Изгрејсонце

Изгрејсонце или изгрев – време кога изгрева Сонцето. 
Тоа е времето од денот, кога дискот на Сонцето почнува да се појавува на исток над хоризонтот. Изгрејсонцето не треба да се меша со зората, при која ноќното небо почнува да се осветлува и која настапува некое време пред изгрејсонцето. Поради рефракцијата на Сончевите зраци во атмосферата изгледа дека Сонцето се гледа, додека фактички тоа сè уште е под хоризонтот. Како изгрејсонцето, така и зајдисонцето може да се третира како визуелна измама.

Привидното вртење на Сонцето околу Земјата во западна насока по изгрејсонцето фактички се должи на ротацијата на Земјата околу нејзината оска во источна насока. Илузијата за ротацијата на Сонцето околу Земјата е толку убедлива така што во повеќето светски митологии и религии е усвоен геоцентричниот модел на светот.

Луѓето за изгрејсонце го сметаат моментот кога над хоризонтот ќе се покаже врвниот дел од сончевиот диск, а не неговиот центар. На ист начин за зајдисонце се прифаќа моментот кога не средиштето, туку последните делови од дискот ќе исчезнат под хоризонтот. На тој начин благо се зголемува времетраењето на „денот“ во однос на „ноќта“. Сепак, астрономите ги засноваат пресметките за времетраењето на денот токму на моментите кога центарот на дискот го преминува хоризонтот.

Во северната полутопка изгрејсонце најдоцна настапува не на зимската краткодневица (околу 21 декември), туку во почетокот на јануари. Аналогно, најраното изгрејсонце не настапува на долгодневицата (околу 21 јуни), туку малку порано во јуни. При движење од екваторот кон Северниот Пол моментите на изгрејсонце и зајдисонце се менуваат, како што се менуваат и во различните денови през годината. И на самиот екватор моментите на изгрејсонце и зајдисонце варираат во текот на годината во рамките на неколку минути.

Изгрејсонцето како мотив во уметноста и во популарната култура
 „Изгрејсонце“ — расказ од канадската писателка Маргарет Етвуд.Владимир Јанковски (уредник), Пат околу светот во 20 раскази: Антологија на светскиот расказ, Темплум, Скопје, 2011, стр. 266-294.Маргарет Етвуд, Пролетната песна на жабите, Темплум, Скопје, 2005, стр. 7-34.
 „Изгрејсонце“  (англиски: Sunrise) — песна на македонскиот музичар Бодан Арсовски.YouTube, Bodan Arsovski - Sunrise (посетена на 27.11.2019)
 „Гледај го изгрејсонцето“ (англиски: Watch The Sunrise) — песна на американската поп-рок група Биг стар од 1972 година.Discogs, Big Star – #1 Record (пристапено на 5.2.2022)
 „Изгревање на сонцето“ (англиски: Sun Arise) — песна на англиската рок-група The Godfathers.YouTube, Sun Arise (пристапено на 1.11.2022)
 „Изгрејсонце“ (англиски: Sun Arise) — песна на американскиот рок-музичар Алис Купер (Alice Cooper).Alice Cooper, Love it to death & Killer, Some Wax Recordings, SW 126-2, 2003.
 „Изгрејсонце“ (англиски: Sunrise) — песна на британската поп-рок група Њу ордер (New Order) од 1985 година.Discogs, New Order ‎– Low-life (пристапено на 9.3.2021)
 „Изгрејсонце со текила“ (англиски: Tequila Sunrise) — американски филм од 1988 година, во режија на Роберт Таун.„Текила санрајз“, Вест, година XVII, 6,7 и 8 јануари 2017, стр. 24.

Галерија

 Надворешни врски 

 Sun or Moon Rise/Set Table for one Year 
 Full physical explanation of sky color, in simple terms
 An Excel workbook with VBA functions for sunrise, sunset, solar noon, twilight (dawn and dusk), and solar position (azimuth and elevation)
Daily almanac including Sun rise/set/twillight for every location on Earth 
Monthly calendar with Sun/Moon rise/set times for every location on Earth
 Geolocation service to calculate the time of sunrise and sunset

Наводи

Категорија:Сончеви појави
Категорија:Земјини појави
Категорија:Делови на денот
Категорија:Утро
Категорија:Природни појави