Јужно велигденче

Јужното велигденче (Zerynthia polyxena) е пеперутка од семејството пеперутки Ластовичарки.

 Подвидови и форми 

 Zerynthia polyxena polyxena (Денис & Шифермилер, 1775) Италија
 Zerynthia polyxena polyxena f. punctata Шулц, 1908
 Zerynthia polyxena polyxena f. marpha Шулц, 1908
 Zerynthia polyxena polyxena f. rubra Хофман, 1916
 Zerynthia polyxena polyxena f. bella Нојбергер, 1903
 Zerynthia polyxena polyxena f. bipunctata Космовичи, 1892
 Zerynthia polyxena polyxena f. meridionalis Хофман, 1916
 Zerynthia polyxena polyxena f. tripunctata Железни, 1916
 Zerynthia polyxena polyxena f. nora Шулц, 1908 
 Zerynthia polyxena polyxena f. muelleri Брик, 1921 
 Zerynthia polyxena polyxena f. springeri Ронике, 1906
 Zerynthia polyxena polyxena f. reducta Железни, 1915
 Zerynthia polyxena polyxena f. nigromaculata Железни, 1915
 Zerynthia polyxena polyxena f. unimaculata Железни, 1915
 Zerynthia polyxena polyxena f. demaculata Шулц, 1908
 Zerynthia polyxena polyxena f. confluens Шулц, 1908
 Zerynthia polyxena polyxena f. lateviltata Шулц, 1908
 Zerynthia polyxena polyxena f. fasciata Бегрер, 1919
 Zerynthia polyxena polyxena f. skalae Железни, 1917
 Zerynthia polyxena polyxena f. derubescens Зулих, 1928
 Zerynthia polyxena polyxena f. alba Еспер, 1805
 Zerynthia polyxena polyxena f. subalba Шулц, 1908
 Zerynthia polyxena polyxena f. rufescens Обертур, 1879
 Zerynthia polyxena polyxena f. meta Мајген
 Zerynthia polyxena polyxena f. ochracea Шѕтаудингер, 1861
 Zerynthia polyxena polyxena f. cellopura Ајснер
 Zerynthia polyxena polyxena f. basinigra Ајснер
 Zerynthia polyxena polyxena f. quincunx Ајснер
 Zerynthia polyxena polyxena f. divisa Шулц, 1908
 Zerynthia polyxena polyxena f. ornata Ајснер
 Zerynthia polyxena polyxena f. vitrina Ротшилд
 Zerynthia polyxena polyxena f. irregularis Холанд
 Zerynthia polyxena aemiliae (Рочи, 1929) северна Италија
 Zerynthia polyxena albanica (Римел, 1927) Албанија
 Zerynthia polyxena australis Еспер, 1780 
 Zerynthia polyxena australis f. alicea Нојбергер, 1903
 Zerynthia polyxena australis f. paucipunctata Нојбергер
 Zerynthia polyxena australis f. tristis Верити
 Zerynthia polyxena australis f. divisa Шултез
 Zerynthia polyxena australis f. hartmanni Штаудфус, 1896
 Zerynthia polyxena australis f. unipunctata Ајснер, 1954
 Zerynthia polyxena australis f. minusculus Ајснер
 Zerynthia polyxena australis f. vitrina Ротшилд
 Zerynthia polyxena australis f. aperta Ајснер, 1954
 Zerynthia polyxena australis f. quincunx Ајснер
 Zerynthia polyxena australis f. honnerathii Боасдивал, 1832
 Zerynthia polyxena australis f. albescens Ајснер
 Zerynthia polyxena australis f. binaria Ајснер
 Zerynthia polyxena bosniensis (Ајснер, 1974)Босна и Херцеговина
 Zerynthia polyxena bosniensis f. ochracea Штаудингер, 1861
 Zerynthia polyxena bosniensis f.reducta Зелзни, 1915
 Zerynthia polyxena bryki (Ајснер, 1954) Црна Гора  и Босна и Херцеговина
 Zerynthia polyxena cantabrica Гомес-Бустил
 Zerynthia polyxena carmenae (Сабариего ет Мартинес, 1991) Бугарија
 Zerynthia polyxena cassandra (Гејер, 1828)Франција и Италија
 Zerynthia polyxena cassandra f. ochracea Штаудингер, 1861
 Zerynthia polyxena cassandra f. vitrina Ротшилд, 1918
 Zerynthia polyxena cassandra f. inornata Пјоно
 Zerynthia polyxena cassandra f. bella Нојбергер
 Zerynthia polyxena cassandra f. reducta Железни, 1915
 Zerynthia polyxena cassandra f. quincunx Ајснер
 Zerynthia polyxena cassandra f. microcreusa Верити, 1947
 Zerynthia polyxena cassandra f. deminuta Верити, 1947
 Zerynthia polyxena cassandra-clara (Верити, 1947) Хрватска
 Zerynthia polyxena castiliana Рул, 1892
 Zerynthia polyxena castiliana f. derubescens Шулц
 Zerynthia polyxena castiliana f. honnorathii Боасдивал, 1832 
 Zerynthia polyxena castiliana f. tristis Верити, 1906
 Zerynthia polyxena castiliana f. semitristis Де Сагара, 1930
 Zerynthia polyxena castiliana f. ornatissima Блашиер, 1908
 Zerynthia polyxena castiliana f. nigricans Холанд
 Zerynthia polyxena castiliana f. alicea Нојбергер, 1903
 Zerynthia polyxena catalonica Де Сагара 1930 
 Zerynthia polyxena catalonica f. semitristis Де Сагара, 1930
 Zerynthia polyxena caucasiae (Нардели и Хиршфелд, 2002) Кавказ
 Zerynthia polyxena creusa Мајген, 1829Италија
 Zerynthia polyxena decastroi (Sala & Bollino, 1992) Италија
 Zerynthia polyxena deminuta (Верити, 1947) Франција
 Zerynthia polyxena demnosia Фрејер, 1833Грција, Македонија и Албанија
 Zerynthia polyxena demnosia f. quincunx Ајснер
 Zerynthia polyxena demnosia f. vitrina Ротшилд
 Zerynthia polyxena demnosia f. ochracea Штаидунгер, 1861
 Zerynthia polyxena gracilis (Шулц, 1908) Турција
 Zerynthia polyxena idaensis (Ајснер, 1974) Крит
 Zerynthia polyxena idaensis f. rumina Лине, 1758
 Zerynthia polyxena latevittata (Верити, 1919) Сицилија
 Zerynthia polyxena latiaris (Стичел, 1907) Италија
 Zerynthia polyxena linnea (Брик, 1932)Италија
 Zerynthia polyxena macedonia (Ајснер, 1974) Македонија
 Zerynthia polyxena michaelis (Нардели, 1993) Италија
 Zerynthia polyxena microcreusa (Верити, 1947) Франција
 Zerynthia polyxena minima Гархардингер, 1951 )
 Zerynthia polyxena nemorensis (Веритуи, 1919) Италија
 Zerynthia polyxena nigra (Сијариќ, 1989) Босна и Херцеговина
 Zerynthia polyxena padana (Рочи, 1929) Италија
 Zerynthia polyxena patrizii (Нардели, 1993) Италија
 Zerynthia polyxena petheri Ромеј, 1927 Шпанија
 Zerynthia polyxena petri (Брик, 1932) 
 Zerynthia polyxena polymnia (Милије, 1880) 
 Zerynthia polyxena reverdinii (Фрушторфер, 1908) Италија
 Zerynthia polyxena silana (Сторас, 1962) Италија
 Zerynthia polyxena sontae (Сијариќ, 1989) Србија
 Zerynthia polyxena taygetana (Росен, 1929) Грција
 Zerynthia polyxena thesto Фрушторфер, 1908 
 Zerynthia polyxena thesto f. rufescens Обертур, 1879
 Zerynthia polyxena thesto f. muelleri Брик, 1991
 Zerynthia polyxena thesto f. cellopura Ајснер
 Zerynthia polyxena tristis Де Латин, 1950 Турција
 Zerynthia polyxena vipsania Хеминг, 1941Италија

Распространетост
Јужното велигденче е распространето во средна и јужна Европа, вклучително и Балканот и Македонија. На исток пеперутката може да се најде до Казахстан.

Живеалиште
Овие ретки пеперутки може да се најдат во топли, сончеви и отворени пространства. Тие сакаат места кои се влажни, има вода, изобилство на растенија. Живеат на надморска височина од 0 до 1700 метри.

Опис
Распонот на крилјата на пеперутката може да достигне од 46 до 52 мм. Женките имаат нешто подолги крилја и вообичаено со посветли бои. Основата боја на крилјата е жолта со јасни и изразени шари.
Гасениците се долги до 35 мм, првично се црни, а потоа стануваат посветли.

Биологија
Оваа пеперутка се јавува во рана пролет. Возрасните летаат од аптил до јуни и не се активни повеќе од три седмици. Јајцата ги снесуваат поединечно или во групи под листот на некое растение. Јајцата се сферични. Гасениците се хранат претежно со Aristolochia clematitis, Aristolochia rotunda, Aristolochia pistolochia и Aristolochia pallida).Paolo Mazzei, Daniel Morel, Raniero Panfili  Moths and Butterflies of Europe and North Africa

Наводи

Литература
Capinera, J. L. (Ed.), Encyclopedia of Entomology, 4 voll., 2nd Ed., Dordrecht, Springer Science+Business Media B.V., 2008, pp. lxiii + 4346, , LCCN 2008930112, OCLC 837039413.
Dapporto, L., Speciation in Mediterranean refugia and post-glacial expansion of Zerynthia polyxena (Lepidoptera, Papilionidae). J. Zool. Syst. Evol. Res., in press.doi: 10.1111/j.1439-0469.2009.00550.x
Higgins, L.G, Riley, N.D, 1970; A Field Guide to the Butterflies of Britain and Europe
Kükenthal, W. (Ed.), Handbuch der Zoologie / Handbook of Zoology, Band 4: Arthropoda - 2. Hälfte: Insecta - Lepidoptera, moths and butterflies, in Kristensen, N. P. (a cura di), Handbuch der Zoologie, Fischer, M. (Scientific Editor), Teilband/Part 35: Volume 1: Evolution, systematics, and biogeography, Berlino, New York, Walter de Gruyter, 1999 [1998], pp. x + 491, , OCLC 174380917.
Nazari, V., Sperling, F.A.H. 2007; Mitochondrial DNA divergence and phylogeography in western Palaearctic Parnassiinae (Lepidoptera:Papilionidae): how many species are there? Insect Syst Evol 38:121–138.
Scoble, M. J., The Lepidoptera: Form, Function and Diversity, 2nd ed., London, Oxford University Press & Natural History Museum, 2011 [1992], pp. xi, 404, , LCCN 92004297, OCLC 25282932.
Stehr, F. W. (Ed.), Immature Insects, 2 vol., 2nd ed. Dubuque, Iowa, Kendall/Hunt Pub. Co., 1991 [1987], pp. ix, 754, , LCCN 85081922, OCLC 13784377.

Надворешни врски
 Јужно велигденче , НП Галичица.
 Европски пеперутки, Мет Роулингс
 Schmetterling-raupe.de
 Butterfly Corner 
 Catalogue of life 

Категорија:Ластовичарки
Категорија:Инсекти на Македонија