Демографија на Косово и Метохија

Демографијата на Косово и Метохија е прикажување на демографската структура на Автономната покраина Косово и Метохија. Србите биле мнозинско население во Косово и Метохија од XIII до XVIII век; пред крајот на деветнаестиот век, како резултат на иселување и протерување на Србите се сменила демографската структура и Албанците станале мнозинското население. Според последниот попис од 1991 година, во Косово и Метохија живееле 194.190 Срби, додека бројот на Албанците, тогаш се проценувал на 1.596.072 жители.
Етнички групи во Косово и МетохијаГодинаАлбанциСрби1Други1455Турски катастарските регистрација (Оригиналната верзија на турски се чува во архивот во Истанбул, 1972 Институт за Biscuitine студии во Сараево направи превод на пописот под името Област Brankovic — opsirni катастарските се регистрирате од 1455. години)1 %98 %1 %187132 %64 %4 %189948 %44 %8 %192166 %26 %8 %193169 %?? %? %193960 %34 %5 %194868 %27 %5 %195365 %27 %6 %196167 %27 %6 %197174 %21 %5 %198177 %15 %8 %199182 %11 %7 %2000288 %7 %5 %2007292 %5 %3 %1 вклучувајќи ги Црногорците (од 1948 до 1991 г.)2 приближен податок   Извор: Статистичка канцеларија на КиМ,

Светска Банка (2000), OSCE (2005)

 Население на Косово и Метохија во средниот век 

 Населението на Косово и Метохија од 14-ти до почетокот на 20-от век 

 14 век 
Во Дечанската повелба од 1330 година има детален список на домаќинствата кои се попишани во Метохија и во северозападниот дел на Албанија, и кои биле метох на манастирот Високи Дечани:

 3 од 89 населби биле албански, а останатите биле неалбански.
 од 2166 земјоделски домаќинства и 2666 куќи на сточарските подрачја, 44 биле албански (1,8%), а останатите биле регистрирани како словенски (српски).

Несрпската популација на Косово и Метохија не преминувала 2% до крајот 14 век.

 15 век 
Во 1455 година, постоел турски катастарски попис (дефтер). Оригиналната верзија на турски јазик се чува во архивот во Истанбул, а во 1972 година Институтот за Блискоисточни студии (Ориентален институт) во Сараево направил превод на овој попис под наслов Област на Бранковиќи - опширен катастарски попис од 1455 година.

Регионот Бранковиќ покривал околу 80% од сегашната територија на Косово и Метохија, а биле запишани 480 села, 13.696 возрасни мажи, 12.985 куќи, 14.087 сопственици на домаќинства (480 вдовици и 13.607 возрасни мажи). Ако бројот на „главата на семејството“, се множи со 4,4 или 4,6 членови по семејството се добива бројот на жителите во регионот. Бројот на жители според националноста не е точен, затоа што покрај носител на домаќинство не се впишувала националноста туку социјалниот статус. Се знае само дека бројот на католички Словени бил за едно семејство поголем од бројот на попишаните Хрвати. Според националноста, носителите на домаќинствата биле:

 12.985 Срби присутни во сите 480 села и во сите градови
 75 влашки куќи во 34 села
 46 албански куќи во 23 села
 17 бугарски куќи во 10 села
 5 грчки куќи во селото Лауша кај Вучитрн
 1 еврејска куќа во Вучитрн
 1 хрватска куќа

Турски попис во областа Бранковиќ во 1487 година

 Област Бранковиќ:

 16.729 христијански домаќинства (412 во Приштина и Вучитрн)
 117 исламски домаќинства (94 во Приштина и 83 во руралните подрачја)

 Област Скадар:

 Област Пеќ:
 градот Пеќ - 68% Словени (Срби)
 121 христијански домаќинства
 33 муслимански домаќинства
 Суво Грло и Метохија:
 131 христијански домаќинства, од кои 52% во Суво Грло биле Словени
 Долна Клина - 50% Словени
Дечани - 64% Словени

 Селски подрачја:

 6.124 христијански домаќинства (99%)
 55 муслимански домаќинства (1%)

мини|422x422пкс|Верска карта на територијата на денешно Косово и Метохија во 16-17 век.|алт=

 17-18 век 
За време на Големата турска војна (1683-1699 г.), која се одвивала меѓу Османлиското Царство и Хабсбуршкото царство, Срби застанале на страната на Хабсбурговците во борба против Турците. Хабсбурговците успеале да дојдат до Скопје, но тука биле поразени од Турците и се повлекле преку Сава и Дунав. Плашејќи се од турска одмазда, дел од српското население се повлекло со Хабсбурговците и тој настан е познат како Првата преселба на Србите. Од Косово и Метохија заминале околу 180.000 Срби, (само од подрачјето на Призрен заминале 20.000) и се населиле на австриските поседи во Војводина и Воена Краина. Метохија, пак, ја населиле исламизирани Албанци од високопланинските подрачја на Малесија. Овој процес се повторил во текот на XVIII век.

Слична ситуација се случила и во 1737 година при Втората преселба на Србите.

 19 век 
Во текот на 19 век започнале несогласувањата околу бројот на жителите на Косово и Метохија. Некои извори им дале предност на Србите, а некои на Албанците. Турската пописна статистика не била релевантна бидејќи се попишувала религиската припадност, а не етиничката, при што биле користени податоци од книгите на родените.

Истражувањата на Австриецот Јозеф Милер од 1838 година спомнувале дека Метохија е сè уште претежно словенска, и дава податоци за три преодни целини (Bezirke): Призрен, Пеќ и Ѓаковица, што било приближно целото подрачје на Метохија. Подрачјата кои се граничеле со Албанија, биле најмногу населувани од Албанци. Од 195.000 жители на Метохија, Милер регистрирал:

 114.000 муслимани (58%) од кои 
 38.000 Срби (19%)
 76.000 Албанци (39%)
 Христијани:
 73.572 православни Срби (38%)
 5.120 католички Албанци (3%)
 2.308 други немуслимани (Јањевци и други).

Резултатите на Милер за градови:

 Пеќ: Срби - 11.050, Албанци - 500
 Призрен: Срби - 16.800, Албанци - 6.150
 Ѓаковица: повеќето биле Албанци, а градот бил опколен со српски села.

Картите кои во 1861 година биле направени од францускиот етнограф Лежан (G. Lejean), покажуваат дека Албанците живееле на околу 57% од денешната територијата на Косово и Метохија, додека слична карта, која во 1867 година била направена од страна на британските патописци Мекензи (G. M. Mackenzie) и Ајрби (A. P. Irby), покажува нешто помала површина. И двете карти не ја покажуваат бројноста на населението, туку само големината на просторот кој го заземале.

Студијата на австрискиот полковникот Петар Кукуљ (Peter Kukulj) од 1871 година, направена за внатрешна употреба за австроунгарската војска, покажува дека Призренскиот Мутесарифлук (кој по површина одговарал на денешно Косово и Метохија) имал околу 500.000 жители, од кои:

 Срби - 318.000 (64%)
 Албанци - 161.000 (32%)
 Роми и Черкези - 10.000 (0,33%)
 Турци - 2.000

Се проценува дека од 200.000 - 400.000 Срби биле протерани од Косовскиот вилает во периодот од 1876-1912 година, а посебно за време на Грчко-турската војна од 1897 година.

Картите кои биле објавени од страна на германските историчари Хајнрих Киперт (Heinrich Kiepert), Ј. Хан (J. Hahn) и австрискиот конзул Сакс (K. Sax), во 1876 година, покажуваат дека Албанците живееле на поголемиот дел од територијата на денешната провинција, но и тие не го покажувале бројот на жителите туку само површината. На овие карти, регионите на Косовска Митровица и Косово Поле биле претежно населени со Срби, додека поголемиот дел од западните и источните делови од сегашните територии биле населени од исламизирани Албанци.

Етничкиот состав во Косовскиот вилает и пљеваљскиот Санџак, според австриската статистика објавена во 1899 година во Виена:

 Албанци - 182.650 (47,88%) 
 Срби - 166.700 (43,7%) 
 Останати (Власи, Черкези, Турци, Роми и Евреи) (8,42%)

 20 век 
Британскиот новинар Хенри Бреилсфорд (Henry Brailsford) проценил дека две третини од косовско-метохиската популација ја сочинувале Албанци, а останатите биле Срби.

За најнаселените области Ѓаковица и Пеќ било објавено дека имаат помеѓу 20.000 и 25.000 албански домаќинства, во однос на 5000 српски. Картата на Алфред Стед (Alfred Stead) од 1909 година, покажува сличен број на Срби и Албанци кои живееле на Косово и Метохија.

Германскиот научник Густав Вајганд (Gustav Weigand) дал следни статистички податоци за Косово и Метохија, кои биле засновани на предвоената ситуација, пред 1912 година:

 област Приштина: Албанци - 67%, Срби - 30%
 област Призрен: Албанци - 63%, Срби - 36%
 област Вучитрн: Албанци - 90%, Срби - 10%
 област Урошевац: Албанци - 70%, Срби - 30%
 област Гнилане: Албанци - 75%, Срби - 23%
 област Косовска Митровица: Срби - 60%, 40% Албанци

Метохија заедно со градот Ѓаковица, според Вајганд биле дефинирани како исклучиво албански територии.

Структурата на жителите била потполно променета во 20 век. Српската академија на науките и уметностите (САНУ) и нејзиниот истакнат член Васо Чубриловиќ подготвиле документ за иселување на Албанците под наслов Иселување на Арнаутите, што било во согласност со тогашните разменувања на населението кое се случувало на Балканот.

Поради сложената политичка ситуација, просторот на Косово и Метохија бил цел на населување на Албанци или Срби, со цел да тој простор се интегрира во албанско или српско општество и со тоа стане интегрален дел на една од овие држави.

Колонизацијата во текот на 20 век се одвивала во три најважни периоди:

 Колонизација на Косово и Метохија во Кралството Југославија, подразбирала населување пред сè на Срби и Црногорци од пасивните краеви на Југославија во периодот од 1919 - 1941 година (биле доселени 60.000 - 65.000).
 Колонизација на Косово и Метохија во текот на Втората светска војна, подразбирала населување на Албанци од Албанија на територија на Косово и Метохија (биле доселени 150.000 - 200.000).
 Колонизација на Косово и Метохија во СФРЈ, подразбирала населување на албански емигранти од Албанија (од 1948 - 1956 година, биле населени 40.000).

 Попис на населението во Кралството СХС и Кралството Југославија 

 Попис на населението во 1921 година 
Попис на населението во Кралството СХС било спроведено на 31 јануари 1921 година.

Вкупно - 439.010

Јазичен состав:

арнаутски - 288.910 (68,81%)
 српски, хрватски и словенечки - 114.090 (25,99%)

 Попис на населението во 1931 година 
Вкупно - 552.064

Јазичен состав:

 арнаутски - 331.549 (60,06%)
 српски, хрватски, словенечки, македонски - 180.170 (32,64%)
унгарски - 426
 германски - 241
 останати - 38.907 (7,05%)

Верски состав:

 муслимани - 379.981 (68,83%)
 православни - 150.745 (27,31%)
 римокатолици - 20.568 (3,73%)
 евангелисти - 114
 останати - 635

Програмите за колонизација спроведени од југословенската власт во периодот од 1922-1929 година и 1933-1938 година, довеле на Косово и Метохија 10.000 српски семејства од Лика, Далмација, Херцеговина и Црна Гора, главно на север од Косово, околу Косово Поле и долж реката Лаб.

Била потпишана спогодба за емиграција на 200.000 Албанци и Турци во Турција, во 1938 година. Турците се повлекле од спогодбата поради страв дека нема да можат да ги задоволат сите барања за прифаќање и репатријација, така да само 4.000 муслимани го напуштиле Косово.

Властите на Кралството Југославија во 1939 година процениле дека има 125.000 Албанци на Косово, што било многу потценет број.

 Втора светска војна 
Поголем дел од територијата на Косово и Метохија во текот на Втората светска војна била окупирана од италијанската марионетска државна творба Велика Албанија, која убила 10.000 и етнички исчистила 100.000 Срби и истовремено населила околу 100.000 Албанци од Албанија. На сите Срби кои биле населени по 1912 година им било забрането враќање по Втората светска војна, што исто така ја намалило српската популација во покраината.

 Пописи на населението на Косово и Метохија од 1948 година 

 Попис на населението во 1948 година 
Вкупно - 727.820

Етнички состав:

 Албанци - 498.242 (68,46%)
 Срби - 171.911 (23,62%)
 Црногорци - 28.050 (3,85%)
 Роми - 11.230 (1,54%)
 Неопределени муслимани - 9.679 (1,33%)
 Хрвати - 5.290 (0,73%)

 Попис на населението во 1953 година 
Вкупно - 808.141

Етнички состав:

 Албанци - 524.559 (64,91%)
 Срби - 189.969 (23,51%)
 Црногорци - 31.343 (3,88%)
Југословени неопределени - 6.241 (0,77%)
 Хрвати - 6.201 (0,77%)

 Попис на населението во 1961 година 
Вкупно - 963.959

Етнички состав:

 Албанци - 646.604 (67,08%)
 Срби - 227.016 (23,55%)
 Црногорци - 37.588 (3,9%)
 Муслимани - 8.026 (0,83%)
 Хрвати - 7.251 (0,75%)
 Југословени - 5.203 (0,54%)
 Роми - 3.202 (0,33%)

 Попис на населението во 1971 година 
Вкупно - 1.243.693

Етнички состав:

 Албанци - 916.168 (73,66%)
 Срби - 228.264 (18,35%)
 Црногорци: 31.555 (2,54%)
 Муслимани - 26,357 (2,12%)
 Роми - 14.593 (1,17%)
 Турци - 12.244 (0,98%)
 Хрвати - 8,264 (0,66%)
 Југословени - 920

 Пописот на населението во 1981 година 
Вкупно - 1.584.440

Етнички состав:

 Албанци - 1.226.736 (77,42%)
 Срби - 209.497 (13,22%)
 Муслимани - 58.562 (3,7%)
 Роми - 34.126 (2,15%)
 Црногорци - 27.028 (1,71%)
 Турци - 12.513 (0,79%)
 Хрвати - 8.718 (0,55 %)
 Југословени - 3.073 (0,19 %)

 Попис на населението во 1991 година 
- Проценка на ПЗС Косово и Метохија:

Вкупно - 1.956.196

Поголемиот дел од населението од албанска националност го бојкотирал пописот. Проценката била направена од Покраинскиот завод за статистика на Косово и Метохија.

Етнички состав:

 Албанци - 1.596.072 (81,59%)
 Срби - 194.190 (9,93%)
 Муслимани - 66.189 (3,38%)
 Роми - 45.745 (2,34%)
 Црногорци - 20.365 (1,04%)
 Хрвати - 8.062 (0,41 %)
 Југословени - 3.457 (0,18 %)
 Останати -  21.933 (1,12 %)

- Попишано население:

Вкупно - 359.346

Етнички состав:

 Срби - 194.190 (54.06%)
 Муслимани - 57.758 (16.07%)
 Роми - 44.307 (12.33%)
 Црногорци - 20.365 (5,67%)
 Албанци -  9.091 (2,53%)
 Хрвати - 8.062 (2,24%)
 Југословени - 3.457 (0,96%)
 Останати -  21.933 (6,1%)
Верски состав:

 православни - 216.742 (60,32%)
 муслимани - 126.577 (35,22%)
 католици - 9.990 (2,78%)
 атеисти - 1036 (0,29)
 непознато - 4417 (1,23)

 Попис на населението од 2011 година 
Вкупно - 1.739.825

Етнички состав:

 Албанци: 1.616.869
 Бошњаци: 27.533
 Срби: 25.532
 Турци: 18.738
Ашкали: 15.436
 Египќани: 11.524
 Горанци: 10.265
 Роми: 8.824
 Останати: 2.352

Напомена: пописот од 2011 година во Косово бил спроведен од соодветните органи на Република Косово. Овој попис бил бојкотиран од поголемиот дел на косовските Срби, така што вистинскиот број на Србите во Косово бил многу повисок од искажаните официјални резултати на пописот.

 Демографски податоци на Заводот за статистика на Република Косово 
Проценката на населението во долната табела не е веродостојна од 1990-тите години. Од 1990 година, податоците исклучуваат некои родени и починати во местата населени со Срби.
Просечна популација (x 1000)ЖивородениПочинатиПриродна променаСтапка на наталитет (на 1000)Стапка на морталитет (на 1000)Природна промена (на 1000)194873327 79210 32417 46837,914,123,8194975131 64312 93718 70642.117.224.9195076435 22212 99122 23146.117.029.1195178029 29914 83314 46637.619.018.5195279335 61913 86721 75244.917.527.4195381334 59516 72617 86942.620.622.0195483238 59513 20125 39446.415.930.5195584236 73615 29221 44443.618.225.5195685937 81913 69224 12744.015.928.1195787334 15915 30018 85939.117.521.6195889039 28511 59827 68744.113.031.1195992137 36412 87824 48640.614.026.6196094441 63113 36528 26644.114.229.9196197240 56111 75928 80241.712.129.6196299741 33615 02426 31241.515.126.419631 02141 52512 42329 10240.712.228.519641 04642 55712 73129 82640.712.228.519651 07543 56911 76731 80240.510.929.619661 10142 42910 26632 16338.59.329.219671 13144 00111 30832 69338.910.028.919681 15944 62710 78133 84638.59.329.219691 18946 48010 89235 58839.19.229.919701 22044 49610 82933 66736.58.927.619711 25447 06010 31236 74837.58.229.319721 29147 94310 27037 67337.18.029.219731 32947 71410 35837 35635.97.828.119741 36749 84710 07539 77236.57.429.119751 40649 31010 01839 29235.17.127.919761 44651 35510 14941 20635.57.028.519771 48749 8499 81140 03833.56.626.919781 52649 0279 77639 25132.16.425.719791 56648 1259 57538 55030.76.124.619801 55553 1478 90944 23834.25.728.419811 59548 1119 67738 43430.26.124.119821 62952 86510 47942 38632.56.426.019831 66449 64511 04038 60529.86.623.219841 69955 24310 57344 67032.56.226.319851 73553 92511 82642 09931.16.824.319861 77354 51910 44644 07330.75.924.919871 81156 22110 30745 91431.05.725.419881 85056 28310 25746 02630.45.524.919891 88953 65610 18143 47528.45.423.019901 93055 1758 21446 96128.64.324.319911 96752 2638 52643 73726.64.322.219922 00644 4188 00436 41422.14.018.219932 04344 1327 80436 32821.63.817.819942 07743 4507 66735 78320.93.717.219952 11344 7768 67136 10521.24.117.119962 15146 0418 39237 64921.43.917.519972 18642 9208 62434 29619.63.915.719982 00041 7528 12333 62920.94.116.819992 00040 0207 56932 45120.03.816.220002 00038 6677 11531 55219.33.615.820012 00037 4126 67230 74018.73.315.420021 98536 1365 65430 48218.22.815.420032 01631 9946 41725 57715.93.212.720042 04135 0636 39928 66417.23.114.020052 07037 2187 20730 01118.03.514.520062 10034 1877 47926 70816.33.612.720072 12633 1126 68126 43115.63.112.420082 15334 3996 85227 54716.03.212.820092 17534 2407 03027 21015.73.212.52010

 Демографски податоци на ЦИАЦИА - книга на факти за Светот , <url> 1 април  2013 година. 

 Структура на возраст 

 0-14 години: 27.2 % (машки 258.078/женски 237,987)
 15-64 години: 66,1% (машки 630,350/женски 576,946)
 65 години и повеќе: 6,7% (машки 51,668/женски 70,603) (2011 проценка)

 Средна возраст 

 вкупно: 26,7 години
 машки: 26,3 години
 женски: 27,2 години (2011 проценка)

 Родови односи 

 на раѓање: 1,085 машки/женски
 под 15 години: 1,09 машки/женски
 15-64 години: 1,09 машки/женски
 65 години и повеќе: 0.74 машки/женски
 вкупно население: 1.06 машки/женски (2011 проценка)

 Писменост 
Методологија: процент на население над 15 години кое знае да чита и пишува

 вкупно население: 91.9%
 машки: 96.6%
 женски: 87.5%

 Емиграција 
Бројот на државјаните од Косово и Метохија кои се наоѓаат во следниве земји: (Забелешка: Во некои статистики се вброени и родени на Косово и Метохија, а немаат државјанство на некоја од следните држави; а во некои други статистики се вбројани и сите кои се родени на Косово и Метохија, живеат во наведените земји со или без државјанство)

  208,505 (2017)Voir sur destatis.de  (consulté ле 13/04/2018).
Швајцарија 113,482 (септември 2018)Population résidante permanente étrangère selon la nationalité , OFS, consultà le 11 mars 2015.
  45,448 (2016)
  32,304 (2018)
Велика Британија 28,761 (2011)
  16,723 (2017)
  10,150 (2018)
  8,579 (2017) (не се земени предвид родените во Југославија и СЦГ)
  5,237 (2017)залог :http://ec.europa.eu/eurostat/data/database измена на пребарувачот ле 4 марс 2018
  2,738 (2017)Rapport sur l имиграција ау Danemark Тал сл Forår 2013 faktapå udlændingeområdet 2014lien : https://www.nyidanmark.dk/NR/rdonlyres/3333AA1E-0107-423F-A859-0A25BF24CFA9/0/Talogfakta2013.pdfhttp://dst.dk/en/Statistik/emner/indvandrere-og-efterkommere/indvandrere-og-efterkommerehttp://www.dst.dk/en/Statistik/emner/indvandrere-og-efterkommere/indvandrere-og-efterkommere 
  1,664 (2017)Statec - État de la население
 http://www.statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=12859&IF_Language=fra&MainTheme=2&FldrName=1
  1,214 (2017)
  410 (2016)Евростат "база de données"
  230 (2017)

Извори: француска Википедија (демографија по држави) и нејзините извори.

 Поврзано 

 Демографија на Србија
Демографија на Војводина
 Историја на Косово

 Наводи 

 Литература 











 Надворешни врски 

 Радио телевизија на Република Српска: Попис: Се намалува бројот на Албанците во Косово, 30 јуни 2011 година. (српски)
 Приштина: Svi Srbi stanu u tri sobe (Вечерње новости, 22 ноември 2015) (српски)

Категорија:Косово и Метохија
Категорија:Демографија на Србија