, 2006. ISBN 0-486-44758-8
 Hollander, Anne. Moving Pictures. New York: Alfred a Knopf, 1989. ISBN 0-394-57400-1
 Hughes, Robert. Goya. New York: Alfred A. Knopf, 2004. ISBN 0-394-58028-1
 Hughes, Robert. Nothing If Not Critical. London: The Harvill Press, 1990. ISBN 8-8604-6859-4
 Huxley, Aldous. The Complete Etchings of Goya. New York: Crown Publishers, Inc., 1947.
 Licht, Fred. Goya: The Origins of the Modern Temper in Art. Universe Books, 1979. ISBN 0-87663-294-0
 Licht, Fred, et al. Goya in Perspective. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall, Inc., 1973. ISBN 0-13-361964-8
 Sayre, Eleanor A. The Changing Image: Prints by Francisco Goya. Boston: Museum of Fine Arts, 1974. ISBN 0-87846-085-3
 Shaw, Philip. «Abjection Sustained: Goya, the Chapman Brothers and the 'Disasters of War'». Art History, Volume 26, No. 4, September 2003. ISSN 0141-6790
 Stoichita, Victor and Coderch, Anna Maria. Goya: the Last Carnival. London: Reakton books, 1999. ISBN 1-86189-045-1
 Swartz, Mark. The Disasters of War. Museum of Modern Art, Volume 4, No. 1, January 2001. 10-13
 Tomlinson, Janis A. Goya in the Twilight of Enlightenment. New Haven: Yale University Press, 1992. ISBN 0-300-05462-9

 Надворешни врски 

 Colección de grabados en Internet 
 Análisis de las estampas de Los desastres de la guerra
 Francisco de Goya, Los desastres de la guerra, Madrid, Real Academia de Nobles Artes de San Fernando, 1863.
 Bibliografía actualizada (septiembre de 2017) sobre Los desastres de la guerra de Goya.

Категорија:Дела на Франсиско Гоја
Категорија:Графички циклуси на Франсиско Гоја
Категорија:Графички циклус „Ужасите на војната“ од Франсиско Гоја